{"id":11136,"date":"2022-04-24T22:00:00","date_gmt":"2022-04-24T19:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2022\/mayis-2022\/hz-hacer-validemizin-tevekkul-ve-teslimiyeti-2\/"},"modified":"2023-10-18T02:35:23","modified_gmt":"2023-10-17T23:35:23","slug":"hz-hacer-validemizin-tevekkul-ve-teslimiyeti-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2022\/mayis-2022\/hz-hacer-validemizin-tevekkul-ve-teslimiyeti-2\/","title":{"rendered":"HZ. HACER VAL\u0130DEM\u0130Z\u0130N TEVEKK\u00dcL VE TESL\u0130M\u0130YET\u0130"},"content":{"rendered":"\n

 <\/p>\n

HZ. HACER VAL\u0130DEM\u0130Z\u0130N TEVEKKÜL VE TESL\u0130M\u0130YET\u0130 [1]<\/sup><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/sup><\/strong><\/p>\n

           <\/span><\/strong><\/p>\n

Namazlarda Tehiyyat sonras\u0131 okudu\u011fumuz:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammedin kemâ salleyte alâ \u0130brâhîme ve alâ âli \u0130brâhîme inneke hamîdun mecîd. Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammedin kemâ bârakte alâ \u0130brâhîme ve alâ âli \u0130brâhîme inneke hamîdun mecîd.”<\/span><\/strong><\/p>\n

“Allah’\u0131m! \u0130brahim’e ve ailesine rahmet ve ma\u011ffiret eyledi\u011fin gibi, Muhammed’e ve ailesine de rahmet ve ma\u011ffiret eyle. Do\u011frusu Sen, övgüye en lay\u0131k olans\u0131n, yücesin. Allah’\u0131m! \u0130brahim’e ve ailesine hay\u0131r ve bereketler ihsan etti\u011fin gibi, Muhammed’e ve ailesine de hay\u0131r ve bereketler ihsan eyle. Do\u011frusu Sen, övgüye en lay\u0131k olans\u0131n, yücesin.” <\/span><\/em><\/strong>(Buhari, Enbiya, 10)<\/span><\/strong><\/p>\n

Salavat dualar\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 ve amac\u0131n\u0131 daha iyi kavramak için; Hz. \u0130brahim Peygamberimiz, Hz. Hacer Validemiz ve Hz. \u0130smail (AS) Efendimizin yüksek tevekküllerini ve örnek teslimiyetlerini çok iyi bilmemiz gerekmektedir:<\/span><\/strong><\/p>\n

Erbakan Hocam\u0131z bir mana âleminde \u015föyle buyurmu\u015flard\u0131: “Hz. Hacer annemiz;<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

* Çok a\u011f\u0131r yüklere kar\u015f\u0131 dirayetle dayanan bir teslimiyet abidesidir! <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Onlarca a\u011f\u0131r imtihana sabrederken; ayar\u0131n\u0131, kalbini, teslimiyetini, samimiyetini hiç kaybetmemi\u015f bir han\u0131mefendidir!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Hayat\u0131 hicretlerle dolu, metanetli bir han\u0131mefendidir!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Çölün ortas\u0131nda Peygamber yeti\u015ftiren âlim bir annedir!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Sorumlu oldu\u011fu bölgelerde ayak basmad\u0131k bir kar\u0131\u015f toprak b\u0131rakmayan; insanlara dini, davay\u0131, tevhid inanc\u0131n\u0131 b\u0131kmadan usanmadan anlatan Hz. \u0130brahim’e (AS) lay\u0131k bir e\u015ftir!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Efendimiz Aleyhisselatü Vesselama ninedir!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Hacc\u0131n birçok menâsikini bize ö\u011freten bir ö\u011fretmendir!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 dert ve s\u0131k\u0131nt\u0131lara \u015fikâyette bulunmayan bir r\u0131za kahraman\u0131d\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Iss\u0131z bir beldede tek ba\u015f\u0131na, bir haftal\u0131k bebe\u011fine de kol kanat gererek ya\u015famak zorunda kalan bir kahramand\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Safa ve Merve Tepeleri aras\u0131nda annelik \u015fiiri dokumu\u015f bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Kudüs-ü \u015eerif’i, Mekke-i Mükerreme’ye ba\u011flayan bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* O; büyük, endi\u015fe dolu, uzun ve sab\u0131rl\u0131 ko\u015fu\u015fturmas\u0131yla tarihe geçmi\u015f bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Küçücük bir bebekle b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 meskûn olmayan bir mahalde bir Peygamber yeti\u015ftiren ve büyük bir medeniyetin temellerini atan vas\u0131fl\u0131 bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Hâlim, anlay\u0131\u015fl\u0131 ve en güzel vas\u0131flarla donat\u0131lm\u0131\u015f bir Peygamber taraf\u0131ndan çölün ortas\u0131nda b\u0131rak\u0131labilecek kadar güçlü bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Allah (CC) taraf\u0131ndan, Peygamber Efendimiz Aleyhisselatü Vesselam\u0131n nübüvvet temelinin at\u0131lmas\u0131yla görevlendirilmi\u015f bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Rabbimiz (CC) taraf\u0131ndan, evini; Kâbe-i Muazzama’y\u0131 in\u015fa ettirece\u011fi o \u0131ss\u0131z, ku\u015f uçmaz kervan geçmez olan alan\u0131 yerle\u015fim yeri haline getirmekle görevlendirilmi\u015f bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* O; büyük, e\u015fsiz ve sab\u0131rl\u0131 ko\u015fusuyla tarihe geçmi\u015f bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte bu kad\u0131n; Safa ile Merve aras\u0131nda, bu iki güzel tepe aras\u0131nda en güzel annelik \u015fiirini dokumu\u015f ve as\u0131rlara ders, ibret olacak bir hayat ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* O; sadakati, teslimiyeti, umudu hiç yitirmeyi\u015fi ve merhametiyle, Efendimiz Aleyhisselatü Vesselam\u0131n büyük annesi olu\u015fuyla, bizim yol haritam\u0131z\u0131 çizen ve en güzel vas\u0131flar\u0131 ta\u015f\u0131yand\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* O; zaman\u0131 co\u011frafyaya, co\u011frafyay\u0131 zamana uyduran bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* O; Mekke’nin anahtar\u0131d\u0131r! O, o kutlu \u015fehri (Mekke’yi) Allah’\u0131n yazg\u0131s\u0131yla kuran kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Efendimiz Aleyhisselatü Vesselam\u0131n nurunu içinde ta\u015f\u0131yan nur misali Hacer validemiz çok dillendirilmemi\u015f, hak etti\u011fi de\u011fer inananlar taraf\u0131ndan verilmemi\u015f, an\u0131lmam\u0131\u015f, insanlar\u0131n es geçtikleri sonsuz bir okyanus, sonsuz bir hayatt\u0131r! Etraf\u0131n\u0131 sevindirip, sizlere kadar ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 zemzem gibi bitmez bir serinlik ve esenlik kayna\u011f\u0131d\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Allah’\u0131n evinin bulundu\u011fu \u015fehri, sây’\u0131 yani gayreti, cehdi, çabas\u0131 ve yöneli\u015fiyle; temellerini at\u0131p kuran bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Suyu arayan kad\u0131nd\u0131r. Sadece \u0130smail’inin de\u011fil, zemzemin de annesi konumundad\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Bu esmer tenli, kutlu han\u0131m: Ba\u015f\u0131ndan; soyk\u0131r\u0131mdan köleli\u011fe kadar çok zorlu tecrübeler geçmi\u015f, Afrika’dan Filistin’e, oradan Mekke’ye, uzun ve birbirine eklenmi\u015f, hicretlerin, yolculuklar\u0131n içinden geçmi\u015f; güçlü, metanetli bir kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Binlerce y\u0131ldan sonra bile, hâlâ ko\u015ftu\u011fu yerlerde ko\u015fup, sakinledi\u011fi yerlerde yava\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, geçti\u011fi vadilerden geçip ayak izlerini takip etti\u011fimiz, Hacc\u0131n <\/span><\/em><\/strong>rükûnlar\u0131ndan <\/span><\/em><\/strong>olan sây’i ö\u011frendi\u011fimiz kad\u0131nd\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

