<\/p>\n
TÜM OSMANLI PAD\u0130\u015eAHLARI VE FARKLI VASIFLARI (2)<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n IV. Murad (1623-1640)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Dördüncü Murad, 26 Temmuz 1612 tarihinde, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Birinci Ahmed, annesi Mahpeyker Kösem Sultan’d\u0131r. Sultan Dördüncü Murad; uzun boylu, iri cüsseli, yuvarlak yüzlü ve heybetli bir padi\u015faht\u0131. Osmanl\u0131 Sultanlar\u0131n\u0131n en kudretlilerinden biri say\u0131l\u0131rd\u0131. Son derece zeki, gözü pek, cesur, kuvvetli ve enerjik bir insand\u0131. Sultan Dördüncü Murad, çok iyi cirit ve ok atard\u0131. Bu gücünü kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sava\u015flarda da ortaya koyard\u0131. Din büyüklerine hürmet eder, \u015eeyhülislâm Yahya Efendi’ye “Baba” diye hitap ederdi. Osmanl\u0131 ülkesinde içki ve tütünü yasaklad\u0131. Belli bir saatten sonra gece soka\u011fa ç\u0131kma yasa\u011f\u0131 uygulad\u0131. Arapçay\u0131 ve Bat\u0131 dillerini çok iyi bilirdi. \u0130lmi ve ilim adamlar\u0131n\u0131 çok sever, f\u0131rsat buldukça ilim meclislerine gider, onlar\u0131 yeni çal\u0131\u015fmalar yapmalar\u0131 için te\u015fvik ederdi. Sultan Dördüncü Murad döneminin önemli olaylar\u0131ndan biri de Hezarfen Ahmed Çelebi’nin kanat takarak, Galata Kulesi’nden Üsküdar’a uçmas\u0131yd\u0131. Sultan Dördüncü Murad, çevresinde olup bitenleri dikkatle takip eder, inisiyatifini kullanmakta asla sak\u0131nmazd\u0131. Hükümdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda annesinin etkisinde kald\u0131ysa da daha sonra sarayda kad\u0131nlar\u0131n saltanat\u0131na son verdi; hain ve hilekâr sadrazamlar\u0131 \u015fiddetle cezaland\u0131rd\u0131. Memleket meselelerini yak\u0131ndan takip edip, çözümler üretmeye çal\u0131\u015ft\u0131. On yedi y\u0131l hükümdarl\u0131k yapt\u0131ktan sonra, henüz 28 ya\u015f\u0131nda vefat etti.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Dördüncü Murad, ko\u015fu halindeki bir at\u0131n üzerinden ba\u015fka bir ata atlayabilecek kadar iyi bir biniciydi.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Dördüncü Murad’\u0131n saltanat\u0131n\u0131 iki devreye ay\u0131rmak laz\u0131md\u0131r. Henüz on bir ya\u015f\u0131nda iken tahta geçti\u011finden, devlet i\u015fleri büyük ölçüde annesi Kösem Sultan’\u0131n elinde yürümekteydi. Onunla birlikte olan vezirler, IV. Murad’\u0131n gözünün önünde Haf\u0131z Ahmed Pa\u015fa’y\u0131 askere parçalatmaktan çekinmemi\u015fler, genç padi\u015fah\u0131 da korkuyla deh\u015fete dü\u015fürmü\u015flerdir. Osmanl\u0131 memleketlerinde asayi\u015f ve huzur kalmam\u0131\u015f, zorbalar \u015fehirleri ele geçirmi\u015flerdi. Delikanl\u0131l\u0131k ça\u011f\u0131nda idareyi bizzat ele ald\u0131ktan sonrad\u0131r ki, Sultan Dördüncü Murad biraz da \u015fiddet yolu ile bütün zorbalar\u0131 sindirmi\u015f, tekrar devlet hâkimiyetini yeniden tesis etmi\u015fti. Tütün yasa\u011f\u0131 bahanesiyle kahvehanelerde toplanan i\u015fsiz, güçsüz, zorba tak\u0131m\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131na al\u0131vermi\u015f, \u015fiddetli ceza ve hatta idamlarla tekrar idarî ve adlî nizam\u0131 kurabilmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n Dördüncü Murad, 8 May\u0131s 1638’de büyük bir orduyla ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 seferde 6 ay sonra Ba\u011fdat’a