\u00a0 <\/p>\n
D\u00fcnyadaki Siyonist sermaye hakimiyetine ve bunlar\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki ABD ve AB emperyalizmine kar\u015f\u0131:<\/strong> <\/p>\n \u00a0 <\/p>\n \u00c7in'le Pakistan ve \u0130ran'\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc i\u015fbirli\u011fine giri\u015fmeleri de ciddi cesaretli ve \u00fcmit verici geli\u015fmelerdir.<\/strong> <\/p>\n Bu nedenle, \u00c7in'le T\u00fcrkiye'nin diplomatik, ekonomik ve teknolojik alanda i\u015f birli\u011fini geli\u015ftirmesi, problemlerini ikili ili\u015fkilerle \u00e7\u00f6zmesi, "Do\u011fu T\u00fcrkistan" benzeri sorunlar\u0131n, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerce ka\u015f\u0131n\u0131p k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131na f\u0131rsat verilmemesi hayati bir \u00f6nem arz etmektedir.<\/strong> <\/p>\n Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 Org. Ba\u015fbu\u011f:<\/strong> <\/p>\n "\u00c7in ile T\u00fcrkiye'nin d\u00fc\u015fman\u0131 ayn\u0131" diyerek \u00f6nemli bir ger\u00e7e\u011fi dile getirmi\u015ftir.<\/strong> <\/p>\n Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Putin, M\u00fcnih G\u00fcvenlik Konferans\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalar yapm\u0131\u015f ve Amerikan y\u00f6netimini hedef alm\u0131\u015ft\u0131. Bu konu\u015fma Genelkurmay\u0131n internet sitesinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. Putin o konu\u015fmas\u0131nda ABD'nin bir tehdit oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. <\/p>\n Aradan \u00e7ok zaman ge\u00e7medi, Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 Org. \u0130lker Ba\u015fbu\u011f Rusya'n\u0131n stratejik orta\u011f\u0131 \u00c7in'e gitti. <\/p>\n \u00c7in Savunma Bakan\u0131'yla G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc<\/strong> <\/p>\n Orgeneral Ba\u015fbu\u011f, 4 Haziran'da \u00c7in Milli Savunma \u00dcniversitesi'ni gezip, \u00c7in Genelkurmay Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Zhang Li ve \u00c7in Savunma Bakan\u0131 Orgeneral Cao Gang\u00e7uan ile birer g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Pekin'de askeri t\u00f6renle kar\u015f\u0131lanan Ba\u015fbu\u011f, Bakan Cao ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde, \u00c7in Halk Cumhuriyeti'ni bir d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6rd\u00fcklerini belirterek: "ger\u00e7ekten \u00c7in politik, ekonomik ve askeri alanda d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerinden birisidir ve bu g\u00fcc\u00fc g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artmaktad\u0131r." dedi. <\/p>\n "Ayn\u0131 Noktalarda Duruyoruz"<\/strong> <\/p>\n Orgeneral Ba\u015fbu\u011f, \u00c7in'in son 20-30 y\u0131lda \u00f6zellikle ekonomik alanda g\u00f6sterdi\u011fi geli\u015fmeleri hem hayranl\u0131kla izlediklerini, hem de bir dost \u00fclke olarak bundan gurur duyduklar\u0131n\u0131 ifade etti. \u0130kili \u00fcst d\u00fczey ziyaretlerin ili\u015fkilerin geli\u015fmesinde b\u00fcy\u00fck rol oynayaca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Ba\u015fbu\u011f, iki \u00fclkenin d\u00fcnya sorunlar\u0131na bak\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir ortakl\u0131k oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savundu. "Ayn\u0131 noktalarda durdu\u011fumuzu ifade edebilirim. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z tehdit ve risklerde b\u00fcy\u00fck bir ortakl\u0131k var" diyen Ba\u015fbu\u011f, T\u00fcrkiye'nin ve T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri'nin geli\u015fime a\u00e7\u0131k olan ikili ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in ellerinden geleni yapma \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olacaklar\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. <\/p>\n \u00c7in Savunma Bakan\u0131; "T\u00fcrkiye, Tek \u00c7in Politikas\u0131'nda Israrl\u0131"<\/strong> <\/p>\n \u00c7in Savunma Bakan\u0131 Cao Gang\u00e7uan da g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u0131ras\u0131nda \u00c7in ile T\u00fcrkiye aras\u0131nda diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131ndan bu yana ge\u00e7en 36 y\u0131l i\u00e7inde ikili ili\u015fkilerin sorunsuz geli\u015fti\u011fini, son y\u0131llarda iki \u00fclke aras\u0131nda her alan\u0131 kapsayan i\u015fbirli\u011finin s\u00fcrekli derinle\u015fti\u011fini s\u00f6yledi. Cao, \u00c7in taraf\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin "Tek \u00c7in" politikas\u0131nda \u0131srar etmesinden ve \u00c7in'in egemenlik ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 desteklemesinden takdirle s\u00f6z etti\u011fini, \u00c7in ordusunun da ikili i\u015fbirli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmeye haz\u0131r oldu\u011funu ifade etti. <\/p>\n Ordu'nun Yeni Y\u00f6nelimi<\/strong> <\/p>\n T\u00fcrk Ordusu bir s\u00fcredir Bat\u0131'n\u0131n \u00e7ifte standard\u0131na kar\u015f\u0131 sert a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131yor. Son olarak Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Org. Ya\u015far B\u00fcy\u00fckan\u0131t, ter\u00f6re destek veren m\u00fcttefiklerin de ter\u00f6rist say\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Genelkurmay \u0130kinci Ba\u015fkan\u0131 Org. Ergin Saygun ise Amerika'n\u0131n Karadeniz'i istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rmak istedi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131, i\u015fte bu geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde T\u00fcrkiye \u00c7in ve Rusya ile askeri alanda \u00f6nemli temaslar ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Bu ba\u011flamda Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 Org. \u0130lker Ba\u015fbu\u011f'un \u00c7in ziyareti en \u00fcst d\u00fczeyde temas oldu. \u0130ki \u00fclkenin karadan karaya f\u00fczeler konusunda sa\u011flam bir i\u015fbirli\u011fi var. Ayr\u0131ca f\u00fcze savunma sistemleri i\u00e7in Mart ay\u0131nda a\u00e7\u0131lan ihaleye \u00c7in FD 2000 sistemiyle kat\u0131lmay\u0131 planl\u0131yor. Ayr\u0131ca Rusya Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Baluyevski'nin de 4 Haziran'da T\u00fcrkiye'ye gelmesi bekleniyordu, ancak ziyaret T\u00fcrkiye'deki se\u00e7im s\u00fcreci nedeniyle ertelendi.