* Hacer olunmadan hac\u0131 olunmuyor anlayaca\u011f\u0131n\u0131z.<\/span><\/strong> Onun gibi, rahattan vazgeçmeden, say\u0131s\u0131z s\u0131k\u0131nt\u0131 ve zorluk çekmeden, yar\u0131m yamalak de\u011fil, tam teslimiyet göstermeden, tam tevekkül etmeden, her f\u0131rsatta musallat olup seni kand\u0131rmaya çal\u0131\u015fan, sürekli konu\u015fup vicdan\u0131n\u0131 duymana engel olmaya çal\u0131\u015fan \u015eeytan\u0131 gerçekten ta\u015flay\u0131p içimizden ve çevremizden sürmeden iman edemezsin. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

M\u0131s\u0131r Firavunlar\u0131ndan <\/span><\/em><\/strong>Senan Bin Ulvan’\u0131n<\/span><\/strong> Hz. \u0130brahim’in e\u015fi <\/span><\/em><\/strong>Sare Annemize<\/span><\/strong> hediye etti\u011fi Etiyopyal\u0131 köle bir kad\u0131na (Hacer Anam\u0131za) önce hürriyet bah\u015fedecek, sonra onu bir Peygambere e\u015f edecek, daha sonra yine Peygamber (Hz. \u0130smail’in) annesi olma \u015ferefine erdirecek ve s\u0131n\u0131rs\u0131z rahmete sahip Mevlâm\u0131z, ayn\u0131 köleyi Nebiler silsilesinin son mührü olan Efendimiz Aleyhisselatü Vesselama nine edecekti. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Sare annemiz, edebini ve han\u0131mefendili\u011fini çok be\u011fendi\u011fi Hz. Hacer’i, Hz. \u0130brahim’e e\u015f olarak teklif eder. O s\u0131rada 75 ya\u015f\u0131nda olan Hz. \u0130brahim, önce bu teklifi kabul etmez. O ya\u015fa kadar çocu\u011fu olmayan Hz. \u0130brahim’in hayat\u0131nda, erkek karde\u015flerimize dersler vard\u0131r. Ba\u015fka bir kad\u0131nla nikâhlan\u0131p çocuk sahibi olmay\u0131 bir kez dahi akl\u0131ndan geçirmez. Bir kez bile bu mevzuda münaka\u015fa ve kavga etmez. Sare annemize de ilk ba\u015flarda kesin cümlelerle ‘Hay\u0131r!’ der. Fakat Sare annemiz o kadar çok \u0131srar eder ki, Hz. \u0130brahim de kabul etmek zorunda kal\u0131r. Hz. \u0130brahim ve Hacer validemiz, me\u015fru daireler içerisinde Allah’\u0131n huzurunda evlenirler. Hz. \u0130brahim ellerini açar ve \u015föyle dua eder: <\/span><\/em><\/strong>“Ya Rabbi, e\u011fer bana bu evlili\u011fimden bir evlat bah\u015federsen, onu Sana kurban edece\u011fim!”<\/span><\/strong> Hz. \u0130brahim, bu duas\u0131 ile fark\u0131nda olmadan, zorlu ve çetin bir imtihan\u0131n fitilini ate\u015flemi\u015ftir. Bu kutlu evlilikten Hz. Muhammed’in nurunu ta\u015f\u0131yan Hz. \u0130smail (AS) do\u011far. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Gelelim Hacer annemizin Hz. \u0130smail’e (AS) hamileli\u011findeki çekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lara.<\/span><\/strong> <\/span><\/em>Sare annemiz kocas\u0131yla, kendi elleriyle ve kendi r\u0131zas\u0131yla evlendirdi\u011fi halde, hamile oldu\u011funu ö\u011frenince Hz. Hacer’i k\u0131skanma duygular\u0131 kabar\u0131r. Hz. Hacer validemizin oturup kalkt\u0131\u011f\u0131, yedi\u011fi içti\u011fi, yürüdü\u011fü, hatta nefes ald\u0131\u011f\u0131 bile gözüne batmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Hacer validemizi her f\u0131rsatta k\u0131rar, incitir, yorar ve ona s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fat\u0131r. Sare annemizin omuzlar\u0131nda bu imtihan bir da\u011f gibi oturmu\u015ftur. Bunu f\u0131rsat bilen \u015eeytan gelir ve: <\/span><\/em><\/strong>“Ey Sare! Sen ki bu bölgenin en zengin, en güzel ve en soylu kad\u0131n\u0131yken, inand\u0131\u011f\u0131n Allah’\u0131n, bir evlad\u0131 Hacer’e hak gördü, sana ise çok gördü! \u015eimdi bu haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 koyma ve intikam alma zaman\u0131d\u0131r. Hem bu anneye, hem de do\u011facak çocu\u011fa f\u0131rsat verme. Onlar\u0131 ald\u0131klar\u0131 nefeste bo\u011f!”<\/span><\/strong> der. Sare annemiz maalesef ki \u015eeytan\u0131n oyununa gelir ve Hacer annemizi çok üzer. Fakat Hacer annemiz bir kez bile kar\u015f\u0131l\u0131k vermez. “Ben de \u0130brahim’in e\u015fiyim, ben de bu evin kad\u0131n\u0131y\u0131m. Senin veremedi\u011fin çocu\u011fu ona ben veriyorum!” demez. E\u015fine \u015fikâyet bile etmez. Ama dua ve yakar\u0131\u015flar\u0131nda Rabbine durumunu uzun uzun anlat\u0131r. Hz. Hacer validemiz: <\/span><\/em><\/strong>“Ya Rabbi, çocu\u011funun olmamas\u0131 onu çok yormu\u015f ve h\u0131rpalam\u0131\u015ft\u0131r. Onun bu sözleri kötü birisi oldu\u011fundan de\u011fil, yaral\u0131 oldu\u011fundand\u0131r. Ey merhameti s\u0131n\u0131rs\u0131z Rabbim! Sare’yi de bir evlatla sevindir ve ferahland\u0131r. Onun y\u0131llanm\u0131\u015f olan bu yaras\u0131n\u0131 sar!”<\/span><\/strong> diye dua eder. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Günler günleri aylar aylar\u0131 kovalar. <\/span><\/em><\/strong>Hz. Hacer bir rüya görür.<\/span><\/strong> Rabbimiz, bir melek vas\u0131tas\u0131yla do\u011facak bebe\u011fe <\/span><\/em><\/strong>‘\u0130shmael’<\/span><\/strong>, \u0130branicede <\/span><\/em><\/strong>‘Allah i\u015fitti’<\/span><\/strong> manas\u0131na gelen bu ismi koymas\u0131 emredilir. Hz. \u0130smail’in isminin koyulmas\u0131, annesi Hacer’in, Sare validemizin k\u0131skançl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 çekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lardan, çilelerden kurtulmak için Allah’a yakar\u0131\u015flar\u0131 sebebiyledir. Cebrail’in (AS) Hacer validemize gelerek: “Bir o\u011flun olacak. Onun ismini \u0130shmael koy. Senin kaderin de onun isminin manas\u0131yla bütünle\u015fecek! Zira Allah sana yap\u0131lan cefay\u0131 i\u015fitti!” buyurmu\u015ftur. Hz. \u0130brahim do\u011facak çocu\u011funa verilecek bu ismin sebebini, yani Sare validemizin eziyetlerini ö\u011frenince, Hz. Hacer’e gelir ve: “Neden hiç anlatmad\u0131n? Neden benden yard\u0131m istemedin? Sare’ye niçin kar\u015f\u0131l\u0131k vermedin?” diye sorar. Hz. Hacer validemiz: “Ey Allah’\u0131n Peygamberi! Sizi böyle basit meselelerle me\u015fgul etmek ve üzmek istemedim. Ben eminim ki Sare bu yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve söylediklerini kalbinden gelerek yapmam\u0131\u015ft\u0131r. O, yaral\u0131 ve üzgün bir kad\u0131nd\u0131r. Yaral\u0131 yürek ve dilden ç\u0131kan birkaç söz ile ne sizi yorup üzerim, ne de Rabbimi buna \u015fahit ederim. Hem benim ya\u015fad\u0131klar\u0131mdan haberi olan Rabbim, bana bir ç\u0131k\u0131\u015f yolu gösterecek ve en sonunda Sare’yi de beni de sevindirip, kat\u0131ndan mükâfatland\u0131racakt\u0131r!” der. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Bugünkü dersimizde ibret al\u0131nacak dört-be\u015f olay ve dört-be\u015f ki\u015fi vard\u0131r! Hz. \u0130brahim, Hz. \u0130smail, Hacer validemiz ve Sare validemiz… <\/span><\/strong>Ba\u015fka? <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

