VE<\/span><\/strong><\/p>\n SOYGUN ÇARKI–2<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n Tahkim Karar\u0131, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni Devre D\u0131\u015f\u0131 B\u0131rakmaktad\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n Elektrik Enerjisi Sektöründe Özelle\u015ftirme\/Piyasala\u015ft\u0131rma Uygulamalar\u0131 ve Sonuçlar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n Art\u0131k Dan\u0131\u015ftay devre d\u0131\u015f\u0131yd\u0131, her \u015feyi <\/span><\/strong>Uluslararas\u0131 Tahkim<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ayarlamaktayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n • 13.08.1999 tarih ve 4446 say\u0131l\u0131 Kanunla Anayasan\u0131n devletle\u015ftirme ile ilgili 47. maddesinin kenar ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na “özelle\u015ftirme” eklenmi\u015f, “Yarg\u0131 yolu” ile ilgili 125 ve Dan\u0131\u015ftay ile ilgili 155’inci maddeleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, ard\u0131ndan da 18.12.1999 tarih ve 4492 say\u0131l\u0131 Kanunla Dan\u0131\u015ftay Kanunu de\u011fi\u015ftirilerek <\/span><\/strong>“Tahkim” <\/span><\/strong>usulünün yolu aç\u0131lm\u0131\u015f, Dan\u0131\u015ftay’\u0131n kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sözle\u015fmelerini incelemek görev ve yetkisi, dü\u015fünce bildirmeye dönü\u015ftürülerek idarî yarg\u0131n\u0131n ön denetimi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve nihayet 21.01.2000 tarih ve 4501 say\u0131l\u0131 kanunla imtiyaz sözle\u015fmelerinde tahkim ve uluslararas\u0131 tahkim düzenlenmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n • 125. md: (4446\/2 md.) <\/span><\/strong>Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz \u015fartla\u015fma ve sözle\u015fmelerinde bunlardan do\u011fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n millî veya milletleraras\u0131 tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletleraras\u0131 tahkime ancak yabanc\u0131l\u0131k unsuru ta\u015f\u0131yan uyu\u015fmazl\u0131klar için gidilebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n • 155. md: (De\u011fi\u015fik: 13\/8\/1999- 4446\/3 md.; 16\/4\/2017-6771\/16 md.)<\/span><\/strong> Dan\u0131\u015ftay, davalar\u0131 görmek, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz \u015fartla\u015fma ve sözle\u015fmeleri hakk\u0131nda iki ay içinde dü\u015füncesini bildirmek, idarî uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 çözmek ve kanunla gösterilen di\u011fer i\u015fleri yapmakla görevlidir.[1]<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130\u015fin asl\u0131: Elektrik ve Do\u011falgaz faturalar\u0131n\u0131, asl\u0131nda Londra’ya yat\u0131r\u0131yoruz!<\/span><\/strong><\/p>\n Yüzde yüzden daha fazla zamlanan elektrik faturalar\u0131n\u0131 nereye ödüyoruz? Özelle\u015ftirme ile enerji da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 üstlenen \u015firketlere de\u011fil mi? Peki onlar ne yap\u0131yor bu haks\u0131z kazanc\u0131? Piyasadan Dolar çekip Londra’daki bankalara gönderiyorlar? \u0130\u015fin özü; biz faturalar\u0131, enerji \u015firketleri üzerinden Londra bankalar\u0131na yat\u0131rm\u0131\u015f oluyoruz!<\/span><\/strong><\/p>\n “Dünyan\u0131n hiçbir bankas\u0131, s\u0131f\u0131ra yak\u0131n sermayeli, yeni kurulmu\u015f \u015firketlere kredi, yani borç vermez. Yaln\u0131z, o \u015firketlerin kurulu oldu\u011fu devlet, garanti verirse durum de\u011fi\u015fir. Siz Londra sermayesi olarak ABD ve AB ile birlikte, Türkiye’ye özelle\u015ftirmeyi dayatacaks\u0131n\u0131z, sonra Türkiye’den pay almak için kurulmu\u015f yanda\u015f \u015firketlere borç vereceksiniz. Onlar da ald\u0131klar\u0131 paray\u0131, getirip devlete ödeyecek… Devleti yöneten siyasi iktidar, bu paray\u0131 seçimleri kazanmak için kullanacak. Sonra da sonuçlar\u0131n\u0131 bilerek ve tasarlayarak, Türk Liras\u0131’n\u0131n de\u011ferini dü\u015fürecek, böylece \u015firketlerin Londra bankalar\u0131na olan borçlar\u0131 da Türk Liras\u0131 olarak artacak. Siyasi iktidar, \u015firketlerin bu borcu ödeyebilmesi için a\u015f\u0131r\u0131 zam yaparak faturay\u0131 halka ödetecek… Borç ödenmezse dava Londra tahkim mahkemelerinde görülecek! Çünkü sözle\u015fmelerde böyle bir madde var?”