[1]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131daki ara\u015ft\u0131rma yaz\u0131s\u0131 dikkatle okunmaya de\u011ferdir: <\/p>\n \u00c7in'e Kar\u015f\u0131 Diplomatik Ku\u015fatma*[2]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n "\u00c7in'in ABD ile 1 \u015eubat 1979 tarihinde kurdu\u011fu diplomatik ili\u015fkiden sonra, bu \u00fclkenin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131k noktas\u0131n\u0131 temel olarak ABD i\u015fgal etmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bir\u00e7ok uluslararas\u0131 sorunda i\u015fbirli\u011fi \u015feklinde geli\u015fen \u00c7in-ABD ili\u015fkileri asl\u0131nda i\u015fbirli\u011finden \u00e7ok \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 ve rekabet\u00e7i bir anlay\u0131\u015fa sahiptir. Dolays\u0131ya, \u00c7in d\u0131\u015f politikas\u0131nda, \u00f6zellikle ABD ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir s\u00fcrecin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir. Bir do\u011fu toplumu olarak g\u00f6r\u00fclen \u00c7in, yine Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 taraf\u0131ndan do\u011fu toplumlar\u0131n\u0131n bir hastal\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen "ikilem ve \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fme sendromuna" en b\u00fcy\u00fck \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Deng \u015eaoping'in modernizasyon s\u00fcreci y\u00f6n\u00fcn\u00fc Bat\u0131ya d\u00f6nen bir \u00c7in ve temelinde tar\u0131m toplumunun b\u00fct\u00fcn izlerini ta\u015f\u0131yan bir halk ve onlar\u0131n uzant\u0131s\u0131 olan bir y\u00f6netici zenginler z\u00fcmresinin varl\u0131\u011f\u0131, \u00c7in'in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 temel ikilemlerin ana kayna\u011f\u0131 gibidir. Yine de Deng \u015eaoping'in "ideal toplum" slogan\u0131yla at\u0131l\u0131ma ge\u00e7irdi\u011fi bu halk, So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 b\u00fct\u00fcn dengeleri alt \u00fcst etmeyi ba\u015farabilmi\u015ftir. <\/p>\n K\u0131z\u0131l Ejderha uyand\u0131<\/strong> <\/p>\n Yirminci y\u00fczy\u0131l d\u00fcnya tarihinin en sanc\u0131l\u0131 y\u0131llar\u0131ndan bir tanesi de belki 1989 y\u0131l\u0131yd\u0131. Berlin Duvar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131, Do\u011fu Avrupa'daki kom\u00fcnist rejimlerin ba\u015f kald\u0131rmas\u0131 ve bir zamanlar d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6r\u00fclen demokrasiye kars\u0131 duyulan \u00f6zlem uluslararas\u0131 sistemin de yeni bir y\u00f6ne do\u011fru gitti\u011finin ilk i\u015faret\u00e7ileriydi. Buradan \u00e7\u0131kan tablo, okumas\u0131n\u0131 bilenler i\u00e7in Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Bloku'nun gelece\u011fini g\u00f6stermekteydi. Ancak bir beklenti daha eklenmi\u015fti; k\u0131z\u0131l \u00c7in ne olacakt\u0131? Bat\u0131'ya g\u00f6re, \u00c7in de Berlin Duvar\u0131n\u0131n enkaz\u0131 alt\u0131nda tarihin tozlu sayfalar\u0131na kar\u0131\u015f\u0131p gidecekti. Fakat \u00f6yle olmad\u0131. Duvar\u0131n \u00e7\u00f6kmesi, uyuyan ejderhay\u0131 \u00e7oktan uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n D\u00fcnya sosyalizminin en b\u00fcy\u00fck kalesi, "\u015feytan imparatorlu\u011fu"[3]<\/a> Sovyetler Birli\u011fi y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; ama yerine bu defa sar\u0131 benizlilerin \u00fclkesinde "ejderha'n\u0131n imparatorlu\u011fu"[4]<\/a>\u00a0 kurulmaktayd\u0131. So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan durum san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine olduk\u00e7a sanc\u0131l\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcresel sistemde ya\u015fanan ola\u011fan\u00fcst\u00fc de\u011fi\u015fim \u00c7in toplumunda da yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulmu\u015ftu. <\/p>\n \u00c7in'deki tepkiler \u00f6nce, \u00f6\u011frencilerden geldi. \u00d6\u011frenciler bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc istiyorlard\u0131 ve bu y\u00f6nde bir kanun \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyorlard\u0131. Giderek, g\u00f6steriler, t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131ld\u0131. Art\u0131k protestolar, \u00f6\u011frencileri de a\u015farak toplumun her kesiminden destek almaya ba\u015flad\u0131. \u00d6yle ki \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Politb\u00fcro i\u00e7erisinde bile bu g\u00f6sterilere sempati duyanlar vard\u0131. G\u00f6steriler Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 olduk\u00e7a memnun etmi\u015fti. Madalyonun \u00f6teki taraf\u0131 ise daha i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir durumu yans\u0131tmaktayd\u0131. Ekonomik olarak a\u00e7\u0131k kap\u0131 politikas\u0131n\u0131 benimseyen Deng y\u00f6netimi, ekonomideki