En büyük ders, hepsini ayr\u0131 ayr\u0131 imtihan buyuran, sonra hepsini tek tek felaha ç\u0131karan, her ç\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131nda ellerinden tutan, sonsuz rahmetiyle onlar\u0131n her birini ayr\u0131 ayr\u0131, sonsuz dünya ve ahiret huzuruna kavu\u015fturan Rabbimiz Teâlâd\u0131r. Rabbimizin rahmeti, merhameti, sürekli insanlara maddi-manevi r\u0131z\u0131klar vermek için, af ve ma\u011ffiret etmek için sürekli bahaneler yaratmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

O halde diyebiliriz ki, Hz. \u0130brahim, Hz. \u0130smail ve Hz. Hacer’in hayatlar\u0131, yapt\u0131klar\u0131 hicret ve Mekke’de iskân, asl\u0131nda yaln\u0131zca bir ibadet ve kullu\u011fu yerine getirmekten çok daha fazlas\u0131d\u0131r; daha sonra Mekke’de olu\u015facak medeniyetin temellerini atmakt\u0131r. Ve at\u0131lan bu temelde en büyük çaba ve en önemli rol, Hz. Hacer’in s\u0131rt\u0131ndad\u0131r. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hz. Sare’nin k\u0131skançl\u0131\u011f\u0131, küçük \u0130smail’in do\u011fumuyla en üst seviyeye ula\u015f\u0131nca, Sare annemiz Hz. \u0130brahim’i kar\u015f\u0131s\u0131na al\u0131r ve: “Hacer’i ve o\u011flunu buradan götür!” der. Hz. \u0130brahim bunu kabul etmez: “Bu evlili\u011fi de, bir çocuk sahibi olmam\u0131z\u0131 da sen istedin. Ben bu yuvay\u0131 senin \u0131srar\u0131nla kurdum. \u015eimdi sen vazgeçtin diye, senin keyfin böyle istiyor diye onlar\u0131 ba\u015f\u0131mdan atamam!” der. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hz. Sare’nin imtihan\u0131 k\u0131skançl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Hz. Sare’nin imtihan\u0131, kendisine hak gördü\u011fü e\u015f ve çocuk sahibi olma gibi \u015feyleri Hacer’e çok görmesiydi. Ve s\u0131nav\u0131n\u0131 verecek; ya kazanacak veya kaybedecekti! <\/span><\/em><\/strong>\u015eeytan yakla\u015ft\u0131<\/span><\/strong> <\/span><\/em>ve:<\/span><\/strong> <\/span><\/em>“Ey Sare, \u0130brahim yeni bir e\u015fe ve y\u0131llard\u0131r hayalini kurdu\u011fu evlada kavu\u015funca art\u0131k seni istemiyor! Zaman geçip \u0130smail gülmeye, konu\u015fmaya, yürümeye, babas\u0131yla beraber hareket etmeye ba\u015flad\u0131kça \u0130brahim seni hiç istemeyecek. Bir süre sonra da seni hayat\u0131ndan ç\u0131karacak. Sen tedbirini \u015fimdiden al. Onlar\u0131 evinden, hatta bu bölgeden uzakla\u015ft\u0131r” dedi. \u015eeytan, \u015feytanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131p kenara çekildi. Onun görevi, insanlar\u0131 hay\u0131rdan ve do\u011fruluktan uzakla\u015ft\u0131rmakt\u0131. \u015eimdi Sare, vicdan\u0131 ve nefsi aras\u0131nda ko\u015fturup duruyordu. Hz. \u0130brahim’e, Hz. Hacer’e ve kendisine o birkaç günü dar etti. Sonunda Rabbimiz Hz. \u0130brahim’e, Hz. Hacer annemizi ve Hz. \u0130smail’i al\u0131p oradan uzakla\u015fmalar\u0131n\u0131 emretti.<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Art\u0131k imtihan olma s\u0131ras\u0131 Hz. \u0130brahim’deydi. Emre göre, e\u015fini ve y\u0131llard\u0131r hasretini çekti\u011fi, kokusuna doyamad\u0131\u011f\u0131 \u0130smail’ini uzaklara götürüp, b\u0131rak\u0131p gelecekti. Art\u0131k nefsiyle vicdan\u0131, yani iman\u0131 aras\u0131nda ko\u015fup durma s\u0131ras\u0131 Hz. \u0130brahim’deydi. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Kader, Kâinat\u0131n Efendisi, Hz. Muhammed (SAV) Hazretlerinin do\u011fu\u015funa ve \u0130slamiyet’in zuhuruna zemin haz\u0131rlamaktayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Fatih’in, çocukluk y\u0131llar\u0131ndaki h\u0131rç\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, <\/span><\/strong>“Bu nas\u0131l adam olacak?”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>diyen babas\u0131 2. Murat’a, Ak\u015femsettin Hz.lerinin, <\/span><\/strong>“Peder ne der, kader ne der!?”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>dedi\u011fi aktar\u0131l\u0131r. Evet, Hacer Annemizin henüz kundaktaki kutlu bebe\u011fi Hz. \u0130smail’le birlikte uzak ve \u0131ss\u0131z bir vadiye b\u0131rak\u0131lmalar\u0131, asl\u0131nda, Hz. \u0130brahim’e bildirildi\u011fi ve emredildi\u011fi gibi, “Bu vesileyle Mekke’nin temellerinin at\u0131lmas\u0131 ve Hz. \u0130smail soyundan gelecek Hz. Muhammed Aleyhisselam\u0131n zuhuruna zemin haz\u0131rlanmas\u0131” amaçl\u0131yd\u0131…<\/span><\/strong><\/p>\n