[2]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri tekrar kamula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r m\u0131? Dezözelle\u015ftirme olmas\u0131n sak\u0131n!<\/span><\/strong><\/p>\n Belli ki, bu elektrik i\u015finden yeni bir kahramanl\u0131k hikâyesi ç\u0131kar\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131lacak. Zaten zor durumda olan, zaten hesaps\u0131z ve öz kaynaks\u0131z al\u0131mlarla dolar borcu bata\u011f\u0131nda debelenen, bu yüzden de fahi\u015f elektrik zamlar\u0131 ile kurtar\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131lan hükümet destekli müteahhit taifesine belli ki el uzat\u0131lacakt\u0131. Elektrik fiyatlar\u0131ndaki fahi\u015f ve mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 art\u0131\u015f\u0131n bu müteahhitleri kurtarmak maksatl\u0131 oldu\u011fu aç\u0131kça ortaya ç\u0131kt\u0131. Ve vatanda\u015f bunun faturas\u0131n\u0131 iktidara ç\u0131karmaya ba\u015flad\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Peki \u015fimdi ne yap\u0131labilir!? Bu müteahhitlere 10 y\u0131l boyunca yapt\u0131klar\u0131 “sözde” yat\u0131r\u0131mlar\u0131n bedeli de hesaba eklenir ve en nihayetinde bu \u015firketler milyarlarca dolarl\u0131k borçlar\u0131yla birlikte kamuya geri döner. Sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fiyata, yani 13 milyar dolara geri al\u0131nsa iyi. Vatanda\u015f ucuz elektrik ödüyorum zannederken asl\u0131nda kaz\u0131\u011f\u0131n büyü\u011fünü yer. Tabii ki, öyle olmaz. Sonra da “Bak\u0131n i\u015fte biz halk\u0131m\u0131z\u0131 öyle seviyoruz ki, elektrik fiyat\u0131n\u0131 dü\u015fürmek için bu \u015firketleri geri ald\u0131k” denir. Faturalar dü\u015fer, herkes sevinir. Faturalar\u0131 dü\u015füren kahraman ilan edilir. Bütün suç o dönem özelle\u015ftirmeyi yapan Bakan kim ise ona yüklenir. Bu arada en az 20-25 milyar dolarl\u0131k yük Hazine’ye yüklenirdi.<\/span><\/strong><\/p>\n Böylece müteahhitler kurtulur. Vatanda\u015f ise ucuz elektrik faturas\u0131 ödüyorum zannederken, asl\u0131nda kaz\u0131\u011f\u0131n büyü\u011fünü yerdi![3]<\/span><\/strong><\/p>\n Enerjide Vurgunla \u0130lgili Haberler ve Yorumlar<\/span><\/strong><\/p>\n 1- Elektrik Üretim A\u015e Vurgunu: 9,06 Milyar Lira<\/span><\/strong><\/p>\n Ancak 2020’de EÜA\u015e elektri\u011fe indirim yap\u0131yor, fakat söz konusu indirimin faturalara yans\u0131mas\u0131 bir yana, faturalara zam geliyor. Böylece kamu \u015firketlerinin üzerinden birkaç özel \u015firketin cebine milyarlar sokulmu\u015f oluyor. EÜA\u015e’\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine satt\u0131\u011f\u0131 elektri\u011fin fiyat\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin halka satt\u0131\u011f\u0131 elektri\u011fin fiyat\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda;<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n Böylece toplam vurgun 9,06 milyar liray\u0131 buluyor. Böyle bir paray\u0131 finanse etmek için 83 milyon yurtta\u015f\u0131n her birinden 109 lira almak gerekti\u011fi dü\u015fünülürse pastan\u0131n büyüklü\u011fü daha net anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/span><\/strong><\/p>\n 2- YEKDEM Vurgunu: 19,64 milyar TL<\/span><\/strong><\/p>\n YEKDEM arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, Yenilenebilir Enerji Kayna\u011f\u0131 kullanan santrallara 10 sene boyunca ve kullan\u0131lan