\u00a0 <\/p>\n
"\u0130\u015fsizli\u011fin g\u00f6\u00e7 haritas\u0131" raporu bu gidi\u015fin vahametini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi: 14 milyon ki\u015fi i\u015f bekliyor!<\/strong> <\/p>\n \u0130stanbul, \u0130zmir, Antalya ve Mersin hala i\u015fsizlere umut vaat eden kentlerin ba\u015f\u0131nda geliyor. \u0130stanbul, hala yurdun pek \u00e7ok kentindeki i\u015fsizler i\u00e7in "\u00e7ekim merkezi" durumunda bulunuyor<\/strong> \u00a0 <\/p>\n \u0130stanbul Serbest Muhasebeci Mali M\u00fc\u015favirler Odas\u0131'n\u0131n (\u0130SMMMO) haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporda; 24 y\u0131lda 6 milyon ki\u015fiye istihdam yaratan T\u00fcrkiye'nin Avrupa Birli\u011fi (AB) hedefini yakalamas\u0131 i\u00e7in 2010'a kadar 14 milyon ki\u015fiye istihdam yaratmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulan\u0131yor.<\/strong> <\/p>\n \u0130SMMMO taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan "\u0130\u015fsizli\u011fin G\u00f6\u00e7 Haritas\u0131" raporu a\u00e7\u0131kland\u0131. Odan\u0131n, T\u00dc\u0130K, Hacettepe \u00dcniversitesi N\u00fcfus Et\u00fctleri Enstit\u00fcs\u00fc ve D\u00fcnya Bankas\u0131'n\u0131n 2006 tarihli verilerinden haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 rapora g\u00f6re, 1980 y\u0131l\u0131nda 15,7 milyon olan istihdam, 24 y\u0131lda ancak 21,7 milyon ki\u015fiye \u00e7\u0131karken, bunun sonucu olarak da \u00fclkedeki istihdam oran\u0131 y\u00fczde 44'te kald\u0131. Bu oran\u0131n d\u00fcnyadaki en d\u00fc\u015f\u00fck istihdam d\u00fczeyleri aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 ve AB \u00fclkelerinde bu oran\u0131n ortalamas\u0131 y\u00fczde 65'i buldu\u011fu kaydediliyor.<\/strong> <\/p>\n Rapora g\u00f6re, 1980- 2004 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, T\u00fcrkiye'de \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015f\u0131ndaki n\u00fcfus 23 milyon artmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu d\u00f6nemde sadece 6 milyon ki\u015fiye i\u015f yarat\u0131labildi. 24 y\u0131lda, 2004'e kadar toplam 6 milyon ki\u015fiye istihdam yaratan T\u00fcrkiye'nin AB Devlet ve H\u00fck\u00fcmet Ba\u015fkanlar Konseyi'nce belirlenen Lizbon hedefini yakalamas\u0131 i\u00e7in 2010'a kadar 14 milyon ki\u015fiye istihdam alan\u0131 yaratmas\u0131 gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiliyor.<\/strong> <\/p>\n Rapora g\u00f6re, i\u015fsizlik sorununu \u00e7\u00f6zemeyen T\u00fcrkiye'den g\u00f6\u00e7\u00fcn en b\u00fcy\u00fck nedenlerinden biri de istihdam aray\u0131\u015f\u0131 oldu. Raporda, \u0130stanbul, \u0130zmir, Antalya, Adana ve Mersin'in hala i\u015fsizlere umut vaat eden kentlerin ba\u015f\u0131nda geldi\u011fi belirtiliyor.<\/strong> <\/p>\n Yo\u011fun g\u00f6\u00e7 alan kentlerin ba\u015f\u0131nda yer alan \u0130stanbul, 2004 ile 2006 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 359 bin ki\u015fiye istihdam yaratmas\u0131na ra\u011fmen, 467 bin olan resmi i\u015fsiz say\u0131s\u0131n\u0131 sadece 1000 ki\u015fi azaltabildi. 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda kentteki i\u015fsiz say\u0131s\u0131n\u0131n ancak 466 bine geriledi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/strong> <\/p>\n \u0130\u015fsizlik oran\u0131nda patlama olan kentler<\/strong> <\/p>\n Rapora g\u00f6re, \u00fclke genelinde 2000 y\u0131l\u0131nda 1 milyon 497 bin olan i\u015fsiz say\u0131s\u0131 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak, \u015eubat ve Mart d\u00f6neminde 1,3 milyon ki\u015fi artarak 2 milyon 796 bini a\u015ft\u0131. <\/p>\n 2000 y\u0131l\u0131nda 21 milyon 581 bin ki\u015fiye istihdam yarat\u0131l\u0131rken, 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n mart ay\u0131 itibar\u0131yla bu rakam 183 bin ki\u015fi azalarak, 21 milyon 398 bine indi. 3 y\u0131l i\u00e7inde \u00fclke genelinde istihdam\u0131 gerileyen il say\u0131s\u0131 38'e ula\u015ft\u0131. <\/p>\n Di\u011fer illere g\u00f6re "en \u00e7ok g\u00f6\u00e7 veren" iller Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu b\u00f6lgesindeki 14 kent oldu. Buna g\u00f6re, Ad\u0131yaman, A\u011fr\u0131, Batman, Bing\u00f6l, Bitlis, Diyarbak\u0131r, Elaz\u0131\u011f, Hakkari, Mardin, Mu\u015f, Siirt, \u015e\u0131rnak, Tunceli ve Van T\u00fcrkiye'nin "en yo\u011fun g\u00f6\u00e7 veren" kentleri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n G\u00f6\u00e7 edenlerin ba\u015fl\u0131ca \u00e7ekim merkezi \u0130stanbul, Ankara, \u0130zmir, Adana, Mersin, Bursa. Antalya, Malatya, Manisa ve Kocaeli'den olu\u015fan 10 il olarak s\u0131raland\u0131. G\u00f6\u00e7 edenlerin y\u00fczde 43,5 ailevi, y\u00fczde 25 bireysel, y\u00fczde 20'si ekonomik ve y\u00fczde 4'\u00fc de g\u00fcvenlik nedeniyle ya\u015famlar\u0131n\u0131 farkl\u0131 illerde s\u00fcrd\u00fcrmek zorunda kald\u0131. \u00c7e\u015fitli gerek\u00e7elerle g\u00f6\u00e7 alan kentlerin i\u015fsizlerine di\u011fer illerden gelen i\u015fsizler de eklenince baz\u0131 kent ve b\u00f6lgelerin i\u015fsizlik oranlar\u0131nda patlama ya\u015fand\u0131. <\/p>\n G\u00f6\u00e7 veren kentlerde ise "g\u00f6\u00e7e ra\u011fmen" i\u015fsizlik bir t\u00fcrl\u00fc azalmad\u0131. Bunda tar\u0131mdaki istihdam\u0131n gerilemesi, i\u015f