{"id":1137,"date":"2007-12-04T12:02:26","date_gmt":"2007-12-04T12:02:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2007\/12\/04\/gldemokrasve-bg-manes\/"},"modified":"2024-12-12T00:52:01","modified_gmt":"2024-12-11T21:52:01","slug":"gudumlu-demokrasi-ve-bilginin-manipulesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2007\/aralik-2007\/gudumlu-demokrasi-ve-bilginin-manipulesi\/","title":{"rendered":"G\u00dcD\u00dcML\u00dc DEMOKRAS\u0130 VE B\u0130LG\u0130N\u0130N MAN\u0130P\u00dcLES\u0130"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

G\u00dcD\u00dcML\u00dc DEMOKRAS\u0130
VE
B\u0130LG\u0130N\u0130N MAN\u0130P\u00dcLES\u0130<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u201cBu \u00e7a\u011fda; ya d\u00fcnyada s\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc ge\u00e7irecek bir etkinli\u011fe-g\u00fcce ula\u015facaks\u0131n\u0131z veya bir kasabada bile Milli siyaset ve stratejinizi uygulayamazs\u0131n\u0131z!\u201d <\/em><\/strong>ifadeleri, tarihi ve ger\u00e7ek\u00e7i bir tespittir. Do\u011fru ve doyurucu bilgi \u00fcretmek, maddi ve manevi ihtiya\u00e7lar\u0131 giderici, insanlara huzur ve yarar verici prensip ve form\u00fcller ortaya getirmek ilim-bilim adamlar\u0131n\u0131n i\u015fidir. Bunlara uygun ve uygar sistem ve y\u00f6netimler ger\u00e7ekle\u015ftirmek ise siyaset\u00e7ilerin g\u00f6revidir. Ancak \u00fclkedeki, b\u00f6lgedeki ve d\u00fcnya genelindeki sosyal ve siyasal giri\u015fimleri, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmeleri kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 ve ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda \u015fekillendirmek isteyen g\u00fc\u00e7ler, toplumlar\u0131 etkilemek ve y\u00f6nlendirmek \u00fczere dezenformasyon yoluyla bu bilgileri de\u011fi\u015ftirmekte ve dejenere etmektedir. Yani dezenformasyon; yanl\u0131\u015f ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgileri a\u015f\u0131lamak ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, do\u011fru bilgileri bunlara k\u0131l\u0131f yapma sanat\u0131 gibidir. Do\u011fru bilgileri yanl\u0131\u015f ama\u00e7lar i\u00e7in kullanmak \u00fczere, ger\u00e7ekleri k\u0131smen gizleme veya yalan ilaveler ekleme y\u00f6ntemiyle suland\u0131rma ve sapt\u0131rma manip\u00fclesidir. \u201cHakk\u0131 b\u00e2t\u0131l ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p (ger\u00e7e\u011fi) \u00f6rtmeyin ve (g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131ndan korkarak veya menfaat umarak) Hakk\u0131 gizlemeyin.\u201d<\/em> (Bakara: 42) ayeti, insanlar\u0131 aldatmak ve onlar\u0131n s\u0131rt\u0131ndan maddi ve manevi s\u00f6m\u00fcr\u00fc saltanat\u0131 kurmak \u00fczere, Hak ile b\u00e2t\u0131l\u0131, do\u011frularla yanl\u0131\u015flar\u0131 harmanlay\u0131p sunman\u0131n haraml\u0131\u011f\u0131na ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekmektedir.<\/strong><\/span><\/p>

\u201cGer\u00e7ekten, apa\u00e7\u0131k belgelerden (ibaret emirler olarak) indirdiklerimizi (Kur\u2019ani h\u00fck\u00fcm ve hakikatleri) ve insanlar i\u00e7in kitapta a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hidayeti (\u015feriat ve istikamet prensiplerini) gizlemekte olanlar (g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n verece\u011fi zarardan korkarak veya onlardan makam ve menfaat umarak, Kur\u2019ani ger\u00e7ekleri k\u0131smen veya tamamen \u00f6rtmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar); i\u015fte onlara, hem Allah lanet edecektir, hem de (b\u00fct\u00fcn) lanet ediciler\u201d<\/em><\/strong> (Bakara: 159) ayeti ise, insanlar\u0131n ihtiyac\u0131 olan Kur\u2019ani ger\u00e7ekleri ve do\u011fru bilgileri gizlemek, de\u011fi\u015ftirmek suretiyle onlar\u0131 yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirenlerin Allah\u2019\u0131n ve t\u00fcm mahl\u00fbkat\u0131n lanetine u\u011frayacaklar\u0131n\u0131 bildirmektedir.<\/span><\/p>

\u201cAllah’\u0131n indirdi\u011fi Kitaptan bir \u015feyi g\u00f6z ard\u0131 edip saklayanlar ve onunla de\u011feri az (bir \u015feyi) sat\u0131n alanlar (g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n ve iktidarlar\u0131n keyfine g\u00f6re fetva uyduranlar); onlar\u0131n yedikleri, kar\u0131nlar\u0131nda ate\u015ften ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. Allah k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc onlarla konu\u015fmaz ve onlar\u0131 ar\u0131nd\u0131rmaz. Ve onlar i\u00e7in ac\u0131 bir azap vard\u0131r.\u201d <\/em><\/strong>\u00a0(Bakara: 174) ayeti bu t\u0131ynetsiz tiplerin ac\u0131 ve al\u00e7alt\u0131c\u0131 ak\u0131betini haber vermektedir.<\/span><\/p>

\u201cAllah\u2019\u0131n ahdini (ve Hakk davas\u0131na ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131 hususundaki sadakat) yeminlerini (makam ve menfaat h\u0131rs\u0131yla) az bir paha, yani d\u00fcnyal\u0131k de\u011fersiz \u015feyler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 satanlar (var ya) i\u015fte onlar i\u00e7in ahirette hi\u00e7bir pay (paye ve \u015feref) olmayacakt\u0131r, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc Allah onlarla konu\u015fmayacak, y\u00fczlerine bakmayacak ve onlar\u0131 temize \u00e7\u0131karmayacakt\u0131r. Onlar (dinlerini ve davalar\u0131n\u0131 d\u00fcnyal\u0131k kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 satanlar) i\u00e7in \u00e7ok ac\u0131 ve al\u00e7alt\u0131c\u0131 bir azap vard\u0131r. Onlardan (Yahudi ve Hristiyanlardan ve M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6r\u00fcnen m\u00fcnaf\u0131klardan) \u00f6yleleri vard\u0131r ki, dillerini kitaba do\u011fru e\u011fip b\u00fckerler, siz onu (bu okur g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerini) kitaptan sanas\u0131n\u0131z diye. (Onlar sadece istismar ve suiistimal niyetindedir) Oysa o kitaptan de\u011fildir. \u2018Bu Allah kat\u0131ndand\u0131r\u2019 derler. Oysa o, Allah kat\u0131ndan de\u011fildir. Kendileri de bildikleri halde Allah’a kar\u015f\u0131 (b\u00f6yle) yalan s\u00f6ylerler.\u201d<\/em><\/strong> (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n: 77-78) ayetleri ise dezenformasyon giri\u015fimlerinin tarih boyunca s\u00fcregeldi\u011fini; din bilginlerinin ve devlet y\u00f6neticilerinin halk\u0131n manevi duygular\u0131n\u0131 ve milli duyarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 nas\u0131l istismar ve suiistimal ettiklerini g\u00f6stermektedir. \u00d6zetle dezenformasyon; kasten yanl\u0131\u015f haber yayarak gerilim yaratma y\u00f6ntemi ve tahrik\u00e7ilik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 dilimize Frans\u0131zcadan giren Latince k\u00f6kenli bir s\u00f6z olup, yan\u0131ltma haber ve bilgi \u00e7arp\u0131tma anlamlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/strong><\/span><\/p>