kayna\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak ABD Dolar\u0131 baz\u0131nda özel fiyat tarifesi üzerinden elektrik al\u0131m garantisi sa\u011flan\u0131yordu. Yetmiyor, lisansl\u0131 yat\u0131r\u0131mlarda, yerli aksam kullan\u0131lmas\u0131 halinde 5 sene boyunca ilaveten yerli katk\u0131 pay\u0131 ödeniyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Türkiye’de 2011 y\u0131l\u0131nda 171 GWh olan yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131ndan elektik üretimi, YEKDEM’in ba\u015fat etkisi ve bu sektördeki teknolojilerin geli\u015fmesi ile 2015 y\u0131l\u0131nda 17 bin 610, 2016’da 42 bin 808, 2017’de 48 bin 923, 2018’de 62 bin 505 ve 2019’da 78 bin 677 GWh’a ula\u015f\u0131yor. 2020 y\u0131l\u0131 ocak-eylül aras\u0131ndaki üretim ise 62 bin 195 GWh. \u015eimdi bu üretimden kald\u0131r\u0131lan vurguna bakal\u0131m, zira bu üretimi gerçekle\u015ftiren \u015firketlere verilen al\u0131m garantisi piyasa fiyat\u0131ndan bile de\u011fil, piyasa fiyatlar\u0131n\u0131n üzerinden. Detaylar a\u015fa\u011f\u0131daki gibi;<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n 1 Ocak 2018’den 30 Eylül 2020’ye dek piyasa fiyat\u0131n\u0131n üzerinde yap\u0131lan ödeme MMO Enerji Çal\u0131\u015fma Grubu tahminlerine göre 48 milyar 889 milyon TL… Halk\u0131n salg\u0131nla u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 2020 y\u0131l\u0131nda bu tutar 19 milyar 641 milyon TL… Bu paran\u0131n finansman\u0131 için 83 milyon yurtta\u015ftan para toplansa ki\u015fi ba\u015f\u0131na 237 TL dü\u015ferdi.<\/span><\/strong><\/p>\n Peki bu pastay\u0131 yiyenler kim? EÜA\u015e vurgununda elektrik da\u011f\u0131t\u0131m a\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131kan sermaye gruplar\u0131 YEKDEM vurgununda da kar\u015f\u0131m\u0131zda. \u0130\u015fte EÜA\u015e vurgunundaki \u015firketlerin MMO tahmini hesaplamalar\u0131na göre YEKDEM’den ald\u0131klar\u0131 paralar:<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n 3- Kapasite Mekanizmas\u0131 Vurgunu: 3 milyar 896 milyon<\/span><\/strong><\/p>\n Bu mekanizma ile ilk halinde yerli kömür, do\u011falgaz ve yerli kömür yakmas\u0131 halinde ithal kömür santrallar\u0131na te\u015fvikler veriliyor. Ba\u015fvurular\u0131 kabul edilen özel sektör santrallar\u0131na, maliyetleri, piyasada olu\u015fan fiyat\u0131n, kaynak çe\u015fidine göre hesaplanan teorik birim maliyetin alt\u0131nda kalmas\u0131 ve do\u011fal olarak o santral\u0131n bu nedenle sat\u0131\u015f yapamamas\u0131 veya zarar etmesi halinde, üretim yapmad\u0131klar\u0131 veya zarar\u0131na sat\u0131\u015f yapt\u0131klar\u0131 süre için bir bütçe s\u0131n\u0131rlar\u0131 içinde TE\u0130A\u015e taraf\u0131ndan ilave ödeme yap\u0131lmas\u0131 imkân\u0131 getiriliyor. Daha basit ifadeyle, santrallar\u0131n zarar edece\u011fi zaman geçtikçe kullan\u0131m kriterleri gev\u015fetiliyor ve hemen her santral mekanizma kapsam\u0131na al\u0131n\u0131yor. 2019’da yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle HES’ler de mekanizmaya dahil ediliyor. Ard\u0131ndan mekanizmaya kabul \u015fartlar\u0131 \u015firketler lehine esnetiliyor. Görüldü\u011fü üzere enerji piyasas\u0131nda zarar etmek imkâns\u0131z. Peki kapasite mekanizmas\u0131ndan en çok paray\u0131 kim ald\u0131? MMO Raporu’nda konuya ili\u015fkin ilk 10 \u015firket a\u015fa\u011f\u0131daki gibi listelendi. \u015eirketler YEKDEM ve EÜA\u015e vurgunundan tan\u0131d\u0131k…<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n Hükümete ‘enerji vurgununa müdahale’<\/em> ça\u011fr\u0131s\u0131 havada kalm\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n EPDK’n\u0131n 2020 y\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Geli\u015fim Raporu’na göre 21 da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketinin faturaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 toplam elektrik