\u00a0<\/p>\n
DO\u011eU T\u00dcRK\u0130STAN’IN FERYADINA KULAK TIKAMAYALIM!<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7in y\u00f6netimleri, y\u0131llard\u0131r Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk karde\u015flerimize insan\u0131 deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcren ve vah\u015fet boyutuna eri\u015fen her \u00e7e\u015fit zul\u00fcm icraatlar\u0131 ve asimilasyon politikalar\u0131 uygulamaktad\u0131r. Amerika’n\u0131n keyfi i\u00e7in, bir g\u00fcn \u00f6nce han\u0131m\u0131yla birlikte kahvalt\u0131 ziyaretine kat\u0131ld\u0131klar\u0131 Be\u015far Esed’i, bir g\u00fcn sonra “halk\u0131na zulmediyor”<\/em> diyerek d\u00fc\u015fman ilan eden ve t\u00fcm diplomatik ili\u015fkilerini kesen, ama Esed’den bin beter zalim olan \u0130srail’le iyi ili\u015fkilerini ve normalle\u015fme giri\u015fimlerini s\u00fcrd\u00fcren Sn. Erdo\u011fan, maalesef Do\u011fu T\u00fcrkistan’da \u00c7in zulm\u00fc alt\u0131nda k\u0131vranan karde\u015flerimiz i\u00e7in hi\u00e7bir ciddi ad\u0131m atmam\u0131\u015flard\u0131r. En az\u0131ndan mazlum ve ma\u011fdur Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131n\u0131n hakl\u0131 feryad\u0131n\u0131, BM ve \u0130slam Konferans\u0131 gibi olu\u015fumlara ta\u015f\u0131y\u0131p, d\u00fcnya kamuoyunda bu konuda bir duyarl\u0131l\u0131k ve fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturma \u00e7abalar\u0131na dahi rastlanmamas\u0131 ac\u0131 bir ay\u0131pt\u0131r ve feci bir kay\u0131pt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Erdo\u011fan iktidar\u0131n\u0131n her icraat\u0131na, kraldan daha kralc\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla destek \u00e7\u0131kan ve nice mel’anetlerine kerametler uyduran Sn. Devlet Bah\u00e7eli’den de, Do\u011fu T\u00fcrkistan mezalimi kar\u015f\u0131s\u0131nda ciddi, cesaretli ve netice verici bir tav\u0131r, maalesef \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda Devlet Bah\u00e7eli’nin yapmas\u0131 gereken; \u00f6yle ay\u0131p savma cinsinden ve hamasi deme\u00e7ler vermesi de\u011fil, bizzat AKP iktidar\u0131n\u0131n, \u00c7in nezdinde resmi giri\u015fimler ba\u015flatmas\u0131na \u00f6nayak olmas\u0131d\u0131r. Kald\u0131 ki, BM’nin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 son \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130hlali raporuna g\u00f6re, <\/span><\/strong>“\u00c7in’in Do\u011fu T\u00fcrkistan’da Uygur M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na y\u00f6nelik \u00e7ok a\u011f\u0131r bask\u0131lar yapt\u0131\u011f\u0131, kabul edilemez i\u015fkenceler uygulad\u0131\u011f\u0131, b\u00f6lge halk\u0131n\u0131 Dini ve Milli de\u011ferlerinden zorla koparmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>vurgulanm\u0131\u015f ve bu sonu\u00e7lar, y\u00fczlerce ma\u011fdur insanla yap\u0131lan r\u00f6portajlarla saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Bu konuda Sn. Do\u011fu Perin\u00e7ek ve tak\u0131m\u0131n\u0131n suskun tavr\u0131 ve \u00e7ifte standard\u0131 da mide buland\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Hatta “\u00c7in’in Do\u011fu T\u00fcrkistan’da zul\u00fcm ve asimilasyon politikalar\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 bir Amerikan yalan\u0131d\u0131r. Oradaki halk huzur ve refah i\u00e7inde ya\u015famaktad\u0131r!..”<\/em> diyecek kadar, konuyu sapt\u0131r\u0131p \u00e7arp\u0131tmaktad\u0131r. Madem \u00f6yle ise, Sn. Perin\u00e7ek tak\u0131m\u0131n\u0131n ve MAO’cu kom\u00fcnist kafalar\u0131n, g\u00f6n\u00fcll\u00fc el\u00e7ileri gibi davrand\u0131klar\u0131 \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti nezdinde ve \u015fimdi hararetle sahiplendikleri AKP y\u00f6netiminin de resmi deste\u011fi ile, Do\u011fu T\u00fcrkistan’a bir ziyaret yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z medyan\u0131n ve yazarlar\u0131n\u0131n kat\u0131laca\u011f\u0131 bir programla, Sincan’daki durumun a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapmalar\u0131 Milli ve insani bir zorunluluk halini alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0\u00a0 Daha \u00f6nce K\u0131br\u0131s’taki soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ve Milli \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131n korunmas\u0131… Uyduruk Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131<\/em> iddialar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmek ama\u00e7l\u0131 \u0130svi\u00e7re ve Almanya gibi \u00fclkelere heyetler halinde ziyaretler yap\u0131p, Milli \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131n savunulmas\u0131 ve \u00f6nemli sonu\u00e7lar al\u0131nmas\u0131 \u00e7abalar\u0131na, M\u0130LL\u0130 \u00c7\u00d6Z\u00dcM EK\u0130B\u0130 olarak hem destek \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve arkada\u015flar\u0131m\u0131zla bizzat kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k. \u015eimdi de, ayn\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131n\u0131 teklif ediyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu en az\u0131ndan insan olmam\u0131z\u0131n icab\u0131d\u0131r. Zira Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki karde\u015flerimiz, K\u0131br\u0131s’taki ve Azerbaycan’daki karde\u015flerimizden \u00e7ok daha a\u011f\u0131r tehditler ve tehlikeler