\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda, ger\u00e7e\u011fi \u00e7arp\u0131t\u0131larak ve oldu\u011fundan \u00e7ok farkl\u0131 tan\u0131t\u0131lmak \u00fczere hakk\u0131nda en \u00e7ok dezenformasyon yap\u0131lan, kas\u0131tl\u0131 ve hesapl\u0131 bir karalama kampanyas\u0131na t\u00e2bi tutulan \u015fahsiyetlerin ba\u015f\u0131nda rahmetli Prof. Dr. Necmettin Erbakan gelmektedir. Daha \u00f6nce Sultan Abd\u00fclhamid\u2019in ve Mustafa Kemal\u2019in de ayn\u0131 ak\u0131bete u\u011frad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/strong><\/span><\/p>

Dezenformasyon, yanl\u0131\u015f veya tutars\u0131z bilgilerin kas\u0131tl\u0131 olarak yay\u0131lmas\u0131 demektir. \u201cKara propaganda\u201dyla ayn\u0131 anlama gelir. Sahte belgelerin, el yazmalar\u0131 ve foto\u011fraflar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 veya zararl\u0131 s\u00f6ylentilerin ve uydurma istihbarat\u0131n yay\u0131lmas\u0131 gibi eylemleri i\u00e7erebilir. \u0130stihbaratta dezenformasyon ise, d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerini yan\u0131lt\u0131p yanl\u0131\u015f yere y\u00f6nlendirmek maksad\u0131yla, yanl\u0131\u015f bilginin kas\u0131tl\u0131 olarak yay\u0131lmas\u0131 giri\u015fimleridir. Politikada ise dezenformasyon, adaylar\u0131n zay\u0131f noktalar\u0131na y\u00f6nelik olarak \u00e7e\u015fitli olumsuz imalar\u0131 i\u00e7eren yanl\u0131\u015f beyanlar yaymak suretiyle, rakibin oy deste\u011fini azalt\u0131c\u0131 kas\u0131tl\u0131 eylemlerdir. Her iki durumda da ger\u00e7ek bilgiyi faydas\u0131z k\u0131lmaya y\u00f6nelik bozucu eylemler devreye girmektedir. Dezenformasyon y\u00f6ntemlerine, bir rakibin alt\u0131n\u0131 oymak maksad\u0131yla i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda ve siyasette de rastlan\u0131labilir. \u0130nsanlar\u0131 yalan bilgiye ikna etmek i\u00e7in kand\u0131rma ve k\u00fcstah\u00e7a yanl\u0131\u015f beyanlarda bulunma eylemleri de dezenformasyon s\u0131n\u0131f\u0131na girmektedir. Dezenformasyon, kitlelerin duygusal deste\u011fini hedefleyen geleneksel propaganda ve \u201cB\u00fcy\u00fck Yalan\u201d<\/strong> tekniklerinden farkl\u0131 olarak \u00e7eli\u015fkili bilgilerle rakipleri g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmek veya yanl\u0131\u015f sonu\u00e7lar\u0131 desteklemek \u00fczere hedef kitleyi rasyonel seviyede manip\u00fcle edecek \u015fekilde bi\u00e7imlenir.<\/span><\/p>

Bir ba\u015fka y\u00f6ntem de ger\u00e7ekleri gizlemek veya sans\u00fcrlemektir. Fakat bilgi kanallar\u0131 \u00fczerinde tam bir kontrol\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda bu kanallar\u0131 dezenformasyon maksatl\u0131 bilgilerle doldurarak ger\u00e7ek-do\u011fru bilgiyi bo\u011fmak ve kolayca \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclebilecek bir\u00e7ok yanl\u0131\u015f iddialarla rakibin itibar\u0131n\u0131 sarsmak da birer dezenformasyon y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131labilir. Genel bir dezenformasyon tekni\u011fi de baz\u0131 ger\u00e7ekleri ve g\u00f6zlemleri yanl\u0131\u015f sonu\u00e7lar ve yalanlarla kar\u0131\u015ft\u0131rmak (daha argo bir tabirle “suland\u0131rmak”) veya ger\u00e7e\u011fin sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn olarak sunmaya yeltenmektir. So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde dezenformasyon, askeri ve siyasi bir taktik olarak kabul g\u00f6rmektedir.<\/span><\/p>

\u0130lgin\u00e7 Bir Dezenformasyon \u00d6rne\u011fi: Erdo\u011fan-Obama G\u00f6r\u00fc\u015fmesinin Farkl\u0131 Yans\u0131t\u0131lmas\u0131!<\/strong><\/span><\/p>

2013 Ramazan Bayram\u0131 \u00f6ncesi, Arife G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn (\u00e7ar\u015famba) gecesi Ba\u015fbakan Recep T. Erdo\u011fan ile ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack Obama aras\u0131nda yap\u0131lan telefon konu\u015fmas\u0131n\u0131n ABD ve T\u00fcrkiye resmi sitelerinde \u00e7ok farkl\u0131 yans\u0131t\u0131lmas\u0131 ilgin\u00e7 bir dezenformasyon \u00f6rne\u011fi idi. Obama ve Erdo\u011fan<\/strong>, M\u0131s\u0131r\u2019da 3 Temmuz tarihinde ger\u00e7ekle\u015fen darbeden sonra ilk kez g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi. Erdo\u011fan\u2019\u0131n talebi \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015fen 7 A\u011fustos g\u00f6r\u00fc\u015fmesiyle ilgili olarak Ba\u015fbakanl\u0131k ve Beyaz Saray taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar b\u00fcy\u00fcte\u00e7 alt\u0131na yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar dikkat \u00e7ekiciydi.<\/span><\/p>

\u00d6rne\u011fin, Beyaz Saray\u2019\u0131n web sitesine koydu\u011fu bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda \u201cBa\u015fkan, Ba\u015fbakan ve T\u00fcrk halk\u0131na Ramazan Bayram\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 vesilesiyle en iyi dileklerini iletmi\u015ftir.\u201d<\/em><\/strong> denilmekteydi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n web sitesindeki a\u00e7\u0131klamada \u201cT\u00fcrk halk\u0131na\u201d<\/em><\/strong> ifadesinin yer almad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekteydi. Obama\u2019n\u0131n bayram kutlamas\u0131 Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131na \u015f\u00f6yle girmi\u015fti: \u201cABD Ba\u015fkan\u0131 Obama, g\u00f6r\u00fc\u015fme esnas\u0131nda, Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z\u0131n Ramazan Bayram\u0131\u2019n\u0131 da kutlam\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.\u201d <\/em><\/strong>Ve yine Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda \u015f\u00f6yle bir ifadeye yer verilmi\u015fti: \u201cBa\u015fbakan Erdo\u011fan ve ABD Ba\u015fkan\u0131 Obama, Suriye\u2019de a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar\u0131n faaliyetlerine ili\u015fkin kayg\u0131lar\u0131n\u0131 dile getirdikleri g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u0131ras\u0131nda…\u201d\u00a0 <\/em><\/strong>Beyaz Saray\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda ise bu konu \u015f\u00f6yleydi: \u201cBa\u015fkan ve Ba\u015fbakan, Suriye\u2019deki yabanc\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar\u0131n tehlikesini g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir.\u201d<\/em><\/strong><\/span><\/p>