tüketimi yakla\u015f\u0131k 234 milyar kilovat saat. EPDK taraf\u0131ndan 2020 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan faturaya esas olan tarifelere göre konutlar için 1 kilovat saat elektrik tüketimi ilk 9 ay vergiler dahil 71,02 kuru\u015f, son üç ay ise 75,11 kuru\u015fa faturaland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu durumda 2020 y\u0131l\u0131nda tüketiciye fatura olarak yans\u0131yan tutar yakla\u015f\u0131k en az 170 milyar TL oldu. Bu miktar\u0131n yüzde 19’u (yakla\u015f\u0131k 33 milyar TL), KDV dahil çe\u015fitli vergiler olarak devletin kasas\u0131na girdi. Geri kalan yakla\u015f\u0131k 137 milyar TL; 86 milyar TL’si tüketim, 51 milyar TL’si da\u011f\u0131t\u0131m bedeli olarak özel \u015firketlerin oldu. (Bu hesap konut tarifesi üzerinden yap\u0131ld\u0131. Asl\u0131nda toplam tüketimde konutlar\u0131n pay\u0131 %25, Sanayi ve ticarethaneler %69’luk paya sahip bulunuyordu. Bu alanlarda birim elektrik fiyat\u0131 daha yüksek. Dolay\u0131s\u0131yla kazanç da daha art\u0131yordu.)<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131sacas\u0131, 2022 Ocak ay\u0131ndaki kurla toplam 172 milyar TL’ye özelle\u015ftirilen \u015firketler, sadece 2020 y\u0131l\u0131nda brüt 137 milyar TL kazanm\u0131\u015flard\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Bir ceplerinden di\u011fer ceplerine aktar\u0131ld\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Perakende sat\u0131\u015f \u015firketleri sitelerindeki bilgilendirme metinlerinde “da\u011f\u0131t\u0131m bedeli” için, “Bu bedel \u015firketimizce bölgenizdeki sorumlu elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketine söz konusu hizmetler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda iletilmektedir.” diyorlar. Ancak perakende sat\u0131\u015f \u015firketlerinin “biz alm\u0131yoruz, onlara iletiyoruz” dedikleri \u015firketler, yine kendi \u015firketleri. Örne\u011fin Ankara ve çevresinde sat\u0131\u015f i\u015fini BA\u015eKENT EPSA\u015e, da\u011f\u0131t\u0131m i\u015fini ise BA\u015eKENT BEDA\u015e yürütüyor. \u0130kisi de EnerjiSA’ya ait. 21 bölgedeki bütün perakende sat\u0131\u015f \u015firketlerinin ayn\u0131 isimde bir de da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi bulunuyor. Bir ceplerinden al\u0131p di\u011ferine koyuyorlar.<\/span><\/strong><\/p>\n 51 milyar\u0131n sadece 8 milyar\u0131 yat\u0131r\u0131ma harcand\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n EPDK’n\u0131n söz konusu raporunda özel \u015firketlerin 2020 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 yat\u0131r\u0131mlara da yer verildi. 2020’de yakla\u015f\u0131k 51 milyar TL da\u011f\u0131t\u0131m bedeli toplanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bölgelerinde tekel konumundaki 21 özel da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketinin toplam yat\u0131r\u0131m\u0131 8 milyar 805 milyon TL seviyesinde kald\u0131. EÜA\u015e toplam üretimin yakla\u015f\u0131k yüzde 20’sine sahip durumdayd\u0131. Ancak bu oran 2009’da yakla\u015f\u0131k yüzde 50 civar\u0131ndayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n EÜA\u015e, 2020 y\u0131l\u0131nda büyük ço\u011funlu\u011fu özel da\u011f\u0131t\u0131m ve perakende sat\u0131\u015f \u015firketlerine olmak üzere yakla\u015f\u0131k 87 milyar kilovat elektrik satt\u0131. Kurum ayn\u0131 y\u0131l 33 milyar kilovat özel santrallerden elektrik al\u0131m\u0131 yapt\u0131. Bunun 22 milyar kilovatl\u0131k k\u0131sm\u0131 özel termik santrallerden al\u0131nd\u0131. Yani EÜA\u015e yakla\u015f\u0131k 87 milyar kilovatl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 33 milyar kilovatl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131 özel \u015firketlerden al\u0131p yine özel \u015firketlere satt\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Özel \u015firketler devlet eliyle iki kez kazan\u0131yor. Hem ürettikleri elektri\u011fi al\u0131m garantisi ile devlete ait olan EÜA\u015e’a sat\u0131yorlar hem de EÜA\u015e’tan ucuza ald\u0131klar\u0131 elektri\u011fi yüzde 170’e varan kârlarla tüketiciye sat\u0131yorlar. Devlet hem özelle\u015ftirmeler yoluyla da\u011f\u0131t\u0131m ve pazarlama gelirlerini bu \u015firketlere devretmi\u015f hem de yine özelle\u015ftirme nedeniyle eskiden kendi üretti\u011fi elektri\u011fi \u015fimdi onlardan al\u0131r pozisyona dü\u015fmü\u015f oldu.