\u00a0<\/p>\n
K\u00dcRESEL GIDA KR\u0130Z\u0130 ALARMI<\/span><\/strong><\/p>\n VE<\/span><\/strong><\/p>\n ERDO\u011eAN’IN YANLI\u015e TARIM POL\u0130T\u0130KALARI<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n BM’den: “Ukrayna’daki sava\u015f gelecek aylarda k\u00fcresel g\u0131da krizine yol a\u00e7abilir” <\/em>Uyar\u0131s\u0131! <\/span><\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Rusya’n\u0131n Ukrayna’da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sava\u015f\u0131n tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatm\u0131\u015f, sava\u015f\u0131n ve fiyatlardaki art\u0131\u015f\u0131n devam etmesi halinde k\u00fcresel g\u0131da krizi ya\u015fanabilece\u011fi konusunda uyarm\u0131\u015ft\u0131. Guterres, \u00f6zellikle az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ve yoksul halklarda g\u0131da g\u00fcvenli\u011finin sava\u015f sebebiyle daha ciddi bir tehlike alt\u0131na girdi\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131. Ukrayna’dan yap\u0131lan g\u0131da ihracat\u0131n\u0131n sava\u015f \u00f6ncesi seviyeye d\u00f6nmemesi halinde d\u00fcnyan\u0131n y\u0131llarca s\u00fcrecek bir k\u0131tl\u0131kla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilece\u011fi konusunda uyar\u0131da bulunmu\u015flard\u0131. Ukrayna’da \u00fcretilen ve d\u00fcnya genelinde ihtiyac\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan ay\u00e7i\u00e7ek ya\u011f\u0131 ve baz\u0131 tah\u0131l \u00fcr\u00fcnleri, limanlar\u0131n kapal\u0131 olmas\u0131 nedeniyle ba\u015fka \u00fclkelere ihra\u00e7 edilemiyordu. Bu da arz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrken fiyatlar\u0131 art\u0131r\u0131yordu. BM verilerine g\u00f6re k\u00fcresel g\u0131da fiyatlar\u0131, ge\u00e7en y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re y\u00fczde 30 artm\u0131\u015f bulunuyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n New York Times’a konu\u015fan Guterres: “Sava\u015f on milyonlarca insan\u0131 g\u0131da g\u00fcvensizli\u011finin s\u0131n\u0131rlar\u0131na itti, bu da yetersiz beslenme, geni\u015f kitlelerde a\u00e7l\u0131k ve nihayetinde k\u0131tl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilir”<\/em> kayg\u0131lar\u0131n\u0131 aktarm\u0131\u015f ve: “Birlikte harekete ge\u00e7ersek d\u00fcnyada herkese yetecek kadar g\u0131da var. Ancak bu sorunu bug\u00fcn \u00e7\u00f6zmezsek gelecek aylarda k\u00fcresel g\u0131da yoklu\u011fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabiliriz”<\/em> uyar\u0131s\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Ukrayna’n\u0131n g\u0131da \u00fcretimi konusunda bir ad\u0131m at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde krize etkili bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirten Guterres, Rusya ve Belarus’ta \u00fcretilen g\u00fcbrenin de k\u00fcresel piyasaya ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyerek, bu konuyla ilgili Rusya ve Belarus’la yo\u011fun ileti\u015fim halinde oldu\u011funu; ABD ve Avrupa Birli\u011fi (AB) ile de g\u00f6r\u00fc\u015ferek ithalat\u0131 normal seviyelere \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131. Guterres’in a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n; D\u00fcnya Bankas\u0131’n\u0131n d\u00fcnyadaki g\u0131da g\u00fcvensizli\u011fi sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in 12 milyar dolarl\u0131k daha fon ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131yla ayn\u0131 g\u00fcne denk gelmesi anlaml\u0131yd\u0131. Sava\u015f \u00f6ncesinde Rusya ve Ukrayna, d\u00fcnyan\u0131n tah\u0131l ihtiyac\u0131n\u0131n y\u00fczde 30’unu kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Ukrayna d\u00fcnyan\u0131n “ekmek sepeti” olarak an\u0131l\u0131rken limanlar\u0131ndan her ay 4,5 milyon ton tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fc ihra\u00e7 ediliyordu. Rusya’n\u0131n 24 \u015eubat 2022’de ba\u015flayan askeri harek\u00e2t\u0131ndan bu yana arz b\u00fcy\u00fck oranda azal\u0131yor ve d\u00fcnya genelinde fiyatlar art\u0131yordu. Ard\u0131ndan di\u011fer kritik tah\u0131l \u00fcreticisi olan Hindistan’\u0131n da ihracat\u0131 durdurdu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131 ile fiyatlar daha da y\u00fckseliyordu. BM’ye g\u00f6re \u015fu an bir \u00f6nceki hasattan elde edilen yakla\u015f\u0131k 20 milyon ton tah\u0131l, Ukrayna’dan \u00e7\u0131kar\u0131lam\u0131yordu. E\u011fer k\u00fcresel piyasaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na izin verilirse d\u00fcnya genelinde b\u00fcy\u00fck bir rahatlama ya\u015fanaca\u011f\u0131 belirtiliyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n K\u00fcresel vampirler, g\u0131da ve enerjiden 453 milyar dolar kazanm\u0131\u015flard\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n K\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen uluslararas\u0131 yard\u0131m kurulu\u015fu <\/span><\/strong>Oxfam<\/span><\/strong>, g\u0131da ve enerji milyarderlerinin servetinin Ukrayna-Rusya sava\u015f\u0131 ve pandemi nedeniyle son iki y\u0131lda 453 milyar dolar artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftu. Oxfam, zenginler i\u00e7in durum b\u00f6yleyken, y\u0131l sonuna kadar a\u015f\u0131r\u0131 yoksul insan say\u0131s\u0131n\u0131n 860 milyona \u00e7\u0131kabilece\u011fini belirterek, zenginlerden kal\u0131c\u0131 olarak servet vergisi al\u0131nmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmu\u015ftu.<\/span><\/strong><\/p>\n 62 Yeni g\u0131da milyarderi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n i\u015f d\u00fcnyas\u0131 ve siyasi se\u00e7kinleri \u0130svi\u00e7re’nin Davos kentindeki D\u00fcnya Ekonomik Forumu i\u00e7in bir araya gelirken, Oxfam k\u00fcresel g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n h\u0131zla artmas\u0131n\u0131n sadece 24 ayda, 62 yeni g\u0131da milyarderinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/strong><\/p>\n G\u00fcnl\u00fck 30 Liran\u0131n alt\u0131nda ya\u015fayan insan say\u0131s\u0131 860 milyona ula\u015facakt\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Bununla birlikte Oxfam’\u0131n raporuna g\u00f6re, 2021’de ortalama y\u00fczde 30’dan fazla artan g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n, pandemi \u00f6ncesine g\u00f6re 263 milyondan fazla insan\u0131 akut yoksullu\u011fa itmesi bekleniyordu. Bu durum g\u00fcnde 1,90 dolar\u0131n (yakla\u015f\u0131k 30 lira) alt\u0131nda bir gelirle ya\u015fayan insan say\u0131s\u0131n\u0131 y\u0131l sonuna kadar, Birle\u015fik Krall\u0131k, Fransa, Almanya ve \u0130spanya’n\u0131n toplam n\u00fcfuslar\u0131na e\u015fde\u011fer bir \u015fekilde 860 milyona \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. 