Beyaz Saray, a\u00e7\u0131klamas\u0131nda \u201cforeign extremists\u201d (yabanc\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar\/\u00e7evreler)<\/em><\/strong> fakt\u00f6r\u00fcne kuvvetli dikkat \u00e7ekilmi\u015fti. Ba\u015fbakanl\u0131k a\u00e7\u0131klamas\u0131nda ise \u201cyabanc\u0131\u201d<\/strong> unsuruna yer verilmemi\u015fti. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u201ct\u00fcm kesimleri b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran ve birlikte hareket eden Suriye muhalefetini desteklemenin \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131\u201d<\/em><\/strong> g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc her iki a\u00e7\u0131klamada da hemen hemen ayn\u0131 ifadelerle belirtilmi\u015fti. AKP Ankara\u2019s\u0131n\u0131n \u00f6zellikle El Nusra\u2019y\u0131 muhatap ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc vermemek, bu grubu \u00fczerine \u00e7ekmemek i\u00e7in b\u00f6yle hareket etti\u011fi sezilmekteydi.<\/span><\/p>

Obama ile Erdo\u011fan, telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde M\u0131s\u0131r\u2019daki geli\u015fmeleri de g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi. Ba\u015fbakanl\u0131k a\u00e7\u0131klamas\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fmenin sonucu a\u00e7\u0131klan\u0131rken \u201cM\u0131s\u0131r\u2019daki \u015fiddetten kayg\u0131 duyuldu\u011fu\u201d<\/em><\/strong> ifade edilmi\u015fti. Amerikan taraf\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda ise \u201cM\u0131s\u0131r\u2019daki durumdan duyulan kayg\u0131lara\u201d<\/em><\/strong> dikkat \u00e7ekilmi\u015fti. Bu arada Erdo\u011fan\u2019\u0131n, M\u0131s\u0131r s\u00f6z konusu oldu\u011funda i\u00e7inde \u201cdarbe\u201d tan\u0131mlamas\u0131 ge\u00e7meyen bir a\u00e7\u0131klama yapm\u0131\u015f olmas\u0131 ilgin\u00e7 bir nokta olarak vurgulanabildi. Her iki a\u00e7\u0131klaman\u0131n ortak paydalar\u0131ndan bir di\u011feri, Erdo\u011fan ile Obama\u2019n\u0131n yak\u0131n bir i\u015f birli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrecekleri<\/em><\/strong> y\u00f6n\u00fcnde<\/em><\/strong> vurgulad\u0131klar\u0131 ortak iradeydi.<\/span><\/p>

Ancak burada da dikkat \u00e7ekici bir durum sezilmekteydi. Beyaz Saray a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, \u201cortak \u00e7\u0131karlar\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in iki liderin ekiplerinin yak\u0131n bir koordinasyon y\u00fcr\u00fctmeye devam edecekleri\u201d <\/em><\/strong>belirtilmi\u015fti. Ba\u015fbakanl\u0131k a\u00e7\u0131klamas\u0131nda ise \u201cT\u00fcrkiye ile ABD\u2019nin ortak maslahatlar\u0131n\u0131 kollamak i\u00e7in, iki \u00fclke aras\u0131nda daha s\u0131k\u0131 bir m\u00fc\u015fterek \u00e7al\u0131\u015fma ve daha kapsaml\u0131 bir i\u015f birli\u011fi yap\u0131lmas\u0131 hususlar\u0131nda da mutabakat sa\u011fland\u0131\u011f\u0131\u201d <\/em><\/strong>kaydedilmi\u015fti.[1]<\/sup><\/a><\/span><\/p>

Evet, Obama ile Erdo\u011fan\u2019\u0131n telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri kendi resmi sitelerinde ABD ve T\u00fcrk kamuoyuna \u00e7ok farkl\u0131 yans\u0131t\u0131l\u0131vermi\u015f, ikisi de malum lobilerin sad\u0131k m\u00fcttefikleri olmas\u0131na ra\u011fmen kendi halklar\u0131n\u0131 avutma yoluna gidilmi\u015fti.<\/strong><\/span><\/p>

Dezenformasyon tekniklerinin do\u011fas\u0131 gere\u011fi, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yoklu\u011funu ispatlamak kolay de\u011fildir. Hatta dezenformasyonun tan\u0131m\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bile dezenformasyona maruz kalabilirsiniz. Halkla ili\u015fkiler, reklam, bas\u0131n, internet (\u00f6rne\u011fin forumlar) ve di\u011fer alanlar dezenformasyonun yay\u0131labilece\u011fi merkezlerdir. \u00d6zellikle halkla ili\u015fkiler alan\u0131, yap\u0131lacak eylemin amac\u0131na g\u00f6re basit bir tan\u0131t\u0131m olabilece\u011fi gibi bariz bir dezenformasyon da olabilir.<\/strong><\/span><\/p>

Dezenformasyon, yanl\u0131\u015f veya do\u011frulu\u011fu kolay kan\u0131tlanamayan ve kas\u0131tl\u0131 olarak yay\u0131lan bilgilerdir. Rakiplerini rencide etmeyi, a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131p k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi ama\u00e7layan \u201ckar\u015f\u0131 propaganda\u201d ile benzerlik i\u00e7indedir. Sahte belge, el yaz\u0131s\u0131, fotomontaj ve montaj filmler ile fabrikasyon istihbarat ve dedikodular\u0131n duyurulmas\u0131 gibi y\u00f6ntemleri bilinir. Sosyal alanda, bireyleri ve toplumlar\u0131 y\u00f6nlendirmek amac\u0131yla, yanl\u0131\u015f bilgi ve haber vermek i\u00e7in kullan\u0131lan en \u00f6nemli ara\u00e7lar\u0131ndan biridir. Espiyonaj veya askeri istihbarat alan\u0131nda dezenformasyon, d\u00fc\u015fman kuvvetleri yanl\u0131\u015f kararlar ald\u0131rmaya y\u00f6nelik olarak \u00e7\u0131kart\u0131labilir. Has\u0131m tarafta psikolojik \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc olu\u015fturulmas\u0131 ve motivasyonun k\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Yanl\u0131\u015f bilgi \u00fcretme ve yayma yoluyla yap\u0131labilece\u011fi gibi mevcut bir bilgiyi k\u00f6t\u00fc maksatla kullanma ve \u00e7arp\u0131tarak verme y\u00f6ntemi de uygulanabilir.<\/strong><\/span><\/p>

\u201cGeleneksel propaganda veya \u201cB\u00fcy\u00fck Yalan\u201d teknikleri toplumsal seviyede hissiyat\u0131 motive veya demotive etme amac\u0131 ta\u015f\u0131rken; dezenformasyon, makul seviyede kitleleri ku\u015fkuda b\u0131rakan \u00e7arp\u0131tma bilgiler veya bu bilgilerin yanl\u0131\u015f ve kas\u0131tl\u0131 sonu\u00e7lara ba\u011flanmas\u0131 yoluyla manip\u00fcle etme amac\u0131na hizmet etmektedir. E\u011fer hedef kitle bu tip kontrolden etkilenebilecekse uygulanan di\u011fer bir teknik, ger\u00e7eklerin gizlenmesi veya sans\u00fcrlemedir. Bu bilgi alma kanallar\u0131 tamamen kapat\u0131lmadan b\u0131rak\u0131labilirse, bu k\u0131s\u0131tl\u0131 bilgilerin dezenformasyon ile doldurulabilmesi ve hasm\u0131n kolayca ispatlanamaz bir\u00e7ok iddialar ile birlikte ku\u015fkulu bir halde b\u0131rak\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn hale gelir. Yukar\u0131daki Kur\u2019an ayetlerinde de belirtildi\u011fi gibi, baz\u0131 ger\u00e7ek bilgileri ve g\u00f6zlemleri baz\u0131 yanl\u0131\u015f yorumlar ve yalanlarla kar\u0131\u015ft\u0131rmak veya baz\u0131 ger\u00e7ek bilgilerin sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 vererek yanl\u0131\u015f yorumlarla bilgiyi da\u011f\u0131tmak yayg\u0131n dezenformasyon taktiklerdendir. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda emperyalist g\u00fc\u00e7lerin en sinsi ve tehlikeli politik ve psikolojik silah\u0131, dezenformasyon yani bilgiyi gizlemesi ve de\u011fi\u015ftirmesidir\u201d diyen Aykut Ar\u0131kan\u2019\u0131n tespitleri ve bundan sonraki tahlilleri olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/span><\/p>