[4]<\/span><\/strong><\/p>\n Kamu Kurumlar\u0131 Elektri\u011fi Özel \u015eirketlerden Almaktayd\u0131… Oysa Kamu Tesislerinde Üretilen Elektrik Özel \u015eirketlere \u0130ndirimli Sat\u0131lmaktayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Son 10 y\u0131lda kamunun kasas\u0131ndan sadece 10 elektrik \u015firketine 14,4 milyar TL ödendi. Bu paran\u0131n 5,3 milyar TL’si ise be\u015fli çeteye ait \u015firketlere gitti. Di\u011fer elektrik \u015firketlerinin de iktidarla olan ba\u011flant\u0131lar\u0131 dikkat çekiciydi. Üniversiteler, belediyeler, bakanl\u0131klar, havalimanlar\u0131, cezaevleri, hastaneler, k\u0131\u015flalar ve birçok kamu kurumu her y\u0131l elektrik enerjisi al\u0131m\u0131 ihaleleri düzenleyerek kullanaca\u011f\u0131 elektri\u011fi ihaleyle sat\u0131n al\u0131yordu. Bu ihalelerle de kamunun kasas\u0131ndan elektrik \u015firketlerine milyarlarca lira ödeniyordu.<\/span><\/p>\n Elektrik \u015firketlerinin dördü, be\u015fli çetenin oluyordu!<\/span><\/strong><\/p>\n Kamudan en fazla elektrik enerjisi ihalesi alan 10 \u015firketten dördü de be\u015fli çete içerisinde yer alan Cengiz, Kolin ve Limak’a ait bulunuyordu.[5]<\/span><\/strong><\/p>\n TEDA\u015e’ta Büyük Vurgun \u0130ddias\u0131: 2.9 milyar TL Geri Al\u0131namad\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n 2009’dan, yani on iki y\u0131ldan bu yana çözülemeyen sorun; Cengiz-Kolin ortakl\u0131\u011f\u0131na verilen Çaml\u0131bel, Limak’\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 Uluda\u011f, Çal\u0131k Enerji’nin ald\u0131\u011f\u0131 Ye\u015fil\u0131rmak ile AKSA’ya verilen F\u0131rat da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin özelle\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda kasalar\u0131nda kalan paraya ili\u015fkin. Özelle\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda genel müdürlük talimatlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak kasa ve bankada tutulan 26 milyon 175 bin TL de özel \u015firketlere kald\u0131. \u0130ktidar\u0131n 21 bölgeye ay\u0131rarak özelle\u015ftirdi\u011fi elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinden geçmi\u015f dönem elektrik tüketiminden kaynaklanan 2,9 milyar TL’yi tahsil edilemedi, TEDA\u015e, kasalarda kalan paralarla gayrimenkulleri de alamad\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Say\u0131\u015ftay raporunda, kamu ihalelerinin gözde holdingleriyle ilgili yer alan tespitler, TEDA\u015e’\u0131n özelle\u015ftirilen 21 da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketinden dördünün kasas\u0131nda bulunan ve repo i\u015flemi de yap\u0131lan yakla\u015f\u0131k 30 milyon liran\u0131n aradan geçen 12 y\u0131la ra\u011fmen geri al\u0131namad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Baz\u0131 \u015firketler anaparay\u0131 öderken faizini ödemedi. Ödeyen de paray\u0131 geri almak için dava açt\u0131. Birgün’den Nurcan Gökdemir’in haberine göre; <\/span><\/strong>\u015firketlerden geçmi\u015f dönem elektrik tüketiminden kaynaklanan 2,9 milyar TL’yi tahsil edemeyen TEDA\u015e, kasalarda kalan paralarla gayrimenkulleri de geri alamam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/em><\/strong> Ve bütün bu milyarlar gariban vatanda\u015f\u0131n s\u0131rt\u0131na vurulmaktayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Ta\u015f\u0131nmazlar \u015firketlerde kald\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n TEDA\u015e ad\u0131na tescili yap\u0131lmas\u0131 gereken Türkiye Elektrik Kurumu’nda 57 bin 25, elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 ise 6 bin 745 adet ta\u015f\u0131nmaz bulundu\u011fu tespit edildi. 