liberalle\u015fme s\u00fcrecinin giderek politik liberalle\u015fmeye do\u011fru gitti\u011fini g\u00f6rd\u00fc. Bu, a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00c7in rejiminin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a tehlikeli bir geli\u015fmeydi. Sonu\u00e7ta, \u00c7in y\u00f6netimi, Amerikan ve Tayvan gizli servislerinin bu g\u00f6sterilerin organize edilmesinde aktif rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmesi \u00fczerine, g\u00f6sterilerin d\u0131\u015f mihrakl\u0131 oldu\u011funa kanaat getirerek bunlar\u0131 sert bir \u015fekilde bast\u0131rd\u0131 ve \u00fclkede s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan etti. \u00c7in, k\u0131sa s\u00fcrede \u00fclkede d\u00fczeni sa\u011flad\u0131. G\u00f6stericilerin liderleri ise ABD ve Tayvan'a ka\u00e7t\u0131. <\/p>\n Bu trajedinin ard\u0131ndan \u00c7in, d\u00fcnya taraf\u0131ndan izole edildi. ABD'nin \u00f6nderli\u011finde Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 \u00c7in'e bir tak\u0131m ambargolar koymaya ba\u015flad\u0131. Bu durum, asl\u0131nda So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 \u00c7in'in diplomatik olarak ilk ku\u015fat\u0131lmas\u0131yd\u0131, K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131 ve Deng'in \u00e7abalar\u0131 sonucunda \u00c7in tekrar d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131ld\u0131. 1990'lann ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren \u00c7in, etkin olarak b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7 olma yolunda h\u0131zl\u0131 ad\u0131mlarla y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131.\u00a0\u00a0 Sovyetler Birli\u011fi'nin ortadan kalkmas\u0131 Avrasya co\u011frafyas\u0131nda da \u00c7in'in \u00f6n\u00fcne u\u00e7suz bucaks\u0131z bir a\u00e7\u0131l\u0131m sundu. <\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi'ni miras\u0131n\u0131 devralan Rusya Federasyonu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ekonomik ve politik kaos nedeniyle yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki \u00c7in'in b\u00f6lgesel politikalar\u0131n\u0131 takip etme imkan\u0131 bulamad\u0131. \u00c7in'de yava\u015f yava\u015f canlanan ekonomi, \u00c7in'in s\u0131cak para ihtiyac\u0131 i\u00e7erisinde bulunan Rusya'dan silah teknolojileri almaya itti. Rusya'n\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanarak, \u00c7in elindeki nakit parayla neredeyse b\u00fct\u00fcn silah teknolojilerinin \u00fcretim lisanslar\u0131n\u0131 da alarak bunlar\u0131n fabrikalar\u0131n\u0131 \u00c7in topraklar\u0131na kurdu. <\/p>\n \u00c7in'in giderek asker\u00ee ve ekonomik olarak b\u00fcy\u00fcmesi ABD'nin g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131. 1990'lar\u0131n sonuna do\u011fru ya\u015fanan Asya'daki finansal kriz \u00c7in'i g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00f6viz rezervleri nedeniyle pek fazla etkilememi\u015fti. Bu ise, \u00c7in'e do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n ABD cephesinde ise, Clinton y\u00f6netimi, \u00c7in'e \u00f6nceleri kay\u0131ts\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu, ilgisizlik asl\u0131nda kendisini bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde \u00c7in'deki rejimin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 \u015feklinde bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda etkili olmu\u015ftu. Ancak 1995-1996 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan Tayvan Bo\u011faz\u0131 krizinde \u00c7in, ilk defa b\u00f6lgede ABD'ye asker\u00ee bir meydan okumada bulunmu\u015ftu. B\u00f6ylelikle, 1979'dan beri, ilk defa \u00c7in'le ABD kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f bulunmaktayd\u0131. Clinton y\u00f6netiminde \u00c7in'e bak\u0131\u015f derhal de\u011fi\u015fti. Her ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmasa da Clinton y\u00f6netimi i\u00e7erisinde de muhafazak\u00e2r \u015fahin kanat bulunmaktayd\u0131 ve onlar \u00c7in'le s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00e7izilmesini istiyorlard\u0131. Muhafazak\u00e2rlar, \u00c7in'deki rejimin bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde evrimle\u015fmesi s\u00f6ylemini kabul etmiyor, ABD'nin do\u011frudan m\u00fcdahalesiyle \u00c7in'de rejimin de\u011fi\u015ftirilmesi isteniyordu. Clinton y\u00f6netimi ise, \u00c7in'den demokrasi, insan haklar\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve serbest piyasa ekonomisine dayal\u0131 de\u011ferler sistemi \u00fczerine kurulu yeni bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7mesini istemekteydi.[5]<\/a> <\/p>\n \u00c7in'e g\u00f6re, demokrasi kavram\u0131 alt\u0131nda kendisine dayat\u0131lan de\u011fi\u015fimler, Amerikan de\u011ferleriydi ve ger\u00e7ekte ABD'nin \u00c7in'i bir tak\u0131m d\u0131\u015f zorlamalarla fel\u00e7 etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekteydi. Asl\u0131nda ABD'nin pek fazla se\u00e7ene\u011fi yoktu. Asya finansal krizi nedeniyle ABD'nin do\u011fal m\u00fcttefikleri Japonya ve G\u00fcney Kore, kendi i\u00e7 ekonomik sorunlar\u0131yla ilgileniyordu ve \u00c7in'i dengeleme y\u00f6n\u00fcnde herhangi bir e\u011filimleri yoktu. ABD'nin \u015fahin kanad\u0131 talebinde \u0131srarl\u0131yd\u0131; ancak Clinton y\u00f6netimi, yine de geli\u015fen \u00c7in ekonomisinde pay sahibi olmay\u0131 daha fazla \u00f6nemsedi. Olaya farkl\u0131 bir boyutta bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise, o d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131 \u00f6zellikle uluslararas\u0131 