alt\u0131ndad\u0131r. Ve hakl\u0131 olarak, yeg\u00e2ne s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131 ve umut kap\u0131lar\u0131 olan T\u00fcrkiye’nin bu konuya el atmalar\u0131 ve Sincan sorunlar\u0131n\u0131 d\u00fcnya kamuoyuna ta\u015f\u0131malar\u0131 y\u0131llard\u0131r beklenip durulmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Uygurlara \u00c7in \u0130\u015fkencesi Dayan\u0131lmaz Boyutlara Ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ve Do\u011fu T\u00fcrkistan Neden Sahipsiz B\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7in’in 1949 y\u0131l\u0131ndan bu yana h\u00e2kimiyeti alt\u0131nda tuttu\u011fu Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n k\u0131rsal kesimlerinde etraf\u0131 y\u00fcksek duvarlarla \u00e7evrili in\u015faatlar devam ediyordu. Uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00e7\u00f6llerinde in\u015fa edilen ve i\u00e7inde y\u00fcz binlerce Uygur T\u00fcrk\u00fc’n\u00fcn tutuldu\u011fu toplama kamplar\u0131n\u0131n son bir y\u0131lda tam 3 kat\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler’e (BM) g\u00f6re 1 milyon civar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrk\u00fc, \u00c7in’in ‘e\u011fitim merkezi’ olarak d\u00fcnyaya lanse etti\u011fi toplama kamplar\u0131nda tutuluyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Sincan b\u00f6lgesinde ve \u00c7in’in de\u011fi\u015fik yerlerinde ger\u00e7ekle\u015fen sald\u0131r\u0131lar\u0131n ard\u0131ndan bu eylemlerden Uygurlar\u0131 sorumlu tutan \u00c7in, 2014 y\u0131l\u0131ndan itibaren ‘ter\u00f6re kar\u015f\u0131 halk m\u00fccadelesi’<\/em> ad\u0131 alt\u0131nda yeni bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131. Ancak Uygurlara y\u00f6nelik k\u00fclt\u00fcrel ve dini k\u0131s\u0131tlama ve bask\u0131lar 2009 y\u0131l\u0131ndan itibaren giderek h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Erkeklerin sakal b\u0131rakmas\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131n uzun k\u0131yafet giymesi k\u0131s\u0131tlan\u0131rken, halk\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcnlerde alkol kullanmaya zorlanmas\u0131 da bu uygulamalardan baz\u0131lar\u0131yd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerini kamplarda toplad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki su\u00e7lamalar\u0131 reddeden Pekin, Do\u011fu T\u00fcrkistan genelinde in\u015fa edilen s\u00f6z konusu yap\u0131lar\u0131, d\u00fcnyaya “e\u011fitim merkezi”<\/em>, “rehabilitasyon merkezi”<\/em> ya da “mesleki e\u011fitim merkezi”<\/em> olarak lanse ediyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Reuters ekibi kamplardan 7’sini ziyaret etmek istedi. Etraf\u0131 kal\u0131n duvarlarla \u00e7evrili kamplarda g\u00fcvenlik kul\u00fcbesinden g\u00f6zetleme kulelerine ve dikenli tellere her \u015fey mevcuttu ve bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler kameralara tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Oysa \u00c7in y\u00f6netimi, h\u00e2l\u00e2 kamplar\u0131n mesleki e\u011fitim merkezi oldu\u011funu iddia ediyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan genelinde on binlerce ajan ki\u015fi h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan i\u015fe al\u0131nd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Kom\u00fcnist Parti’ye yak\u0131n ki\u015filer, halk\u0131n aras\u0131na giriyor, istihbarat topluyor ve \u015f\u00fcpheli g\u00f6rd\u00fckleri ki\u015fileri g\u00fcvenlik g\u00f6revlilerine bildiriyorlard\u0131. Ge\u00e7mi\u015fte okul, hastane ya da kamu binas\u0131 olarak hizmet veren bir\u00e7ok bina da k\u00fc\u00e7\u00fck kamplara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f durumdayd\u0131. \u00c7in’in Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131 tuttu\u011fu ve \u00fclkeden ka\u00e7an Uygurlar\u0131n ifadesiyle i\u015fkence g\u00f6rd\u00fckleri kamplar\u0131n say\u0131s\u0131 net olarak bilinmiyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7in’den toplama kamp\u0131 savunmas\u0131: “Uygur T\u00fcrklerine bedava mesleki e\u011fitim veriyoruz”<\/em> yalan\u0131yd\u0131. Halbuki <\/span><\/strong>\u00c7in’de Uygur T\u00fcrklerinin tutuldu\u011fu kamplar ‘cephanelik’ gibi; \u00e7e\u015fitli silahlarla doldurulmu\u015flard\u0131!.. <\/span><\/strong><\/p>\n Daha \u00f6nce toplama kamplar\u0131ndan birinde tutulan Kayrat Samarkan, ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 \u015fu s\u00f6zlerle anlatm\u0131\u015ft\u0131: “Sorgulama s\u0131ras\u0131nda a\u011f\u0131r i\u015fkence g\u00f6rd\u00fck, ufac\u0131k h\u00fccrelerde \u00e7ok say\u0131da insan bir arada tutulduk ve kimilerini intihara s\u00fcr\u00fckleyen Kom\u00fcnist Parti rejiminin ac\u0131mas\u0131z uygulamalar\u0131na maruz kald\u0131k.”