Evet, Hz. \u0130brahim, Hz. Hacer ve minik \u0130smail’in (AS) yolculu\u011funun zahiri sebebi Hz. \u0130brahim’in iki e\u015finin aras\u0131nda ya\u015fanan k\u0131skançl\u0131k gibi görünse de, as\u0131l sebep, masum bebek ve mahzun annesinin kaderin hükmüne boyun e\u011ferek, as\u0131rlar sonra te\u015frif buyuracak olan <\/span><\/em><\/strong>“\u0130nsanl\u0131k tarihinin en k\u0131ymetli Ferdine zemin haz\u0131rlamak için hicret etmek”<\/span><\/strong> olacakt\u0131. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hz. Hacer’in ilk hicreti; Firavun’un saray\u0131ndan, Hz. \u0130brahim ve Sare annemizin yurduna, Kenan diyar\u0131nayd\u0131. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ard\u0131ndan; Hz. \u0130brahim’in, Hz. \u0130smail’in do\u011fumundan sonra ilgi ve alâkas\u0131 fazlas\u0131yla bebek ve annesine yo\u011funla\u015f\u0131nca, Sare validemizin bebe\u011fi ve annesini uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 istemesi üzerine, Rabbimiz de Hz. \u0130smail ve annesini Kenan diyar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131, hatta nereye götürüleceklerini söylemesi üzerine, ikinci hicreti ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ama Hz. Hacer, nereye ve niçin gittiklerini bilmiyorlard\u0131. Baba önde, bir haftal\u0131k bebe\u011fi kuca\u011f\u0131nda olan anne arkada, saatlerce, günlerce yürürler. \u0130\u015fte \u015fimdi ikinci ve zorlu hicret ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Uzun ve me\u015fakkatli bir yolculu\u011fun ard\u0131ndan, Mekke’ye vard\u0131lar. Vakit gece vaktiydi. Gökyüzündeki y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hiçbir \u0131\u015f\u0131k yoktu. Hz. Hacer validemiz karanl\u0131kta hiçbir \u015fey görmüyordu, ama \u0131ss\u0131z, uçsuz bucaks\u0131z çöl kumlar\u0131n\u0131n üzerindelerdi. Yorulunca, çöl kumlar\u0131n\u0131n üzerine oturup uyuyakald\u0131lar. Hz. Hacer sabah\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131yla gözlerini açt\u0131\u011f\u0131nda gördü\u011fü; etraf\u0131 yan\u0131k kara da\u011flar, kara çehreli kayal\u0131klarla çevrili, kalplere ürperti veren, ekin bitmez, kervan geçmez bir vadiydi… Gözlerinin görebilece\u011fi bir alanda ne bir yudum su, ne de herhangi bir \u015fey istenebilecek bir canl\u0131 yoktu. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hz. \u0130brahim, bir k\u0131rba su ve alt\u0131 tane hurma vererek <\/span><\/em><\/strong>e\u015fini<\/span><\/strong> <\/span><\/em>ve koklamaya doyamad\u0131\u011f\u0131, cennet kokulu <\/span><\/em><\/strong>\u0130smail’ini<\/span><\/strong> o bombo\u015f vadide b\u0131rakt\u0131; yüre\u011fi yana yana, gözya\u015flar\u0131 içinde \u015eam’a gitmek üzere do\u011fruldu. Öyle mahzundu ki, geriye dönüp bakamaz, kalbinin ac\u0131s\u0131na, evlad\u0131n\u0131n sevgisine yenik dü\u015füp emre itaatsizlik etmekten ve b\u0131rak\u0131p gitmekten, vazgeçmekten korkuyordu. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hz. Hacer annemiz Hz. \u0130brahim’in arkas\u0131ndan birkaç kez seslenir. E\u015finden ses gelmeyince: <\/span><\/em><\/strong>“Ey \u0130brahim, bizi burada neden ve kime b\u0131rak\u0131yorsun? Yoksa bunu sana Rabbimiz mi emretti?”<\/span><\/strong> diye sordu. Yüce Nebi arkas\u0131na yava\u015fça döndü ve: <\/span><\/em><\/strong>“Evet ey Hacer, evet bu Rabbimizin emridir. Mahzun tavr\u0131nla, zaten zor olan bu emre itaat etmekten beni al\u0131koyma!”<\/span><\/strong> dedi. Hz. Hacer, âlemlerin Rabbine gönülden teslim olmu\u015f bir mü’min sesi ve teslimiyetiyle cevap verdi: <\/span><\/em><\/strong>“O halde emrolundu\u011fun \u015feyi yap ey \u0130brahim. Beni ve o\u011flumu teslim olanlardan bulacaks\u0131n! Ya Rabbi, nefes almas\u0131 bile zor olan bu kavurucu çölü bize serin k\u0131l! Hiçbir hayat ibaresi olmayan bu vadiyi bize cennet, bize vatan k\u0131l! Sabr\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131r, vazgeçece\u011fimiz noktaya kadar getirip, bizi Sana isyan etmekten koru! \u015eimdi bize yâr, bize vatan, bize nefes ol! Bize merhametinle muamele et ve bizi kat\u0131ndan sevindir!” diye gözya\u015flar\u0131 içinde dua etti. <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. \u0130brahim Allah’a s\u0131\u011f\u0131narak, e\u015fini ve o\u011flunu Rabbine emanet edip yola ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi Hz. Hacer ve Hz. \u0130smail susuz, kimsesiz ve bar\u0131naks\u0131zd\u0131r art\u0131k. Ya\u015fayabilmek için birkaç damla su, ayakta kalabilmek için birkaç lokma yemek laz\u0131md\u0131r art\u0131k onlara, ancak çölün kavurucu s\u0131ca\u011f\u0131nda çaresiz kalakalm\u0131\u015flard\u0131r. Ama emir Allah’\u0131nd\u0131r. Geçici ayr\u0131l\u0131klar, geçici açl\u0131klar; hepsi Allah’\u0131n dilemesiyle de\u011fil midir? O’nun dilemesiyle de geçip gidecek ve bitecek de\u011fil midir? Öyleyse vakit, tevekkül vaktidir. Yar\u0131m yamalak de\u011fil, mutlak tevekkül gerekmektedir. Hz. Hacer: “Ya Rabbi, çare Sensin, bizi de çaresiz b\u0131rakmazs\u0131n!” diye yalvar\u0131r. Kat\u0131ks\u0131z bir tevekkül ve iman gücüyle bütün ince hesaplar\u0131n kuru mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131r ve yaln\u0131zca Rabbine s\u0131\u011f\u0131n\u0131r, Rabbine dayan\u0131r. Saatler geçmi\u015ftir ve art\u0131k bir damla sular\u0131 ve bir lokmal\u0131k hurmalar\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Hacer’in sütü kurur ve çekilir. Art\u0131k s\u0131cak çöl kumlar\u0131 üzerinde Hz. \u0130smail iyice ac\u0131kmaya ve susamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r; dudaklar\u0131 kurur ve paramparça olur. Hz. Hacer, Hz. \u0130smail’den daha kötü durumdad\u0131r, ama yerinde duramaz ve oturamaz. “Ya Rabbi, bize su ver!” diyerek bekleyip durmaz. <\/span><\/em><\/strong>Allah taraf\u0131ndan mucize elbette gerçekle\u015fecektir, ama kendisinin de çabalamas\u0131 gerekti\u011fini bilir. <\/span><\/strong>Zira tevekkül; bo\u015f ve gayretsiz beklemek de\u011fildir. <\/em><\/span><\/strong>Safa ve Merve aras\u0131nda ko\u015fmaya ba\u015flar. Hem dua eder, hem de tepelere geldikçe seslenerek kendilerini duyacak birilerini aramaktad\u0131r. En son Safa Tepesi’nden etrafa bak\u0131n\u0131rken, küçük \u0130smail’inin sesi kesilir. Öyle çok ko\u015far ki; “Eyvah! Sesi kesildi\u011fine göre \u0130smail’im öldü!” der. Anne yüre\u011fi bu ya; kalbi neredeyse durdu duracak! Korku bir taraftan, endi\u015fe bir taraftan… Hz. Hacer yard\u0131m istemek için ko\u015fmu\u015f, gayret etmi\u015ftir de, Hz. \u0130smail bo\u015f mu durmu\u015ftur? Ya\u015f\u0131na göre büyük bir gayret göstermi\u015f, minicik ayaklar\u0131yla kumlara vurmu\u015f vurmu\u015f; en son vuru\u015fuyla birlikte merhametlilerin en merhametlisi olan Rabbi, \u0130smail’e ve k\u0131yamete kadar yeryüzüne gelecek her canl\u0131ya yetecek bir su ç\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r! Hz. \u0130smail minicik elleriyle suyu a\u011fz\u0131na, çatlam\u0131\u015f dudaklar\u0131na de\u011fdire de\u011fdire susuzlu\u011funu gidermi\u015f; tüm mineralleri ve say\u0131s\u0131z vitaminleri içinde bar\u0131nd\u0131ran o su ile hem susuzlu\u011funu, hem de açl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gidermi\u015f ve siyah, kocaman gözleriyle gülümseyerek annesine bakmaktad\u0131r. \u015eimdi art\u0131k hem yavrusunun gülümseyen gözlerine, hem mucizeyle f\u0131\u015fk\u0131ran suya, hem de sevince ve huzura kanma vakti Hz. Hacer’indi. Hz. Hacer önce kana kana suyunu içer. Sonra etrafa ko\u015far, ta\u015flar\u0131 toplay\u0131p getirir ve yerden kaynayan suyun etraf\u0131n\u0131 çevirir ve: “Zem, zem, zem!..” “Dur, dur, dur!..” diye seslenir. Kendisini çaresiz b\u0131rakmayan Rabbine \u015fükreder. Suyla birlikte sütü de yeniden gelir ve bebe\u011fini emzirir. Topu topu bir gün, yani yirmi dört saat içerisinde Rabbimiz hem Hz. Hacer’i hem de Hz. \u0130smail’i önce yaln\u0131z, aç-susuz b\u0131rakm\u0131\u015f, sonra onlar\u0131n susuzlu\u011funu çok güzel, mucize bir kaynakla giderip onlar\u0131 sevindirmi\u015fti, \u015fimdi onlara arkada\u015f, yolda\u015f göndermenin de vakti gelmi\u015fti. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Rabbimizin dilemesiyle kaynayan suyun kokusunu alan ku\u015flar, mübarek kuyunun ba\u015f\u0131nda oturan Hz. Hacer ve Hz. \u0130smail’in üzerinde daireler çizerek uçmaya ba\u015flarlar. Sonra yüzlerce kilometre uzaktan yüzlerce ku\u015f uçarak gelirler ve zemzemin üzerinde yerlerini al\u0131rlar. Yemen’in asil Araplar\u0131ndan olan <\/span><\/em><\/strong>Cürhüm Boyu<\/span><\/strong>, ku\u015flar\u0131n izledikleri yolu takip ederek bu noktay\u0131 bulmu\u015flard\u0131r ve Hz. Hacer’in de izniyle oraya yerle\u015fip kalm\u0131\u015flard\u0131r. Susuz çölde kaynayan suyu bulduklar\u0131 için, su hakk\u0131 Hacer’indir. Kafile, suyu kullanmak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Hz. Hacer’e yemek ve bir çad\u0131r verir. Rabbi, 24 saat geçmeden, tam teslimiyeti kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Hz. Hacer’e su, yemek, arkada\u015f ve çad\u0131r vermi\u015ftir. Sare validemizin yan\u0131nda s\u0131\u011f\u0131nt\u0131 gibi olup sürekli eziyet gören ve ezilen Hz. Hacer, art\u0131k ilk etapta on-on be\u015f çad\u0131rl\u0131k, sonras\u0131nda kerpice çevrilmi\u015f evlerden olu\u015fan bir beldenin kurucusu olmu\u015ftur.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Iss\u0131z Kâbe vadisi, Hz. Hacer ve Hz. \u0130smail’in öncülü\u011fünde, Hz. \u0130brahim’in duas\u0131 ve Rabbimizin inayetiyle emin bir yer olup ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Öyle ki, aralar\u0131nda kan davas\u0131 eksik olmayan Arap kabilesi mensuplar\u0131, Mekke arazisinde dü\u015fmanlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fsalar bile birbirlerine silah çekmekten, birbirlerine zarar vermekten sak\u0131n\u0131rlard\u0131. Birkaç gün sonra bu arazi, bir yerle\u015fim birimi olmu\u015ftur. Böylece Mekke’nin bir \u015fehir olarak ilk olu\u015fumu tamamlanm\u0131\u015f oluyordu. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hz. \u0130brahim Allah’a tevekkül ederek, ama içi biraz da endi\u015fe dolu bir vaziyette, birkaç hafta sonra Hz. Hacer ve Hz. \u0130smail’i b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yere geri döndü. Korku ve ümitle o \u0131ss\u0131z vadiye bakt\u0131, ama o \u0131ss\u0131z vadinin yerinde kalabal\u0131k bir yerle\u015fke, birçok ev, onlarca insan ve c\u0131v\u0131l c\u0131v\u0131l uçan ku\u015flar vard\u0131. Art\u0131k Hz. \u0130brahim için bir kez daha \u015fükür vaktiydi. Hz. \u0130brahim e\u015fiyle selamla\u015ft\u0131, \u0130smail’ini koklad\u0131, sevdi, kucaklad\u0131. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hz. \u0130smail orada büyüyordu. Hz. \u0130brahim ara s\u0131ra gelip e\u015fini ve çocu\u011funu görüyor, onlarla ilgileniyor ve tekrar Filistin’deki Sare annemizin yan\u0131na dönüyordu. <\/span><\/em><\/strong>Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 üzere Rabbimiz, Cürhüm Kabilesi’nden bir yolcu kafilesini, Hz. Hacer validemizin ve Hz. \u0130smail’in yanlar\u0131na yönlendirmi\u015f, Allah’\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 kaderle yol arkada\u015f\u0131 ve din karde\u015fi olmu\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