2021 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en zengin insan\u0131 <\/span><\/strong>Elon Musk,<\/span><\/strong> ‘servetinin k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131yla d\u00fcnyadaki a\u00e7l\u0131k sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclebilir’<\/em> diyen Birle\u015fmi\u015f Milletler D\u00fcnya G\u0131da Program\u0131 Direkt\u00f6r\u00fc <\/span><\/strong>David Beasley’e<\/span><\/strong> meydan okuyarak d\u00fcnyadaki a\u00e7l\u0131k sorununu nas\u0131l \u00e7\u00f6zeceklerini kan\u0131tlamalar\u0131 durumunda Tesla hisselerini satmaya haz\u0131r oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu. Oxfam’\u0131n Birle\u015fik Krall\u0131k CEO’su Danny Sriskandarajah konuya ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Do\u011fu Afrika’daki insanlar\u0131n a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lmesi, d\u00fcnyan\u0131n s\u00fcper zenginlerinin servetlerinin h\u0131zla artan g\u0131da ve enerji fiyatlar\u0131yla beslenmesini ahl\u00e2ki olarak savunamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyordu. “Y\u00fcz milyonlarca insan\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 yoksullukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu bir zamanda, h\u00fck\u00fcmetlerin kimsenin geride kalmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in devasa k\u00e2r ve zenginlikleri ele almamas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir mazeret olamaz”<\/em> diyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n “Zenginlerden servet vergisi al\u0131ns\u0131n”<\/span><\/em><\/strong> \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Oxfam ayr\u0131ca Davos’ta bir araya gelen d\u00fcnya liderlerini, 20 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir a\u015f\u0131r\u0131 yoksulluktaki en b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015fla m\u00fccadeleye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in s\u00fcper zenginlere derhal servet vergileri getirmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. K\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen \u015firket, h\u00fck\u00fcmetlerin Arjantin \u00f6rne\u011fini izlemesi ve “milyarderlerin pandeminin beklenmedik d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerine kar\u015f\u0131 bir kerelik dayan\u0131\u015fma vergisi”<\/em> getirmesini \u00f6neriyordu. Arjantin, 2021 y\u0131l\u0131nda \u00fclkenin zenginlerinden 223 milyar peso (yakla\u015f\u0131k 178 milyar lira) vergi topluyordu…<\/span><\/strong><\/p>\n Erdo\u011fan iktidar\u0131 ise, T\u00dc\u0130K’te enflasyonu hesaplayan ve sonu\u00e7lar\u0131 do\u011fru yans\u0131tan ba\u015fkan\u0131 g\u00f6revden alm\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n G\u00f6revden al\u0131nan T\u00dc\u0130K Fiyat \u0130statistikleri Dairesi Ba\u015fkan\u0131 Cem Ba\u015f’\u0131n, son d\u00f6nemde artan bask\u0131lardan ciddi rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Halk\u0131n ger\u00e7ek durumunu yans\u0131tmayan enflasyon ve i\u015fsizlik verilerini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle kamuoyundan b\u00fcy\u00fck tepki alan T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu’nda (T\u00dc\u0130K) ba\u015fkanlardan sonra, \u015fimdi de piyasadan fiyat toplay\u0131p enflasyonu hesaplayan dairenin ba\u015fkan\u0131 Dr. Cem Ba\u015f, (20 May\u0131s 2022’de) g\u00f6revden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Enflasyonun h\u0131zla \u00fc\u00e7 haneli rakamlara ilerledi\u011fi bir d\u00f6nemde yap\u0131lan bu de\u011fi\u015fiklik ku\u015fkulara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. T\u00dc\u0130K Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan i\u00e7 bilgilendirme yaz\u0131s\u0131nda “Fiyat \u0130statistikleri Daire Ba\u015fkan\u0131 Cem Ba\u015f’\u0131n sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 sebebiyle g\u00f6revden aff\u0131n\u0131 talep etti\u011fi, makam taraf\u0131ndan bu talebin uygun g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc”<\/em> aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Cem Ba\u015f’\u0131n y\u00f6neticilik yapt\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 dairede ‘uzman’ olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edece\u011fi de belirtilip, Cem Ba\u015f’tan bo\u015falan daire ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na, T\u00dc\u0130K Dijital D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Dairesi Ba\u015fkan\u0131 Dr. Furkan Metin atanm\u0131\u015ft\u0131. Oysa g\u00f6revden al\u0131nan Ba\u015f’\u0131n sa\u011fl\u0131kla ilgili hi\u00e7bir sorunu olmad\u0131\u011f\u0131, ancak son d\u00f6nemde artan bask\u0131lardan ciddi rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. T\u00dc\u0130K’in enflasyon hesab\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 fiyat verilerinin yar\u0131ya yak\u0131n\u0131n\u0131 internet \u00fczerinden ve barkod okuma yoluyla elde etmeyi planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren kaynaklar, yeni daire ba\u015fkan\u0131yla bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n h\u0131zland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n T\u00dc\u0130K’te ba\u015fkan\u0131 de\u011fi\u015ftirilen <\/span><\/strong>Fiyat \u0130statistikleri Dairesi,<\/span><\/em><\/strong> \u00fclke genelindeki marketlerin etiketlerindeki fiyatlar\u0131 toplay\u0131p de\u011fi\u015fen fiyatlar \u00fczerinden enflasyonu hesapl\u0131yordu. Ancak T\u00dc\u0130K, son d\u00f6nemde internet \u00fczerinden yap\u0131lan al\u0131\u015fveri\u015flerin artmas\u0131 \u00fczerine internetten daha fazla fiyat toplamaya karar veriyordu. Ayr\u0131ca barkoddan fiyat okumaya da a\u011f\u0131rl\u0131k veren T\u00dc\u0130K, enflasyonu olu\u015fturan fiyatlar\u0131n en az y\u00fczde 45’ini bu yollarla elde etmeyi planl\u0131yordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Rusya – Ukrayna sava\u015f\u0131 g\u0131da krizi alarm\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Ukrayna’y\u0131 i\u015fgal etti\u011fi gerek\u00e7esiyle Rusya’ya getirilen ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar adeta sava\u015f\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. D\u00fcnya ekonomisiyle g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flar\u0131 olan Rusya’ya y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar i\u00e7erik olarak incelendi\u011finde Ukrayna Sava\u015f\u0131’n\u0131n “jeopolitik”, “jeoekonomik” ve “jeoteknolojik” gibi \u00fc\u00e7 \u00f6nemli alan\u0131 yak\u0131ndan ilgilendirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Sava\u015f ve yapt\u0131r\u0131mlar Rusya ile ABD\/Avrupa aras\u0131nda asker\u00ee, ticar\u00ee, mal\u00ee, jeopolitik etki ve bilgi sava\u015flar\u0131n\u0131n zehirli bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdayd\u0131. Ukrayna sava\u015f\u0131; bu\u011fday, arpa, m\u0131s\u0131r ve ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ba\u015fta olmak \u00fczere g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin tedarikinde \u00e7ok ciddi kesintilere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcresel bu\u011fday ihracat\u0131n\u0131n d\u00f6rtte birinden fazlas\u0131 Rusya ve Ukrayna taraf\u0131ndan sa\u011flanmaktayd\u0131. Tah\u0131l tedarikinde ya\u015fanacak krizle, Kuzey Afrika ve G\u00fcney Asya \u00fclkeleri \u00e7ok daha yak\u0131ndan al\u00e2kal\u0131yd\u0131. Ancak Fransa ve \u0130talya gibi \u00fclkeler de bu y\u0131l M\u0131s\u0131rl\u0131lar ve Fasl\u0131larla bu\u011fday tedarikinde rekabet ya\u015fayacaklard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n G\u0131da fiyatlar\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015flar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra enerji ve g\u0131da arz\u0131ndaki istikrars\u0131zl\u0131klar, \u00fclkeleri ekonomik geli\u015fmi\u015flik durumlar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 farkl\u0131 oranlarda etkilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Tahminlere g\u00f6re yoksul \u00fclkeler ve yakla\u015f\u0131k 2 milyar insan g\u0131da krizinden \u00e7ok daha fazla etkilenmi\u015f olacakt\u0131. Tedarik zorluklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra fiyatlar\u0131n artmas\u0131, bir\u00e7ok \u00fclkede siyasi ve sosyal sonu\u00e7lar do\u011furacakt\u0131. Daha \u00f6nce defalarca ekmek isyanlar\u0131na sahne olan Kuzey Afrika’da k\u00f6t\u00fc g\u00fcnler yakla\u015fmaktayd\u0131. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde, \u00f6zellikle sava\u015f\u0131n ekonomik etkisi a\u011f\u0131rla\u015fmaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a, i\u015flerin daha karma\u015f\u0131k hale gelece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015felerse giderek yo\u011funla\u015fmaktayd\u0131. Tah\u0131l veya g\u0131da tedariki, Sanayi Devrimi’nden bu yana k\u00fcresel ekonomi i\u00e7in stratejik bir konumdayd\u0131. Hemen hat\u0131rlatal\u0131m, Rusya 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda \u0130ngiltere ba\u015fta olmak \u00fczere Bat\u0131’n\u0131n sanayi \u00fclkelerinin tah\u0131l tedarik\u00e7isi say\u0131lmaktayd\u0131. Boris Kagarlitsky’nin “\u00c7evrenin \u0130mparatorlu\u011fu, Rusya ve D\u00fcnya Sistemi”<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131nda yer alan bilgilere g\u00f6re Rus bu\u011fday\u0131 Bat\u0131 i\u00e7in stratejik bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Tabii kenevir ve keten de stratejik mallar aras\u0131nda yer almaktayd\u0131. Kenevir, \u0130ngiliz gemicili\u011finde kullan\u0131lan yelken ve halatlar i\u00e7in son derece hayat\u00ee \u00f6nemdeydi. 18. y\u00fczy\u0131lda Rus keneviri, 19. y\u00fczy\u0131ldaki k\u00f6m\u00fcr veya 20. y\u00fczy\u0131ldaki petrol kadar stratejik bir \u00fcr\u00fcn konumundayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Sanayile\u015fme ve artan kentle\u015fme \u0130ngiltere’yi g\u0131da tedarikinde d\u0131\u015far\u0131ya, bilhassa Rusya’ya ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Rusya, Avrupa’n\u0131n tah\u0131l ambar\u0131 olmu\u015f; liman \u015fehri Odesa, Karadeniz k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesinin ticari ba\u015fkenti olarak an\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Ukrayna Rusya’n\u0131n hem bu\u011fdayda, hem de metalurji sekt\u00f6r\u00fcnde en \u00f6nemli kayna\u011f\u0131yd\u0131. Yine Kagarlitsky’nin aktard\u0131\u011f\u0131 bilgilere g\u00f6re Rus demiri de \u0130ngiliz sanayisinin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu stratejik bir ham madde veya yar\u0131 mamul madde olmaktayd\u0131. D\u00f6nemin bilim adamlar\u0131ysa 18. y\u00fczy\u0131lda \u0130ngiltere’nin Rusya’dan demir sevkiyat\u0131 olmadan sanayisini s\u00fcrd\u00fcremeyecek hale geldi\u011fine dikkat \u00e7ekiyorlard\u0131. 18. y\u00fczy\u0131lda Rusya, metal \u00fcretiminde \u0130ngiltere, Fransa ve \u0130sve\u00e7’i geride b\u0131rakarak d\u00fcnya lideri olmu\u015ftu. Rusya bug\u00fcn tah\u0131lda oldu\u011fu gibi k\u00fcresel petrol ve gaz tedarikinde de ilk s\u0131ralarda yer almaktayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Yeri gelmi\u015fken hat\u0131rlatal\u0131m, \u0130ngiliz tarih\u00e7i Dr. Nicholas A. Lambert, 2021’de Oxford \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan “Sava\u015f Lordlar\u0131 ve Gelibolu Felaketi”<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131nda k\u00fcreselle\u015fen ticaretin “Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131”nda \u0130ngiltere’yi en k\u00f6t\u00fc yenilgiye nas\u0131l s\u00fcr\u00fckledi\u011fini anlat\u0131yordu. \u0130thal g\u0131daya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130ngiliz \u0130mparatorlu\u011fu’nun “A\u015fil topu\u011fu” olmu\u015ftu. 1915’in ba\u015f\u0131nda, bu\u011fday\u0131n fiyat\u0131 o kadar h\u0131zl\u0131 y\u00fckseliyordu ki, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck bu\u011fday ithalat\u00e7\u0131s\u0131 \u0130ngiltere, ekmek isyanlar\u0131ndan korkuyordu. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck bu\u011fday ihracat\u00e7\u0131s\u0131 ve \u0130ngiltere’nin m\u00fcttefiki Rusya ise tedarik zincirlerinin kesintiye u\u011framas\u0131 sebebiyle mal\u00ee bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yordu. Dr. Lambert’a g\u00f6re \u0130ngiliz Sava\u015f Lordlar\u0131 k\u00fcresel pazarda tah\u0131l fiyat\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve Rusya’n\u0131n sava\u015f finansman\u0131n\u0131 desteklemek amac\u0131yla \u00c7anakkale’de Gelibolu harek\u00e2t\u0131na karar veriyordu. Efsanevi bir savunma neticesinde felaketle sonu\u00e7lanan asker\u00ee harek\u00e2ta Rus (Ukrayna) bu\u011fday\u0131n\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na \u0130stanbul ve \u00c7anakkale Bo\u011fazlar\u0131n\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in ba\u015fvurulmu\u015ftu. “D\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de ahl\u00e2ks\u0131z ‘b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabeti’nin kanl\u0131 sahnelerine tan\u0131k oluyoruz. Umar\u0131z bu sava\u015f bir an \u00f6nce bar\u0131\u015fla son bulurdu. Aksi takdirde d\u00fcnyam\u0131z\u0131 k\u00f6t\u00fc g\u00fcnler bekliyordu!” d<\/span><\/strong>iyen yanda\u015f yazarlar, her nedense, Erdo\u011fan iktidarlar\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye’de<\/span><\/strong> tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc kuruttuklar\u0131n\u0131, daha \u00f6nce g\u0131da \u00fcretiminde kendi kendisine yeten say\u0131l\u0131 \u00fclkelerden biri olmam\u0131za ra\u011fmen, yanl\u0131\u015f ve kas\u0131tl\u0131 tahripk\u00e2r politikalar y\u00fcz\u00fcnden \u015fimdi tah\u0131lda ve ya\u011fl\u0131 tohumlarda bile Rusya ve Ukrayna’ya muhta\u00e7 hale soktuklar\u0131n\u0131,<\/span><\/em><\/strong> hi\u00e7 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131maz ve tart\u0131\u015fmazlard\u0131. Erbakan Hocam\u0131z\u0131n, T\u00fcrkiye i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan b\u00fct\u00fcn sanayi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131, \u00f6zellikle g\u00fcbre ve \u015feker fabrikalar\u0131n\u0131 yok pahas\u0131na sat\u0131p savuran Erdo\u011fan iktidarlar\u0131, gelece\u011fimizi karartan bir kaos ve karma\u015fa ortam\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131n fark\u0131nda bile olmam\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Siyonist Sermayenin ve K\u00fcresel \u00c7etelerin \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131: Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131n\u0131n k\u0131tl\u0131\u011fa yol a\u00e7mas\u0131![1]<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n Rusya’n\u0131n Ukrayna’da devam eden sava\u015f\u0131, d\u00fcnya tar\u0131m\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini endi\u015fe edilir boyutta tehdit ediyordu. Ukrayna ve Rusya, d\u00fcnyan\u0131n bu\u011fday, m\u0131s\u0131r, ya\u011fl\u0131 tohum ve g\u00fcbre ihracat\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli pay\u0131n\u0131 olu\u015fturan tar\u0131msal g\u00fc\u00e7 merkezi \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda geliyordu. Bu sava\u015f, Ukrayna’daki tar\u0131m\u0131 t\u00fcm y\u00f6nleriyle olumsuz etkilerken, Rusya’dan yap\u0131lan ihracat\u0131 da yava\u015flat\u0131yordu. D\u00fcnyan\u0131n 26 \u00fclkesi, bu\u011fday ithalat\u0131n\u0131n en az yar\u0131s\u0131n\u0131 Rusya ve Ukrayna’dan yap\u0131yordu. D\u00fc\u015f\u00fck arz ve y\u00fcksek fiyatlar, g\u0131da g\u00fcvencesi olmayan bu \u00fclkeleri ilk \u00f6nce vuracak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Di\u011fer taraftan m\u0131s\u0131r, ya\u011fl\u0131 tohum ve g\u00fcbrenin d\u00fc\u015f\u00fck arz\u0131 ve y\u00fcksek fiyatlar\u0131, yay\u0131lmac\u0131 etkileriyle di\u011fer emtia fiyatlar\u0131n\u0131 da art\u0131r\u0131c\u0131 bir rol oynuyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131n\u0131n G\u0131da G\u00fcvenli\u011fine Etkileri Neler Olacakt\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n Covid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin uzun s\u00fcreli olumsuzluklar\u0131, g\u0131da fiyatlar\u0131nda \u00f6nemli art\u0131\u015flara neden oluyordu. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde d\u00fc\u015fen verimlilik, artan k\u00fcresel talep ve g\u0131da tedarik zinciri sorunlar\u0131, tah\u0131l ve ya\u011fl\u0131 tohum stoklar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na ve fiyatlar\u0131n son on y\u0131l\u0131n en y\u00fcksek seviyelerine ula\u015fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yordu. G\u00fcney Amerika’da d\u00fc\u015fen soya rekoltesi, Malezya’da azalan palmiye ya\u011f\u0131 arz\u0131 ve biyodizel \u00fcretimi i\u00e7in palmiye ve soya ya\u011f\u0131 kullan\u0131m\u0131 bitkisel ya\u011f fiyatlar\u0131n\u0131 rekora ta\u015f\u0131yordu. Di\u011fer taraftan yak\u0131t, g\u00fcbre ve tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 gibi enerji yo\u011fun temel girdi fiyatlar\u0131 da h\u0131zla artmaya devam ediyor, ve nihayet sava\u015f, g\u0131da ve girdi fiyatlar\u0131na yeni bir ivme kazand\u0131r\u0131yordu. BM G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO), \u015eubat k\u00fcresel g\u0131da fiyat endeksinin istikrarl\u0131 art\u0131\u015flarla t\u00fcm zamanlar\u0131n en y\u00fcksek seviyesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurmu\u015ftu. Ayr\u0131ca BM iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerine ek olarak Covid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n ve Rusya’n\u0131n Ukrayna’y\u0131 i\u015fgalinin etkileri nedeniyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda g\u0131da g\u00fcvensizli\u011fi ya\u015fayanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n son 15 y\u0131l\u0131n en y\u00fcksek seviyesinde olabilece\u011fini tahmin ediyordu. FAO’nun \u0131l\u0131ml\u0131 senaryosu k\u0131sa d\u00f6nemde bu\u011fday fiyatlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 9, \u015fiddetli senaryosu y\u00fczde 21’in \u00fczerinde artabilece\u011fini g\u00f6steriyordu. Yetersiz beslenme senaryolar\u0131, d\u00fcnyada yetersiz beslenenlerin say\u0131s\u0131ndaki ek art\u0131\u015f\u0131n birka\u00e7 y\u0131lda 13 milyonun \u00fczerine \u00e7\u0131kabilece\u011fini g\u00f6steriyor. \u00d6zetle sava\u015f, milyonlarca insan\u0131n g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini tehdit ediyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Tar\u0131msal \u00dcr\u00fcn ve Girdi Ticareti G\u00f6stergeleri Alarm S\u0131n\u0131r\u0131ndayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Son 30 y\u0131l i\u00e7inde Karadeniz b\u00f6lgesi, bitkisel ya\u011flar da d\u00e2hil tah\u0131l ve ya\u011fl\u0131 tohumlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u00fcresel tedarik\u00e7isi oluyordu. Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan b\u00f6lge 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda net bir tah\u0131l ithalat\u00e7\u0131s\u0131 iken, bug\u00fcn Rusya ve Ukrayna’n\u0131n ihracat\u0131 d\u00fcnyada ticareti yap\u0131lan toplam kalorinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 12’sini olu\u015fturuyordu. \u0130ki \u00fclke y\u00fczde 34,1 ile bu\u011fday, y\u00fczde 26,8 ile arpa, y\u00fczde 23,9 ile ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve y\u00fczde 17,4 ile m\u0131s\u0131r ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00f6nemli tah\u0131l ve ya\u011fl\u0131 tohum i\u00e7in ilk be\u015f k\u00fcresel ihracat\u00e7\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yordu. Ukrayna ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel piyasan\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 49,6’s\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00f6nemli bir ay\u00e7i\u00e7ek tohumu ya\u011f\u0131 kayna\u011f\u0131 say\u0131l\u0131yordu. Bu rakama Rusya’y\u0131 da katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu pay y\u00fczde 72,7’ye \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bir\u00e7ok ithalat\u00e7\u0131 \u00fclke, Ukrayna ve Rusya’dan gelen bu \u00fcr\u00fcnlere ba\u011f\u0131ml\u0131 bulunuyordu. Kuzey Afrika ve Ortado\u011fu, tah\u0131l ihtiyac\u0131n\u0131n y\u00fczde 50’den fazlas\u0131n\u0131, bu\u011fday ve arpan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Ukrayna ve Rusya’dan ithal ediyordu. Ukrayna, AB ve \u00c7in’in yan\u0131nda M\u0131s\u0131r ve Libya d\u00e2hil bir\u00e7ok Kuzey Afrika pazar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli bir tedarik\u00e7i oluyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Di\u011fer taraftan tar\u0131msal girdiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da sava\u015f\u0131n oda\u011f\u0131ndaki Rusya ile onu destekleyen Belarus \u00e7ok \u00f6nemli tedarik\u00e7i \u00fclkeler say\u0131l\u0131yordu. Rusya’n\u0131n do\u011falgaz ihracat\u0131 k\u00fcresel ticaretinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20’sini olu\u015fturuyordu. Rusya, AB \u00fclkelerinin mevcut ithalat\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40’\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Do\u011falgaz ayn\u0131 zamanda amonyak ve \u00fcre gibi azotlu g\u00fcbrelerin \u00fcretimi i\u00e7in de \u00f6nemli bir ham madde oluyordu. G\u00fcbre fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n, Rusya’n\u0131n \u00f6nemli bir azotlu g\u00fcbre ve potasyum tedarik\u00e7isi olmas\u0131 nedeniyle daha da h\u0131zlanabilece\u011fi konu\u015fuluyordu. Rusya, azotlu g\u00fcbrede y\u00fczde 15, potasyumlu g\u00fcbrede y\u00fczde 17 k\u00fcresel ihracat pay\u0131na sahip bulunuyordu. Rusya’n\u0131n m\u00fcttefiki olan ve dolay\u0131s\u0131yla h\u00e2lihaz\u0131rda baz\u0131 uluslararas\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n hedefi olan Belarus, k\u00fcresel potasyum ihracat\u0131n\u0131n y\u00fczde 16’s\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. Avrupa Birli\u011fi \u00fclkelerinin g\u00fcbre ithalatlar\u0131n\u0131n nitrojende y\u00fczde 33,5, potasyumda 60,6’s\u0131n\u0131 Rusya ve Belarus kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Nitrojen ve potasyum ithalat\u0131n\u0131n ortalama olarak Kazakistan y\u00fczde 64,7, \u00c7in y\u00fczde 22,4, Hindistan y\u00fczde 15,6, ABD y\u00fczde 16,9, Brezilya y\u00fczde 32,6, Orta Afrika Cumhuriyeti y\u00fczde 94,5 ve Nijerya y\u00fczde 65,1’ini bu iki \u00fclkeden kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Yani Ukrayna da d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da \u00fclke i\u00e7in bu iki \u00fclkeden gelen arza ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fczde 60 veya daha fazla oldu\u011fu biliniyordu.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Maalesef son 10 y\u0131lda T\u00fcrkiye’nin bu\u011fday ihracat\u0131 2020\/21’de 7,5 milyon ton olurken, ithalat\u0131 ise 9,8 milyon tona y\u00fckseliyordu. Bu 9,8 milyon tonluk ithalat\u0131n y\u00fczde 64,6’s\u0131 yani 6,4 milyon tonu Rusya’dan, y\u00fczde 13,4’\u00fc yani 1,3 milyon tonu Ukrayna’dan temin ediliyordu. T\u00fcrkiye’nin, son 20 y\u0131lda ay\u00e7i\u00e7ek ya\u011f\u0131 \u00fcretimini 800 bin tondan 3 misli art\u0131rarak 2021’de 2 milyon 415 bin tona \u00e7\u0131karmas\u0131na ra\u011fmen, t\u00fcketimin \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 artmas\u0131 nedeniyle ya\u011fl\u0131 tohum \u00fcretiminde a\u00e7\u0131\u011f\u0131 bulunuyordu. T\u00fcrkiye bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 gidermek i\u00e7in 2021’de 668 bin ton ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve 461 bin tonunu rafine ederek ihra\u00e7 etti\u011fi 820 bin ton ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ham ya\u011f\u0131 ithal ediyordu. Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ithalat\u0131n\u0131n y\u00fczde 50,6’s\u0131n\u0131 Rusya’dan y\u00fczde 14,6’s\u0131n\u0131 ise Ukrayna’dan yaparken; ham ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131n\u0131n y\u00fczde 65,5’ini Rusya’dan, geri kalan\u0131n\u0131 ise Ukrayna d\u00e2hil a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Balkan \u00fclkelerinden al\u0131yordu. Di\u011fer taraftan T\u00fcrkiye, toplam nitrojen g\u00fcbresi ithalat\u0131n\u0131n y\u00fczde 5,7’sini, potasyum g\u00fcbresinin y\u00fczde 69,3’\u00fcn\u00fc Rusya ve Beyaz Rusya’dan yap\u0131yordu.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Sava\u015f\u0131n Getirdi\u011fi Riskler Giderek Artmaktayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Sava\u015f, b\u00f6lgenin tar\u0131msal \u00fcretiminde azalma, g\u0131da tedarik zincirinde s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve lojistik aksakl\u0131klar yan\u0131nda \u015fimdiden t\u00fcm d\u00fcnyaya yans\u0131yan ve k\u00fcresel g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini olumsuz etkileyen risklere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Bu riskler hem k\u00fcresel d\u00fczeyde hem Ukrayna ve Rusya a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de bu \u00fclkelerden ileri d\u00fczeyde tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn ve girdi ithalat\u0131 yapan T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlikeli boyutlardayd\u0131!.. Risklerin en a\u00e7\u0131k olan\u0131 ticari alanlardayd\u0131. Bu iki \u00fclke taraf\u0131ndan yap\u0131lan sevkiyatlardaki ani ve keskin d\u00fc\u015f\u00fc\u015ften dolay\u0131, daha \u015fimdiden g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Rusya ve Ukrayna’dan bu\u011fday ithal eden \u00fclkelerin kesinlikle alternatif kaynaklar bulmas\u0131, daha y\u00fcksek fiyatlar \u00f6demek zorunda olmas\u0131 ya da en k\u00f6t\u00fcs\u00fc arz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Sava\u015f; limanlar\u0131n, ya\u011fl\u0131 tohum i\u015fleme tesislerinin ve di\u011fer kritik \u00f6neme sahip ticari tesislerin \u00e7oktan kapanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrkiye de bu anlamda ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 nakliyesinde s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015famaktayd\u0131. Fiyat art\u0131\u015f\u0131 da \u00f6nde gelen risklerin ba\u015f\u0131ndayd\u0131. FAO’nun yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel G\u0131da Fiyat Endeksi, \u015eubat 2022’de rekor seviyeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu endeks raporunda Ukrayna’n\u0131n i\u015fgalinin yaln\u0131zca ilk iki g\u00fcn\u00fc yer alm\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla 2022 sonlar\u0131nda ilave bir y\u00fckseli\u015f e\u011filiminin olaca\u011f\u0131 ve yeni bir rekorun k\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131. S\u00fcrekli artan g\u0131da fiyatlar\u0131na \u015fimdi eklenen un ve ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131 gibi g\u0131dalardaki fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye’nin fiyat endeksine yans\u0131yaca\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n \u00d6b\u00fcr taraftan lojistik riskler de g\u00fcndeme ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Yollara, limanlara, depolama ve i\u015fleme tesislerine verilen zararlar yan\u0131nda liman ablukalar\u0131 olduk\u00e7a s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131yd\u0131. Ukrayna’dan yap\u0131lan ihracat\u0131n y\u00fczde 90’\u0131 limanlar \u00fczerinden yap\u0131lmaktayd\u0131. Yani Ukraynal\u0131 \u00e7ift\u00e7ilerin ihra\u00e7 edemedi\u011fi 15 milyon tondan fazla farkl\u0131 emtian\u0131n zayi olma riski vard\u0131. Bat\u0131 Ukrayna s\u0131n\u0131r\u0131 ve demiryolu ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kapasitesi ayl\u0131k 300 bin ton civar\u0131ndayd\u0131. Genellikle bahar aylar\u0131nda yakla\u015f\u0131k 4-5 milyon ton mal ihra\u00e7 eden Ukrayna \u015fimdilik bunu yapamayacakt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Ukrayna ticaret lojisti\u011fi b\u00fcy\u00fck bir risk alt\u0131ndayd\u0131. Sava\u015f \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki \u00fcretim d\u00f6nemini de tehdit ediyordu. Ukrayna \u00e7ift\u00e7isinin ge\u00e7im kaynaklar\u0131, ailesi ve k\u0131rsalda ya\u015fayanlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde endi\u015felendirici bir durumun varl\u0131\u011f\u0131 hissediliyordu. H\u00e2lihaz\u0131rda topraktaki mahsullerin bak\u0131m\u0131 ve hasad\u0131 zorla\u015f\u0131yordu. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki baharda ekimlerin yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 konu\u015fuluyordu. Yap\u0131lan bir saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6re \u00e7ift\u00e7iler, ihtiya\u00e7 olan motorinin sadece y\u00fczde 20’sine, di\u011fer girdilerin y\u00fczde 65’ine ula\u015fabiliyordu. \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi nedeniyle faaliyetlerini durduran \u00e7ok uluslu \u015firketler \u00f6rne\u011fin ay\u00e7i\u00e7e\u011fini ya\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremiyordu. Arazilerin ve i\u015fleme tesislerinin alaca\u011f\u0131 hasarlar, \u00fcretim lojisti\u011fi sorunlar\u0131 ve i\u015f g\u00fcc\u00fc tedariki zorluklar\u0131 \u00f6nemli \u00fcretim riskleri olu\u015fturuyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130lgililerin en \u00e7ok g\u00fcndeme getirdi\u011fi risklerden biri de enerji riski olmaktayd\u0131. Tar\u0131m; yak\u0131t, elektrik, g\u00fcbreler, tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131, ya\u011flay\u0131c\u0131lar ve di\u011fer bir\u00e7ok girdinin \u00fcretimi i\u00e7in tamamen enerjiye ba\u011f\u0131ml\u0131yd\u0131. Bu riskler sadece sava\u015f b\u00f6lgesini de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 ilgilendiren konulard\u0131. Rusya, g\u00fcbre ve do\u011falgaz ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok \u00f6nemli bir tar\u0131msal girdi tedarik\u00e7isi konumundayd\u0131. Bu ger\u00e7ek, ilave bir risk katman\u0131 olu\u015fturmaktayd\u0131. Bu girdilerin \u00f6nemli miktar\u0131n\u0131 Rusya’dan ithal eden T\u00fcrkiye ise daha ciddi ve tehlikeli riskler alt\u0131ndayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n D\u00f6viz kurlar\u0131, bor\u00e7lanma ve ekonomik plans\u0131zl\u0131k riskleri sava\u015f dolay\u0131s\u0131yla daha da artm\u0131\u015ft\u0131. Para birimlerinde, yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyecek \u00f6nemli bir de\u011fer kayb\u0131 zaten ya\u015fanmaktayd\u0131. Para d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm h\u0131z\u0131nda \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler vard\u0131. ABD dolar\u0131 cinsinden bor\u00e7lanan d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok geli\u015fmekte olan \u00fclkesinde, tar\u0131m ekonominin belkemi\u011fi durumundayd\u0131. Sava\u015f dolay\u0131s\u0131yla bu \u00fclkelerin para birimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda dolar\u0131n kal\u0131c\u0131 de\u011fer kazanmas\u0131, bu ekonomiler i\u00e7in \u00e7ok ciddi risklere sebep olmaktayd\u0131. T\u00fcrk Liras\u0131n\u0131n bu d\u00f6nemde