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n \u015eu anda Kazakistan’da ya\u015fayan Kayrat, 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n ekim ay\u0131nda ziyaret ama\u00e7l\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan’a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde hemen bir yerel polis karakoluna \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Metal bir sandalyeye zincirlenerek 3 g\u00fcn boyunca uykusuz bir \u015fekilde sorguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Kayrat, sorgu s\u0131ras\u0131nda s\u0131k s\u0131k, \u00c7in’den neden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Kazakistan’da ne i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 ve hangi s\u0131kl\u0131kla camiye gitti\u011finin defalarca soruldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Sorgusu tamamlan\u0131nca da kendisine Kazakistan’a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle 3 ile 9 ay aras\u0131nda Altay b\u00f6lgesindeki bir “yeniden e\u011fitim merkezine”<\/em> g\u00f6nderilece\u011fini duyurmu\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Toplama kamp\u0131nda 15 ki\u015finin kald\u0131\u011f\u0131 bir h\u00fccreye konulup i\u015fkenceye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. O andan itibaren de g\u00fcnl\u00fck rutin \u00c7ince \u015fark\u0131lar ezberletilip tekrarlat\u0131lm\u0131\u015f, \u00c7ince yaz\u0131lar yaz\u0131p okumaya zorlanm\u0131\u015f, Kom\u00fcnist doktrinlere inanmalar\u0131 ve zul\u00fcmleri alk\u0131\u015flamalar\u0131 i\u00e7in bask\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, ve her g\u00fcn \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi hakk\u0131nda saatler s\u00fcren konu\u015fmalar\u0131 dinlemek mecburiyetinde b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n \u015eu anda 30 ya\u015f\u0131nda olan Kayrat, “Beni al\u0131p bir odaya kapatt\u0131lar, metal, sandalyeye benzer bir cihaza ba\u011flad\u0131lar. Bu cihaza zincirlendi\u011finizde ayakta kal\u0131p hareket edemiyorsunuz. G\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fcz a\u00e7\u0131kta kalacak \u015fekilde kollar\u0131n\u0131zdan metal cihaza ba\u011flan\u0131yorsunuz. Cihaza ba\u011fl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131m 6 saat sonra t\u00fcm v\u00fccudum kas\u0131l\u0131p kat\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Sadece 10 dakika bu cihaza ba\u011fl\u0131 kald\u0131ktan sonra bedeniniz dayanamaz hale geliyor. Hareket ettik\u00e7e demirler v\u00fccudunuza temas ediyor. 6 saat sonra ise ac\u0131 dayan\u0131lmaz hale geliyor”<\/em> diyerek ba\u015f\u0131na gelenleri a\u011flayarak anlatm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Kamp \u015fartlar\u0131na daha fazla dayanamayan Kayrat Samarkan, 3 ay sonra intihara kalk\u0131\u015f\u0131nca, kendini toplama kamp\u0131n\u0131n revirine ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131. 2018’in \u015fubat ay\u0131nda kamptan salm\u0131\u015flard\u0131 ve mart ay\u0131nda da Kazakistan’a ka\u00e7\u0131p s\u0131\u011f\u0131nmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n BM’ye g\u00f6re: \u00c7\u00f6l\u00fcn ortas\u0131nda, hi\u00e7bir insan hakk\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 merkezler vard\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler Irk Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Ortadan Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 Komitesi; \u00c7in’i, T\u00fcrkistan’\u0131 hi\u00e7bir insan hakk\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kitlesel toplama kamp\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle su\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Earthrise Media<\/span><\/strong> isimli sivil toplum kurulu\u015funun, 39 toplama kamp\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc analizi, bu kamplar\u0131n hacminin Nisan 2017 ile A\u011fustos 2018 aras\u0131nda 3 kat daha b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n 39 kamp\u0131n kaplad\u0131\u011f\u0131 alan ise kabaca 140 futbol sahas\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden fazlayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7in’in Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Urum\u00e7i kenti yak\u0131nlar\u0131nda, Uygur T\u00fcrklerini g\u00f6zalt\u0131nda tutmak i\u00e7in in\u015fa etti\u011fi bir ba\u015fka toplama kamp\u0131 daha vard\u0131. Uluslararas\u0131 medya, kamplar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yerini, \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin verdi\u011fi in\u015faat ihale ilanlar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak saptam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Earthrise’nin kurucusu Edward Boyda,<\/span><\/strong> “Kamplardan 80’ini h\u0131zl\u0131ca buldum. \u00c7o\u011fu birbirine benziyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc hepsinde kullan\u0131lan metot ayn\u0131”<\/em> ifadesini kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n “Allah’a inanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve dini reddetti\u011fimi belirten bir belge imzalamak zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131m!”