Hz. Hacer validemiz kafilenin e\u011fitimiyle bizzat ilgilenmi\u015f, tek tevhid inanc\u0131n\u0131 kafiledekilere anlatm\u0131\u015f ve her biri Rabbimizi tan\u0131m\u0131\u015f, iman etmi\u015f, Hz. \u0130brahim’in Peygamberli\u011fini de kabul etmi\u015flerdi. Hz. \u0130brahim her hafta gelerek Hz. Hacer annemizin haftal\u0131k e\u011fitimini toparl\u0131yor ve yeni konular, yeni temel esaslarla ilgili e\u011fitimlere giriyorlard\u0131. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Aylar y\u0131llara ula\u015ft\u0131. Hz. \u0130smail 9 ya\u015f\u0131na gelmi\u015fti. Her \u015fey güzeldi, belli bir plan program dâhilinde ya\u015fay\u0131p gidiyorlard\u0131. Ama Hz. \u0130brahim’in, Hz. \u0130smail do\u011fmadan yapt\u0131\u011f\u0131 bir dua vard\u0131: <\/span><\/em><\/strong>“Ya Rabbi, e\u011fer bana bir evlat verirsen, onu Senin yolunda kurban edece\u011fim!”<\/span><\/strong> \u015eimdi duas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f bir insan olarak, Rabbine verdi\u011fi sözü tutmal\u0131yd\u0131 art\u0131k. Ve Hz. \u0130brahim’e rüyas\u0131nda vermi\u015f oldu\u011fu bu sözü hat\u0131rlat\u0131ld\u0131: <\/span><\/em><\/strong>“Kalk ve o\u011flunu Rabbin için kurban et!”<\/span><\/strong> buyrulmaktayd\u0131. Hz. \u0130brahim, \u015fimdi dilinden dökülen sözlerin esiriydi art\u0131k. Rabbine verdi\u011fi bu sözü yerine getirecekti, ama bu i\u015f nas\u0131l olacakt\u0131? Buna nas\u0131l dayanacakt\u0131? Bunu e\u015fine ve o\u011fluna nas\u0131l açacakt\u0131?<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u015eimdi baba ve o\u011flunun iman\u0131n\u0131n, samimiyetinin, teslimiyetinin s\u0131nanmas\u0131 vaktiydi art\u0131k. Rüyas\u0131nda Hz. \u0130brahim’e ada\u011f\u0131n\u0131 yerine getirmesi uyar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Peygamberlerin rüyalar\u0131 da vahyin bir türüdür. Yani rüyalar\u0131 onlar\u0131 ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r ve onlar rüyalar\u0131yla sorumlu tutulmaktad\u0131r. Hz. \u0130brahim bulundu\u011fu \u015eam’dan çaresiz bir \u015fekilde tekrar Hz. Hacer ve Hz. \u0130smail’in bulundu\u011fu Mekke’ye ula\u015f\u0131r. Sorumlulu\u011fu, evlad\u0131n\u0131 kurban etmektir. \u0130mtihan\u0131 zor ve çetindir. Peygamberlerin imtihanlar\u0131 da, imanlar\u0131 nispetinde büyük oluyormu\u015f demek ki. Hz. \u0130brahim o\u011flunun yan\u0131na geldi, hasretle kucakla\u015ft\u0131lar. Hz. \u0130smail henüz 9 ya\u015f\u0131nda, p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l bir çocuktu. Ama ya\u015f\u0131ndan çok daha ak\u0131ll\u0131 ve anlay\u0131\u015fl\u0131yd\u0131. Hz. \u0130brahim; Hz. \u0130smail’e, yan\u0131na bir ip ve bir b\u0131çak almas\u0131n\u0131 söyledi. Hz. \u0130smail odun kesmeye gidecekleri zann\u0131yla babas\u0131n\u0131n almas\u0131n\u0131 istedi\u011fi malzemeleri yan\u0131na ald\u0131 ve birlikte yola ç\u0131kt\u0131lar. Görüntü olarak, baba ve o\u011flu odun kesmeye gidiyorlard\u0131. Evden epey uzakla\u015ft\u0131lar.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u015eeytan o anda yo\u011fun mesaideydi. Ayn\u0131 anda hem Hz. \u0130brahim’e, hem Hz. \u0130smail’e, hem de anneye yana\u015ft\u0131.<\/span><\/strong> <\/span><\/em>Hz. \u0130brahim’e: <\/span><\/em><\/strong>“Rabbin ihtiyarl\u0131\u011f\u0131na kadar sana zaten bir evlat vermemi\u015fti. Di\u011fer bütün insanlara hak gördü\u011fü evlat sevgisini sana çok gördü. Sonunda bir evlat verdi, ama \u015fimdi de onu kesmeni istiyor, öyle mi? Bu nas\u0131l merhametsiz bir Rab’dir?” demesine f\u0131rsat vermeden Hz. \u0130brahim \u015eeytan\u0131 kovalam\u0131\u015ft\u0131. Hz. \u0130brahim’e ula\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 anlayan \u015eeytan, bu kez Hz. \u0130smail’e yana\u015f\u0131r ve: <\/em>“Zaten do\u011fdu\u011funda, seni ve anneci\u011fini bu \u0131ss\u0131z, ku\u015f uçmaz kervan geçmez yerde b\u0131rak\u0131p gitti. Arada bir vicdan\u0131n\u0131 rahatlatt\u0131 ve yine gitti. Böyle baba m\u0131 olur? \u015eimdi de gelmi\u015f, seni Allah için kurban edece\u011fim!’ diyor” demesine f\u0131rsat vermeden, Hz. \u0130smail de \u015eeytan\u0131 kovalam\u0131\u015ft\u0131. \u015eeytan bu, pes eder mi hiç? Bu sefer de hiçbir \u015feyden haberi olmadan evinde kocas\u0131n\u0131n ve o\u011flunun odun kesmekten dönmelerini bekleyen Hz. Hacer’e geldi. Ona: <\/em>“Di\u011fer e\u015fini sana ve çocu\u011funa tercih eden, seni ve o\u011flunu getirip bu \u0131ss\u0131z vadiye b\u0131rak\u0131p ölüme terk eden kocan var ya, \u015fimdi de o\u011flunu kesip öldürmek için onu al\u0131p götürdü!” der. Hz. \u0130brahim’e: “\u0130nsan kendi o\u011flunu keser mi?” dedi. Hz. \u0130smail’e: “Hangi baba o\u011flunu keser ki?” dedi. Hz. Hacer’e: “\u0130brahim zaten seni önemsememi\u015fti. Bak, evlad\u0131n\u0131 da önemsemiyor. Bak, \u015fu dakikalarda onu kesiyor olmal\u0131!” dedi. Ee karde\u015f, \u015eeytan\u0131n görevi de buydu zaten. K\u0131yamete kadar insanlar\u0131 do\u011fru yoldan çevirmek… Konumun ne olursa olsun; Peygamber, ümmet, kad\u0131n, erkek, genç, ya\u015fl\u0131, çocuk hiç fark etmez. Peki, buna kar\u015f\u0131 insanlar\u0131n görevi nedir? Rabbine teslim olmakt\u0131r. Ama tam bir teslimiyetle teslim olmakt\u0131r. Üçü de, kendilerine ayr\u0131 ayr\u0131 yakla\u015fan \u015feytanlarla ayr\u0131 ayr\u0131 imtihandad\u0131rlar. Ve üçü de \u015eeytan\u0131 kovarlar. \u015eeytana: “Art\u0131k burada bizden sana mutluluk yok. Çünkü biz Allah’\u0131n hükmüne raz\u0131 olduk!” derler. Akla yatmasa da, ho\u015fa gitmese de, sana uymasa da teslim olmak… \u0130man\u0131n gere\u011fi de buydu zaten. <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eimdi s\u0131ra geldi bu meseleyi, bu konuyu aralar\u0131nda konu\u015fmaya. Baba, bunu o\u011fluna nas\u0131l söyleyecekti? O\u011flunu bu i\u015fe nas\u0131l raz\u0131 edecekti? Hadi raz\u0131 etti diyelim, bu i\u015fi nas\u0131l gerçekle\u015ftirecekti? Ya sonras\u0131nda bu i\u015fi \u0130smail’inin annesine nas\u0131l bildirecekti, onu nas\u0131l teselli edecekti? Hz. \u0130brahim tüm bu sorularla bo\u011fu\u015furken, nihayet Mina-Müzdelifiye bölgelerine yak\u0131n bir yere geldiler. Hz. \u0130brahim o\u011flu Hz. \u0130smail’i oturttu ve ona: <\/span><\/em><\/strong>“O\u011fulcu\u011fum, ben rüyamda kendimi, seni Allah’a kurban ediyorken gördüm. Sen bu rüyaya ne diyorsun? Babac\u0131\u011f\u0131nla konu\u015f, ona fikrini söyle. \u015eimdi sen bu hükme teslim olacak m\u0131s\u0131n?” dedi. Peygamberlerin rüyalar\u0131ndan mesul olduklar\u0131n\u0131 bilen, ya\u015f\u0131 küçük ama akl\u0131 yeti\u015fkin Hz. \u0130smail babas\u0131na bakt\u0131. Bir baba için bunu söylemek ne kadar zor, ne kadar a\u011f\u0131rd\u0131r. Hz. \u0130brahim üzgün ama büyük bir teslimiyet içinde Rabbinin emrini payla\u015f\u0131r. Rabbinin emrini o\u011fluna iletmekte tereddüt etmemi\u015ftir. \u015eimdi teslimiyet ve tevekkül vakti Hz. \u0130smail’dedir. Koskoca bir insan olgunlu\u011fuyla \u015föyle cevap verir: <\/em>“Babac\u0131\u011f\u0131m, emrolundu\u011fun \u015fey neyse onu yap. \u0130n\u015faallah beni sabredenlerden bulacaks\u0131n. Sana direnmeyece\u011fim, seninle tart\u0131\u015f\u0131p itiraz etmeyece\u011fim. Sana ‘neden?’ demeyece\u011fim. Sen emrolundu\u011fun \u015feyi yap. \u0130n\u015faallah beni sabredenlerden bulacaks\u0131n!” der. \u0130kisi de gözya\u015flar\u0131 içinde sar\u0131l\u0131p kucakla\u015f\u0131rlar ve vedala\u015f\u0131rlar. Her i\u015flerinde oldu\u011fu gibi, bu hükümde de Allah’a teslim olurlar. Nihayet Hz. \u0130brahim ile Hz. \u0130smail \u0130lahi emre uymak ve Kurban kast\u0131yla bo\u011fazlamak için haz\u0131rl\u0131k yaparlar. Hz. \u0130smail babas\u0131na: <\/em>“Babac\u0131\u011f\u0131m, kollar\u0131m\u0131 arkadan ba\u011fla ki, olur ya, can havliyle sana engel olmaya çal\u0131\u015f\u0131r\u0131m. Gömle\u011fimi de soy ki kana bulanmas\u0131n. Anneci\u011fim gömle\u011fimi kanl\u0131 görürse dayanamaz!” der. <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Dikkatlerinizi çekiyorum! Bu teslimiyet sahibi çocu\u011fun ya\u015f\u0131 henüz dokuzdur!<\/span><\/strong> <\/span><\/em>Merhametlilerin en merhametlisi Rabbimizin iste\u011fi, elbette kan dökülmesi de\u011fildir, bir babaya evlad\u0131n\u0131 kestirmesi, kurban ettirmesi de\u011fildir. Hepsi, onlar\u0131n teslimiyetini s\u0131namas\u0131 içindir. Nihayet Hz. \u0130brahim, o\u011flu Hz. \u0130smail’i aln\u0131 üstüne yere yat\u0131r\u0131r, onu kurban edecektir. \u0130çi buruktur, mustariptir. \u0130çinde, Allah’\u0131n emrini yerine getirmenin, o\u011flunun teslimiyet ve tevekkülünün huzuru vard\u0131r. Keskin bir b\u0131çak, ince ve tazecik bir et parças\u0131n\u0131 ne yapar? Bir hamlede keser, öyle de\u011fil mi? Baba b\u0131ça\u011f\u0131 al\u0131r ve o\u011flunun boynuna sürer. Ama Hz. \u0130brahim’den yüzlerce, binlerce, yüz binlerce, milyonlarca, milyarlarca, sonsuz daha fazla merhametli olan Rabbimiz, b\u0131çaktan kesme emrini kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. O keskin b\u0131çak, bir pamuk yuma\u011f\u0131 gibidir art\u0131k ve Hz. \u0130smail’in boynunu yaln\u0131zca ok\u015famaktad\u0131r. Hz. \u0130brahim, Hz. \u0130smail ve b\u0131çak kendinden geçer. Yüce Rabbimizin Halil’i, dostu olan Hz. \u0130brahim b\u0131ça\u011fa ‘kes’ diyor, ama Hâl\u0131k, Yüce Yaratan ‘kesme’ diyor. Bir b\u0131çak Allah’\u0131n hükmüne nas\u0131l kar\u015f\u0131 gelebilir ki? Hangi b\u0131çak, \u0130lahi emre ra\u011fmen kesebilir ki? <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ate\u015f elbette yak\u0131c\u0131d\u0131r, ama Yüce Allah ‘yakma’ derse ate\u015fe, hangi ate\u015f Hz. \u0130brahim’i yakabilirdi? \u0130\u015fte bu da aynen böyleydi. Kurallar\u0131 koyan Yüce Kudret, o kurallar\u0131 (Sünnetullah\u0131) ba\u015fka kurallarla de\u011fi\u015ftirebilir. Mülk, güç, kuvvet, kudret, söz, kalem, iktidar, hüküm O’nun! O’nun sözüne, emrine, hükmüne kar\u015f\u0131 söz söylemek, O’nun sözünün kar\u015f\u0131s\u0131nda hareket etmek kimin haddinedir?<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u015eimdi art\u0131k teslimiyetlerini kutlama zaman\u0131d\u0131r. Ama teslimiyetin as\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ahirette olacakt\u0131r. Fakat dünyada da görünür bir hediyeyi hak etmi\u015flerdir. Büyük bir kurban ile yaray\u0131 sarman\u0131n zaman\u0131d\u0131r \u015fimdi art\u0131k. Kur’an-\u0131 Kerim, cennetten büyük bir koçun Hz. Cebrail ile gönderildi\u011fini haber verir. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Y\u0131llard\u0131r, hoca efendiler taraf\u0131ndan Hz. \u0130brahim’in fedakârl\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131p durulur. Hz. \u0130smail’in teslimiyetini hep konu\u015furlar. Lakin burada as\u0131l dikkatlerin verilmesi gereken, Yüce Rabbimizin merhameti de\u011fil midir? Nedense, Rabbimizin Hz. \u0130smail’e olan merhameti, Hz. \u0130brahim’e olan merhameti hep es geçilir. Yüce Allah’\u0131n engin hikmeti ve merhameti göz ard\u0131 edilir… Bir babay\u0131, a\u011fz\u0131ndan ç\u0131kan bir söz yüzünden evlad\u0131n\u0131 kurban ettirmekle imtihan eden Rabbimizin, son a\u015famada babay\u0131 bu a\u011f\u0131r imtihandan kurtarmas\u0131, O’nun sonsuz merhameti gere\u011fidir. Bir evlad\u0131n kan\u0131na, baban\u0131n kan\u0131n\u0131n bulanmas\u0131… Rabbimizin bunlar\u0131 yapt\u0131rmas\u0131, bunlara müsaade buyurmas\u0131 zaten imkâns\u0131zd\u0131r. Bir babadan sonsuz kez daha merhametli olan Rabbimiz, Zat\u0131na yak\u0131\u015fan\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r… Sonunda Rabbine teslim olan o çocu\u011fa Peygamberlik verilmesi ve onu Hz. Muhammed’in (SAV) dedesi yapmas\u0131… Fedakâr, cefakâr babay\u0131, tevekkül eden, teslim olan evlad\u0131 konu\u015furuz da, merhametliler merhametlisi Rabbimizi ne kadar az konu\u015furuz. Zaten yapmas\u0131 gereken bir \u015feyi yapm\u0131\u015f gibi davran\u0131r\u0131z. Ne kadar az \u015fükrederiz. Bütün sahip olduklar\u0131m\u0131z\u0131n, O’nun merhametli bir dokunu\u015funun eseri oldu\u011funu hep göz ard\u0131 ederiz. Hem, Rabbimizi hakk\u0131yla bilemeden, O’nun nimetlerini nas\u0131l takdir edebiliriz? Yüce Rabbimize tam teslim olmadan, Hz. \u0130brahim’i, Hz. Hacer’i, Hz. \u0130smail’i nas\u0131l anlayabiliriz? <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ya Hacer!? \u015eeytan\u0131n kendisini kand\u0131rmas\u0131na f\u0131rsat vermez. \u015eeytan\u0131n, bir annenin \u015fefkat duygusundan yola ç\u0131karak kendisini tahrik etmesine müsaade etmez. Durumu tevekkülle kar\u015f\u0131lar. <\/span><\/em><\/strong>“Rabbimiz bu \u015fekilde istemi\u015fse, bizi say\u0131s\u0131z nimetle ödüllendirecektir!”<\/span><\/strong> der. \u015eeytan\u0131n oyununa gelmez. Böylece, bir nevi sürgün olarak b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu Mekke ve çevresinin hem imar\u0131na, hem de iman\u0131na vesile olur. <\/span><\/em><\/strong>\u015eimdi art\u0131k herkes mutludur. Baba evlad\u0131na, evlat babas\u0131na, anne hem e\u015fine hem de yavrusuna; ama en mühimi de, üçü de Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131na kavu\u015fmu\u015flard\u0131r!.. \u015eimdi herkes kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong> Çünkü Allah, yaratt\u0131\u011f\u0131 kulunun kaybetmesine kesinlikle raz\u0131 olmazd\u0131!..<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u015eimdi gelelim yerle\u015fim merkezi haline gelen Mekke’de Kâbe’nin in\u015fas\u0131na. Normalde Kâbe, yeryüzünde ilk in\u015fa edilen mabetti. Hz. Âdem yeryüzüne indikten sonra ilk i\u015fi, meleklerin de yard\u0131m\u0131yla bu mukaddes mabedi yapmak idi. Ve bu mabet, zaman zaman tamir edilerek Nuh Tufan\u0131’na kadar mabet olma görevini sürdürebilmi\u015fti. Ama tufandan sonra yeri kayboldu ve varl\u0131\u011f\u0131ndan eser kalmam\u0131\u015ft\u0131. Rabbimiz bu \u015ferefli mabedin Müslümanlara k\u0131ble olmas\u0131n\u0131 murat etti\u011fi için, yeniden ortaya ç\u0131kar\u0131p yerini tespit ve in\u015fa etmek görevini Hz. \u0130brahim ve Hz. \u0130smail’e nasip buyurmu\u015flard\u0131. Hz. \u0130smail Zemzem Kuyusu’nun yak\u0131n\u0131nda bir a\u011fac\u0131n alt\u0131na oturmu\u015f, okunun bak\u0131m\u0131n\u0131 yap\u0131yordu. Uzaktan bir Zat\u0131n geldi\u011fini gördü. Gelen Zat, Hz. \u0130brahim’di. Birbirlerine uzun uzun sar\u0131l\u0131p hasret giderdiler. Sonra Hz. \u0130brahim: “Yavrucu\u011fum, Rabbimiz bana büyük bir i\u015f emretti!” dedi. Hz. \u0130smail: “Babac\u0131\u011f\u0131m, Rabbimiz sana ne emrettiyse o emri yerine getir!” dedi. Hz. \u0130brahim: “Bu i\u015fte sen de benimle birlikte görevlendirildin!” dedi. Hz. \u0130smail: “Babac\u0131\u011f\u0131m, ben sana her cihette yard\u0131mc\u0131 olurum. Bu kutsi hizmette benim de yard\u0131m\u0131m olursa, bu, benim için \u015fereftir!” dedi. Bunun üzerine Hz. \u0130brahim: “O\u011flum, Rabbimiz buraya bir beyt, bir mabet yapmam\u0131z\u0131 emretti!” dedi. Bunu söylerken, Kâbe’nin \u015fu anda bulundu\u011fu yeri i\u015faret ediyordu. Hz. \u0130brahim ve Hz. \u0130smail h\u0131zla çal\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Hz. \u0130smail ta\u015f getiriyor, Hz. \u0130brahim duvar örüyor, Hz. Hacer de onlara su ve yemek getiriyordu. Duvar Hz. \u0130brahim’in uzanamayaca\u011f\u0131 yüksekli\u011fe eri\u015fince, baba ve o\u011ful kafa kafaya verip dü\u015fündüler. Yüksekçe bir ta\u015f bulup getirdiler. Hz. \u0130brahim bu ta\u015f\u0131n üzerine ç\u0131karak duvar\u0131 örmeye devam etti. Sonradan bu ta\u015fa ‘Makam-\u0131 \u0130brahim’ denildi. Ta\u015f\u0131n üzerinde Hz. \u0130brahim’in ayak izleri bulunmaktad\u0131r. <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Yeryüzünde Kâbe’den daha \u015ferefli bir bina, bir yap\u0131 daha yoktur. Onun in\u015fas\u0131n\u0131 emreden, âlemlerin Rabbi olan Allah’t\u0131r. Bu emri Hz. Cebrail tebli\u011f etmi\u015f ve Kâbe’nin plan\u0131n\u0131 da ö\u011fretmi\u015ftir. Binay\u0131 da baba-o\u011ful, iki büyük Peygamber birlikte yapm\u0131\u015flard\u0131r. Kâbe’nin duvarlar\u0131 her taraftan örtülüp de Hacer-ül Esved’in bugünkü bulundu\u011fu kö\u015fenin yap\u0131m\u0131na s\u0131ra gelmi\u015fti. Hz. \u0130brahim Hz. \u0130smail’den, insanlar\u0131n Kâbe’yi tavafa ba\u015flama noktas\u0131 olmas\u0131 için bir ta\u015f bulup getirmesini söyledi. Hz. \u0130smail babas\u0131n\u0131n bu iste\u011fini yerine getirmek üzere da\u011fa ta\u015f aramaya gitti. \u0130\u015fte bu esnada Hz. Cebrail, Hz. \u0130brahim’e cennetten bir ta\u015f getirdi ve Kâbe’nin kö\u015fesine o ta\u015f\u0131n yerle\u015ftirilmesini istedi. Bu ta\u015f, cennet yakutlar\u0131ndan, göreni hayran b\u0131rakacak güzellikte bir ta\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n günaha bula\u015fm\u0131\u015f elleri o ta\u015fa temas edip de kirletmeden evvel, bu ta\u015fa dokunan herkes Allah’\u0131n dilemesiyle maddi-manevi ne s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 varsa \u015fifa buluyordu. Ta\u015f p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l, inci-yakut gibi parl\u0131yorken, insanlar\u0131n günahlar\u0131yla zamanla karard\u0131. Siyah renk alan bu ta\u015fa “Hacer-ül Esved” yani “Siyah Ta\u015f” denilmeye ba\u015fland\u0131. Ve Kâbe’nin in\u015fas\u0131, bu ta\u015f\u0131n duvara yerle\u015ftirilmesiyle tamamlanm\u0131\u015f oldu. <\/span><\/em><\/strong>Anne Hz. Hacer, baba Hz. \u0130brahim ve o\u011fullar\u0131 Hz. \u0130smail, ilk tavaf\u0131 birlikte yapt\u0131lar.<\/span><\/strong> Sonra ellerini Rablerine aç\u0131p: <\/span><\/em><\/strong>“Ya Rabbi, bizim bu hizmetimizi ve çal\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 kabul et. Bizi Sana gerçekten teslim olan kullar\u0131ndan eyle. Bizim neslimizden Sana itaatkâr ve Müslüman bir ümmet yarat ve o ümmete öyle bir Peygamber gönder ki, insanlara Senin ayetlerini okusun, Senin Azamet, Kudret ve Vahdaniyet delillerini bildirsin. O Peygamber, onlar\u0131n nefislerini, ak\u0131llar\u0131n\u0131, kalplerini kötü ahlâktan, bât\u0131l fikir ve inançlardan temizleyip paklas\u0131n. Onun ad\u0131n\u0131n an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her yer rahmet ve merhametle dolsun. Onun varl\u0131\u011f\u0131, Onun sevgisi tüm insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu olsun. Onu seven, Ona hürmet eden hiçbir kimse iman\u0131n\u0131 kurtarmadan ölmesin. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n refah ve huzurunu, kurtulu\u015funu görmeden ölmesin. Cennet ehli olmadan, birbirlerini cennete sürükleyen karde\u015fler olmadan ölmesinler!”<\/span><\/strong> diye dua ettiler. Hz. \u0130brahim ve Hz. \u0130smail’in Cenab-\u0131 Hak’tan göndermesini istedikleri Peygamber, Efendimiz Hz. Muhammed’di (SAV). Çünkü Hz. \u0130smail’in nesli içinde bu özellikleri ta\u015f\u0131yan ba\u015fka hiçbir Zat gelmemi\u015ftir.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Kâbe in\u015fa edilip bu dualar yap\u0131l\u0131rken, Hz. \u0130smail henüz 12-13 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Kâbe’nin in\u015fas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yap\u0131lan duada, <\/span><\/em><\/strong>Hz. Hacer de<\/span><\/strong>:<\/span><\/strong> <\/span><\/em>“Ya Rabbi, kulun Sare’yi de bir evlatla sevindir. Bana hak gördü\u011fünü, karde\u015fime de hak gör. Onun kalbinin de ate\u015fini ve evlat hasretini dindir!” diye dua etti. Huzurunda yap\u0131lan hiçbir duay\u0131 geri çevirmeyen Rabbimiz, bu iyi niyetli duaya da icabet ve kabul etti. O esnada Sare validemiz 89 ya\u015f\u0131ndayd\u0131lar. Duan\u0131n ard\u0131ndan bir melek gelerek, Sare validemize, Allah’\u0131n ona bir erkek evlat ba\u011f\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber verip, onu Hz. \u0130shak’la müjdeler. Hz. Sare ise: <\/em>“\u0130htiyar bir kad\u0131n oldu\u011fum halde, bana da sevinç olur mu ki? Üstelik e\u015fim de kocam\u0131\u015f bir ihtiyard\u0131r!” der. Ama Allah’a zor yoktur. Sare validemiz 90 ya\u015f\u0131ndayken, Hz. \u0130shak dünyaya gelir. Abi karde\u015f tüm bölgeye Allah’\u0131n dinini anlat\u0131rlar. Sare validemiz 130 ya\u015f\u0131nda vefat eder. Hatas\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f, Allah’tan aff\u0131n\u0131 dilemi\u015f bir kul; Hz. Hacer’den de özrünü dilemi\u015f bir mü’min olarak vefat etmi\u015ftir.<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Gelelim Hacer validemize… Hz. Hacer, Allah’\u0131n emir ve yasaklar\u0131na tam teslim olmu\u015f bir kul olarak 90 ya\u015f\u0131nda vefat etmi\u015ftir. Cenazesi \u015fimdi Hatim denilen yere defnedilmi\u015ftir. <\/span><\/em><\/strong>Ana-o\u011ful Kâbe’nin biti\u015fi\u011findeki “Hicr-i \u0130smail”, “\u0130smail Ta\u015f\u0131”n\u0131n içindeki yar\u0131m dairededirler.<\/span><\/strong> <\/span><\/em><\/p>\n