Tarihsel S\u00fcre\u00e7 \u0130\u00e7inde Dezenformasyon \u00c7abalar\u0131\u00a0 <\/strong><\/span><\/p>

Evet, politik, askeri, ekonomik vb. konulardaki pek \u00e7ok spek\u00fclasyonun k\u00f6keninde yatan dezenformasyon kavram\u0131, k\u0131saca “yanl\u0131\u015f bilginin k\u00f6t\u00fc niyetli da\u011f\u0131t\u0131m\u0131”<\/em><\/strong> olarak tan\u0131mlanabilir. Baz\u0131lar\u0131 dezenformasyonu “Devletlerin sava\u015f zaman\u0131 askeri ama\u00e7larla, totaliter h\u00fck\u00fcmetlerinse bar\u0131\u015f zaman\u0131 politik hesaplarla \u00fcrettikleri yanl\u0131\u015f bilgiler”<\/em><\/strong> olarak ifade etmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede kavram\u0131n kapsam\u0131na, “sahte belge ve iddialar, uydurma el yazmalar\u0131, montaj foto\u011fraf ve videolar, zararl\u0131 ve kas\u0131tl\u0131 dedikodular, suni korkular ve yapay istihbarat”<\/em><\/strong> konular\u0131 da girmektedir. Dezenformasyonun amac\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmalara yol a\u00e7acak derecede itibar bozucu bilgiler yayarak, ya da yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131karsamalara destek \u00e7\u0131karak, hedef ald\u0131\u011f\u0131 kitleyi zihinsel y\u00f6nden etkilemektir.<\/span><\/p>

Dezenformasyon kavram\u0131n\u0131n tarihsel k\u00f6kenleri, \u00e7ok eski \u00e7a\u011flara dayanmakla birlikte, planl\u0131 bir taktik olarak Sovyetler Birli\u011fi’nin kurulu\u015f g\u00fcnlerine kadar uzan\u0131verir. Kavram 1918\u2019de, o d\u00f6nemde GPU olarak adland\u0131r\u0131lan Sovyet Gizli Servisi KGB taraf\u0131ndan ‘dezinformatsiya’ bi\u00e7iminde kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve Bat\u0131 dillerine ge\u00e7mi\u015ftir. Bunu izleyen s\u00fcre\u00e7te, GPU \u0130kinci Ba\u015fkan\u0131 I.S. Inshlikht, ilk dezenformasyon merkezinin kurulu\u015funa \u00f6nc\u00fcl\u00fck ederek, kavram\u0131n \u00f6zel bir silah olarak kullan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirecektir. Dolay\u0131s\u0131yla, dezenformasyon kavram\u0131n\u0131n, “So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n\u201d bir \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde, bilinen en klasik dezenformasyon \u00f6rneklerinden biri, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, \u0130ngiliz \u0130stihbarat\u0131\u2019n\u0131n, Alman Silahl\u0131 Kuvvetleri\u2019ni, Normandiya \u00c7\u0131karmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda var olandan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir kuvvetin \u00e7\u0131karma yapaca\u011f\u0131na inand\u0131rmas\u0131 g\u00f6sterilir.<\/strong><\/span><\/p>

Di\u011fer bir \u00f6rnek ise, 1960’larda ClA’n\u0131n, Endonezya Ba\u015fkan\u0131 Sukarno’yu M\u00fcsl\u00fcman kamuoyu \u00f6n\u00fcnde zay\u0131flatarak devirmek i\u00e7in, Sukarno’ya benzeyen bir ki\u015finin rol ald\u0131\u011f\u0131, pornografik i\u00e7erikli bir filmi da\u011f\u0131tmas\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong><\/span><\/p>

Kore Sava\u015f\u0131’nda Sovyetler Birli\u011fi’nin, Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ni, \u201ck\u00f6yleri basmak, sivil halk\u0131 vurmak ve biyolojik-kimyasal silahlar kullanmakla\u201d <\/em><\/strong>itham etmesi; bilinen di\u011fer bir dezenformasyon uygulamas\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekte, Sovyetler Kore’de \u015earbon kullanm\u0131\u015f ve su\u00e7u da Amerikal\u0131lara atm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn Irak\u2019ta, Libya\u2019da ve Suriye\u2019de hem \u015eiilerin hem de S\u00fcnnilerin camilerini ve kahvehanelerini bombalayan Amerika\u2019n\u0131n, El Kaide\u2019yi su\u00e7lu g\u00f6stermesi bunun bir devam\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>

Dezenformasyon kampanyalar\u0131n\u0131n bazen ters tepmesi de g\u00f6r\u00fclebilen bir durumdur. AIDS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 1980’lerin ba\u015f\u0131nda, Sovyetler\u2019in bu hastal\u0131\u011f\u0131 ABD’nin siyahlara kar\u015f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi ve bir biyolojik silah olarak kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki kampanyas\u0131, 1987’de Amerikal\u0131lar\u0131n AIDS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavisi ama\u00e7l\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar konusunda Sovyetlerle i\u015f birli\u011fini kesebilecekleri tehdidi \u00fczerine, durdurulmu\u015ftur. Dezenformasyon uygulamalar\u0131n\u0131n kimi zaman denetimden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, sa\u00e7mal\u0131k derecesindeki sonu\u00e7lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve asl\u0131nda zaten b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 durumlar da vard\u0131r. Bunlar\u0131n en bilineni, 1960’larda Fransa’daki k\u00fc\u00e7\u00fck bir gizli cemiyet olan ‘Prieure de Sion’ (Sion Manast\u0131r\u0131)<\/strong> cemiyetinin Rahibi Pierre Plantard’\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131, manast\u0131r ve cemiyetinin k\u00f6keninin Orta \u00c7a\u011flara dek gitti\u011fi \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Sahte belgeler ve dedikodularla yay\u0131lan bu kampanya, 1980’lerde bir dizi ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekerek, Plantard’\u0131n asl\u0131nda Hz. \u0130sa’n\u0131n soyundan geldi\u011fini iddia eden de\u011fi\u015fik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na, hatta konunun; s\u0131k\u00e7a g\u00fcndeme gelen ve filmi dahi \u00e7ekilen Dan Brown’un ‘Da Vinci \u015eifresi’<\/em><\/strong> adl\u0131 roman\u0131na kadar girmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>

Aktif \u00d6nlemler ve Propaganda Ara\u00e7lar\u0131<\/strong><\/span><\/p>

Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen \u00f6zel dezenformasyon merkezinin kurulu\u015fu, Sovyet ve Rus g\u00fcvenlik servislerinin (Cheka, OGPU, NKVD, KGB, GRU, FSB ve SVR) kullanageldi\u011fi ‘Aktif \u00d6nlemler’ ad\u0131 verilen bir dizi uygulaman\u0131n da \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r; bunlar beyaz, gri ve siyah<\/strong> olarak derecelendirilmi\u015f propaganda uygulamalar\u0131, resmi belge sahtek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 ve politik bask\u0131lard\u0131r.<\/span><\/p>