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n \u00c7in’in ‘a\u015f\u0131r\u0131l\u0131kla m\u00fccadele g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri’ sadece bu kamplarla s\u0131n\u0131rl\u0131 san\u0131lmas\u0131nd\u0131. N\u00fcfusu olduk\u00e7a az olan k\u0131rsal kesimlerdeki k\u00f6yler bile g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerince mercek alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f durumdayd\u0131. \u00c7ok say\u0131da casusun yerle\u015ftirildi\u011fi yerlerde ku\u015f u\u00e7urtmuyorlard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n G\u00fclziya Mogdunkyzy<\/span><\/strong> de 2017’de Kazakistan’dan Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Ka\u015fgar kentindeki k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nm\u00fc\u015f, ancak gelir gelmez ilk olarak ev hapsine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Yerel yetkililerin kendisine \u0130slam’\u0131 ink\u00e2r etmeye ve bunu deklare etmek i\u00e7in de belge imzalamaya zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten G\u00fclziya, akrabalar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011funun kamplara g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in de hi\u00e7birisi ile g\u00f6r\u00fc\u015femedi\u011fini aktarm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n “\u0130slam’a kesinlikle inanmamam gerekti\u011fi” <\/span><\/em><\/strong>dayat\u0131ld\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n “\u0130slam’a kesinlikle inanmamam gerekti\u011fi s\u00f6ylendi. Boyun e\u011fmek zorunda kald\u0131m. Bir de Allah’a inanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve dini reddetti\u011fimi belirten bir belge imzalad\u0131m. E\u011fer bunu yapmasayd\u0131m \u015fartlar \u00e7ok daha a\u011f\u0131r hale gelecekti. T\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, dini ink\u00e2r ettiklerini deklare eden bir belge imzalamaya mecbur ediyorlar. \u0130nsanlar Allah’a inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye korkuyorlar!”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n \u00c7inli polisler, Ka\u015fgar kentinde g\u00f6zalt\u0131na ald\u0131klar\u0131 Uygur T\u00fcrklerinin ba\u015f\u0131na siyah \u00f6rt\u00fc ge\u00e7irerek bilinmeyen yerlerdeki kamplara g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar. B\u00f6lge sakinleri tutuklananlar\u0131n bir daha evlerine d\u00f6nemedi\u011fini ifade ediyorlar. G\u00fcvenlik g\u00f6revlileri ve tek t\u00fck turistin d\u0131\u015f\u0131nda sokaklarda gen\u00e7 erkek g\u00f6rmenin neredeyse imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/span><\/strong><\/p>\n Camiler bombo\u015f kalm\u0131\u015ft\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki camilerin tamam\u0131n\u0131n \u00fczerinde, Kom\u00fcnist Parti’ye ba\u011fl\u0131l\u0131k bildiren <\/span><\/strong>“Partiyi sev”<\/span><\/em><\/strong>, “\u00dclkeyi sev”<\/em><\/span><\/strong> gibi devasa propaganda afi\u015fleri as\u0131l\u0131yor. Cuma namazlar\u0131nda ise camiler art\u0131k bombo\u015f kal\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc camiye gelenler kayda al\u0131n\u0131yor ve fi\u015fleniyor. Hatta Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Ka\u015fgar kentinde bir caminin kap\u0131s\u0131na yerle\u015ftirilen kamera, ibadet etmek i\u00e7in girenleri kayda al\u0131yor. Do\u011fu T\u00fcrkistan’da tutuklanan ve g\u00f6zden kaybolan insan say\u0131s\u0131 g\u00fcnden g\u00fcne art\u0131yor. Her ge\u00e7en y\u0131l say\u0131 giderek kabar\u0131yor.<\/span><\/strong><\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 Mailikemu Maimati isimli kad\u0131nla evli Pakistanl\u0131 i\u015f adam\u0131 Mirza Imran Baig, pasaportuna el konulan e\u015fi ve o\u011flunun \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in aylard\u0131r m\u00fccadele ediyor. Ancak \u00c7inli yetkililer, 33 ya\u015f\u0131ndaki kad\u0131n\u0131n ve 4 ya\u015f\u0131ndaki o\u011flunun yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na izin vermiyor. Pekin’deki Pakistan B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi’nin \u00f6n\u00fcnde bekleyen ve kendi \u00fclkesi Pakistan’dan e\u015finin serbest kalmas\u0131 i\u00e7in devreye girmesini isteyen i\u015f adam\u0131 Mirza Imran Baig, e\u015finin g\u00f6zalt\u0131nda tutuldu\u011fu toplama kamp\u0131n\u0131 ziyaret etmeyi ba\u015far\u0131yor.<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte, Mirza \u0130mran, kamptaki \u015fartlar\u0131 \u015f\u00f6yle aktarm\u0131\u015ft\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n “Oras\u0131 bir cezaevi. Her h\u00fccrede ortalama 20 ki\u015fi var. Hi\u00e7 kimse, hakk\u0131ndaki bir h\u00fck\u00fcmden ya da yarg\u0131 karar\u0131ndan dolay\u0131 orada tutulmuyor. Ayr\u0131ca h\u00fccrelerde hijyen yok, bundan dolay\u0131 insanlar da hastalan\u0131yorlar ve bir\u00e7o\u011fu \u00e7aresizlikten intihara kalk\u0131\u015f\u0131yorlar!”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc: “Uluslararas\u0131 yasalara g\u00f6re kanun d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar yap\u0131lmaktad\u0131r!”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn \u00c7in Direkt\u00f6r\u00fc Sophie Richardson, uluslararas\u0131 yasalara g\u00f6re bu t\u00fcr “e\u011fitim merkezlerinin” yasa d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu ve tutuklanan vatanda\u015flardan tam anlam\u0131yla “siyasi sadakat” beklendi\u011fini aktarm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n “Do\u011fu T\u00fcrkistan’da ya\u015fananlar asla kabul edilebilir bir durum de\u011fil”<\/span><\/em><\/strong> diyen Richardson, “Buralar h\u00fck\u00fcmet ve parti taraf\u0131ndan y\u00f6netilen i\u015fkence alanlar\u0131d\u0131r. \u0130\u00e7eride tutuklu bulunan hi\u00e7 kimse uyar\u0131 almam\u0131\u015f ya da cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z raporda da belirtti\u011fimiz gibi, yerel yetkililer, \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde kamplara g\u00f6nderilmemek i\u00e7in avukata ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Yani zaten mahkemeye \u00e7\u0131kar\u0131lmadan kampa g\u00f6nderiliyorsunuz. Bu tam anlam\u0131yla partiye sadakate zorlamak i\u00e7in kullan\u0131lan bir y\u00f6ntem olmaktad\u0131r!”