Anl\u0131yoruz ki Hacer validemiz, tevhid milletinin ads\u0131z kahraman\u0131, ad\u0131 az an\u0131lan meçhul askeridir. Hacer validemiz, Firavun için de\u011ferli bir köle, Sare validemiz için ideal bir karde\u015f, Hz. \u0130brahim için itaatkâr bir sahabe ve sad\u0131k bir e\u015f, Hz. \u0130smail için bulunmaz bir anne, Allah’a muti bir kul, inananlar için k\u0131yamete kadar muhte\u015fem bir abide ve örnektir.<\/span><\/strong><\/p>\n

O halde, Hz. Hacer validemiz gibi nefsimiz ve vicdan\u0131m\u0131z aras\u0131nda gece-gündüz say edip, sonunda hep Allah’a kavu\u015fmak… Allah’\u0131n evinin etraf\u0131nda gece-gündüz tavaf eder gibi Rabbimizin etraf\u0131nda; Rabbimizin emirlerinin etraf\u0131nda tavaf edip durmak… Emirleri almak, ‘Lebbeyk Allahümme Lebbeyk!’ diyerek ko\u015fu\u015fturmak… Yasaklar\u0131 ta\u015flamak ve hayat\u0131m\u0131zdan ç\u0131karmak… Ve tüm bunlar\u0131n sonunda, Hacer validemiz gibi, Rabbimize (evi Kâbe’ye) kom\u015fu olmak… Evet, do\u011fru duydunuz; Rabbimizin evinin dibinde kom\u015fu olmak, hatta ayn\u0131 evi payla\u015fmak, O’nun misafiri olmak zor mu? <\/span><\/em><\/strong>Allah, Etiyopyal\u0131 bir kad\u0131na hak gördü\u011fünü, sana çok mu görür? \u0130nan\u0131n çok görmez!..<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