politikada ya\u015fanan sorunlar ki, bu sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Yeni D\u00fcnya D\u00fczeni ad\u0131 alt\u0131nda ortaya konulan de\u011ferler sisteminin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu b\u00f6lgesel istikrar bo\u015fluklar\u0131, ABD'nin g\u00fcndemini me\u015fgul etmekteydi. Balkanlarda, Kafkaslarda ve Orta Do\u011fu'da ya\u015fananlar, ABD'nin Asya-Pasifik b\u00f6lgesine odaklanmas\u0131na m\u00fcsaade etmemi\u015fti. <\/p>\n <\/p>\n 2000 y\u0131l\u0131yla birlikte de D\u00fcnya siyasetinde de bir tak\u0131m geli\u015fmeler oldu. Her \u015feyden \u00f6nce Rusya'da iktidar el de\u011fi\u015ftirerek, daha muhafazak\u00e2r ve \u015fahin olan Putin \u00fclke y\u00f6netimine geldi. Ayn\u0131 \u015fekilde ABD'de de y\u00f6netim el de\u011fi\u015ftirerek, Cumhuriyet\u00e7i George W. Bush Ba\u015fkan se\u00e7ildi. Bush'un ba\u015fkan se\u00e7ilmesiyle d\u00fcnya g\u00fcndemi de bir anda de\u011fi\u015fti. Ba\u015fkan Bush'un g\u00fcndeminde \u00c7in, ba\u015f\u0131 \u00e7ekmekteydi. Zaten se\u00e7im kampanyas\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 konu olarak \u00c7in i\u015flenmi\u015fti. Se\u00e7im \u00f6ncesi Condoleezza Rice, Foreign Affairs dergisine yazd\u0131\u011f\u0131 makalede bu durum a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmekteydi.[6]<\/a>\u00a0 Pentagon, K\u0131z\u0131l Ordunun ve Var\u015fova Pakt\u0131n\u0131n sahneden \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan uzun s\u00fcredir bir d\u00fc\u015fman aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisindeydi. Bush'un iktidar\u0131 yeni-muhafazak\u00e2rlar\u0131n da uluslararas\u0131 politikada a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirmesine neden olmu\u015ftu. Bush'un g\u00f6revinin ilk g\u00fcnlerinde, \u00c7in'e y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015fler tekrar masaya yat\u0131r\u0131ld\u0131. \u015eahin kanat, Bush'tan ivedilikle Irak, \u0130ran ve Libya'daki y\u00f6netimlerin kuvvet kullan\u0131larak de\u011fi\u015ftirilmesini talep etti. \u0130kinci a\u015fama olarak ise, bu kanat, Kuzey Kore ve \u00c7in'in de d\u00fcnyayla ve \u00f6zellikle ABD ile uyumla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. Bush y\u00f6netimi i\u00e7in \u00c7in, yeni d\u00fc\u015fman aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in en iyi aday olarak g\u00f6z\u00fckmekteydi. Bush hemen her f\u0131rsatta bir zamanlar en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 olan Rusya'ya \u00f6vg\u00fcler ya\u011fd\u0131rarak kadim dostlar\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor, \u00c7in i\u00e7inse en b\u00fcy\u00fck rakibimiz diyordu.[7]<\/a> Bush'un \u00c7in'e kar\u015f\u0131 olan \u00f6nyarg\u0131l\u0131 tavr\u0131 kendisini Nisan 2001 tarihinde ya\u015fanan bir olayla daha da somutla\u015ft\u0131rd\u0131. Nisan 2001 'de bir Amerikan EP-3 casus u\u00e7a\u011f\u0131 \u00c7in \u00fczerinde ke\u015fif u\u00e7u\u015fu yaparken bir \u00c7in sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131yla \u00e7arp\u0131\u015farak Haynan adas\u0131na zorunlu ini\u015f yapt\u0131. \u00c7in sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 ise denize d\u00fc\u015ft\u00fc, pilotu hayat\u0131n\u0131 kaybetti. \u00c7in, derhal m\u00fcrettebat\u0131 g\u00f6zalt\u0131na ald\u0131 ve u\u00e7akta incelemelerde bulundu. Her ne kadar, Amerikal\u0131lar ini\u015f yapmadan \u00f6nce kay\u0131tlar\u0131 imha etmi\u015f olsalar da casus u\u00e7a\u011f\u0131n \u015einjiang Do\u011fu T\u00fcrkistan b\u00f6lgesi \u00fczerinde ke\u015fif u\u00e7u\u015fu yapt\u0131\u011f\u0131na dair bulgular buldular. Bunun \u00fczerine, \u00c7in, ABD'yi protesto ederek, resmi \u00f6z\u00fcr talebinde bulundu. Bush, uzun bir s\u00fcre direndikten sonra ya\u015fan olay hakk\u0131nda \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini \u00c7in'e iletti.[8]<\/a> Resmen \u00f6z\u00fcr dilemese de Bush'a bir ad\u0131m geri att\u0131rm\u0131\u015f olmak, \u00c7in i\u00e7in uluslararas\u0131 arenada b\u00fcy\u00fck bir itibar kazan\u0131m\u0131 oldu. <\/p>\n 11 Eyl\u00fcl Sald\u0131r\u0131lar\u0131<\/strong> <\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlar ya\u015fan\u0131rken, 11 Eyl\u00fcl 2001'de ABD'de D\u00fcnya Ticaret Merkezine yap\u0131lan ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131, uluslararas\u0131 sistemdeki dengenin ve ABD'nin k\u00fcresel stratejilerin tamamen de\u011fi\u015fmesine bahane yap\u0131ld\u0131. Ya\u015fanan ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131, yirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n en karma\u015f\u0131k ter\u00f6r sald\u0131r\u0131lar\u0131 olarak tarihe ge\u00e7mi\u015fti. Derhal ABD ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler k\u00fcresel \u00e7apta ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7t\u0131. \u00c7in, ivedilikle bu sava\u015fta ABD'nin yan\u0131nda yer ald\u0131. ABD'de daha \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015f olan biz ve \u00f6tekiler tart\u0131\u015fmas\u0131, Bush'un 11 Eyl\u00fcl\u00fcn ard\u0131ndan Kongrede yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada "ya bizden olursunuz, ya da onlardan" \u015feklinde somutla\u015farak biz ve \u00f6tekiler ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 iyice g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131. <\/p>\n Klasik uluslararas\u0131 ili\u015fkiler teorilerinde ve sava\u015f hukukunda en genel anlamda sava\u015f\u0131n temel taraflar\u0131 