g\u00fcc\u00fcndeki art\u0131\u015f etkili oldu. Verdikleri g\u00f6\u00e7e ra\u011fmen Siirt, Mardin. Batman, \u015e\u0131rnak'ta 2002 y\u0131l\u0131nda 24 bin olan i\u015fsiz say\u0131s\u0131 artarak 52 bine ula\u015f\u0131rken i\u015fsizlik oran\u0131 da adeta \u00fc\u00e7e katland\u0131. Y\u00fczde 45 ile y\u00fczde 75 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen oranlarda net g\u00f6\u00e7 veren il durumundaki Mardin, Batman ve Siirt'te 2004'te 373 bin ki\u015filik istihdam 2006'da 280 bin ki\u015fiye indi. \u0130\u015fsizlik oran\u0131 <\/strong>y\u00fczde 6,1‘den y\u00fczde 15,7'ye <\/em>y\u00fckseldi. <\/p>\n 2000 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re y\u00fczde 106'l\u0131k net g\u00f6\u00e7 verme h\u0131z\u0131na sahip Ardahan, y\u00fczde 61'lik g\u00f6\u00e7 h\u0131z\u0131na sahip Kars, y\u00fczde 56'l\u0131k g\u00f6\u00e7 h\u0131z\u0131na sahip A\u011fr\u0131 ile y\u00fczde 9'luk g\u00f6\u00e7 h\u0131z\u0131na sahip I\u011fd\u0131r'da bu g\u00f6\u00e7lere ra\u011fmen 2004 ile 2006 aras\u0131nda i\u015fsizlik say\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 kattan fazla artt\u0131. S\u00f6z konusu illerde 2004 y\u0131l\u0131nda 5 <\/em>bin olan i\u015fsiz say\u0131s\u0131 2006 y\u0131l\u0131nda 17 bine ula\u015ft\u0131. \u0130stihdam ise 317 binden 307 bine geriledi. <\/p>\n Diyarbak\u0131r ile \u015eanl\u0131urfa'da 2004 ile 2006 aras\u0131nda i\u015fsiz say\u0131s\u0131n\u0131n bin ki\u015fi azald\u0131\u011f\u0131 belirtilse de iki kentteki i\u015fsizlik oran\u0131 buna ra\u011fmen y\u00fczde 10,8'den y\u00fczde 12'ye t\u0131rmand\u0131. Adana, Mersin, Antalya gibi Akdeniz kentleri istihdam\u0131n darald\u0131\u011f\u0131, i\u015fsizli\u011fin yo\u011fun oldu\u011fu illerin \u00e7ekim merkezi haline geldi. Olu\u015fturulan istihdam talebi kar\u015f\u0131lamaktan uzak kal\u0131nca, 2002 y\u0131l\u0131nda 71 bin i\u015fsizin bulundu\u011fu Adana ve Mersin'de, 2006 y\u0131l\u0131nda bu rakam 209 bine yakla\u015ft\u0131. <\/p>\n T\u00dcRMOB Genel Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve \u0130SMMMO Ba\u015fkan\u0131 Yahya Ar\u0131kan, rapora ili\u015fkin de\u011ferlendirmesinde, yeni h\u00fck\u00fcmeti, uygulanan ekonomik program\u0131n mikro d\u00fczenlemelerle sosyal aya\u011f\u0131n\u0131n da g\u00fc\u00e7lendirilmesi y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131m atmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. <\/p>\n Tar\u0131mdaki istihdam say\u0131s\u0131 geriliyor<\/strong> <\/p>\n Rapora g\u00f6re, son \u00fc\u00e7 y\u0131lda \u015eanl\u0131urfa, Diyarbak\u0131r, Gaziantep, Ad\u0131yaman, Kilis, Mardin, Batman, \u015e\u0131rnak ve Siirt'i kapsayan G\u00fcneydo\u011fu Anadolu'da 2004 y\u0131l\u0131nda 1 milyon 639 bin ki\u015fi olan i\u015f g\u00fcc\u00fc 2006 y\u0131l\u0131nda 1 milyon 452 <\/em>bine geriledi. Ayn\u0131 \u015fekilde 1,4 milyon civar\u0131ndaki istihdam 1,2 milyon ki\u015fiye indi. <\/p>\n \u00dc\u00e7 y\u0131lda i\u015f g\u00fcc\u00fc 187 bin, istihdam 208 bin ki\u015fi azald\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 d\u00f6nemde b\u00f6lgedeki i\u015fsizlerin toplam\u0131 i\u015f g\u00fcc\u00fc ve istihdam aras\u0131ndaki fark kadar yani 21 bin ki\u015fi artarak, 183 binden 204 bine y\u00fckseldi. B\u00f6lgede \u00f6zellikle tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcndeki istihdamda ciddi gerileme ya\u015fand\u0131. <\/p>\n 273 bin ki\u015fi tar\u0131m istihdam\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131<\/strong> <\/p>\n 2004 y\u0131l\u0131nda G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi'nde 572 bin ki\u015fi tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde istihdam edilirken, bu say\u0131 2005 y\u0131l\u0131nda 408 bine, 2006 y\u0131l\u0131nda ise 299 bin ki\u015fiye indi. Yani 273 bin ki\u015fi tar\u0131mda istihdam d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131. <\/p>\n Buna kar\u015f\u0131n, ayn\u0131 d\u00f6nemde sanayi sekt\u00f6r\u00fcndeki istihdam 45 bin, hizmetler sekt\u00f6r\u00fcndeki istihdam ise 19 bin ki\u015fi artt\u0131. Di\u011fer bir ifadeyle sanayi ve hizmetler sekt\u00f6r\u00fc tar\u0131mdaki 273 bin ki\u015filik istihdam a\u00e7\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n sadece 64 bin ki\u015filik istihdam yaratabildi. <\/p>\n Ayn\u0131 geli\u015fme, A\u011fr\u0131, Kars, I\u011fd\u0131r, Ardahan, Erzurum, Erzincan ve Bayburt'u i\u00e7ine alan Kuzeydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi ile Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, G\u00fcm\u00fc\u015fhane ve Rize'yi kapsayan Do\u011fu Karadeniz B\u00f6lgesi'nde de ya\u015fand\u0131. <\/p>\n \u0130stanbul'da i\u015f g\u00fcc\u00fc artsa da i\u015fsiz say\u0131s\u0131 azalm\u0131yor<\/strong> <\/p>\n Rapora g\u00f6re, 2006 y\u0131l\u0131nda 3 milyon 677 bin ki\u015fiye istihdam sa\u011flayan \u0130stanbul, yurdun pek \u00e7ok kentindeki i\u015fsiz i\u00e7in "\u00e7ekim merkezi" oldu. 2004 y\u0131l\u0131nda kentin 3 milyon 784 bin ki\u015filik i\u015f g\u00fcc\u00fc 2006 y\u0131l\u0131nda g\u00f6\u00e7\u00fcn de etkisiyle 4 milyon 143 bine y\u00fckseldi. <\/p>\n \u0130\u015f g\u00fcc\u00fcne 359 bin yeni kat\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015fti. Bu