\u015eimdi kalk\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n\u0131z Hz. Hacer, erkekleriniz Hz. \u0130brahim, çocuklar\u0131n\u0131z Hz. \u0130smail (gibi) olun. Ancak öyle olursan\u0131z, Allah’\u0131n evi eviniz, tüm dualar\u0131n\u0131z ve ya\u015fant\u0131n\u0131z olur!.. <\/span><\/strong><\/p>\n

Ya Rabbi, Kendine kom\u015fu etti\u011fin Hacer Annemizi, bizlere kom\u015fu et! Kendisini and\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan haberdar et! Onu bizlerden raz\u0131 et! <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Elhamdülillahi kable külli ehadin minhüm!<\/span><\/strong> (Raz\u0131 oldu\u011fun ve duas\u0131n\u0131 kabul buyurdu\u011fun her bir ki\u015fiden önce hamdimiz Senin içindir!..)<\/span><\/strong><\/p>\n

Elhamdülillahi bâde külli ehadin minhüm!<\/span><\/strong> (Raz\u0131 oldu\u011fun ve duas\u0131n\u0131 kabul buyurdu\u011fun her bir ki\u015fiden sonra da hamdimiz Senin içindir!..) <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Elhamdülillahi alâ külli hal!<\/span><\/strong> (Küfür ve zulüm d\u0131\u015f\u0131nda, takdir buyurdu\u011fun her halükârda Sana hamd ederiz) buyurdular. O esnada uyand\u0131m.<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/span><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

[1]<\/a> Fatma Betül Eri\u015fkin – Konya – 10.01.2022<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  HZ. HACER VAL\u0130DEM\u0130Z\u0130N TEVEKKÜL VE TESL\u0130M\u0130YET\u0130 [1]            Namazlarda Tehiyyat sonras\u0131 okudu\u011fumuz: “Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammedin kemâ salleyte alâ \u0130brâhîme ve alâ âli \u0130brâhîme inneke hamîdun mecîd. Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammedin kemâ bârakte alâ \u0130brâhîme ve alâ âli \u0130brâhîme inneke hamîdun mecîd.” “Allah’\u0131m! \u0130brahim’e ve ailesine […]<\/p>\n","protected":false},"author":57,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[261],"tags":[],"class_list":["post-11136","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mayis-2022"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11136"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11136\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}