devletlerdir. Oysa 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sonra sava\u015f\u0131n taraf\u0131 bir devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda birey veya bireyler olmu\u015ftur. ABD'nin me\u015fru m\u00fcdafaa i\u00e7erisinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc El Kaide operasyonlar\u0131 d\u00fcnya kamuoyunda me\u015fru kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. Ancak ABD'nin 2003 y\u0131l\u0131nda kitle imha silahlar\u0131n\u0131n var oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle Irak'\u0131 i\u015fgal etmesi ve Saddam rejimine son vermesinin ard\u0131ndan ya\u015fanan uygulamalar\u0131n ABD'nin tek yanl\u0131 k\u00fcresel sistemi kendi ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 paralelinde \u015fekillendirmek istemesi, ba\u015fta Fransa ve Almanya olmak \u00fczere Rusya ve \u00c7in'den tepki \u00e7ekti. \u00d6zellikle ABD'nin eski Avrupa dedi\u011fi Fransa ve Almanya'n\u0131n Orta Do\u011fu'da kendilerinin d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ABD'ye ve Avrupa Birli\u011fi'ne muhalefet ettiler. Bunun \u00fczerine, ABD, Irak'\u0131n i\u015fgalinde kendisinin yan\u0131nda olanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Irak'\u0131n yeniden in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinden d\u0131\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.[9]<\/strong><\/a> Bu durum ise, Irak'la b\u00fcy\u00fck enerji anla\u015fmalar\u0131 bulunan \u00c7in'in olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck tepkisini \u00e7ekti. A\u00e7\u0131k\u00e7a \u00c7in'in Orta Do\u011fu'dan \u00f6telenmesi anlam\u0131na geliyordu; oysa \u00c7in'in Orta Do\u011fu'daki \u00e7\u0131karlar\u0131 hayati bir \u00f6nem arz ediyordu. Asl\u0131nda ABD, i\u00e7in bu yeni politika ba\u015fta Fransa, Almanya, \u00c7in ve Rusya gibi \u00fclkeleri Orta Do\u011fu'dan d\u0131\u015flaman\u0131n bir k\u0131l\u0131f\u0131 oldu.<\/strong> <\/p>\n \u00c7in, 1994 y\u0131l\u0131ndan itibaren enerji ihtiyac\u0131n\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131ndan almaya ba\u015flad\u0131. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak enerji ihtiyac\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Orta Do\u011fu b\u00f6lgesinden almaktayd\u0131. \u00c7in ekonomisinin muazzam b\u00fcy\u00fcmesi, kesintisiz enerji ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n gereklili\u011fini g\u00fcndeme getirdi. Bu a\u00e7\u0131dan Orta Do\u011fu'daki \u00c7in varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemliydi. \u00d6teden beri Arap merkezli bir Orta Do\u011fu politikas\u0131 izlemesi bu nedenleydi. Derhal \u00c7in, bu yeni duruma kar\u015f\u0131 stratejik bir hamle yaparak b\u00f6lgenin etkin bir g\u00fcc\u00fc ve ABD ile has\u0131m olan \u0130ran'la stratejik ili\u015fkilerini geli\u015ftirdi. <\/p>\n \u00c7in, \u0130ran'dan enerji ihtiyac\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 almaktayd\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise, \u0130ran'a silah sat\u0131yordu. \u00c7in, bu durumdan iki \u015fekilde kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu. Birincisi, kendi \u00fcretimi olan silahlarla petrol de\u011fi\u015f toku\u015fu yap\u0131l\u0131yor. \u0130kincisi ise, \u00c7in, \u0130ran'\u0131 b\u00f6lgede giderek daha sofistike silahlarla silahland\u0131r\u0131yordu. \u00d6zellikle gemilere kar\u015f\u0131 kullan\u0131labilen C-800 s\u0131n\u0131f\u0131 f\u00fczeler satmas\u0131, \u0130ran'\u0131 giderek Basra K\u00f6rfezinde askeri bir cayd\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 h\u00e2line getirmesi ve n\u00fckleer program\u0131na devam etmesi, ABD'nin dikkatini \u0130ran \u00fczerine \u00e7ekmi\u015ftir.[10]<\/a> Uluslararas\u0131 kamuoyunu da kullanarak ABD \u0130ran'a yapt\u0131r\u0131m uygulamak istemektedir. \u00c7in, ABD'nin BM'de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en g\u00fc\u00e7l\u00fc diren\u00e7 noktas\u0131d\u0131r. \u00c7in'in veto g\u00fcc\u00fc, BM G\u00fcvenlik Konseyi'nden ABD lehine ve \u0130ran'\u0131n aleyhine bir karar \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a zor oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. <\/p>\n ABD'nin bir zamanlar b\u00f6lgede yeni dostu ve orta\u011f\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Rusya ise, tam bir ters d\u00f6n\u00fc\u015f yaparak ABD ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015ftir. Aral\u0131k 2004 tarihinde Hindistan gezisinde ABD'nin k\u00fcresel politikalar\u0131n\u0131 sert bir \u015fekilde ele\u015ftiren Putin, ard\u0131ndan ABD'nin yak\u0131n m\u00fcttefiki olan T\u00fcrkiye'yi ziyaret etmi\u015f ve burada samim\u00ee tav\u0131rlar\u0131yla dikkatleri \u00e7ekmi\u015ftir.[11]<\/a> Rusya'n\u0131n bu yeni tutumu daha fazla Avrasya co\u011frafyas\u0131na yak\u0131nla\u015fma olarak yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de Rusya'n\u0131n bu yeni politikalar\u0131 2005 y\u0131l\u0131nda meyvelerini vermi\u015ftir. Rusya'da \u0130ran konusunda \u00c7in'in yan\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc Astana Zirvesi<\/strong> <\/p>\n Fakat esas geli\u015fme \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc'n\u00fcn 2005 Temmuzu'nda Astana'da yapt\u0131\u011f\u0131 zirvede ya\u015fand\u0131. Zirvede \u00f6ne \u00e7\u0131kan iki \u00f6nemli karar, Avrasya co\u011frafyas\u0131n\u0131n da eskisi gibi olmayaca\u011f\u0131n\u0131 ilan eder nitelikteydi. Bunlardan ilki ABD'nin yo\u011fun bask\u0131s\u0131na ra\u011fmen. \u015eer Ekseninde say\u0131lan \u0130ran'\u0131n temel felsefesi bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenlik olan b\u00f6lgesel bir \u00f6rg\u00fcte g\u00f6zlemci \u00fcye olarak kabul edilmesiydi. Bu resmen ABD'nin k\u00fcresel politikalar\u0131na meydan okumayd\u0131. Di\u011feri ise, ABD'nin Orta Asya'dan askerlerini \u00e7ekmesi iste\u011fiydi. Bu ba\u011flamda, ilerleyen g\u00fcnlerde \u00d6zbekistan ABD \u00fcss\u00fc olan Hanabat \u00fcss\u00fcn\u00fc kapatt\u0131. B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelerde, \u00c7in, aktif bir rol \u00fcstlenmi\u015fti.