u\u011frad\u0131\u011f\u0131 de\u011fer kayb\u0131, sava\u015f\u0131n etkisiyle yeni bir ivme kazanarak, \u00e7ok ciddi bir risk kayna\u011f\u0131 olu\u015fturmaktayd\u0131. Tabii ki en \u00f6nemlisini de insan merkezli riskler olu\u015fturuyordu. Bu anlamda Ukrayna’dan \u00fc\u00e7 milyonu a\u015fan m\u00fclteci \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, ya\u015famlar\u0131n\u0131n ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 riskler de \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yordu. Sava\u015f \u00f6ncesinde d\u00f6rt Do\u011fu Ukraynal\u0131dan biri zaten g\u0131da g\u00fcvencesi olmad\u0131\u011f\u0131ndan uluslararas\u0131 destek al\u0131yordu. Tar\u0131msal \u00fcretimin d\u00fc\u015fmesi, ekonomik aktivitenin azalmas\u0131 ve fiyatlar\u0131n y\u00fckselmesiyle t\u00fcm bir ulusun sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn de d\u00fc\u015fece\u011fi bir d\u00f6neme giriliyordu. Bu geli\u015fmelerin Ukrayna’da g\u0131da g\u00fcvensizli\u011fini ve yetersiz beslenmeyi art\u0131raca\u011f\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Uyar\u0131lar ve Muhtemel Sorunlara Haz\u0131rl\u0131klar!<\/span><\/strong><\/p>\n Sava\u015f\u0131n taraflar\u0131 Rusya ve Ukrayna bu\u011fday, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve m\u0131s\u0131r gibi temel tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin \u00fcretimi ve ihracat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnyada \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahipti. Bu ger\u00e7ek, sava\u015f\u0131n uzamas\u0131 durumunda k\u0131sa d\u00f6nemde g\u0131da t\u00fcketimi ithalata dayal\u0131 olanlar ba\u015fta olmak \u00fczere g\u0131da tedarikinin \u00f6nemli miktar\u0131n\u0131 Rusya ve Ukrayna’dan yapan \u00fclkeler i\u00e7in daha y\u00fcksek fiyatlarla tedarik kayna\u011f\u0131 yeni \u00fclkelerle ticaret yapmak anlam\u0131na gelebilirdi. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye de k\u0131sa d\u00f6nemde benzer alternatif tedarik kaynaklar\u0131na y\u00f6nelmek, uzun vadede ise \u00fcretim a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 gidermek mecburiyetindeydi. Rusya ve Ukrayna ile birlikte sava\u015f\u0131n etki alan\u0131ndaki Belarus, tar\u0131m\u0131n \u00f6nemli girdileri olan do\u011falgaz formundaki enerji yan\u0131nda nitrojen ve potasyum i\u00e7erikli g\u00fcbre tedariki a\u00e7\u0131s\u0131ndan sadece b\u00f6lgeyi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda t\u00fcm d\u00fcnyadaki \u00fclkeleri etkileyecek \u00f6nemdeydi. Bu durum, sava\u015f\u0131n devam etmesi halinde orta ve uzun vadede tar\u0131m piyasalar\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyerek, ciddi risklere sebebiyet verecekti. T\u00fcrkiye de bu girdilerin tedariki a\u00e7\u0131s\u0131ndan benzer risklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan bir \u00fclkeydi. Sava\u015f nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan t\u00fcm risklerin, sava\u015f devam etti\u011fi s\u00fcrece hatta sonlanmas\u0131 durumunda bile tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmasa da azalt\u0131lmas\u0131 sa\u011flanabilirdi. Olabildi\u011fince g\u0131da ve g\u00fcbre ticaretinin, engellenmeden devam\u0131na \u00e7aba g\u00f6sterilmesi gerekirdi. Aksi halde sava\u015f\u0131n getirdi\u011fi ticaret riskleri, g\u0131da tedariki olumsuz etkilenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf \u00fclkelerde etki azaltma politikalar\u0131n\u0131 gerektirecek, d\u00fcnyadaki k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirecek ve zaten g\u0131da g\u00fcvencesi olmayan fakir \u00fclkeler peri\u015fan edilecekti.<\/span><\/strong><\/p>\n Tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131n\u0131n h\u0131zla artmas\u0131yla baz\u0131 \u00fclkelerin ihracat\u0131 k\u0131s\u0131tlayarak yerli \u00fcreticileri tecrit etme riski vard\u0131. Bu t\u00fcr hareketler, 2007-2011 d\u00fcnya ekonomi krizi y\u0131llar\u0131nda tecr\u00fcbe edildi\u011fi gibi, en savunmas\u0131z \u00fclkeler ba\u015fta olmak \u00fczere ithalat\u00e7\u0131 \u00fclkeler \u00fczerinde zararl\u0131 etkilere yol a\u00e7acakt\u0131. Bu ba\u011flamda, hem uluslararas\u0131 yasalar\u0131n uygulanmas\u0131na y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n hem de yerli t\u00fcketicileri korumak i\u00e7in kullan\u0131lan ihracat k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n\u0131n k\u00fcresel g\u0131da g\u00fcvenli\u011fini koruyacak \u015fekilde tasarlanmas\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflar \u00fczerindeki sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n dikkatle ele al\u0131nmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. D\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fclkesinin Rusya orijinli enerji \u00fcr\u00fcnlerine ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131 yeni politik tart\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yacakt\u0131. Enerji egemenli\u011fi ve \u00e7e\u015fitlendirme stratejileri b\u00fcy\u00fck ihtimalle \u00f6ne \u00e7\u0131kacak, biyoyak\u0131t \u00fcretiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 politikalar\u0131na ise \u015f\u00fcpheyle bak\u0131lacakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u0131s\u0131r, bu\u011fday, ya\u011fl\u0131 tohumlar gibi tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketimini t\u00fcm d\u00fcnyada g\u0131da d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131mlara tekrar y\u00f6nlendirmek, g\u0131da ve g\u00fcbre piyasalar\u0131nda \u015fimdiden \u00f6nemli gerilimler olu\u015fturacakt\u0131. G\u0131da ve enerji g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin b\u00fct\u00fcnsel yakla\u015f\u0131m\u0131n g\u0131da ve beslenme \u00f6ncelikli olmas\u0131 kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Bu nedenlerle sava\u015f\u0131n bir an \u00f6nce bitmesini, hem insani hem de ekonomik sebeplerle herkes arzulamaktayd\u0131. Ancak benzer krizler ge\u00e7mi\u015fte yeni \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131lar\u0131 da a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nemli yem girdisi olan soya fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131yla ABD’nin Brezilya’ya 1973’te koydu\u011fu ihracat kotas\u0131 Brezilya’y\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir soya \u00fcreticisi; Afganistan’\u0131n i\u015fgali sonras\u0131 ABD’nin Rusya’ya 1980’de koydu\u011fu ihracat kotas\u0131, Rusya’y\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir bu\u011fday \u00fcreticisi yapm\u0131\u015ft\u0131. Yani “k\u00f6t\u00fc kom\u015fu insan\u0131 mal sahibi yapar”<\/em> \u00f6zdeyi\u015fi bir kez daha hakl\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00fclkelerden ithalat yapan \u00fclkeler gibi T\u00fcrkiye de bu anlamda bahse konu \u00fcr\u00fcn ve girdiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendisine, art\u0131k d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 olmayan kap\u0131lar aralamak durumunda olacakt\u0131r ve bu y\u00f6nde iktidar de\u011fi\u015fiklikleri ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130ktidar\u0131n Tar\u0131m Tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye’ye Pahal\u0131ya Patlayacakt\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Ukrayna Sava\u015f\u0131 devam ederken, d\u00fcnya kamuoyu bu hukuk d\u0131\u015f\u0131 istilan\u0131n d\u00fcnya d\u00fczenine etkilerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Bat\u0131 D\u00fcnyas\u0131 liderleri bir yandan Ukrayna’ya politik ve