2009’da ba\u015flayan ve 2013’te sona eren elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine hisse devri öncesinde, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n tapu devirlerinin TEDA\u015e ad\u0131na yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtildi. Ancak iddiaya göre, tapu müdürlüklerindeki i\u015f yo\u011funlu\u011fu, personel eksikli\u011fi gibi nedenlerle TEDA\u015e ad\u0131na tapu devirleri gerçekle\u015ftirilemedi. Say\u0131\u015ftay denetim raporunda, özelle\u015ftirme sonras\u0131nda elektrik da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin tüzel ki\u015filiklerini korusa da hisseleri devralan \u015firketler taraf\u0131ndan yönetildi\u011fi, ta\u015f\u0131nmaz tescillerinin TEDA\u015e ad\u0131na yap\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu belirtildi. TEK ve \u015firketlerde kalan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n TEDA\u015e ad\u0131na tescili için 11 milyon 176 bin TL gerekti\u011fi belirtilerek, TBMM’den bu ödeme yap\u0131lmadan tescili sa\u011flayacak bir düzenlemenin geçirilmesi önerildi.[6]<\/span><\/strong><\/p>\n Elektrikte Reklam Vurgunu: Yüz Milyonlar Yanda\u015flara Aktar\u0131ld\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Say\u0131\u015ftay, elektrik da\u011f\u0131t\u0131m tesislerinin, da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri taraf\u0131ndan sözle\u015fmede olmad\u0131\u011f\u0131 halde reklam ve kira geliri elde etmek amac\u0131yla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti. TEDA\u015e’a 103 milyon TL’den tek kuru\u015f verilmedi.<\/span><\/p>\n Da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri, Türkiye Elektrik Da\u011f\u0131t\u0131m A\u015e (TEDA\u015e) ile yapt\u0131klar\u0131 sözle\u015fmeye uymayarak i\u015fletme hakk\u0131n\u0131 ald\u0131klar\u0131 tesisleri ve baz istasyonlar\u0131n\u0131n bir bölümünü reklam için kiraya verdi. \u015eirketler, böylece 2014 – 2018 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda tam 103 milyon gelir elde etti. TEDA\u015e’a ise talep etmesine kar\u015f\u0131n bu gelirlerden pay verilmedi. <\/span><\/p>\n TEDA\u015e, bu gelirin yüzde 50’sinin kendisine, yüzde 25’inin da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketine, yüzde 25’inin ise tüketiciye aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etti. Konuyu de\u011ferlendiren Enerji Piyasas\u0131 Düzenleme Kurumu (EPDK), reklam ve kira gelirlerinin yüzde 75’ini da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine, yüzde 25’ini tüketiciye b\u0131rakt\u0131, mülk sahibi TEDA\u015e’a herhangi bir gelir b\u0131rak\u0131lmad\u0131.[7]<\/span><\/p>\n Elektrik Faturalar\u0131nda Büyük Vurgun Olay\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n “Yüz binlerce eve bu fatura kesilmi\u015fse \u015firketin haks\u0131z olarak sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 paray\u0131 dü\u015fünün.”<\/span><\/strong><\/p>\n Mehmet Tezkan, kö\u015fe yaz\u0131s\u0131nda \u0130brahim Ender Altan isimli bir ki\u015fiye Bo\u011faziçi Elektrik taraf\u0131ndan 484 lira 10 kuru\u015fluk bir fatura kesildi\u011fini gündeme getirmi\u015fti.