[12]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n Belarus'ta ya\u015fanan se\u00e7im s\u00fcreci ve Avrupa'n\u0131n son diktat\u00f6r\u00fc olarak adland\u0131r\u0131lan Luka\u015fenko'ya \u00c7in'in ve Rusya'n\u0131n verdi\u011fi destek. Bat\u0131'ya kar\u015f\u0131 yeni bir Avrasya pakt\u0131n\u0131n kuruldu\u011funu g\u00f6sterir gibiydi. \u00d6te yandan bu ili\u015fkinin di\u011fer bir yans\u0131mas\u0131 da \u00c7in-Belarus askeri ili\u015fkilerinin daha da derinle\u015ftirilece\u011fi a\u00e7\u0131klamalar\u0131yd\u0131.[13]<\/strong><\/a> \u00c7in, \u0130ran'\u0131 silahland\u0131r\u0131rken, Rusya'da Venez\u00fcella'y\u0131 silahland\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Venez\u00fcella Devlet Ba\u015fkan\u0131 Chavez'in Rusya, \u0130ran, \u00c7in ve Suriye gezileri olduk\u00e7a dikkat \u00e7ekici olmu\u015ftur. Chavez, \u00f6zellikle Rusya gezisi s\u0131ras\u0131nda bir milyar dolarl\u0131k silah al\u0131m\u0131 anla\u015fmas\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan en dikkati \u00e7ekeni otuz adet Su30 sava\u015f u\u00e7uklar\u0131n\u0131n al\u0131m\u0131 \u00fczerine olan anla\u015fma olmu\u015ftur.[14]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n Bush'un Asya Stratejisi<\/strong> <\/p>\n Kas\u0131m 2005 tarihinde, ABD Ba\u015fkan\u0131 Bush, Asya'ya gezisine \u00e7\u0131kt\u0131. Gezinin amac\u0131 \u00c7in'e kar\u015f\u0131 eski m\u00fcttefikleri ziyaret etmek ve \u00c7in kar\u015f\u0131s\u0131nda sa\u011flam bir duru\u015f sa\u011flamakt\u0131; ancak ilk durak G\u00fcney Kore'den pek de olumlu sinyaller gelmedi. Koreliler, Irak'tan asker \u00e7ekmek istemekte ve Kore topraklar\u0131ndaki Amerikan askerlerinin da art\u0131k evlerine d\u00f6nmesini talep etmekteydiler. Bir sonraki dura\u011f\u0131 Japonya'da da arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 pek fazla bulamayan Bush, solu\u011fu Mo\u011folistan'da ald\u0131. Daha \u00f6nce hi\u00e7bir Amerikan Ba\u015fkan\u0131n\u0131n ziyaret etmedi\u011fi bu \u00fclkeyi Bush kendisi i\u00e7in stratejik ortak olarak g\u00f6rmekteydi. Fakat unuttu\u011fu en \u00f6nemli nokta Mo\u011folistan'\u0131n \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fcne g\u00f6zlemci \u00fcye olmas\u0131yd\u0131. Ayr\u0131ca \u00c7in'in kom\u015fusuydu. Bu ortam i\u00e7erisinde Bush, Pekin'i ziyaret etti. Pekin y\u00f6netimi, bu ziyareti pek \u00f6nemsemeyerek s\u0131radan, rutin bir gezi olarak muamele etti. Bush, burada \u0130ran ve Suriye konusunda destek istedi; ama arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamad\u0131. Ba\u015fkan\u0131n Ulusal G\u00fcvenlik Dan\u0131\u015fman\u0131n\u0131n da dedi\u011fi gibi bu gezi fiyaskoyla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131.[15]<\/a> <\/p>\n Buna ra\u011fmen Bush y\u00f6netimi, pes etmedi. Bu defa da 2006'da Hindistan'\u0131 ve Pakistan'\u0131 ziyaret ederek, Hindistan ile bir tak\u0131m anla\u015fmalar yaparak bir \u015fekilde b\u00f6lgede \u00c7in'e kar\u015f\u0131 yeni bir denge unsuru olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131.[16]<\/a> K\u0131saca Bush'un Asya stratejisi, \u015eanghay i\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00fczerine kuruluydu. Beyaz Saray, \u00f6nce \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc g\u00f6zlemci \u00fcyelerini bir \u015fekilde yan\u0131na \u00e7ekmek istedi. Bu ba\u011flamda Hindistan Pakistan ve Mo\u011folistan ziyaret edildi. Di\u011fer g\u00f6zlemci \u00fcye \u0130ran ise kuvvet kullanma ve uluslararas\u0131 bask\u0131yla sindirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Yine de Bush arad\u0131\u011f\u0131 deste\u011fi Hindistan da dahil hi\u00e7bir b\u00f6lge \u00fclkesinde bulamad\u0131. ABD y\u00f6netiminin Asya'da kaybetti\u011fi mevziler en iyi \u00c7in'in i\u015fine yaramaktayd\u0131. ABD kar\u015f\u0131t\u0131 olan \u00fclkeler i\u00e7in \u00c7in yeni bir \u00e7ekim ve toplanma merkezi olmu\u015ftu. ABD, BM g\u00fcvenlik konseyi mekanizmas\u0131n\u0131 \u00c7in nedeniyle rahat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ram\u0131yordu. <\/p>\n <\/p>\n L\u00fcbnan krizi<\/strong> <\/p>\n \u0130srail, iki askerinin ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine, 12 Temmuz g\u00fcn\u00fc G\u00fcney L\u00fcbnan'a askeri operasyon ba\u015flatt\u0131. 34 g\u00fcn s\u00fcren bu harek\u00e2tta binlerce L\u00fcbnanl\u0131 sivil hayat\u0131n\u0131 kaybetti. 