Aktif \u00d6nlemler, di\u011fer bir yandan da D\u00fcnya Bar\u0131\u015f Konseyi<\/strong> benzeri uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmelerin, yabanc\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131n\u0131n angajman\u0131, sosyalist e\u011filimli ve muhalefetteki partilere arka \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00fclkelerindeki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadeleleri ile yeralt\u0131, devrimci, b\u00f6l\u00fcc\u00fc, yasad\u0131\u015f\u0131 ve ter\u00f6rist gruplar\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131n\u0131 da kapsam\u0131\u015ft\u0131r. Propaganda uygulamalar\u0131n\u0131n derecelendirilmesinde kullan\u0131lan beyaz, gri ve siyah renkleri, eski Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin propaganda uygulamalar\u0131n\u0131n etkinlik derecesiyle al\u00e2kal\u0131d\u0131r. Beyaz Propaganda<\/strong>, Sovyet Kom\u00fcnist Partisi Enformasyon Ofisi’nin, genellikle Moskova Radyosu, Novosti Kanal\u0131, bro\u015f\u00fcr ve dergilerle, Sovyet h\u00fck\u00fcmeti a\u00e7\u0131klamalar\u0131 gibi resmi kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen propaganda uygulamalar\u0131d\u0131r. Gri Propaganda<\/strong>, Kom\u00fcnist Parti\u2019nin Enternasyonal Departman\u0131 \u00fczerinden di\u011fer \u00fclkelerdeki kom\u00fcnist partiler ile Sovyetler\u2019in uluslararas\u0131 enformasyon \u015febekesi \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fen propaganda uygulamalar\u0131d\u0131r. Siyah Propaganda<\/strong> ise, do\u011frudan do\u011fruya KGB taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve etki ajanlar\u0131, medyadaki gizli ajanlar ve 1959 y\u0131l\u0131na dek, suikastlar yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirilen propaganda uygulamal\u0131d\u0131r. Siyah Propaganda uygulamalar\u0131, bir \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n taraflar\u0131ndan birinden kaynaklan\u0131yor g\u00f6z\u00fck\u00fcrken, asl\u0131nda di\u011fer taraftan kaynaklanan sata\u015fmalard\u0131r. Bunlar genelde d\u00fc\u015fman\u0131 horlamak, karma\u015faya s\u00fcr\u00fckleyip \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011fratmak ya da yanl\u0131\u015f tan\u0131tmak i\u00e7in kullan\u0131lan propagandalard\u0131r. Bu giri\u015fimler, kayna\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olmayan Gri Propaganda ve kayna\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olan Beyaz Propagandayla, Siyah Propagandan\u0131n kayna\u011f\u0131ndaki karma\u015fa y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131la\u015f\u0131rlar.<\/span><\/p>

Emekli KGB T\u00fcmgenerali Oleg Kalugin, Aktif \u00d6nlemleri<\/strong> Sovyet istihbarat\u0131n\u0131n kalbi ve ruhu olarak nitelemi\u015ftir. Kalugin’e g\u00f6re bunlar\u0131n amac\u0131 sadece istihbarat toplamak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sabotajlar yapmak, rakiplerini g\u00fc\u00e7s\u00fcz k\u0131lmak, ba\u015fta NATO olmak \u00fczere Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndaki ittifaklar\u0131n aras\u0131na her t\u00fcrden nifak sokmak, m\u00fcttefikler aras\u0131nda karma\u015fa \u00e7\u0131kartmak, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin Avrupa, Asya, Latin Amerika \u00fclkelerindeki itibar\u0131n\u0131 azaltarak, \u00e7at\u0131\u015fma ve sava\u015flara zemin haz\u0131rlamakt\u0131r. Bug\u00fcn ayn\u0131s\u0131n\u0131 ABD yapmaktad\u0131r.<\/span><\/p>

Siyah Propaganda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Sovyetler d\u0131\u015f\u0131nda da, bir dizi \u00fclke taraf\u0131ndan uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Britanya’n\u0131n, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, hayata ge\u00e7irdi\u011fi baz\u0131 siyah propaganda giri\u015fimlerinden biri de, Gustav Siegfried Eins (GS1) adl\u0131, s\u00f6zde Nazi Almanya’s\u0131 kimlikli radyo istasyonlar\u0131d\u0131r. Kendini Nazi olarak tan\u0131tan ‘Der Chef\u2019<\/strong> (\u015eef) adl\u0131 spiker, bir yandan Hitler ve yanda\u015flar\u0131n\u0131 yumu\u015fak davranmakla su\u00e7larken, di\u011fer bir yandan da Nazi Partisi’ndeki yolsuzluklar\u0131 ve cinsel sapk\u0131nl\u0131klar\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer bir \u00f6rnek ise, kendini Alman ordusunun radyosu olarak tan\u0131tan, ‘Soldatensender Calais’ <\/strong>adl\u0131 radyo istasyonu ve bu istasyonun k\u0131sa dalgadan yay\u0131n yapan ‘Kurzwellen-sender Atlantik’<\/strong> adl\u0131 yan kurulu\u015flar\u0131d\u0131r. M\u00fckemmel derecede Berlin Almancas\u0131 konu\u015fan \u0130ngiliz gazeteci Sefton Delmer y\u00f6netimindeki bu istasyonlar, m\u00fczik yay\u0131n\u0131, g\u00fcncel spor kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 ve Adolf Hitler’in konu\u015fmalar\u0131n\u0131 kendilerine perde olarak kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>

Nazi Almanya’s\u0131 da, bu uygulamalar\u0131 kullanm\u0131\u015f, \u00f6rne\u011fin 27 Nisan 1944 gecesi karanl\u0131kta gizlenen ve muhtemelen \u0130ngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne ait sahte i\u015faretler ta\u015f\u0131yan Alman u\u00e7aklar\u0131, Danimarka semalar\u0131ndan, Danimarka’da yay\u0131mlanan bir yeralt\u0131 gazetesi olan ‘Frihedsposten’ <\/strong>ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan el ilanlar\u0131 da\u011f\u0131tm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ilanlarda, Danimarkal\u0131lara; Ruslar\u0131n ya da \u00f6zel e\u011fitimli zenci Amerikan askerlerinin istilas\u0131na kar\u015f\u0131 gelmemeleri \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011fu tarih\u00e7i taraf\u0131ndan, Amerikal\u0131lar\u0131n kulland\u0131klar\u0131na inan\u0131lan uygulamalardan biri de, Japonlar\u0131n s\u00f6zde d\u00fcnya h\u00e2kimiyeti planlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u201cTanaka Memorial\u201d<\/strong> adl\u0131 sahte belgeleri da\u011f\u0131tmalar\u0131d\u0131r. Japonlar\u0131n da, Filipinlerde s\u00f6zde Amerikan Ordusu kaynakl\u0131 ilanlar da\u011f\u0131tt\u0131klar\u0131na rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sovyetler\u2019in Aktif \u00d6nlemleri\u2019ne kar\u015f\u0131, 9 Eyl\u00fcl 1982’de ABD Ba\u015fkan\u0131 Ronald Reagan, Birle\u015fik Devletler Enformasyon Ajans\u0131’na (USIA), Sovyet dezenformasyon ve propaganda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131, birimler aras\u0131 bir yap\u0131 olu\u015fturarak, \u00f6nlem almalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Kurulan Aktif \u00d6nlemler \u00c7al\u0131\u015fma Grubu\u2019nun, Sovyetler\u2019in 1991’de da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan feshedilmesine kadar, bu y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve zaten kom\u00fcnizmin kurulmas\u0131 da, y\u0131k\u0131lmas\u0131 da bir Siyonist Yahudi plan\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>