arada, 2004 y\u0131l\u0131nda 467 bin olan i\u015fsiz say\u0131s\u0131 2006 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde ancak 466 bine gerileyebildi. Di\u011fer bir ifadeyle, ancak i\u015f g\u00fcc\u00fcne yeni kat\u0131lanlar\u0131n say\u0131s\u0131 kadar istihdam yarat\u0131lm\u0131\u015f oldu. Kentin i\u015fsiz say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmedi. \u0130stanbul'un i\u015fsizlik oran\u0131 y\u00fczde 11‘ler de seyretmeye devam etti. \u0130stihdam kentin i\u015fsizlerine bile yetmeyince, \u00e7areyi geri d\u00f6nmekte bulan, ancak paras\u0131 olmayanlar i\u00e7in \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi kampanya ba\u015flatt\u0131. <\/p>\n Bu kapsamda, 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk be\u015f ay\u0131nda Diyarbak\u0131r'a 14 ailenin, Hatay'a 13 ailenin, Adana, Samsun ve Ordu'ya 11 ailenin, Tokat'a 10 ailenin, Kahramanmara\u015f ve Gaziantep'e 9 ailenin, Malatya ve Mardin'e de 8 ailenin geri d\u00f6nmeleri sa\u011fland\u0131. Belediyenin 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk be\u015f ay\u0131nda e\u015fyalar\u0131yla birlikte memleketlerine geri g\u00f6nderdi\u011fi \u0130stanbul'a g\u00f6\u00e7 etmi\u015f aile say\u0131s\u0131 toplamda 229'a ula\u015ft\u0131. <\/p>\n ABD ekonomisi \u00e7\u00f6k\u00fcyor bedelini d\u00fcnya \u00f6d\u00fcyor!<\/strong> <\/p>\n Ya\u015fananlar ABD ekonomisindeki durgunlu\u011fun hatta gerileme i\u015faretlerinin g\u00f6stergesi. Dolar hegemonyas\u0131n\u0131n taht\u0131 sars\u0131l\u0131rken ABD'nin d\u0131\u015f a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kontrol edilemez hale geliyor. Gayri Safi Milli Has\u0131la ile bireysel gelir aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131k y\u0131ll\u0131k 3.5 trilyon dolar.<\/strong> <\/p>\n Amerika'n\u0131n 8.2 trilyon dolarl\u0131k dev mortgage pastas\u0131ndaki sars\u0131nt\u0131, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na almak \u00fczere. D\u00fc\u015f\u00fck faiz ile konut al\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fczde y\u00fcz\u00fcn\u00fc kredilendiren bankalar. faiz oranlar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi ve kredilerin geri d\u00f6nmemesi y\u00fcz\u00fcnden art\u0131k kredi veremez hale geldi.<\/strong> <\/p>\n Bir ABD vatanda\u015f\u0131n\u0131n, be\u015f y\u0131l \u00f6nce ald\u0131\u011f\u0131 evin kredi taksitlerini \u00f6deyemez hale gelmesi \u00fczerine \u015fimdi bu taksitleri T\u00fcrkiye'de, Latin Amerika'da, Asya'da ya\u015fayanlar \u00f6d\u00fcyor. B\u00f6yle bir k\u00fcresel ekonomi var. ABD'de ba\u015flayan kriz b\u00fct\u00fcn piyasalar\u0131 dalgaland\u0131r\u0131yor, zarar g\u00f6ren d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131ndaki orta s\u0131n\u0131f oluyor… B\u00f6yle olunca da piyasalar alt\u00fcst oluyor. B\u00fct\u00fcn borsalar d\u00fc\u015f\u00fcyor. Zincirleme reaksiyon ba\u015fl\u0131yor. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelere akan para y\u00f6n de\u011fi\u015ftirip yeni adrese y\u00f6neliyor. T\u00fcrkiye \u00f6zelinde, yabanc\u0131lar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu borsada sat\u0131\u015flar ba\u015fl\u0131yor. T\u00fcrk Liras\u0131 d\u00f6vize \u00e7evriliyor ve d\u0131\u015far\u0131 ka\u00e7\u0131yor. Bug\u00fcn itibariyle yap\u0131lan, b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc \u00f6nlemek i\u00e7in daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fleri, zararlar\u0131 g\u00f6ze almaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Kredi sistemini, ABD bankalar\u0131n\u0131 kurtarma giri\u015fimi yani. Aksi takdirde, sadece mortgage de\u011fil, zincirleme olarak ba\u015fka alanlar \u00fczerinde de ya\u015fanacak sars\u0131nt\u0131lar \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck kaosa yol a\u00e7abilecek. Bakal\u0131m bankac\u0131l\u0131k sisteminin bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapat\u0131labilecek mi?..<\/strong> <\/p>\n Bize d\u00fc\u015fen; s\u0131cak para ak\u0131\u015f\u0131 y\u00f6n de\u011fi\u015ftirirse, bu dalgalar devam ederse ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 iyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek olacakt\u0131r. Ya da yapabilece\u011fimiz bir \u015fey var m\u0131? Yoksa d\u00fcnyan\u0131n "Finansal Politb\u00fcro"su bize nas\u0131l bir kader tayin ederse ona m\u0131 raz\u0131 olaca\u011f\u0131z?[1]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n Dalga ba\u015f\u0131m\u0131zda patlayacak <\/strong> <\/p>\n "ABD'de konut fiyatlar\u0131 balon yapt\u0131. Konut fiyat\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n devam edece\u011fini sananlar ileride sat\u0131p kar etmek i\u00e7in faiz y\u00fck\u00fcne ald\u0131rmadan bor\u00e7lanarak konut sat\u0131n ald\u0131. Konut fiyatlar\u0131ndaki balon s\u00f6n\u00fcnce, konut fiyatlar\u0131 artacak yerde gerilemeye ba\u015flad\u0131. Bu durumda krediyle konut alanlar faizi ve anaparay\u0131 \u00f6deyemez hale geldi. <\/p>\n Konut kredisine para ba\u011flayan fonlar, yat\u0131rd\u0131klar\u0131 paralar\u0131 geri alamaz oldu. Bu fonlara para yat\u0131ran tasarruf sahipleri ile fonlar\u0131 finanse eden bankalar paralar\u0131n\u0131 