<\/span><\/strong><\/p>\n “Ender Altan faturay\u0131 inceliyor hemen durumu anl\u0131yor. Fatura \u015fi\u015firilmi\u015f. Zam Aral\u0131k ay\u0131na da yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015f. Didem Han\u0131m önce bir \u015fey yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 söylüyor. Ender Altan’\u0131n \u0131srar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda peki bir soray\u0131m diyor. Beklemeye al\u0131yor bir süre sonra geri dönüyor. Yanl\u0131\u015fl\u0131k olmu\u015f, hatal\u0131 hesaplanm\u0131\u015f, fark 10 gün içinde hesab\u0131n\u0131za yat\u0131r\u0131lacak yan\u0131t\u0131n\u0131 veriyor. Ender Altan apartmana gelen faturalar\u0131n hepsi böyle onlar ne olacak diye soruyor. Didem Han\u0131m onlar\u0131n da ba\u015fvurmas\u0131 itiraz etmesi gerekir diyor.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/p>\n Siz elektri\u011fin fiyat\u0131 1 Ocak’tan itibaren zamland\u0131 san\u0131yorsunuz ama hay\u0131r, aral\u0131k ay\u0131ndan itibaren kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z elektri\u011fe zam geldi.[8]<\/span><\/strong><\/p>\n Elektrikte bir ayl\u0131k tüketimin faturalanmas\u0131 gerekirken baz\u0131 da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin 20 günlük tüketimi faturalad\u0131\u011f\u0131 ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Ortalama bir tüketimde vatanda\u015f faturas\u0131n\u0131 zaman\u0131nda ödemedi\u011fi için faizi ve açma kapama bedeli ile yakla\u015f\u0131k 21 TL ödemek durumunda kalabiliyor. Bilinçli Tüketiciler Platformu Sözcüsü Mehmet \u0130mrek, bir ayl\u0131k tüketim faturalanarak aboneye 10 gün sonra ödemesi için tebli\u011f edilmesi gerekti\u011fini belirterek, “Dolay\u0131s\u0131yla bir aydan önce tüketim miktar\u0131 fatura edilemez. Ayr\u0131ca mevzuat son ödeme tarihi geçti\u011fi halde ödenmeyen faturalar\u0131n aboneye son ödeme tarihinden sonra 5 gün içinde kesme ihbar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve 10 gün içinde ödenmesi hususunda bildirimde bulunulmas\u0131n\u0131 belirtmektedir. Buna ra\u011fmen elektrik kesme ihbar\u0131 son ödeme tarihi geçtikten 2 gün sonra yap\u0131lmaktad\u0131r ki bu da yine ba\u015fka bir hukuksuzluktur”<\/em> diye konu\u015ftu.[9]<\/span><\/strong><\/p>\n TE\u0130A\u015e’\u0131 Özelle\u015ftirme Oyunlar\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Türkiye’de elektrik iletimi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131ndan sorumlu olan ve alan\u0131nda tekel konumundaki devlet kurulu\u015fu Türkiye Elektrik \u0130letim A\u015e’nin halka arz yoluyla özelle\u015ftirilmesi karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Aktif büyüklü\u011fü 27 milyar TL’yi a\u015fan TE\u0130A\u015e’\u0131n kârl\u0131l\u0131\u011f\u0131 son bir y\u0131lda üçe katlayarak 1.6 milyar TL’den 4.84 milyar TL’ye ç\u0131kt\u0131. 8 binden fazla personelin çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 TE\u0130A\u015e ayn\u0131 zamanda Türkiye’nin en büyük \u015firketleri s\u0131ralamas\u0131nda TÜPRA\u015e’\u0131 zirveden indiren Enerji Piyasalar\u0131 \u0130\u015fletmeleri’nin de yüzde 30 orta\u011f\u0131yd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n 2001 y\u0131l\u0131nda TE\u0130A\u015e’\u0131n yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 sonras\u0131nda olu\u015fan 3 kamu iktisadi te\u015fekkülünden biri olan TE\u0130A\u015e’in ba\u015fl\u0131ca faaliyet alan\u0131 elektrik santrallerinde üretilen enerjiyi yüksek gerilim hatlar\u0131yla \u015fehirlerdeki trafo merkezlerine iletmek yani Türkiye’de üretilen elektri\u011fin tüketiciye da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan ve da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesine aktar\u0131m\u0131ndan sorumlu ba\u015fl\u0131ca kurum TE\u0130A\u015e olmaktayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Elektri\u011fin ana omurgas\u0131yd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Elektri\u011fin ana omurgas\u0131 konumundaki TE\u0130A\u015e’\u0131n faaliyetleri aras\u0131nda yeni iletim tesislerinin etüt ve planlamas\u0131, mevcut ve yeni kurulacak tesisleri i\u015fletmek, iletim \u015febekesi kay\u0131plar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak üzere gerek duyulursa elektrik enerjisi sat\u0131n almak ve enerji iletim hatlar\u0131 kapsam\u0131ndaki fiber optik kablo projeleri de bulunuyordu. Aç\u0131klanan son faaliyet raporuna göre TE\u0130A\u015e, 68 bin 204 km uzunlu\u011funda enerji iletim hatt\u0131na, 26 bin 765 km fiber optik altyap\u0131ya, 736 trafo merkezine ve yakla\u015f\u0131k 305 bin GWh elektrik enerjisi üretimine sahipti.