Siyah Propaganda, sadece uluslararas\u0131 ili\u015fkiler ya da askeri alanda kullan\u0131lan bir yakla\u015f\u0131m san\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Irk\u00e7\u0131 ya da ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 gruplar bu y\u00f6ntemi s\u0131k s\u0131k propaganda yapmak, taraftar toplamak ve g\u00fcndem yaratmak i\u00e7in kullanmaktad\u0131r. \u00dclkemizde PKK ile s\u00f6zde bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin propagandas\u0131 da bu \u015fekilde yap\u0131lmaktad\u0131r. Yahudilerin d\u00fcnya h\u00e2kimiyeti hedefi ve temeli say\u0131lan ‘Siyon Protokolleri’<\/strong>ni s\u00fcrekli ink\u00e2rlar\u0131 da bir dezenformasyon olay\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir \u00f6rnekse, 1982’de Fransa’n\u0131n Dreux kentinde \u0131rk\u00e7\u0131 Nasyonal Cephe\u2019nin ortaya att\u0131\u011f\u0131, bir Cezayir g\u00f6\u00e7meninin s\u00f6zde mektuplar\u0131ndaki Fransa’y\u0131 ele ge\u00e7irme planlar\u0131d\u0131r. Nasyonal Cephe bu kampanyayla, 1983 yerel se\u00e7imlerde Dreux b\u00f6lgesinde b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>

Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n siyah propaganday\u0131 kullanmas\u0131 konusunda \u00fclkemizde de \u00e7ok iyi bilinen bir \u00f6rnek, K\u00fcrt \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapan bir \u00f6rg\u00fct olan PKK’n\u0131n, kendisini \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc olarak tan\u0131tmas\u0131, i\u015fledi\u011fi cinayetlerin sorumlulu\u011funu T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri’ne y\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve kimi s\u00f6zde ayd\u0131nlar\u0131n da, \u00e7\u0131kar ve d\u0131\u015f kaynakl\u0131 itibar aray\u0131\u015flar\u0131 sonucunda, bu propagandalara alet olmalar\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>

Dezenformasyon ve G\u00fcnl\u00fck Ya\u015famda Bilgi Manip\u00fclasyonlar\u0131<\/strong><\/span><\/p>

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilgi sava\u015f\u0131n\u0131 sadece uluslararas\u0131 ili\u015fkiler, askeri operasyonlar ya da propaganda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda aramak, art\u0131k temelini yitirmi\u015f bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bunun nedeni, Manuel Castells taraf\u0131ndan ‘Enformasyonalizm’<\/strong> olarak da adland\u0131r\u0131lan, Bilgi Ekonomisi’nin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte yayg\u0131nla\u015fmas\u0131d\u0131r. Art\u0131k \u00fclkemizde de g\u00f6zlemlenebilen bu olgu, hen\u00fcz tam anlam\u0131yla Bilgi Toplumu haline gelememi\u015f toplumlar\u0131 bile etkilemektedir. Zira, k\u00fcreselle\u015fen rekabetle birlikte; bilim, teknoloji, e\u011fitim, savunma, ticaret vb. alanlar da, ister istemez bu yap\u0131lanmaya ayak uydurmak zorunda kalmaktad\u0131r. Sonu\u00e7ta, Bilgi Ekonomisi’ne ge\u00e7mi\u015f ABD ve AB gibi k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler varken, ortaya \u00e7\u0131kan Bilgi End\u00fcstrisi’nden ka\u00e7\u0131nmak ya da uzak durmak, sadece rekabette geriye d\u00fc\u015fmeye yol a\u00e7acakt\u0131r. Atat\u00fcrk’\u00fcn de dedi\u011fi gibi, “Uygarl\u0131k \u00f6yle bir \u0131\u015f\u0131kt\u0131r ki, ona kay\u0131ts\u0131z olanlar\u0131 yak\u0131p ortadan kald\u0131racakt\u0131r.”<\/em><\/strong><\/span><\/p>

\u201cBilgi ekonomisinin dolayl\u0131 ve dolays\u0131z olarak ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 bir bilgi manip\u00fclasyonu mekanizmas\u0131 vard\u0131r.<\/strong> Bu mekanizman\u0131n dolays\u0131z olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n nedenleri, g\u00f6rece politiktir\u201d \u015feklinde \u00f6nemli saptama ve tan\u0131mlamalar yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131, bilginin iletilmesindeki engelleri de aktarm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/p>

1- Yasal Engeller:<\/strong> Bir kitab\u0131n, yaz\u0131n\u0131n, filmin, haberin ya da istatisti\u011fin \u00f6\u011frenilmesinin yasalarla yasaklanmas\u0131d\u0131r. Her \u00fclkede az ya da \u00e7ok vard\u0131r. Bu tav\u0131r beyinleri k\u00f6reltmekten ve bireyleri k\u00f6lele\u015ftirmekten ba\u015fka sonu\u00e7 do\u011furmaz.<\/span><\/p>

2- Zaman Engeli:<\/strong> Bilgiye ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu anda e\u011fer \u00fcretti\u011finiz bilgi kullan\u0131ma haz\u0131r de\u011filse, ihtiya\u00e7 sahibi zaman kaybeder, rakipleriyle yar\u0131\u015famaz.<\/span><\/p>

3- Etkinlik Engeli:<\/strong> Elde edilen bilgi, kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir yarar sa\u011flam\u0131yorsa etkin say\u0131lmaz. Oyalay\u0131c\u0131, geriletici hatta aptalla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olur, hi\u00e7bir i\u015fe yaramaz.<\/span><\/p>

4- Parasal Engel:<\/strong> Yarar getirecek bilgiyi, ihtiya\u00e7 sahibinin para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda elde etmesi gerekti\u011fi zaman e\u011fer para varsa engel ortadan kalkar, ama yoksa, ihtiya\u00e7 sahibi ila\u00e7s\u0131z hastaya d\u00f6ner. Bu sorun, bilginin ve bilimin tekelle\u015fmesini do\u011furur, art\u0131k fakirler zenginlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kamaz.<\/span><\/p>

5- Kavram Engeli:<\/strong> Kullan\u0131c\u0131, ne arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011fru s\u00f6yleyemiyorsa, bilgi veren ise onun ne dedi\u011fini anlayam\u0131yorsa, bilgilendirme olamaz.<\/span><\/p>

6- Yabanc\u0131 Dil Engeli:<\/strong> Kullan\u0131c\u0131, dilini bilmedi\u011fi bir kaynaktan yararlanamaz.<\/span><\/p>

7- Bilin\u00e7 Engeli:<\/strong> Kullan\u0131c\u0131, kendi bilgi ihtiyac\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131, ya da bu ihtiyac\u0131n \u00f6zel bir niteli\u011fi oldu\u011funun bilincine varmad\u0131\u011f\u0131 zaman ortaya \u00e7\u0131kar.<\/span><\/p>

8- Titre\u015fim Engeli:<\/strong> G\u00fcnl\u00fck dilde buna dalga boyu da denir. Bir\u00e7ok nedenle, \u00f6rne\u011fin bilgi kayna\u011f\u0131 bilinmedi\u011fi zaman s\u00f6yleneni alg\u0131layamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kullan\u0131c\u0131, bilginin do\u011frulu\u011funa inanamaz.<\/span><\/p>

9- Ula\u015f\u0131m Engeli: <\/strong>Bilgi, e\u011fer kullan\u0131c\u0131n\u0131n ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 yerdeyse, bu engel vard\u0131r. Yani kullan\u0131c\u0131, ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bilgiye kavu\u015famaz.<\/span><\/p>

10- \u0130\u015flem Engeli:<\/strong> Bilgi iletme i\u015flemlerinin yetersizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden ortaya \u00e7\u0131kan bu engel, en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan engeldir. Yani ileti\u015fim zorluklar\u0131 nedeniyle, bilgi kayna\u011f\u0131na var\u0131lamaz.<\/span><\/p>