<\/em> ifadelerini kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman Uygurlar\u0131n: “Birbirimizi fi\u015flememizi istiyorlar”<\/em> feryad\u0131!..<\/span><\/strong><\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar \u0130stanbul’da s\u0131k s\u0131k \u00c7in h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 protesto g\u00f6sterileri d\u00fczenliyorlar. Bu arada sal\u0131verilmi\u015f olsalar bile \u00e7ok say\u0131da Uygur h\u00e2l\u00e2 g\u00f6zalt\u0131ndayken ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatmaya korkuyorlar. Radikal e\u011filimli gruplarla ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131yla tutuklanan bir i\u015f adam\u0131, “Beni, T\u00fcrkiye’deki Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar hakk\u0131nda kendilerine casusluk yapmam \u015fart\u0131yla serbest b\u0131rakt\u0131lar”<\/em> s\u00f6zleriyle Uygurlar\u0131n birbirlerini fi\u015flemesini istediklerini vurguluyorlar.<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7inli g\u00fcvenlik g\u00f6revlileri toplu halde geziyor, <\/span><\/strong>‘\u015f\u00fcpheli’<\/span><\/em><\/strong> g\u00f6rd\u00fckleri Uygur T\u00fcrklerini g\u00f6zalt\u0131na al\u0131yorlard\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Ad\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 istemeyen bir ba\u015fka i\u015f adam\u0131, uzun tutuklulu\u011fun ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc a\u011f\u0131r i\u015fkencelerin ard\u0131ndan serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra da yurt d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n “Babam, a\u011f\u0131r hasta diye T\u00fcrkiye’ye gelmek zorundayd\u0131m!”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Yine ad\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 istemeyen Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 bir kad\u0131n, sa\u011fl\u0131k durumu k\u00f6t\u00fcye giden babas\u0131yla ilgilenmek i\u00e7in 2017’de T\u00fcrkiye’ye ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrkiye’ye gelmeden \u00f6nce 2 \u00e7ocu\u011funu kay\u0131nvalidesine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Ancak ald\u0131\u011f\u0131 son bilgilere g\u00f6re, \u00c7inli yerel y\u00f6neticiler \u00e7ocuklar\u0131 ninesinden al\u0131p Hotan’da bir yetimhaneye yat\u0131rm\u0131\u015f, kay\u0131nvalidesini de cezaevine atm\u0131\u015flard\u0131. “T\u00fcrkiye’ye gelirken k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fum hen\u00fcz 2 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamazlar ki. \u00c7ocuklar\u0131ma benim yedirip i\u00e7irmem laz\u0131m. Tek ba\u015flar\u0131na hi\u00e7bir \u015fey yapamazlar. Ya\u015flar\u0131 10 ya da 15 olsa kendi kendilerine bakabilirlerdi. \u015eimdi \u00e7ocuklar\u0131m neler \u00e7ekiyorlar? Acaba \u00e7ocuklar\u0131m \u015fimdi nerede yat\u0131p kalk\u0131yor, neler yap\u0131yorlar? Yemek yiyebiliyorlar m\u0131? Hastalar m\u0131? Ne olacak benim \u00e7ocuklar\u0131ma? Her gece bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum”<\/em> diye ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131y\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7inli g\u00fcvenlik g\u00f6revlileri Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Ka\u015fgar kentinde bir Uygur T\u00fcrk\u00fc kad\u0131na kimlik kontrol\u00fc yaparken, hakaret ve tecav\u00fcze kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7in, son olarak Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki demografik yap\u0131y\u0131 da de\u011fi\u015ftiriyordu. Bu ba\u011flamda da Han \u00c7inlilerini h\u0131zla b\u00f6lgeye kayd\u0131r\u0131yorlard\u0131. Ayr\u0131ca \u00c7in’in, b\u00f6lgedeki geleneksel \u0130slam ve Orta Asya mimarisinin en iyi korunan yerlerinden biri olarak kabul edilen Ka\u015fgar’daki tarihi bir\u00e7ok yap\u0131y\u0131 y\u0131karak, Uygur tarihinin izlerini silmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.[1]<\/span><\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye’ye S\u0131\u011f\u0131nan Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 \u00d6nemli Bir Karde\u015fimizin, \u00dclkesindeki \u00c7in Zulm\u00fcyle \u0130lgili Aktard\u0131klar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n 2014 y\u0131l\u0131nda bir yolunu bulup T\u00fcrkiye’ye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131m. E\u015fim, \u00e7ocuklar\u0131m, annem, babam; b\u00fct\u00fcn ailem orada kald\u0131. Do\u011fu T\u00fcrkistan, n\u00fcfus olarak 35-40 milyon civar\u0131ndad\u0131r. Y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc olarak da 1.828.418 km2<\/sup> olan Do\u011fu T\u00fcrkistan, T\u00fcrkiye’nin 2 bu\u00e7uk kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir co\u011frafyad\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan 1949’da \u00c7in taraf\u0131ndan i\u015fgale u\u011frad\u0131 ve bask\u0131lar ba\u015flad\u0131. \u00dclkemizde en son kurulan devlet 1933’te Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130slam Cumhuriyeti idi. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra d\u00fcnyadaki ilk \u0130slami Cumhuriyet Do\u011fu T\u00fcrkistan’da kuruldu\u011fu i\u00e7in, Rusya’n\u0131n da destekledi\u011fi \u00c7in taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1949’dan beri Do\u011fu T\u00fcrkistan, \u00c7in’in barbarl\u0131klar\u0131 ve bask\u0131lar\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. O g\u00fcnden sonra s\u00fcrekli dini ve k\u00fclt\u00fcrel geleneklerimizi yok etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na maruz kald\u0131k. Belli zamanlarda ve ara s\u0131ra bu zul\u00fcmleri biraz yava\u015flatt\u0131klar\u0131nda, bizler de Dini ve manevi y\u00f6nden kendimizi geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. \u0130lk zamanlarda, sadece 18 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fckler camilere girebilirken, 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcklerin camilere girmeleri yasakt\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde kasabada \u00fcst d\u00fczey g\u00f6revli olanlar\u0131n, memurlar\u0131n, bayanlar\u0131n camiye girmeleri de yasakt\u0131. Bu y\u00fczden, sadece ya\u015f\u0131 18’den b\u00fcy\u00fck olan k\u00f6yl\u00fcler, \u00e7ift\u00e7iler gibi belli insanlar camilere girebiliyorlard\u0131. Kimlerin camilere girip giremeyecekleri de zaten camilerin duvarlar\u0131nda yaz\u0131l\u0131p ilan edilmi\u015f durumdayd\u0131. Hatta camilerin kap\u0131lar\u0131nda g\u00f6revliler dikiyorlard\u0131. Bu g\u00f6revliler, e\u011fer camilere girebilme \u015fartlar\u0131n\u0131 \u00fczerinde ta\u015f\u0131may\u0131p da camiye girenlere para cezas\u0131 veriyorlard\u0131. Daha sonra bu para cezalar\u0131 kamp cezalar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Son zamanlarda o kamp cezalar\u0131 yerini tutuklamalar gibi daha a\u011f\u0131r cezalara b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. 2014 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00c7in’in \u00fczerimizdeki bask\u0131lar\u0131 ve tutuklamalar\u0131 daha da artm\u0131\u015ft\u0131. Yasaklama ve engellemeler \u00e7o\u011falm\u0131\u015f durumdayd\u0131. 2014 y\u0131l\u0131ndan sonra “Camiye Giri\u015f Kart\u0131” denilen kartlar da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Sadece kendilerine bu kart verilen insanlar, o kart i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f olan camiye girebiliyorlard\u0131. Elinde kart\u0131 olsa bile, o kartla gitti\u011fi cami haricinde ba\u015fka bir camiye giremiyorlard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n 2016 y\u0131l\u0131ndan bu tarafa \u00c7in taraf\u0131ndan tamamen soyk\u0131r\u0131m ba\u015flat\u0131ld\u0131. Orada dini bilgisi biraz fazla olan ve dini ya\u015fant\u0131s\u0131 biraz daha iyi olan insanlar, i\u015f adamlar\u0131, \u00fcnl\u00fc simalar, (futbolcu, sanat\u00e7\u0131 vesaire gibi) insanlara \u00f6nderlik ve \u00f6rneklik edebilecek, ne kadar tan\u0131nm\u0131\u015f insan varsa hepsini kamplara kapatm\u0131\u015ft\u0131, hatta bir\u00e7ok ki\u015fiyi zaten katletmekten sak\u0131nmam\u0131\u015flard\u0131. 2014’te b\u00fct\u00fcn evlerin t\u00fcm noktalar\u0131na kameralar tak\u0131ld\u0131. Evlere kimlerin girip \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131, evdekilerin neler yapt\u0131klar\u0131, neyle me\u015fgul olduklar\u0131; her \u015fey kontrol alt\u0131ndayd\u0131. \u0130\u00e7erisinde kamera olmayan evleri kiraya vermek yasakland\u0131. Evlerini kamera takmadan kiraya verenlere hapis cezalar\u0131 verilmeye ba\u015fland\u0131. 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00c7in <\/span><\/strong>“Karde\u015f Aile Projesi”<\/span><\/em><\/strong> ad\u0131 alt\u0131nda bir proje \u00e7\u0131kard\u0131 ve evlerimize \u00c7inli erkek memurlar\u0131 yerle\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. O \u00c7inli erkekler bizlerle ya\u015fayacak, bizlerle birlikte yat\u0131p kalkacaklard\u0131. Onlar ne isterlerse biz onlar\u0131 yapmak zorunday\u0131z. Mesela onlar yemekle birlikte i\u00e7ki al\u0131rlard\u0131, biz de onlarla beraber i\u00e7ki i\u00e7mek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131k. E\u011fer o evde ya\u015fayan Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar bunlara uymasa, “Bu ki\u015filerin dini hassasiyeti var”<\/em> diyerek direkt hapis veya kamp cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Bunlardan ba\u015fka, s\u00fcrekli evlere bask\u0131n yap\u0131lmakta, ev ahalisine bask\u0131 uygulanmakta ve evlerde ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmaktayd\u0131. Ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lan evlerde, mesela seccade bulunmas\u0131, iki adet terlik bulunmas\u0131 yasakt\u0131. Yurt d\u0131\u015f\u0131 ile ileti\u015fim kurulmas\u0131 yasakt\u0131. Hatta, \u00e7ok eski zamanlarda bile yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki birisiyle ileti\u015fim sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 veya dini bir sohbete kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131ksa; bu ki\u015filer cezaland\u0131r\u0131lmaktayd\u0131. Dini e\u011fitim almak ve vermek su\u00e7 say\u0131lmaktayd\u0131. Evlerde dini veya milli herhangi bir \u015fey bulundurmak yasakt\u0131. B\u00f6yle \u015feylere rastlan\u0131rsa o ki\u015filer direkt kampa al\u0131n\u0131yorlar ve hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131yorlard\u0131. Mesela 2013’te, ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc tak\u0131lmas\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Bu yasak, 2014’te yo\u011fun \u015fekilde uygulanmaya ba\u015fland\u0131. Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc tak\u0131l\u0131 birini g\u00f6rseler hemen onu kamplara kapat\u0131yorlard\u0131. 2017-2019’dan itibaren bayanlar\u0131n uzun etek giymeleri de yasakland\u0131. Dar ve kal\u00e7a ve bel b\u00f6lgesinin \u00fcst\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131k kalacak \u015fekilde etek veya pantolon giyinmesi dayat\u0131ld\u0131. Bazen \u00c7inli memurlar\u0131n \u00e7ekip yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 foto\u011fraflar vard\u0131. Memurlar ellerinde makaslarla geziyorlar ve uzun etek giymi\u015f bir M\u00fcsl\u00fcman bayan g\u00f6rd\u00fckleri zaman hemen eteklerini kesiyorlard\u0131. Hatta yay\u0131nlanan baz\u0131 foto\u011fraflarda \u015funlara da rastlan\u0131rd\u0131: \u00c7inli memurlar evlere geliyorlar ve evlerdeki uzun etekli bayanlar\u0131n eteklerini kesiyorlard\u0131. \u00dcstelik etek boylar\u0131n\u0131n kesildi\u011fini, o ki\u015finin kimlik bilgilerine de kaydediyorlard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130stihbarat verilerine g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 4 ila 5 milyon ki\u015fi kamp alan\u0131na kapat\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bu say\u0131n\u0131n 1 milyondan fazlas\u0131 \u00e7ocuklardan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu \u00e7ocuklar, anne-babas\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131nda olan veya anne-babas\u0131 da kampa al\u0131nm\u0131\u015f olan \u00e7ocuklard\u0131r. \u00c7inliler ilk birka\u00e7 sene “B\u00f6yle kamplar yoktur”<\/em> diyerek ink\u00e2r ediyorlard\u0131. Ama daha sonra bu kamplarla ilgili b\u00fct\u00fcn bilgiler, belgeler ve foto\u011fraflar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra “Evet, bu kamplar var, ama bunlar e\u011fitim kamplar\u0131d\u0131r. Burada e\u011fitim veriyoruz, meslek \u00f6\u011fretiyoruz. \u0130nsanlar\u0131n ge\u00e7imlerini sa\u011flamalar\u0131 i\u00e7in biz burada bunlara e\u011fitim veriyoruz” <\/em>\u015feklinde yalanlar uyduruyorlard\u0131. Ama o kamplar\u0131n duvarlar\u0131, t\u0131pk\u0131 hapishane duvarlar\u0131 tarz\u0131ndad\u0131r. B\u00fct\u00fcn her yer kameralarla izleniyor ve \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir denetim vard\u0131r. Bu kamplar\u0131n i\u00e7erisinde senelerce kalan insanlar vard\u0131 ve hi\u00e7 d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kam\u0131yorlard\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde ailesi ile ve tan\u0131d\u0131klar\u0131 ile irtibat kuram\u0131yorlard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Ayr\u0131ca yine ba\u015fka \u00e7ocuk kamplar\u0131 da var. \u00c7inliler k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara el koyup bunlar\u0131 \u00f6zel kamplara g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar. \u00c7inli elbiseleri giydiriyorlar, \u00c7in yemekleri ve domuz eti yediriyorlar. \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcne g\u00f6re, bu \u00e7ocuklar\u0131 \u00c7inlile\u015ftirerek yeti\u015ftiriyorlar. \u00c7ocuklar\u0131n Uygurca konu\u015fmalar\u0131n\u0131 yasakl\u0131yorlar. Dini veya milli b\u00fct\u00fcn de\u011ferlerinden kopar\u0131yorlar. Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki sokaklara, caddelere, b\u00fct\u00fcn yerlere g\u00f6zetleme kameralar\u0131 yerle\u015ftiriyorlar. Sokaklarda, caddelerde s\u00fcrekli polisler geziyorlar ve bu polisler evlere s\u0131k s\u0131k bask\u0131nlar yap\u0131p aramalar yap\u0131yorlar. Bir mahalleden ba\u015fka bir mahalleye gitmek i\u00e7in, o yol \u00fczerinde bekleyen polislerin denetlemelerinden ge\u00e7mek zorunda kal\u0131yorlar. Mesela annem, babam, bir akrabam veya bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m benim evime misafirlik i\u00e7in gelmek istediklerinde, \u00f6nce mahallenin muhtarl\u0131\u011f\u0131na gidiyorlar. Muhtar gerekli k\u00e2\u011f\u0131t belgeyi haz\u0131rl\u0131yor. K\u00e2\u011f\u0131tta “Falanca ki\u015finin babas\u0131 gelmi\u015ftir, \u015fu kadar saat kalacak veya \u015fu kadar g\u00fcn kalacakt\u0131r”<\/em> yaz\u0131yor. T\u00fcm bunlar\u0131n kay\u0131tlar\u0131 yap\u0131l\u0131yor ve gelen misafir o eve ancak o \u015fekilde girebiliyor. 2013 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak b\u00fcy\u00fck sokaklar\u0131n k\u00f6\u015fe ba\u015f\u0131na yerle\u015ftirilen X-RAY cihaz\u0131 kap\u0131lar bulunuyor. O kap\u0131dan giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z saatleriniz not al\u0131n\u0131yor. Siz o kap\u0131dan ge\u00e7erken \u00fczeriniz zaten aran\u0131yor, telefonlar\u0131n\u0131z falan hep kontrol ediliyor. Telefonlar\u0131n\u0131z\u0131n i\u00e7erisinde onlar\u0131n yerle\u015ftirilmi\u015f oldu\u011fu bir uygulama var. Bu kap\u0131larda yap\u0131lan denetlemelerde, o ki\u015finin telefonunda bu uygulama y\u00fckl\u00fc m\u00fc, de\u011fil mi ona bak\u0131l\u0131p kontrol ediliyor?