kurtarma tela\u015f\u0131na girdi. \u0130\u015fte bu karga\u015fada fonlar\u0131n ve bankalar\u0131n borsalardaki ka\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131n de\u011feri d\u00fc\u015ft\u00fc. Panik daha sonra ABD'den ba\u015fka \u00fclkelere de yay\u0131ld\u0131. Ay\u015fe Han\u0131m Teyzem sordu: "\u0130yi de bu olan bitenden ben neden etkileneyim ki?" Anlatt\u0131m: "Bu olan bitenin sonunda ekonomide duraklama tehlikesi var. Bu tehlikeyi \u00f6nlemek i\u00e7in de \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde faiz indirimi g\u00fcndeme gelir." <\/p>\n Varl\u0131k fiyatlar\u0131 <\/em>gerileyince ve bunun verdi\u011fi moral bozuklu\u011fuyla da insanlar ve \u015firketler harcamay\u0131 firenleyince ekonomiler yava\u015flar. Buna yabanc\u0131lar "resesyon\/duraklama" der. Duraklayan ekonomide i\u015fsizlik artar. Zenginle\u015fme durur. Fakirle\u015fme ba\u015flar. Dalgalanma ve dalgalanma sonucu varl\u0131k fiyatlar\u0131ndaki gerileme uzun s\u00fcrerse, insanlar\u0131 ve bu arada sevgili Ay\u015fe Han\u0131m Teyzemi \u00fczecek olan da budur. Ay\u015fe Han\u0131m Teyzem sinirlendi… "\u0130\u015fte g\u00f6rd\u00fcn…" dedi, "Kabak gene bizim ba\u015f\u0131m\u0131zda patlayacak!.."[1] <\/p>\n Kriz geliyor… <\/strong> <\/p>\n Piyasalar allak bullak. AKP'nin i\u00e7i tam anlam\u0131yla allak bullak. G\u00fcl <\/strong>\u0131srarl\u0131 adayl\u0131\u011f\u0131yla, Erdo\u011fan'\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 yiyecek bir s\u00fcreci, kimilerine g\u00f6re kasten, tetikledi. <\/p>\n G\u00fcl politik bir sars\u0131nt\u0131n\u0131n; sadece AKP'ye de\u011fil T\u00fcrkiye'ye hasar verebilecek bir s\u00fcrecin kasti tetikleyicisi oldu. Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 hep birlikte g\u00f6rece\u011fiz. Ancak benim bir ba\u015fka sevimsiz iddiam var. Politik karga\u015fadan \u00f6nce ekonomik karga\u015fa \u00e7\u0131kacak. K\u00fcresel piyasalardaki bu y\u0131k\u0131c\u0131 dalga T\u00fcrkiye'yi feci \u015fekilde vuracak. 22 Temmuz g\u00fcn\u00fc AKP'ye sadece siyasi de\u011fil ekonomik istikrar\u0131n devam\u0131 i\u00e7in de oy veren milyonlar\u0131 \u00e7ok sert bir tokat bekliyor. Bu halk\u0131m\u0131z\u0131n hak etmedi\u011fi bir tokatt\u0131r. Alt\u0131na imza at\u0131lan o anla\u015fmalar ve verilen s\u00f6zler, maalesef d\u00fcnyada hi\u00e7bir \u00fclke y\u00f6netiminin \u00fcstlen(e)meyece\u011fi cesarette(aptall\u0131kta?) \u00e7er\u00e7evelerdi. Sonu\u00e7lar\u0131 maalesef vahim olacak. <\/p>\n Mehmet \u015eim\u015fek 22 Temmuz \u00f6ncesi onlarca kanala \u00e7\u0131k\u0131p at\u0131p tutuyordu. \u015eimdi kendisinden ayn\u0131 ekranlara \u00e7\u0131k\u0131p bu dalgay\u0131 nas\u0131l atlataca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnler evlerde, kahvelerde, sofralarda, k\u0131r kahvelerinde mutsuzluk ve umutsuzluk kelimelerinin \u00e7ok\u00e7a yank\u0131land\u0131\u011f\u0131 saatlere gebedir.[2]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n Dalga b\u00fcy\u00fcrse <\/strong>bizi<\/strong> k\u00f6t\u00fc vuracak<\/strong> <\/p>\n \u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131 piyasalarda ya\u015fanan dalgalanman\u0131n uzun s\u00fcrmesi halinde T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00e7ok k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtirken, h\u00fck\u00fcmet i\u00e7inde de k\u00fcresel dalgan\u0131n tedirginli\u011fi ya\u015fan\u0131yor. <\/p>\n Merrill Lynch Avrupa, Ortado\u011fu ve Afrika B\u00f6lgesi Makro Ekonomik Ara\u015ft\u0131rmalar B\u00f6l\u00fcm\u00fc eski Ba\u015fkan\u0131, AKP Gaziantep Milletvekili Mehmet \u015eim\u015fek: "D\u0131\u015farda esen ciddi bir f\u0131rt\u0131na var. Bu sorunlar \u00e7ok ciddi. Ozellikle ABD'deki konut piyasas\u0131n\u0131n riskli kredi segmenti sorunlar b\u00fcy\u00fck. Bizim gibi hen\u00fcz daha fazla likit, geli\u015fmekte olan piyasalardan da para \u00e7eki\u015fi bir miktar var. Onun T\u00fcrkiye'ye yans\u0131mas\u0131 var. Biz do\u011fru politikalar\u0131 uygulamaya devam edece\u011fiz. Temeller sa\u011flam. D\u0131\u015far\u0131da esen ciddi bir r\u00fczgar var, f\u0131rt\u0131na var. Bizi de etkiliyor. Bizi etkiliyor olmas\u0131n\u0131 makul kar\u015f\u0131lamak laz\u0131m. Ama ge\u00e7mi\u015fe oranla T\u00fcrkiye'nin temelleri \u00e7ok sa\u011flam." <\/p>\n Bu kez sorun \u00e7ok ciddi<\/strong> <\/p>\n Sabanc\u0131 Holding Finansal Hizmetler Grubu Ba\u015fkan\u0131 Ak\u0131n Kozano\u011flu: "Piyasalardaki dalgalanma, ge\u00e7en y\u0131l May\u0131s-Haziranda ya\u015fanandan daha ciddi. Kayna\u011f\u0131n\u0131n ABD olmas\u0131… O beni biraz endi\u015felendiriyor ama bunun \u00e7ok uzun s\u00fcreli, \u00e7ok vahim neticelere ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 pek tahmin etmiyorum. Merkez Bankas\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapt\u0131. Reel sekt\u00f6r\u00fcn d\u00f6viz borcu var. Kurun y\u00fckselmesi halinde d\u00f6viz pozisyonu olan kurulu\u015flarda s\u0131k\u0131nt\u0131 ve zarar olacak, suni olarak bor\u00e7lar artacak." <\/p>\n Yeni bir krizin alt\u0131ndan kalkamay\u0131z<\/strong> <\/p>\n ATO Ba\u015fkan\u0131 Sinan Ayg\u00fcn: "2001 krizi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti'nin