25 Temmuz g\u00fcn\u00fc, \u0130srail'in G\u00fcney L\u00fcbnan'daki BM G\u00f6zlem noktas\u0131n\u0131 vurmas\u0131 \u00fczerine d\u00f6rt BM g\u00f6revlisi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bu BM g\u00f6revlilerinden birisi de \u00c7inli Yarbay Du Caoyu'du. Bu olay\u0131n ard\u0131ndan Annan'\u0131n bombalaman\u0131n kas\u0131tl\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki iddialar\u0131 \u00c7in'de b\u00fcy\u00fck tepkiye neden oldu. \u00c7in, bu olay\u0131 k\u0131namak i\u00e7in BM G\u00fcvenlik Konseyinden bir k\u0131nama karar\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in olduk\u00e7a \u00e7aba sarf etti; fakat ABD'nin giri\u015fimiyle bu \u00e7aba sonu\u00e7suz kald\u0131. \u00c7inli bir g\u00f6revlinin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi sald\u0131r\u0131n\u0131n k\u0131nanmas\u0131n\u0131n ABD taraf\u0131ndan \u00f6nlenmesi, diplomatik team\u00fclleri a\u015fan bir geli\u015fme olmu\u015ftur. A\u00e7\u0131k\u00e7a, \u00c7in'in tepkileri hi\u00e7bir \u015fekilde dikkate al\u0131nmayarak, BM'nin de bu y\u00f6nde ad\u0131m atmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> <\/p>\n Ku\u015fkusuz, b\u00f6yle bir geli\u015fme, asl\u0131nda Asya'da son iki y\u0131ldan beri ABD ile \u00c7in aras\u0131nda ya\u015fanan \u00fcst\u00fc kapal\u0131 m\u00fccadelenin a\u00e7\u0131k bir yans\u0131mas\u0131 olmaktad\u0131r. 2005 y\u0131l\u0131nda, \u00d6zbekistan'\u0131n Hanabat \u00fcss\u00fcn\u00fc kapatma karar\u0131 almas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda \u00c7in'in rol\u00fc b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Yine \u0130ran ve Kuzey Kore'ye kar\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131m uygulama karar\u0131nda \u00c7in, ABD'nin kar\u015f\u0131s\u0131na veto g\u00fcc\u00fcyle \u00e7\u0131karak, ABD'nin giri\u015fimlerini BM'de engelledi. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere, Kuzey Kore'nin f\u00fcze denemesi konusunda toplanan BM G\u00fcvenlik Konseyine Japonya taraf\u0131ndan sunulan tasar\u0131da BM anla\u015fmas\u0131n\u0131n yedinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne i\u015faret edilerek g\u00fc\u00e7 kullan\u0131lmas\u0131na da vurguda bulunulmaktayd\u0131; ancak \u00c7in, bu ifadenin \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 halinde tasar\u0131y\u0131 veto edece\u011fini s\u00f6ylemesi, tasar\u0131n\u0131n bu ifadenin \u00e7\u0131kar\u0131larak daha yumu\u015fak bir \u015fekle d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flad\u0131.[17]<\/strong><\/a> Bu ise, ABD'nin pek ho\u015funa gitmedi.<\/strong> <\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelere bir misilleme olarak ABD, \u00c7in'in BM'ye getirdi\u011fi \u0130srail'i k\u0131nama karar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kez daha g\u00f6sterdi. \u015e\u00fcphesiz, ABD'nin bu yeni takti\u011fi, ya da misillemesi \u00c7in'i diplomatik a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fck bir prestij kayb\u0131na itmi\u015ftir. Son y\u0131llarda, \u00f6zellikle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkelerinde ve Latin Amerika'da artan \u00c7in'e kar\u015f\u0131 sempati ve \u00c7in'in ABD'ye kar\u015f\u0131 yeni denge unsuru oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi de son diplomatik trajedi ile tam bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n Zaten \u00c7in, ba\u015ftan beri, \u0130srail'in L\u00fcbnan'a sald\u0131rmas\u0131na kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a sessiz kalm\u0131\u015ft\u0131, kendisinden beklenen sorumlu k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olmak yerine, geleneksel diplomatik s\u00f6ylemlerin arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak pasif bir politika y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Oysa modern \u00c7in d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n temel parametrelerini bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde bir arada ya\u015fama, k\u00fcresel bar\u0131\u015f ve istikrar ve t\u00fcm bunlar\u0131n sa\u011flanabilmesi i\u00e7in sorumluluk sahibi bir \u00c7in olu\u015fturmaktayd\u0131. \u00c7in, son y\u0131llarda, b\u00f6lgesel sorunlarla ilgilenerek, daha k\u00fcresel d\u00fczeyde etkin olmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131. So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde Arap d\u00fcnyas\u0131na ve Filistin sorununa y\u00f6nelik politikalar\u0131 daha \u00e7ok ideolojik ve siyasiydi. Ancak So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131, Orta Do\u011fu'ya y\u00f6nelik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 tamamen de\u011fi\u015ferek daha \u00e7ok enerji ve ticaret merkezli oldu. \u00c7in'in Orta Do\u011fu b\u00f6lgesine y\u00f6nelik tutumu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde petrol taraf\u0131ndan \u015fekillenmektedir. Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda d\u00fczenlenen \u00c7in-Arap \u0130\u015fbirli\u011fi Forumu zirvesinden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 her alanda daha fazla i\u015fbirli\u011fiydi; ama Filistin ve L\u00fcbnan sorununda \u00c7in kendisinden beklenileni veremedi.[18]<\/strong><\/a> Bunun asl\u0131nda nedenleri gayet basittir. Her \u015feyden \u00f6nce, \u00c7in ve \u0130srail aras\u0131nda bulunan stratejik i\u015fbirli\u011fi, \u00c7in'i sert s\u00f6ylemlerde bulunmaktan menetmektedir.<\/strong> <\/p>\n 1989 Tiananmen \u00f6\u011frenci olaylar\u0131ndan sonra ABD ve Bat\u0131 taraf\u0131ndan uygulanmaya konan ambargolar nedeniyle \u00c7in'in, \u00f6zellikle ABD'nin y\u00fcksek silah teknolojilerini \u0130srailli firmalardan almas\u0131na neden olmu\u015ftur. ABD, \u00c7in'e y\u00fcksek silah teknolojisi satmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u0130srail dolayl\u0131 olarak bu teknolojiyi \u00c7in'e vermektedir. \u00c7in, bu ticaretten olduk\u00e7a memnundur. \u00d6zellikle erken uyar\u0131 sistemleri, \u00c7in'in Tayvan ve Japonya'y\u0131 g\u00f6zlemesinde olduk\u00e7a \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Y\u0131llardan beri, bu ticareti bir t\u00fcrl\u00fc engelleyemeyen ABD y\u00f6netimi, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l \u0130srail'i sert bir \u015fekilde uyararak, bu ticari ili\u015fkiden vazge\u00e7mesini istemi\u015ftir. \u0130srail ise, hassas teknolojileri \u00c7in'e satmadan \u00f6nce ABD'ye dan\u0131\u015facaklar\u0131 ve izin alacaklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde s\u00f6z vermi\u015ftir.