asker\u00ee yard\u0131mlarda bulunabileceklerini, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 sorununu konu\u015fuyorlar, bir yandan da sava\u015f nedeniyle do\u011falgaz ve petroldeki k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n enerji politikalar\u0131na olas\u0131 etkilerini tart\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Ancak, bu sava\u015f\u0131n ilk anda kimsenin akl\u0131na gelmeyen yan\u0131, k\u00fcresel g\u0131da ticaretine olan olumsuz etkileri olacakt\u0131. Bu etkiyi en \u00e7ok Ortado\u011fu, Kuzey Afrika ve Asya’daki baz\u0131 \u00fclkeler ile Sahra Afrikas\u0131’nda sava\u015ftan \u00f6nce bile a\u00e7l\u0131kla bo\u011fu\u015fan 50 milyondan fazla ki\u015finin \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sava\u015f\u0131 verdi\u011fi yerler ya\u015fayacakt\u0131. Sava\u015f biraz daha devam eder de ekim ve hasat d\u00f6nemlerine kadar s\u00fcrerse, y\u00fckselen g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya g\u0131da tedarik zincirinin k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n etkileri daha da geni\u015f co\u011frafyalara yay\u0131lacakt\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Ukrayna Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi zaten k\u00fcresel beslenme s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Ukrayna Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde insani yard\u0131m kurumlar\u0131 bir\u00e7ok \u00fclkede devam etmekte olan ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan beri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir k\u0131tl\u0131kla m\u00fccadele ediyorlard\u0131. Sudan, Kuzey Do\u011fu Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Yemen ve son 6 ayd\u0131r Etiyopya’n\u0131n Tigris B\u00f6lgesi bu yard\u0131mlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 al\u0131yorlard\u0131. Yemen insani felaketin en a\u011f\u0131r bi\u00e7imde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclke konumundayd\u0131. 17 milyondan fazla Yemenli ya\u015famak i\u00e7in insani yard\u0131ma muhta\u00e7t\u0131, 161 bin ki\u015fi ise k\u0131tl\u0131k nedeniyle \u00f6l\u00fcmle pen\u00e7ele\u015fiyorlard\u0131. Giderek y\u00fckselen bu\u011fday, ya\u011fl\u0131 tohum ve petrol fiyatlar\u0131 sebebiyle D\u00fcnya G\u0131da Program\u0131’n\u0131n ayl\u0131k ek 23 milyon dolara ihtiyac\u0131 var. Hal b\u00f6yle olunca, insani yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131 k\u0131tl\u0131k ile a\u00e7l\u0131kla sava\u015fanlar aras\u0131nda se\u00e7im yapmak zorunda kalacaklard\u0131! A\u00e7l\u0131k krizi asl\u0131nda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, kurakl\u0131k, ekonomik dalgalanmalar ve sava\u015f gibi bir\u00e7ok nedenin bir araya gelmesi ile ba\u015flam\u0131\u015f, COVID-19’un da etkisi ile daha da ciddi boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Hatta Birle\u015fmi\u015f Milletler D\u00fcnya G\u0131da Program\u0131’n\u0131n bu \u00fclkelerdeki faaliyetleri 2020 y\u0131l\u0131nda Nobel Bar\u0131\u015f \u00d6d\u00fcl\u00fc’ne hak kazanm\u0131\u015ft\u0131. BM G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn her y\u0131l yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Durumu Raporlar\u0131 da 2014 y\u0131l\u0131ndan bu yana a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n azalmak yerine artarak devam etmesi konusunda alarm verdi\u011fini ortaya koymaktayd\u0131. \u00d6te yandan, 2015 y\u0131l\u0131nda BM’nin 2030 y\u0131l\u0131 i\u00e7in ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 “S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Hedefleri”<\/em>nin ikincisi olan S\u0131f\u0131r A\u00e7l\u0131k hedefinin, pandeminin de etkisiyle art\u0131k imk\u00e2ns\u0131z hale geldi\u011fi bu d\u00f6nemde d\u00fcnya yeni bir sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Rusya – Ukrayna Sava\u015f\u0131’n\u0131n k\u00fcresel a\u00e7l\u0131kla al\u00e2kas\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130lk anda Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131’n\u0131n uzak \u00fclkelerdeki k\u0131tl\u0131k ve k\u00fcresel a\u00e7l\u0131kla ne ilgisi oldu\u011funu anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekenler olacak. Ne var ki sava\u015f\u0131n g\u0131da g\u00fcvencesine olan etkisi tahmin edemedi\u011fimiz kadar fazlad\u0131r. Rusya ve Ukrayna, sahip olduklar\u0131 m\u00fcmbit tar\u0131m topraklar\u0131 ile “Avrupa’n\u0131n ekmek sepeti”<\/em> olarak tan\u0131nmaktad\u0131r. B\u00f6lge, d\u00fcnya tar\u0131m \u00fcretiminin %15’ine ve d\u00fcnya ihracat\u0131n\u0131n da yakla\u015f\u0131k %30’una sahip bulunmaktad\u0131r. Dahas\u0131, iki \u00fclke ay\u00e7i\u00e7ek ya\u011f\u0131 \u00fcretiminin %80’ini kar\u015f\u0131larken, Ukrayna d\u00fcnyan\u0131n 4. b\u00fcy\u00fck m\u0131s\u0131r ihracat\u00e7\u0131s\u0131 konumundad\u0131r. Rusya ise d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcbre ihracat\u00e7\u0131s\u0131 olarak, k\u00fcresel pazar\u0131n %15’ini elinde tutmaktad\u0131r. Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika’ya ilaveten, Ukrayna’dan tah\u0131l ithal eden \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda Endonezya ve onu takiben Pakistan, T\u00fcrkiye ve baz\u0131 Orta Asya \u00fclkeleri bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Avrupa \u015fimdiden alternatif ticaret imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak uzak pazarlar ula\u015f\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da getirmi\u015f durumdad\u0131r. Temel g\u0131da t\u00fcketiminin tah\u0131la dayal\u0131 oldu\u011fu Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika \u00fclkeleri ise, \u015fimdiden sava\u015f\u0131n etkilerini hissetmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Buradaki halk zaten ekonomik ve politik sorunlarla, pandeminin etkileriyle ve son y\u0131llardaki kurakl\u0131kla m\u00fccadele ederken, fiyat art\u0131\u015flar\u0131 onlar i\u00e7in gelecek bir tehlike de\u011fil, \u015fu anda ya\u015fad\u0131klar\u0131 ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. Fiyat art\u0131\u015flar\u0131 zaten 2020 y\u0131l\u0131ndan bu yana iki kat\u0131ndan daha fazlaya ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. BM, fiyat art\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n 7,6 milyon ila 13,1 milyon ki\u015fiye ula\u015faca\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131lar yapmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Sava\u015f biraz daha s\u00fcrerse neler olacakt\u0131r?