ikinci b\u00fcy\u00fck krizidir. Birincisi 1945 y\u0131l\u0131nda sava\u015ftan sonra ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu anda makro rakamlar g\u00fczel g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ancak, bu iyimser durum, tabana, i\u015f d\u00fcnyas\u0131na, k\u00fc\u00e7\u00fck esnafa, KOB\u0130'lere yans\u0131m\u0131yor. \u0130\u015fsizli\u011fin \u00e7\u00f6z\u00fclmedi\u011fini, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n aratarak devam etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Cari a\u00e7\u0131k sorunu bu \u015fekilde devam edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u015eu anda satarak a\u00e7\u0131k kapat\u0131l\u0131yor ancak, sat\u0131lacak bir \u015fey kalmad\u0131\u011f\u0131 zaman ne yap\u0131lacak? Bu y\u00fczden \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde T\u00fcrkiye'nin bir k\u0131r\u0131lma ya\u015fayabilece\u011fi korkusu var. 2001‘deki gibi bir kriz ya\u015fan\u0131rsa bu kez b\u00fcy\u00fck yara al\u0131r\u0131z. Bu kez alt\u0131ndan kalkamay\u0131z. \u00d6zel sekt\u00f6r\u00fcn bankalara 190 katrilyon t\u00fcketicinin de 88 katrilyon borcu var. Faizler \u015fu anda 15-22 aral\u0131\u011f\u0131nda. Faizlerin 20-30 puan artmas\u0131 kaos yarat\u0131r. S\u0131cak para ak\u0131\u015f\u0131 kesilirse para kullanmak m\u0131 yasaklanacak, ne olacak bilmiyorum?"<\/strong> <\/p>\n Cari a\u00e7\u0131\u011fa dikkat!<\/strong> <\/p>\n K\u00fcresel piyasalardaki dalgalanman\u0131n hen\u00fcz bir kriz havas\u0131na b\u00fcr\u00fcnmedi\u011fini belirten uzmanlar, T\u00fcrkiye'deki ekonomik g\u00f6stergelerin hen\u00fcz "kriz habercisi" olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bir s\u00fcre daha temkinli davranmak gerekti\u011fini vurgulad\u0131. <\/p>\n Garanti Bankas\u0131 Ekonomik Ara\u015ft\u0131rmalar M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Koordinat\u00f6r\u00fc Ali \u0130hsan Gelberi, "Borsalardaki y\u00fckseli\u015f, k\u00fcresel dalgalanman\u0131n bitti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Mevcut durum bir miktar daha s\u00fcrebilir. Dalgalanma daha \u00e7ok borsalar\u0131 etkiliyor, kur ve faizlerde ciddi hareketlenme yok. Dolay\u0131s\u0131yla, mevcut durumu abart\u0131p, b\u00fcy\u00fck bir krizin geldi\u011fini s\u00f6ylemek do\u011fru olmaz. K\u00fcresel dalgalanma hareketleri, T\u00fcrkiye'nin enflasyonuna b\u00fcy\u00fcmesine, cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131na ciddi anlamda negatif etki etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, korkmak gerekiyor. \u015eu anda, sokaktaki vatanda\u015f\u0131n k\u00fcresel piyasalarda ya\u015fanan hareketlilikten do\u011frudan etkilenmesi s\u00f6z konusu de\u011fil" dedi. <\/p>\n Yat\u0131r\u0131mc\u0131 tedirgin<\/strong> <\/p>\n AK Yat\u0131r\u0131m Ba\u015f ekonomisti Hakan Aklar da, "Mevcut belirsizlik ortam\u0131nda, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar da h\u0131zla nakte d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Tabi ki T\u00fcrkiye de bu durumdan olumsuz etkilenen \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda geliyor. T\u00fcrkiye'deki y\u00fcksek cari a\u00e7\u0131k sorununu da hesaba katarsak, yani reel sekt\u00f6r\u00fcn d\u00f6viz \u00fcretememesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde T\u00fcrkiye'ye y\u00f6nelecek yabanc\u0131 sermayenin h\u0131z kesece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. \u00dclkemizdeki siyasi belirsizli\u011fin devam\u0131 da, k\u00fcresel dalgalanman\u0131n etkisini art\u0131r\u0131yor" diye konu\u015ftu. <\/p>\n Global dalgaya faiz silah\u0131n\u0131n ucu bile yetti<\/strong> <\/p>\n Ululararas\u0131 piyasalardaki panik havas\u0131, ABD Merkez Bankas\u0131'n\u0131n (FED) d\u00fcn iskonto faiz oranlar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrpriz indirimle tersine d\u00f6nd\u00fc. <\/p>\n FED'in d\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra gelen s\u00fcrpriz karar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan t\u00fcm d\u00fcnya piyasalar\u0131 ile birlikte i\u00e7eride de h\u0131zl\u0131 bir toparlanma ya\u015fand\u0131. Sabah saatlerinde 1.42 YTL' ye \u00e7\u0131kan dolar, \u00f6\u011fleden sonra 1.35 YTL'ye indi. \u00d6nceki g\u00fcn y\u00fczde 6.79 ile \u00e7ak\u0131lan IMKB de d\u00fcn y\u00fczde 4.73 <\/strong>prim yapt\u0131. <\/p>\n ABD Merkez Bankas\u0131, b\u00fcy\u00fcmeye y\u00f6nelik a\u015fa\u011f\u0131 risklerin ‘\u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde' artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek faiz indirimine gitti. \u0130\u015fte FED 'den gelen bu s\u00fcrpriz hareketle, global piyasalar an\u0131nda frene bast\u0131. FED 'den a\u00e7\u0131klama bekleyen ve y\u00f6n belirleyemeyen d\u00fcnya borsalar\u0131, a\u00e7\u0131klamayla an\u0131nda y\u00f6n\u00fcn\u00fc yukar\u0131 \u00e7evirdi. Avrupa ve \u0130stanbul Menkul K\u0131ymetler Borsas\u0131'nda ilk tepki y\u00fczde 4'e varan y\u00fckseli\u015f oldu. IMKB g\u00fcn\u00fc 4.73 de\u011fer art\u0131\u015f\u0131yla kapatt\u0131. G\u00fcn i\u00e7inde 1.42 YTL' yi test eden dolar ise 1.35 YTL' nin alt\u0131n\u0131 zorlad\u0131. Y\u00fczde 18.88'e kadar \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan faiz ise al\u0131mlarla 18.40 d\u00fczeyine indi. <\/p>\n \u0130skonto Faiz 5.75'e indi<\/strong>: FED iskonto faizini (bankalara verdi\u011fi bor\u00e7 faizi) y\u00fczde 5.75'e d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve g\u00f6sterge faiz oranlar\u0131n\u0131 y\u00fczde 5.25 seviyesinde de\u011fi\u015ftirmeden b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Ben Bemanke'nin Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131'n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 FED'in yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, "Finans piyasas\u0131 ko\u015fullar\u0131 bozuldu ve s\u0131k\u0131 kredi ko\u015fullar\u0131 ve artan belirsizli\u011fin ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131 potansiyeli bulunuyor" dedi. B\u00fcy\u00fcmeye ve a\u015fa\u011f\u0131ya y\u00f6nelik risklerin \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten FED, ekonomiye y\u00f6nelik olumsuz etkileri gidermek i\u00e7in "gerekti\u011fi kadar hareket etmeye" haz\u0131r oldu\u011funu belirtti. <\/p>\n Sakin Olun Mesaj\u0131 Verdi: <\/strong>Uzmanlar FED'in bu indirimle ABD'deki bankalara "istedi\u011finiz ka\u011f\u0131d\u0131 getirin ben bunlara likidite verece\u011fim ve bunun faizi 5.75 olacak. Vade ise gecelikten 30 g\u00fcne kadar \u00e7\u0131kacak" mesaj\u0131n\u0131 verdi. A\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan ABD borsa vadeli i\u015flemlerinde art\u0131\u015flar h\u0131zland\u0131. Dolar ise Euro kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015ferken, Yen kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fckseldi. Geli\u015fmekte olan para birimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda ise h\u0131zla de\u011fer kaybetti. ABD ham petrol\u00fc ise, a\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan 1 dolar y\u00fckselerek varil ba\u015f\u0131na 72 dolara \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n \u00d6nce S\u00f6ylentisi Geldi: <\/strong>FED'in d\u00fcnk\u00fc s\u00fcrpriz karar\u0131 asl\u0131nda \u00f6nceki g\u00fcn kapan\u0131\u015fa do\u011fru ABD piyasalar\u0131nda fiyatlanmaya ba\u015flad\u0131. Dow Jones'un \u00f6nceki g\u00fcn kapan\u0131\u015fa do\u011fru toparlanmas\u0131nda FED'in gizli bir toplant\u0131 yaparak arka arkaya faiz indirimi yapaca\u011f\u0131 s\u00f6ylentileri etkili olmu\u015ftu. Bu s\u00f6ylentiler sadece New york Borsas\u0131'nda de\u011fil, ayn\u0131 saatlerde a\u00e7\u0131k olan ba\u015fta Brezilya olmak \u00fczere Latin Amerika borsalar\u0131nda da etkisini g\u00f6stermi\u015fti. <\/p>\n Japon Yen'i <\/strong>H\u0131zla Geriledi:<\/strong> FED iskonto faiz indirimine giderek \u00f6nceki g\u00fcnk\u00fc beklenti k\u0131smen ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu. A\u00e7\u0131klaman\u0131n ard\u0131ndan Avrupa borsalar\u0131 y\u00fczde 4'e varan \u00fczerinde primlerle yakalad\u0131. Asya borsalann\u0131 sarsan Japon Yen'i de de\u011fer art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geri vermeye ba\u015flad\u0131. Yen dolar ve Euro kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7ti. 111 d\u00fczeyine gerilemi\u015f olan dolar\/Yen paritesi de 1,14'ten i\u015flem g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131. B\u00f6ylece 4 g\u00fcnd\u00fcr bozulmaya devam eden carry trade (Japon Yen'i ile ucuza fonlama) pozisyonlar\u0131ndaki bozulmada yava\u015flad\u0131.[3]<\/a> <\/p>\n \u0130MKB An\u0131nda Tepki Verdi:<\/strong> FED ile nefes alan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 \u0130MKB'de d\u00fcn \u00f6\u011fleden sonra yeniden al\u0131ma ge\u00e7ti. \u0130MKB Ulusal 100 Endeks'i, b\u00f6ylece y\u00f6n\u00fcn\u00fc an\u0131nda yukar\u0131 \u00e7evirdi. H\u0131zla al\u0131mlara sahne olan borsa y\u00fczde 5'i a\u015fan prim yakalad\u0131. G\u00fcn sonunda 46.576 puandan kapanan borsada, de\u011fer art\u0131\u015f\u0131 da y\u00fczde 4.73 olarak ger\u00e7ekle\u015fti. <\/p>\n Dolar 1.35'e Kadar \u0130ndi: <\/strong>G\u00fcne karamsarl\u0131kla 1.42 YTL d\u00fczeyine kadar y\u00fckselerek ba\u015flayan dolar ise yakla\u015f\u0131k 7 kuru\u015fluk d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bankalar aras\u0131 piyasada kotasyonlar zay\u0131flasa da FED a\u00e7\u0131klamas\u0131 an\u0131nda fiyatlarda kendini g\u00f6sterdi. B\u00f6ylece dolar ilk etapta 1.3530 YTL d\u00fczeyine inerken, d\u00fc\u015f\u00fc\u015f devam etti ve dolar 135 YTL'nin alt\u0131na da geriledi. Bankalar aras\u0131 piyasada bug\u00fcn val\u00f6rl\u00fcde 1.3580 YTL' den i\u015flem g\u00f6ren dolar, serbest piyasada 1.3520 YTL'den i\u015flem g\u00f6rd\u00fc. Faiz ise y\u00fczde 18.40'a geriledi. <\/p>\n 3 milyar YTL ile hacim rekoru k\u0131r\u0131ld\u0131<\/strong> <\/p>\n \u0130stanbul Menkul K\u0131ymetler Borsas\u0131 (IMKB) d\u00fcn i\u015flem hacminde t\u00fcm zamanlar\u0131n rekorunu k\u0131rd\u0131. En son 23 Temmuz tarihinde 3 milyar 60 milyon YTL ile i\u015flem hacminde tarihi seviyeye ula\u015fan borsa, d\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 hareketin ard\u0131ndan h\u0131zla y\u00fczde 4.73 y\u00fckseli\u015fle i\u015flem hacmi rekorunu 3 milyar 433 milyon YTL'ye ta\u015f\u0131d\u0131. <\/p>\n BNP: Mortgage sorunu