[19]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n Sonu\u00e7\u00a0 <\/strong> <\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u00c7in tam bir karma\u015fa ya\u015famaktad\u0131r. Yeni s\u00fcrece nas\u0131l m\u00fcdahale edece\u011fini kestirememektedir. "\u00c7in'in mevcut durumunun, mazlum halklar\u0131n k\u00fcresel avukatl\u0131\u011f\u0131na soyunmas\u0131na izin vermedi\u011fi bir kez daha ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 'Bu durum, \u00c7in'in gerek Do\u011fu Asya'da gerekse, k\u00fcresel politikada itibar\u0131n\u0131 ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc olduk\u00e7a yaralamaktad\u0131r. \u00d6zellikle, Tayvan konusunda son zamanlarda ya\u015fanan krizde gerekirse g\u00fc\u00e7 kullan\u0131r\u0131m diyen \u00c7in'i, d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n teminat\u0131 olarak g\u00f6sterilen BM'nin ABD taraf\u0131ndan engellenmesi olduk\u00e7a zor duruma sokmu\u015ftur. \u00d6zetlemek gerekirse, ABD, son g\u00fcnlerde yapt\u0131\u011f\u0131 stratejik hamlelerle \u00c7in'i tekrar Do\u011fu Asya'ya itmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u00c7in de bo\u015f durmamaktad\u0131r. \u00c7in parlamento ba\u015fkan\u0131 Latin Amerika gezisine, \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Avrupa gezisine \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 ise, Pekin'de Chavez'i kabul etmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle, \u00c7in, ABD'nin olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 diplomatik ku\u015fatmay\u0131 ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik birtak\u0131m stratejileri y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe sokmu\u015ftur." <\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> 10 Haziran 2007 \/ Ayd\u0131nl\u0131k <\/p>\n [2]<\/a> Bar\u0131\u015f Ad\u0131belli \/ Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi \/ Ank. \u00dcnv. Siyasal Bil. Fak. Uluslar aras\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc (Jeopolitik) <\/p>\n [3]<\/a> Amerika tarihinin en muhafazakar ba\u015fkanlar\u0131ndan Reagan taraf\u0131ndan 1980'lerin Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, iki \u00fclke aras\u0131nda ya\u015fanan yumu\u015fama s\u00fcrecinde 1980'lerin sonlar\u0131na do\u011fru Reagan bu ifadeyi kullanmay\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n [4]<\/a> Ejderha, \u00c7in'in geleneksel d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yans\u0131tan orta krall\u0131k kavram\u0131n\u0131n en \u00f6nemli simgesel \u00f6\u011fesidir. \u00c7in taht\u0131 ve bir ba\u015fka deyimle iktidar, ejderha ve onun g\u00fcc\u00fcyle simgelenir. \u00c7in imparatorlar\u0131 ejderhan\u0131n taht\u0131nda oturmaktad\u0131rlar. <\/p>\n [5]<\/a> "Clinton's China Policy", Wall Street Journal, 14 May\u0131s 1999, s. 14 <\/p>\n [6]<\/a> Condoleezza Rice, "Promoting the National Interest", Foreign Affairs, Cilt. 79, Say\u0131. 1, Ocak-\u015eubat 2000, ss. 45-62. <\/p>\n [7]<\/a> John W. Lewis, "The Contradictions of Bush's China Policy", New York Times, s. 13 <\/p>\n [8]<\/a> Eric Donnelly, "The United States China EP-3 incident: legality and realpolitik" Journal of Conflict and Security Law, cilt.9, Say\u0131.l, 2004, ss.25-42. ve James Lilley veArthur Waldron, 'The U.S. Owes No Apology to the Chinese" Wall Street Journal, 4 May\u0131s 2001, s.22. <\/p>\n [9]<\/a> Irak Sava\u015f\u0131 ve Eski Avrupa konusundaki tart\u0131\u015fmalar i\u00e7in daha geni\u015f bilgi i\u00e7in bkz. Ulrich K. Preuss, "The Iraq War: Critical Reflections from Old Europe", Constellations: An International Journal of Critical & Democratic Theory, Cilt. 10, Say\u0131. 3, Eyl\u00fcl 2003, ss. 339351 <\/p>\n [10]<\/a> \u00c7in-Iran ili\u015fkileri hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi i\u00e7in bks. Bar\u0131\u015f Ad\u0131belli, "\u00c7in-Iran ili\u015fkileri", Jeopolitik, Y\u0131l. 5, Say\u0131. 26, mart 2006, ss.71-75 <\/p>\n [11]<\/a> Anuhadra M.Chenoy, The Real Meaning of the Visit http:\/\/www.hinduonnet.com\/ fline\/ fl2126\/ stories\/ 2004123l003902100.htm <\/p>\n [12]<\/a> "SCO Calls For Deadline On U.S. Presence in Central Asia", http:\/\/www. rferl.org\/featuresarticle\/2005\/7\/1CEB 2C30- 92EA-4D3F-B0A3-CC923 72AE456.html <\/p>\n [13]<\/a> "China, Belarus to boost military ties", China Daily, 31 May\u0131s 2005 <\/p>\n [14]<\/a> "ChavezinRussiaforarmsdeals" http:\/\/news.bbc.co.Uk\/2\/hi\/europe\/5213334.stm <\/p>\n [15]<\/a> Peter Baker ve Philip P. Pan, "Bush's Asia Trip Meets Low Expectations", Washington Post, 21 Kas\u0131m 2005,s.l <\/p>\n [16]<\/a> Dafna Linzer, "Bush Seeks India's Cooperation", Washington Post, 23 \u015eubat 2006,s. 12 <\/p>\n [17]<\/a> Ed\u0131vard Cody, "China Critical of U.N. Draft on N. Korea" Washington Post, 12 Temmuz 2006, s.ll. ve " China and Russia introduce rival resolution on North Korean misisile" USA Today, 12\u00a0 Temmuz 2006 <\/p>\n [18]<\/a> "China, Arab nations sign action", China Daily, 2 Haziran 2006 <\/p>\n\n
\n