ABD’nin daha 1974 y\u0131l\u0131nda Jackson Yasa Tasar\u0131s\u0131 yoluyla g\u00fcndeme ald\u0131\u011f\u0131, bilimsel ve teknik bilginin stratejik \u00f6nemleri gere\u011fi s\u00fcreli yay\u0131nlar, bilgisayar yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 vb. bilgi \u00fcr\u00fcnlerinin ihrac\u0131n\u0131 Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n iznine ba\u011flamas\u0131, yukar\u0131daki engellerin, bilginin manip\u00fclasyonu konusunda politik y\u00f6nden ne kadar \u00f6nemsendi\u011finin a\u00e7\u0131k bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte, b\u00fcy\u00fck \u00fclkelerin kendi bilgi \u00fcr\u00fcnlerini bu derece koruyup kollamalar\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00fclkemizde ulusal kaynakl\u0131 bilginin g\u00f6z ard\u0131 edilip, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n uluslararas\u0131 at\u0131f dizinlerine girmeye zorlanarak, yabanc\u0131 dilde bilimsel \u00fcretimin adeta te\u015fvik edilmesi, kimi \u00fcniversite k\u00fct\u00fcphanelerinde T\u00fcrk\u00e7e kaynaklar\u0131n \u0130ngilizce konu ba\u015fl\u0131klar\u0131yla kataloglanmas\u0131 olgular\u0131, \u00fczerinde yo\u011fun olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken konulard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>

Bilginin ekonomik nedenlerle manip\u00fclasyonu, temelde ekonomik \u015fartlar\u0131n (\u00f6l\u00e7ek ekonomisinin) do\u011fal bir sonucu olsa da, Shapiro ve Varian taraf\u0131ndan S\u00fcr\u00fcmleme (Versioning) metodolojisi kavram\u0131 alt\u0131nda toplanan bu yakla\u015f\u0131m, sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ciddi bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmelidir. Shaphiro ve Varian, ‘Information Rules’ adl\u0131 yap\u0131tlar\u0131nda bilgi \u00fcr\u00fcnleri olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131, kitaplar, dergiler, gazeteler, sinema filmleri, televizyon programlar\u0131, bilgisayar yaz\u0131l\u0131mlar\u0131, veri tabanlar\u0131 vb.nin hep ayn\u0131 \u00fcr\u00fcn y\u00f6netimi mekanizmas\u0131n\u0131 kulland\u0131klar\u0131n\u0131 saptam\u0131\u015flard\u0131r. Bunun nedeni, bilgi \u00fcr\u00fcnlerinin sabit maliyetlerinin tamamen yitik maliyetler olmas\u0131, yani bir bilgi \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcretilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda bu maliyetlerin ba\u015fka alanda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi olgusu (s\u00f6z gelimi bir sinema filminin bir kez \u00e7ekilmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda, bununla sadece film \u00fcretilebilece\u011fi, oysa pencere cam\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan ham madde yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n otomobil cam\u0131 i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fi) ve de\u011fi\u015fken maliyetlerin bu sabit \u00fcretim maliyetlerinin yan\u0131nda \u00f6nemsiz kald\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. S\u00f6z gelimi b\u00fct\u00e7esi 10 milyon TL olan bir filmin, DVD bi\u00e7iminde \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 1 TL dahi tutmaz. Dolay\u0131s\u0131yla, bir bilgi \u00fcr\u00fcn\u00fc ne kadar \u00e7ok \u00e7o\u011falt\u0131l\u0131rsa, ortalama maliyeti o kadar d\u00fc\u015fer ve k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da ayn\u0131 oranda artar. \u00d6rne\u011fin gazetelerin, bas\u0131l\u0131 n\u00fcshalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, internet s\u00fcr\u00fcmlerini de bedava sunmalar\u0131n\u0131n nedeni budur. Gazeteye haber \u00fcretimi i\u00e7in sarf edilen maliyet, nas\u0131lsa yitiktir. Gazetenin \u00fcretim maliyetinin yan\u0131nda \u00f6nemsiz kalan internet \u00fczerinden yay\u0131mlama maliyeti, bu mecradan sa\u011flanan inan\u0131lmaz reklam gelirini, hi\u00e7bir mecrayla k\u0131yaslanamayacak kadar y\u00fcksek hale getirmektedir.<\/span><\/p>

Yazarlar \u00f6l\u00e7ek ekonomisinin bu do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n, pazarda var olan, y\u00fcksek beklentili ve fiyat hassasiyeti olmayan al\u0131c\u0131lar i\u00e7in, d\u00fc\u015f\u00fck s\u00fcr\u00fcm ve y\u00fcksek k\u00e2r marj\u0131 modeli, fiyat hassasiyeti d\u00fc\u015f\u00fck olan al\u0131c\u0131lar i\u00e7in de, y\u00fcksek s\u00fcr\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fck k\u00e2r marj\u0131 (s\u00fcr\u00fcmden kazanmak) modeliyle kullan\u0131labilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ortaya koyarlar. S\u00fcr\u00fcmleme ad\u0131n\u0131 verdikleri y\u00f6ntemle, her iki modeli farkl\u0131 beklentideki al\u0131c\u0131lara ula\u015ft\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yazarlar bu ama\u00e7la, bir dizi S\u00fcr\u00fcmleme tekni\u011fi tan\u0131mlarlar; ki bunlar da bilginin ekonomik nedenlerle manip\u00fclasyonu bak\u0131m\u0131mdan, can al\u0131c\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131rlar. Bu tekniklerin baz\u0131lar\u0131, ger\u00e7ekten de bu konuda ne kadar duyarl\u0131 olmak gerekti\u011finin de kan\u0131t\u0131d\u0131rlar. S\u00f6z gelimi:<\/span><\/p>

– Geciktirme Tekni\u011fi:<\/strong> Ayn\u0131 bilginin, gecikmesiz s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn daha pahal\u0131, gecikmeli s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn daha ucuza pazarlanmas\u0131. \u00d6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin maddi kaynak yetersizlikleri nedeniyle, bilgiye daha ge\u00e7 ula\u015fmalar\u0131na yol a\u00e7abilecek bu teknik, ne yaz\u0131k ki politik nedenlerle de, bask\u0131 arac\u0131 olarak kullan\u0131labilir.<\/span><\/p>

– \u0130\u015fletim Hilesi:<\/strong> \u00d6zellikle teknolojiye dayal\u0131 bilgi \u00fcr\u00fcnlerinin \u00f6rne\u011fin yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck s\u00fcr\u00fcmlerinin daha yava\u015f \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Yine ayn\u0131 nedenle, bir bask\u0131 arac\u0131 olarak kullan\u0131labilir.<\/span><\/p>

– Kapasite ve Kalitesi:<\/strong> Ayn\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn, d\u00fc\u015f\u00fck kapasiteli s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fcn daha ucuza sat\u0131lmas\u0131. \u00dclkemizin bir zamanlar mahk\u00fbm edildi\u011fi ucuz ansiklopedi furyas\u0131n\u0131n nedeni budur.<\/span><\/p>

– \u0130\u015flevsellik \u00d6nceli\u011fi:<\/strong> Daha y\u00fcksek i\u015flevselli\u011fe sahip s\u00fcr\u00fcmlerin, daha pahal\u0131 olmas\u0131. Gene \u00f6nemli bir bask\u0131 arac\u0131 olabilecek bir teknik.<\/span><\/p>

– Kapsam Geni\u015fli\u011fi:<\/strong> Daha geni\u015f kapsaml\u0131 s\u00fcr\u00fcmlerin daha pahal\u0131ya sat\u0131\u015f\u0131. Belki de, en g\u00fc\u00e7l\u00fc bask\u0131 arac\u0131 olabilecek teknik budur.<\/span><\/p>