y\u00f6\u0131\u0131etilebilir d\u00fczeyde<\/strong> <\/p>\n Fransa'n\u0131n en b\u00fcy\u00fck bankas\u0131 BNP Paribas b\u00fcnyesindeki y\u00fcksek riskli mortgage kredisi d\u00fczeyinin s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu ve y\u00f6netilebilir bulundu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. BNP yetkilileri, riskli kredilerin y\u00f6netilebilir d\u00fczeyde oldu\u011funu ancak dondurulan yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131ndan elde edilecek \u00fc\u00e7 ayl\u0131k gelir d\u00fczeyinin ‘s\u0131f\u0131r' oldu\u011funu kaydetti. BNP riskli mortgage sorunlar\u0131 nedeniyle fonlar\u0131n de\u011ferlerinin do\u011fru olarak hesaplanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 o nedenle 2 milyar Euro de\u011ferindeki \u00fc\u00e7 yat\u0131r\u0131m fonunun ge\u00e7ici olarak dolduruldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n Karar yerinde ama belirsizlik s\u00fcr\u00fcyor <\/strong> <\/p>\n Ron Simpson (Action Economics, Florida):<\/strong> "Dolar, Avrupa para birimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015ft\u00fc, Yen kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fckseldi. Borsalar\u0131n nas\u0131l tepki verdi\u011fine bakmal\u0131y\u0131z. E\u011fer borsalar bunu, FED'in kayg\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u015feklinde alg\u0131larsa, hisse fiyatlar\u0131 \u00fczerinde daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k yaratabilir, carry trade pozisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesini ve riskten ka\u00e7\u0131nma hareketinin devam etti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz" <\/p>\n Cleveland Rueckert (Birinyi Associates mc.):<\/strong> "FED'in bu ad\u0131m\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemli. Bir\u00e7ok insan bunu bekliyordu. Yine de ben "bekle ve g\u00f6r' takti\u011finin izlenmesi gereken bir zaman oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hala belirsizlik var" dedi. <\/p>\n Robert Macintosch (Eaton Vance Corp. Boston):<\/strong> "Bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc zamanlar\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir hareketi. G\u00f6sterge faiz oranlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmemelerinden memnunum. Enflasyonla sava\u015f konusunda ciddi olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir."[4]<\/a> <\/strong> <\/p>\n Kriz mi, geli\u015fme mi?<\/strong> <\/p>\n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu'nu borca bo\u011farak y\u0131kt\u0131lar… <\/strong> <\/p>\n Mustafa Kemal ve arkada\u015flar\u0131<\/strong> bunu \u00e7ok iyi bildikleri i\u00e7in ekonomide al\u0131nmas\u0131 gereken tedbirleri alm\u0131\u015flar ve o d\u00f6nemin imkanlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri yapm\u0131\u015flard\u0131r:<\/strong> <\/p>\n –\u00a0Osmanl\u0131lar\u0131n T\u00fcrkiye'ye d\u00fc\u015fen borcunu muntazaman \u00f6deyerek 1950'ye kadar T\u00fcrkiye'yi bor\u00e7suz h\u00e2le getirmi\u015flerdir. Bunun ne demek oldu\u011fu, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde giderek artan bor\u00e7lar\u0131m\u0131zla daha da iyi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n –\u00a0\u00dclke i\u00e7indeki yabanc\u0131 ekonomik kurulu\u015flar\u0131 (elektrik, su, demir yollar\u0131 vs) devletle\u015ftirerek sat\u0131n alm\u0131\u015flard\u0131r. 1950'de yabanc\u0131 sermayenin Osmanl\u0131 d\u00f6neminden kalan T\u00fcrkiye'de bir kurulu\u015fu yoktu. <\/p>\n –\u00a0Kamu \u0130ktisadi Te\u015fekk\u00fclleri'ni (K\u0130T'leri) kurarak teknoloji transferini sa\u011flam\u0131\u015f, halk\u0131 teknolojide e\u011fitmi\u015f, kentle\u015fmeyi sa\u011flam\u0131\u015f ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc sermayesinin istilas\u0131n\u0131 \u00f6nlemi\u015flerdir. <\/p>\n –\u00a0Devlet\u00e7ilik-halk\u00e7\u0131l\u0131k dengesi ile tamamen \u0130sl\u00e2m\u00ee olan, kapitalizm ve sosyalizme kar\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir d\u00fczen olarak yeni sistem ortaya koymu\u015flard\u0131r. D\u00fcnyada ilk defa Hazreti Davud'un uygulam\u0131\u015f oldu\u011fu bu ilke; halk\u0131n yapaca\u011f\u0131n\u0131 halk\u0131n yapmas\u0131, halk\u0131n yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 devletin yapmas\u0131 ilkesidir. Sermaye tekelini \u00f6nlemek esas olmu\u015ftur. <\/p>\n Halbuki, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu<\/strong>'nun y\u0131k\u0131lmas\u0131 \u00f6ncesi ve sonras\u0131 ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti<\/strong>'nin kurulu\u015fundan itibaren ya\u015fanan, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00e7ok iyi bilinip tahlil edilmesi gereken \u00f6nemli geli\u015fmeler vard\u0131r. Basel Kongresi'nde Yahudilerce al\u0131nan kararlarla; <\/p>\n a) Birinci Cihan Sava\u015f\u0131<\/strong> \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, dinsiz bir T\u00fcrkiye devleti kurulmak istenmi\u015ftir. Rusya<\/strong> y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, yerine din d\u00fc\u015fman\u0131 bir blok (Sovyetler<\/strong>) olu\u015fturulmu\u015ftur. Avusturya \u0130mparatorlu\u011fu<\/strong> y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, Avrupa'da ulusal devletler<\/strong> olu\u015fturulmu\u015ftur. <\/p>\n b) 1948'de \u0130srail devleti<\/strong> kurulmu\u015f ve T\u00fcrkiye<\/strong> tekrar bor\u00e7land\u0131r\u0131lma<\/strong> merhalesine sokulmak suretiyle y\u0131k\u0131l\u0131\u015fa haz\u0131rlanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n 1940'dan beri T\u00fcrkiye bat\u0131r\u0131lmak istenmi\u015f ama; bilinen aksine geli\u015fmeler olmu\u015f, T\u00fcrkiye II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131'na kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> <\/p>\n 1950'lerde \u00fclke bor\u00e7land\u0131r\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ama; T\u00fcrkiye "tar\u0131m d\u00f6nemi"nden "sanayi d\u00f6nemi"ne ge\u00e7mi\u015ftir.