<\/span><\/strong><\/p>\n E\u011fer sava\u015f birka\u00e7 ay daha devam ederse, gelecek hasat d\u00f6nemi i\u00e7in yap\u0131lacak ekimler yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 i\u00e7in, zaten zor \u015fartlar alt\u0131nda m\u00fccadele veren Ukrayna halk\u0131, ba\u015fta \u00e7ift\u00e7iler ve tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlar olmak \u00fczere, uzun bir d\u00f6nem a\u00e7l\u0131k ve yoksullukla m\u00fccadele etmek zorunda kalacaklard\u0131r. Bu durum daha geni\u015f bir alana yay\u0131larak Ortado\u011fu ve Afrika \u00fclkelerini, hatta Asya’y\u0131 da etkisi alt\u0131na alacakt\u0131r. \u00d6zellikle g\u00fcbredeki a\u015f\u0131r\u0131 fiyat y\u00fckselmeleri Brezilya ve Arjantin’deki hayvan yemi \u00fcretimini etkileyece\u011finden, d\u00fcnyan\u0131n her yerinde et ve s\u00fct fiyatlar\u0131nda ciddi sorunlara yol a\u00e7abilecek boyutlara ula\u015facakt\u0131r. Bu arada, 20 y\u0131ld\u0131r AKP iktidar\u0131nda ihmal edilen tar\u0131m y\u00fcz\u00fcnden T\u00fcrkiye de b\u00fcy\u00fck bir tehlike alt\u0131ndad\u0131r! <\/span><\/strong><\/p>\n Fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan g\u0131da krizi ve politik \u00e7at\u0131\u015fmalar yo\u011funla\u015f\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n A\u00e7l\u0131\u011f\u0131n politik \u00e7alkant\u0131lara neden oldu\u011funa yak\u0131n tarih \u015fahitlik yapmaktad\u0131r. 2011 y\u0131l\u0131nda Rusya orman yang\u0131nlar\u0131 nedeniyle bu\u011fday ihracat\u0131n\u0131 durdurunca, bu\u011fday\u0131n\u0131n %90‘\u0131n\u0131 ithal eden M\u0131s\u0131r’da ekmek fiyatlar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckselmi\u015f, bu da ayaklanmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Akabinde de, politik nedenlerin de tetiklemesi ile Arap Bahar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f ve k\u0131sa s\u00fcrede kom\u015fu \u00fclkelere s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6lge zaten politik \u00e7alkant\u0131lara a\u00e7\u0131k oldu\u011fundan, olas\u0131 bir sorunu tekrar ya\u015famas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc M\u0131s\u0131r; halen bu\u011fday\u0131n\u0131n %60’\u0131n\u0131 Rusya’dan, %40’\u0131n\u0131 Ukrayna’dan almakta ve M\u0131s\u0131r y\u00f6netimi \u015fu anda bu\u011fday stoklar\u0131n\u0131n ne kadar s\u00fcrece\u011fini konu\u015fmaktad\u0131r. Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika \u00fclkeleri; \u00f6rne\u011fin M\u0131s\u0131r, Tunus, Cezayir ve Fas devaml\u0131 olarak bu\u011fday fiyatlar\u0131n\u0131 s\u00fcbvanse ediyor. Bu b\u00f6lgenin geleneksel beslenme d\u00fczeni tah\u0131l a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011fundan, y\u00fcksek fiyatlar s\u00fcbvansiyonun azalmas\u0131na, fiyatlar\u0131n artmas\u0131na ve t\u00fcketimin k\u0131s\u0131lmas\u0131na neden olaca\u011f\u0131ndan, \u00f6zellikle kentlerde ya\u015fayan yoksullar\u0131n ve k\u0131rsal alanlar\u0131n bu durumdan \u00e7ok etkilenecekleri a\u00e7\u0131kt\u0131r. Maalesef T\u00fcrkiye’nin durumu da bundan farks\u0131zd\u0131r. Ukrayna Sava\u015f\u0131’n\u0131n getirdi\u011fi kritik durum, 2008 ve 2011 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan g\u0131da fiyatlar\u0131 krizinden \u00e7ok farkl\u0131 ve s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman ne sava\u015f vard\u0131 ne de pandemi… \u00dcstelik Amerikan dolar\u0131 da daha d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferde oldu\u011fu i\u00e7in T\u00fcrkiye gibi baz\u0131 g\u0131da ithalat\u00e7\u0131s\u0131 \u00fclkeler bu krizi \u00e7ok fazla etkilenmeden atlatm\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Rusya ve Ukrayna’n\u0131n k\u00fcresel tah\u0131l ticaretindeki \u00f6nemi ve sonu\u00e7lar\u0131!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Karadeniz k\u00fcresel tah\u0131l pazar\u0131n\u0131n merkezi konumundad\u0131r. Sava\u015f \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan beri ihracat\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli limanlar ise kapal\u0131d\u0131r. Rusya ge\u00e7ici olarak tah\u0131l ihracat\u0131n\u0131 durdurmu\u015ftur, Ukrayna ise zaten sava\u015f alan\u0131d\u0131r. Buna ilaveten, Rusya ve Belarus, ABD ve Bat\u0131 \u00fclkelerinin ambargo uygulamas\u0131 nedeniyle Karadeniz ticareti pratik olarak bloke olmu\u015f durumdad\u0131r. Ne var ki, ambargonun etkisi tahmin edildi\u011finin aksine, ekonomik olarak sadece Rusya’y\u0131 de\u011fil, \u00e7ok geni\u015f bir kitleyi etkilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcstelik ambargoya \u00c7in, Hindistan, T\u00fcrkiye ve daha bir\u00e7ok “K\u00fcresel G\u00fcney” \u00fclkesi hen\u00fcz kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu da, ekonomik ambargonun bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamak konusunda ne kadar etkisiz oldu\u011funu ve esas amac\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda masum kitleleri ne kadar olumsuz etkiledi\u011fini bir kez daha kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Pandemi bizlere k\u00fcresel tedarik zincirlerinin ne kadar k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funu ve kolay kolay eski hale getirilemeyece\u011fi ger\u00e7e\u011fini de hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn verilerine g\u00f6re, g\u0131da fiyatlar\u0131 son 10 y\u0131l\u0131n en y\u00fckse\u011fine ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Buna ilaveten, artan petrol fiyatlar\u0131 ve k\u00fcresel enflasyon, g\u0131da g\u00fcvencesini ithalata ba\u011flayan bir\u00e7ok geli\u015fmekte olan \u00fclkeyi \u00f6zellikle de Amerikan dolar\u0131n\u0131n y\u00fckselmesiyle bo\u011fu\u015fmak zorunda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n D\u00fcnya tah\u0131l ticareti bir avu\u00e7 \u00fclkenin ve \u015firketin elinde bulunmaktad\u0131r!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n BM Genel Sekteri Antonio Guterres’in Ukrayna Sava\u015f\u0131’n\u0131n ‘a\u00e7l\u0131k f\u0131rt\u0131nas\u0131’na neden olabilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulunmas\u0131n\u0131n nedeni, d\u00fcnya liderlerinin dikkatini neredeyse a\u00e7l\u0131ktan k\u0131r\u0131larak yok olma raddesine gelen \u00fclkelere \u00e7ekmek amac\u0131ndayd\u0131. Bir\u00e7ok \u00fclke i\u00e7in temel g\u0131da maddesi olan bu\u011fday \u00fcretimi ve ticaretinin bir avu\u00e7 \u00fclkenin ve \u015firketin elinde olmas\u0131, bu pazar\u0131n spek\u00fclasyonlara ne kadar a\u00e7\u0131k oldu\u011funu ve \u00fcreticilerin eline a\u015f\u0131r\u0131 bir g\u00fc\u00e7 verdi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Bu ise k\u00fcreselle\u015fme ile daha da g\u00fc\u00e7lenen, d\u0131\u015f ticarete ba\u011f\u0131ml\u0131 mevcut d\u00fcnya g\u0131da sisteminin yap\u0131sal sorunlar\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a anlaml\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olunca da beklenmedik sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ve belirsizlik durumunda bizi bekleyen i\u015fte bu devaml\u0131 krizler olacakt\u0131r.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Ukrayna Sava\u015f\u0131, t\u0131pk\u0131 pandemi gibi, bir\u00e7ok \u00fclkeyi milli g\u0131da politikalar\u0131n\u0131 revize etmeye mecbur b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130hracat ve ithalat dengesinin g\u0131da sistemlerinde ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu, k\u0131sa d\u00f6nemli, acil sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131c\u0131 politikalar\u0131n ne kadar yetersiz ve tehlikeli oldu\u011funu, birka\u00e7 \u00fclkenin ve \u015firketin h\u00e2kimiyetindeki g\u0131da ticaretinin ne kadar tehlikeli oldu\u011funu, k\u00fcreselle\u015fmenin getirdi\u011fi rehavet ile ‘kendi kendine yetme’ modellerinin rafa kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ne kadar yanl\u0131\u015f oldu\u011funu, g\u0131da ve tar\u0131mda yerel \u00fcretime ve k\u0131rsala \u00f6ncelik vermenin \u00f6zellikle kriz zamanlar\u0131nda ne kadar yararl\u0131 oldu\u011funu ve uzun d\u00f6nemde g\u0131da ve tar\u0131mda d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 sona erdirerek, k\u00fcreselle\u015fmenin f\u0131rt\u0131nalar\u0131 ile nas\u0131l m\u00fccadele edilebilece\u011fini bir\u00e7ok \u00fclkeye g\u00f6stermi\u015f bulunmaktad\u0131r. Umar\u0131z bundan herkes (gibi Erdo\u011fan iktidar\u0131 da) nasibini al\u0131r.[2]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n \u00a0<\/p>\n [1]<\/a> https:\/\/kriterdergi.com\/sayi\/2022\/6\/67<\/a> <\/span><\/p>\n
\n