\u00d6zetle: G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi, dezenformasyon uygulamalar\u0131, So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n bir sonucu olarak, varl\u0131klar\u0131n\u0131 bug\u00fcne dek s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu uygulamalar\u0131 bilginin manip\u00fclasyonu olgusundan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekir. Zira, etkileri bak\u0131m\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc benzerlikler ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar. Her iki alanda da, bilgi olgusu stratejik bir unsurdur ve kimi zaman bir silah olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bilginin her iki alanda da silah olarak kullan\u0131m\u0131 gizli ve perdelenmi\u015ftir. Bilginin gizli ve perdeli bir \u015fekilde bir silah olarak kullan\u0131m\u0131 da, toplumlar, devletler ve sistemler \u00fczerinde y\u0131k\u0131c\u0131 ve zararl\u0131 bir etki olu\u015fturur. Dezenformasyonun ve bilgi manip\u00fclasyonunun y\u0131k\u0131c\u0131 ve zararl\u0131 etkilerinden korunmak i\u00e7in \u00f6ncelikle, uyan\u0131k ve dikkatli olmak \u00f6nemlidir. Sonra da, do\u011fru bilginin, yanl\u0131\u015f bilgiyi her zaman kovaca\u011f\u0131ndan hareketle, do\u011fru bilgiyi do\u011fru ara\u00e7larla aray\u0131p bulmak gereklidir, yani \u201cen hakiki m\u00fcr\u015fit olan bilimsel y\u00f6ntem ve projeler geli\u015ftirilmelidir\u201d<\/em><\/strong>[2]<\/sup><\/a> ve de, milli ve insani bir duyarl\u0131l\u0131k ve tutarl\u0131l\u0131kla hareket edilmelidir.<\/strong><\/span><\/p>

Bankac\u0131l\u0131kta Bilgi \u0130stihbarat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/span><\/p>

Alternatifbank\u2019\u0131n<\/strong> Yunanl\u0131 Alpha Bank\u2019a<\/strong> sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 engelleyen \u2018casusluk skandal\u0131\u2019<\/em><\/strong> Aksiyon dergisinde yer alan bir haberle yeni bir boyut kazanm\u0131\u015ft\u0131. 2001 y\u0131l\u0131nda kamu bankalar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in kurulan Finansal Teknoloji Hizmetleri A.\u015e. (Fintek) \u015firketi \u00fczerinden \u00e7ok gizli bir casusluk faaliyeti ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Ziraat ve Halk Bankas\u0131\u2019nda saklanan t\u00fcm verileri \u00f6zel bir yaz\u0131l\u0131mla ele ge\u00e7iren yabanc\u0131 gizli servisler, bunlara ilaveten kamu bankalar\u0131na ait bir\u00e7ok bilgiyi de ele ge\u00e7irmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Aksiyon dergisinin haberine g\u00f6re, ABD Merkezi Haberalma \u00d6rg\u00fct\u00fc (CIA) ve \u0130srail Gizli Servisi (MOSSAD) taraf\u0131ndan ortakla\u015fa ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu operasyonla, maa\u015f\u0131n\u0131 kamu bankalar\u0131ndan alan 5 bin M\u0130T mensubunun da ger\u00e7ek kimlikleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u015eirketin \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir operasyonda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulayan bir istihbarat yetkilisi, \u015fok operasyonun amac\u0131n\u0131 \u015fu s\u00f6zlerle aktarm\u0131\u015ft\u0131; \u201cBirincisi, bankac\u0131l\u0131k sisteminin omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturan kamu bankalar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bilgi edindiler. \u0130kincisi, maa\u015f\u0131n\u0131 bu bankalar eliyle alan kamu g\u00f6revlilerini, \u00f6zellikle de istihbarat\u00e7\u0131lar\u0131 tespit ettiler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise, T\u00fcrk ekonomisinin k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda bilgi edinip, yeni operasyonlar i\u00e7in imk\u00e2n ve f\u0131rsat \u00fcrettiler\u201d<\/em><\/strong><\/span><\/p>

Uzmanlar, yabanc\u0131 gizli servislerin benzer bir yolla Uluslararas\u0131 Para Fonu (IMF) ve D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019na ait gizli bilgileri de ele ge\u00e7irdiklerini hat\u0131rlat\u0131yordu. Ulusal G\u00fcvenlik Ajans\u0131 (NSA) taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u2018Promis\u2019 isimli \u00f6zel bir yaz\u0131l\u0131m program\u0131n\u0131 sat\u0131n alan bu iki kurum, programdaki a\u00e7\u0131klar\u0131 fark etmemi\u015f ve \u00fcye \u00fclkelerin bankac\u0131l\u0131k s\u0131rlar\u0131n\u0131n CIA ve MOSSAD\u2019\u0131n eline ge\u00e7mesi sonucunu do\u011furmu\u015ftu. Skandal\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z gazeteciler taraf\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131 yetkilileri program\u0131 kulland\u0131klar\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f ve kamuoyundan \u00f6z\u00fcr dilemeye mecbur olmu\u015ftu.<\/span><\/p>

Derginin haberine g\u00f6re, So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fime ayak uyduran istihbarat \u00f6rg\u00fctleri 1992 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u201cekonomik casusluk\u201d faaliyetlerine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Eskinin h\u0131zl\u0131 silah \u00e7eken ve araba kullanan, o davetten bu resepsiyona ko\u015fan diplomat kisveli James Bond tipi casuslar d\u00f6nemini kapat\u0131p, i\u015f adam\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc casuslar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flayan gizli servislerin bir numaral\u0131 hedefi ise art\u0131k finansal kurulu\u015flar yani banka ve sigorta \u015firketleri olmaktayd\u0131. Bu tarihten itibaren ekonomik nitelikli operasyonlar\u0131n gizli servislerin ba\u015fl\u0131ca u\u011fra\u015f alan\u0131 haline geldi\u011fini kaydeden istihbarat yetkilileri, Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n (M\u0130T) Alpha Bank\u2019\u0131n sat\u0131\u015f\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcn \u00fclke g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/p>

Muhaberat\u2019\u0131n operasyonu emniyete tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131!<\/strong><\/span><\/p>

Ayn\u0131 derginin g\u00fcndeme getirdi\u011fi bir di\u011fer bankac\u0131l\u0131k operasyonunun perde arkas\u0131nda ise, Saddam H\u00fcseyin\u2019in gizli servisi El Muhaberat yer al\u0131yordu. Kemal Derink\u00f6k\u2019\u00fcn sahibi oldu\u011fu \u0130\u015f\u00e7i Kredi Bankas\u0131\u2019n\u0131n Irak Gizli Servisi El Muhaberat taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 Emniyet \u0130stihbarat\u0131 taraf\u0131ndan engelleniyordu. 10 \u015fubesi ve 150 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir banka olan \u0130\u015f\u00e7i Kredi Bankas\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n kasas\u0131nda ise topu topu 15 milyon dolar bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n, neden Saddam y\u00f6netimindeki Irak gizli servisinin hedefi oldu\u011fu, bug\u00fcn dahi esrar\u0131n\u0131 koruyordu.[3]<\/sup><\/a><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

<\/a><\/span><\/p>

  1. 13.08.2013 \/ H\u00fcrriyet \/ Sedat Ergin<\/span><\/li>
  2. Yrd. Do\u00e7. Dr. Aykut Ar\u0131kan \/ Haziran \u2013 2007 \/ Strateji Dergisi<\/span><\/li>
  3. cihan<\/span><\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
    \u00a0 <\/p>\n

    BOP projesiyle T\u00fcrkiye'yi par\u00e7alamay\u0131 "Kutsal Ama\u00e7" haline getiren ABD ve \u0130srail'e ra\u011fmen, Afganistan ve Pakistan'\u0131n \u0130ran'la iyi ili\u015fkiler kurmaya ve kendi i\u00e7lerinde toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik kararl\u0131l\u0131klar\u0131; d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 b\u00f6lgesel bir ittifak\u0131 olu\u015fturma f\u0131rsat\u0131 do\u011fururken, T\u00fcrkiye'nin ve AKP'nin teslimiyet\u00e7i tavr\u0131 kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu. <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"class_list":["post-1137","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aralik-2007"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1137","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1137"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1137\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1137"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1137"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1137"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}