<\/strong> <\/p>\n 1960'lerde ba\u015fbakan as\u0131lm\u0131\u015f ve \u00fclke ekonomik bask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ama; T\u00fcrkiye altyap\u0131lar\u0131n\u0131 tamamlayarak geli\u015fme yoluna devam etmi\u015ftir. <\/strong> <\/p>\n 1970'lerde ikinci darbe yap\u0131lm\u0131\u015f ama; T\u00fcrkiye buna ra\u011fmen\u00a0 sanayiyi Anadolu'ya ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> <\/p>\n 1980'de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc darbe yap\u0131lm\u0131\u015f ama; \u0130stanbul'da \u00f6zel sermaye olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/strong> <\/p>\n 1990'larda a\u011f\u0131r krizler olmu\u015f ama; bu sayede T\u00fcrkiye sermayesi d\u00fcnya piyasalar\u0131na a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> <\/p>\n 2000'li y\u0131llarda T\u00fcrkiye'de \u0130stanbul sermayesi yerini Anadolu sermayesine b\u0131rakmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> <\/p>\n G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, T\u00fcrkiye'de kriz\/ler \u00e7\u0131kararak \u00fclke ekonomisini \u00e7\u00f6kertmek isteyen Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131<\/strong> ya da s\u00f6m\u00fcr\u00fc sermayesi<\/strong>, bu eylemlerinde tam olarak muvaffak olam\u0131yor; her seferinde T\u00fcrk ekonomisi milli g\u00fc\u00e7lerin marifetiyle daha \u00e7ok geli\u015fiyor ve g\u00fc\u00e7leniyor.<\/strong> <\/p>\n Bat\u0131<\/strong> bu durumu ke\u015ffetmi\u015f olmal\u0131d\u0131r ki, son birka\u00e7 y\u0131lda art\u0131k T\u00fcrkiye'de kriz<\/strong> \u00e7\u0131karmaktan korkuyor. Daha do\u011frusu, krizleri kendi lehine kontrol edemiyor. <\/p>\n Bir ilim adam\u0131n\u0131n: ‘T\u00fcrkiye kriz bekliyor mu?'<\/em><\/strong> sorusuna; ke\u015fke biraz daha krizler olsa da halk\u0131m\u0131z yeni hamlelerle muas\u0131r medeniyetin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131ksa! <\/strong>yan\u0131t\u0131 olduk\u00e7a ilgin\u00e7 bulunuyor. <\/strong> <\/p>\n <\/p>\n Hi\u00e7 kimsenin hi\u00e7bir endi\u015fesi olmas\u0131n; T\u00fcrkiye "halk ekonomisi"ni geli\u015ftirecek ve "Adil D\u00fczen"i kuracakt\u0131r. T\u00fcrkiye, III. Bin Y\u0131l Medeniyeti'nin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer olacak, muas\u0131r medeniyetin fevkine \u00e7\u0131kacakt\u0131r. <\/strong>\u00a0III. Bin Y\u0131l Medeniyeti ne zaman kurulacakt\u0131r derseniz; T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk halk\u0131 buna haz\u0131r oldu\u011fu, yap\u0131lmas\u0131 gerekenler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman olacakt\u0131r.<\/strong> <\/p>\n T\u00fcrkiye'ye oynanan oyunlar T\u00fcrkiye'yi ileri g\u00f6t\u00fcrecektir. Bizim bu hususta endi\u015femiz yoktur. <\/p>\n Bizim as\u0131l endi\u015felerimiz ba\u015fkad\u0131r ve o endi\u015feler \u015funlard\u0131r: <\/p>\n Evet, biz \u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131'm\u0131z\u0131<\/strong> yapt\u0131k, Cumhuriyet'i<\/strong> kurduk ama bu bize \u00e7ok pahal\u0131ya m\u00e2l olmu\u015ftur. Bundan dolay\u0131 istiyoruz ki T\u00fcrkiye Cumhuriyeti<\/strong> y\u0131k\u0131lmas\u0131n, bu millet yine binlerce \u015fehit vermek zorunda kalmas\u0131n. T\u00fcrkiye muas\u0131r medeniyetin fevkine \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n merkezi olacakt\u0131r. <\/strong>Bu takdir-i \u0130l\u00e2hi'dir. Bundan endi\u015femiz yoktur. <\/p>\n Biz, muas\u0131r medeniyetimizin fevkindeki medeniyeti zayiat olmadan kural\u0131m diyoruz. Biz medeniyetimizin y\u0131k\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in son gayretimizi veriyoruz. Bunun i\u00e7in y\u00f6neticilerin "Adil D\u00fczen<\/strong>"i benimsemeleri gerekir. Yoksa, as\u0131l yap\u0131lmas\u0131 gereken yap\u0131lmad\u0131k\u00e7a, sosyal ve do\u011fal kanunlar "zalim d\u00fczen<\/strong>"i y\u0131kacakt\u0131r. Allah zul\u00fcm d\u00fczenini b\u00e2ki k\u0131lmaz. <\/p>\n \u0130\u015fte, onlar\u0131n kriz\/ler<\/strong> \u00e7\u0131karmak suretiyle uygulayageldikleri planlar\u0131<\/strong> vard\u0131r ama; onlar\u0131n o planlar\u0131na<\/strong> kar\u015f\u0131 Allah'\u0131n da plan\u0131 vard\u0131r ve<\/strong> O'nun plan\u0131 her zaman geli\u015fme y\u00f6n\u00fcnde galip gelmektedir.[5]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> 17.08.2007\/ \u0130brahim Karag\u00fcl \/ Y. \u015eafak <\/p>\n [2]<\/a> 17.08.2007 \/ Sedar Akinan \/ Ak\u015fam <\/p>\n [3]<\/a> (a.a) <\/p>\n
\n