<\/span><\/strong><\/p>\n TE\u0130A\u015e, Kâr\u0131n\u0131 Bir Senede Üçe Katlam\u0131\u015ft\u0131!?<\/span><\/strong><\/p>\n Elektrik Zamm\u0131 ve TE\u0130A\u015e’\u0131n Özelle\u015ftirilmesinin Perde Arkas\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Bu konudaki dikkat çekici iddia, TE\u0130A\u015e’\u0131n özelle\u015ftirilmesi öncesi önemli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n kamu eliyle yap\u0131larak, sat\u0131n alacak \u015firketlere daha sorunsuz bir altyap\u0131 devredebilmek amac\u0131 ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 konu\u015fuluyordu. Bu aç\u0131dan 2 önemli proje: Çanakkale ile \u0130zmit Körfez Geçi\u015f Projeleri ve Çanakkale Bo\u011faz\u0131 (Lapseki 3-Sütlüce 3) ile \u0130zmit Körfez (Hersek-Dilovas\u0131) Geçi\u015fi’nin Denizalt\u0131 Kablo Ba\u011flant\u0131 \u0130\u015flerini içeriyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Bu kapsamda gerçekle\u015ftirilen ve 18 Haziran 2021’de sonuçlanan ihalenin sözle\u015fmesi TE\u0130A\u015e ile Türk Prysmian-Prysmian Powerlink aras\u0131nda 25 Haziran 2021 tarihinde imzaland\u0131. Projenin finansman\u0131 Dünya Bankas\u0131 kredisinden kar\u015f\u0131lanacak ve projenin toplam bedeli 140 milyon 743 bin Euro. \u0130\u015fin süresi Çanakkale Bo\u011faz\u0131 için 750 gün (25 ay), \u0130zmit Körfez geçi\u015fi için 780 gün (26 ay) olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Dikkat çekici olan da, 25 Haziran’da ihale sözle\u015fmesinin imzalanmas\u0131ndan hemen birkaç gün sonra 3 Temmuz’da TE\u0130A\u015e’\u0131n özelle\u015ftirilme karar\u0131n\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Sözcü’den Yusuf Demir’in haberine göre Kurumun 81 il için yapt\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m, onar\u0131m, yenileme yap\u0131m ihaleleri, mal, hizmet al\u0131mlar\u0131 hariç sadece Ankara’daki merkez taraf\u0131ndan 2021 y\u0131l\u0131nda ihale edilen 43 yenileme ve yeni yat\u0131r\u0131m\u0131n toplam\u0131 3 milyar 354 milyon TL’yi a\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n EMO Yönetim Kurulu Üyesi Özda\u011f, “Biz bu filmi TEDA\u015e’\u0131n 21 da\u011f\u0131t\u0131m bölgesinin tek tek özelle\u015ftirilmesinden önce görmü\u015ftük”<\/em> diye aç\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/strong><\/p>\n Resmi verilere göre TE\u0130A\u015e’\u0131n 27.8 milyar liral\u0131k varl\u0131\u011f\u0131 var ki biz bunun çok daha üstünde oldu\u011funu biliyoruz. Bunun yan\u0131nda 2020 y\u0131l\u0131 dönem kâr\u0131 4 milyar 648 milyon lira olarak aç\u0131kland\u0131. Bu veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda basit bir hesapla kurum 30 milyar liraya sat\u0131lsa bile sadece elde etti\u011fi kârla 6 y\u0131lda kendini amorti edecek. Türkiye’nin dört bir yan\u0131ndaki, çok de\u011ferli araziler de dahil tüm varl\u0131klar\u0131 da hediye edilmi\u015f olacakt\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Peki TE\u0130A\u015e’\u0131n özelle\u015ftirilmesi ne gibi riskler ortaya ç\u0131karacakt\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n![\"E\u0130TA\u015e](\"images\/banners\/E\u0130TA\u015e-111.jpg\")
<\/span><\/p>\n![\"E\u0130TA\u015e](\"images\/banners\/E\u0130TA\u015e-112.jpg\")
<\/span><\/p>\n![\"E\u0130TA\u015e](\"images\/banners\/E\u0130TA\u015e-113.jpg\")
<\/span><\/strong><\/p>\n![\"E\u0130TA\u015e](\"images\/banners\/E\u0130TA\u015e-114.jpg\")
<\/span><\/p>\n