<\/span><\/strong><\/p>\n Peki son zamanlarda bu kadar zul\u00fcm, asimilasyon, hatta soyk\u0131r\u0131m neden yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f bulunuyor?<\/span><\/strong> Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00c7in i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir b\u00f6lge say\u0131l\u0131yor. Yer alt\u0131 kaynaklar\u0131 noktas\u0131nda; petrol, do\u011falgaz, alt\u0131n, uranyum gibi madenler bak\u0131m\u0131ndan \u00c7in’i besleyen bir konumda bulunuyor. Mesela \u00c7in’de \u00e7\u0131kan t\u00fcm k\u00f6m\u00fcr\u00fcn %60’\u0131, petrol\u00fcn %40’\u0131, do\u011falgaz\u0131n %40’\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan’dan \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu y\u00fczden \u00c7in’in d\u00fcnyadaki en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkelerden birisi olmas\u0131 noktas\u0131nda hayati \u00f6nem arz ediyor. Ticari anlamda da \u00c7in i\u00e7in Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00e7ok \u00f6nemli bir noktada yer al\u0131yor. \u00c7in’in <\/span><\/strong>“Bir Ku\u015fak, Bir Yol”<\/span><\/em><\/strong> projesi var. Yeni \u0130pek Yolu projesi. Mesela Amerika “B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 askeri olarak egemenli\u011fim alt\u0131na alaca\u011f\u0131m”<\/em> diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ama \u00c7in “Ben b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ticari olarak elime alaca\u011f\u0131m ve ticari olarak birinci g\u00fc\u00e7 olaca\u011f\u0131m”<\/em> diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 ticari olarak eline alabilmesi i\u00e7in “Bir Ku\u015fak, Bir Yol” projesini uygulamaya ge\u00e7irmi\u015f bulunuyor, ama Do\u011fu T\u00fcrkistan olmadan bu i\u015fi yapamayaca\u011f\u0131 biliniyor. Peki \u00c7in’in d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in ba\u015fka yollar\u0131 yok mu? Evet, \u00c7in’in kendisinin denize a\u00e7\u0131lan yerleri var. Ama oradaki ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131, \u00e7evresindeki devletler y\u00fcz\u00fcnden tehlikeli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mesela \u00c7in’e kom\u015fu olan Filipinler gibi deniz yolu olarak gidecek yerlerde ABD \u00fcsleri var. \u00d6yle oldu\u011fu i\u00e7in o yollar \u00c7in i\u00e7in \u00e7ok g\u00fcvenli de\u011fil. Bu nedenle \u00c7in bu noktalardan birinden yola \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, o yollarda giderken Amerika \u00fcslerinden birinin oldu\u011fu bir noktay\u0131 kapatsa veya oradaki devletler oradaki noktay\u0131 kapatsalar, \u00c7in ekonomik anlamda zarar edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu sebepten dolay\u0131 orada g\u00fcvenilir bir b\u00f6lge olu\u015fturmak i\u00e7in, Dini ve milli inanc\u0131 ve hassasiyeti olan insanlar\u0131 yok etmesi gerekti\u011fini biliyor. Bu sebepten dolay\u0131 oradaki insanlar\u0131 \u00c7inlile\u015ftirmesi gerekiyor. \u00c7ok eski zamanlarda, biz k\u00fc\u00e7\u00fckken okullar\u0131m\u0131zda “Do\u011fu T\u00fcrkistan diye bir millet kalmayacak. Herkes \u00c7in milleti olacak! Din diye bir \u015fey kalmayacak, herkes Ateist olacak”<\/em> diye yaz\u0131yordu. Bunlar\u0131n b\u00f6yle bir amac\u0131 var. Ger\u00e7ekten, mesela \u00f6nceden \u00c7in’de 50’ye yak\u0131n millet varken, \u015fimdi 20’ye yak\u0131n millet yok edildi. Hatta \u00c7in’de y\u00fczlerce sene h\u00fck\u00fcmran olmu\u015f Man\u00e7u diye bir millet vard\u0131. Bu milletten say\u0131s\u0131 ve g\u00fcc\u00fc daha fazla olan milletler de vard\u0131, hepsi yok edildi. Ama biz, Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131, Uygurlular, ne kadar zul\u00fcm ve zorluk olsa da, millili\u011fimize, Dinimize daha da fazla sar\u0131ld\u0131k ve hi\u00e7 taviz vermedik. \u00d6yle oldu\u011fu i\u00e7in “Onlar\u0131 yok etmek i\u00e7in bu \u015fekilde yava\u015f yava\u015f gitmek yerine direkt bask\u0131yla, zul\u00fcmle, soyk\u0131r\u0131mla bunlar\u0131 yok edece\u011fiz. Ya \u00c7inlile\u015fecekler veya soyk\u0131r\u0131mla biz bunlar\u0131 hizaya getirece\u011fiz!”<\/em> diyorlar.<\/span><\/strong><\/p>\n Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00c7in i\u00e7in stratejik bak\u0131mdan da olduk\u00e7a \u00f6nem arz ediyor. \u00c7in ile Do\u011fu T\u00fcrkistan aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir s\u0131n\u0131r var. O s\u0131n\u0131r d\u00fcmd\u00fcz bir b\u00f6lgeden olu\u015fuyor. Do\u011fu T\u00fcrkistan’a h\u00e2kim olan, \u00c7in’in de b\u00fcy\u00fck bir s\u0131n\u0131r\u0131na h\u00e2kim olmu\u015f say\u0131l\u0131yor. \u00d6yle oldu\u011fu i\u00e7in \u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131 eline ge\u00e7irirse, 7-8 tane \u00fclkeyle olan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 do\u011fal bir korumayla koruma alt\u0131na alm\u0131\u015f oluyor. Bu y\u00fczden o \u015fekilde \u00f6nemli stratejik bir b\u00f6lge oldu\u011fu i\u00e7in \u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131 elinde tutmak ve \u00c7inlile\u015ftirmek istiyor.<\/span><\/strong><\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman Uygurlar\u0131n, \u0130\u00e7 Organlar\u0131 Al\u0131n\u0131p Sat\u0131lmaktad\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n