varm\u0131\u015f, 24 Aral\u0131k 1638’de \u015fehri fethetmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Bu sefer s\u0131ras\u0131nda Elaz\u0131\u011f-A\u011f\u0131n’dan geçerken me\u015fhur Genç Osman da sefere kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Dördüncü Murad Elaz\u0131\u011f Merkez Mollakendi ve Ali\u015fam beldelerinde birer cami yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/strong><\/p>\n \u0130brahim (1640-1648)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Birinci \u0130brahim, 5 Kas\u0131m 1615 tarihinde, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Birinci Ahmed, annesi Mahpeyker Kösem Sultan’d\u0131r. Sultan Birinci \u0130brahim; uzun boylu, kuvvetli vücutlu ve kumral sakall\u0131 birisiydi. Annesi onun yeti\u015ftirilmesi için çok gayret göstermi\u015fti. A\u011fabeyi Sultan Dördüncü Murad’\u0131n ani vefat\u0131, zaten öldürülme endi\u015fesiyle harap olmu\u015f \u015eehzade \u0130brahim’i çok etkilemi\u015f, hatta padi\u015fah oldu\u011funa inanmak bile istememi\u015fti. Ancak; annesinin ve devlet erkân\u0131n\u0131n yeminlerinden ve a\u011fabeyi Sultan Dördüncü Murad’\u0131n cenazesini gördükten sonra a\u011fabeyinin vefat\u0131na kesin olarak inan\u0131verdi. Sadrazam Kara Mustafa Pa\u015fa, Taht Odas\u0131’na geçen Sultan Birinci \u0130brahim’in ba\u015f\u0131na H\u0131rka-i Saadet Dairesi’nden getirilen, Hz. Ömer’in Sar\u0131\u011f\u0131’n\u0131 yerle\u015ftirdi. Sultan Birinci \u0130brahim tahta oturdu ve ellerini açarak dua etti: “Elhamdülillah. Ya Rabbi! Benim gibi zaif ve aciz bir kulunu bu makama lây\u0131k gördün. Saltanat günlerimde hay\u0131rl\u0131 hizmetlerimle milletimi ho\u015f-hâl eyle ve birbirimizden ho\u015fnûd eyle!”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n \u015eehzade karde\u015fler ve kuzenler aras\u0131nda taht kavgalar\u0131 ya\u015fanmas\u0131n, Devletin birli\u011fi ve Milletin dirli\u011fi bozulmas\u0131n diye al\u0131nan fetvalar üzerine uygulanan “baz\u0131lar\u0131n\u0131 etkisiz k\u0131lma veya göz hapsinde tutma”<\/em> gibi tedbirler, maalesef istismar edilerek birtak\u0131m zulümlere bile bahane yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Neyse ki, sonraki zamanlarda bu yanl\u0131\u015f ve haks\u0131z uygulamalar kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Birinci \u0130brahim, tahta geçti\u011fi ilk y\u0131llarda sinir hastal\u0131\u011f\u0131 yüzünden s\u0131k s\u0131k kriz geçirdi\u011fine rastlan\u0131rd\u0131. Ancak, daha sonraki y\u0131llarda toparlan\u0131p devlet i\u015fleriyle bizzat ilgilenmeye ba\u015flad\u0131. Sultan Birinci \u0130brahim, tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda soyunun tek \u015fehzadesi o kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu yüzden ilk o\u011flu \u015eehzade Mehmed (Sultan Dördüncü Mehmed) do\u011fdu\u011funda ülkede \u015fenlikler düzenlendi (2 Ocak 1642). Sultan Birinci \u0130brahim, çok cömert ve lütufkâr bir padi\u015faht\u0131. Fakirlere ve kimsesizlere yard\u0131m etmeyi çok severdi. Ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 fermanlarla açl\u0131k ve k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n önlenmesine çal\u0131\u015ft\u0131. Saltanat\u0131 s\u0131ras\u0131nda, maalesef annesi Kösem Sultan’\u0131n etkisinde çok kald\u0131. Sekiz y\u0131l dokuz ay padi\u015fahl\u0131k yapt\u0131ktan sonra, 18 A\u011fustos 1648 tarihinde, bo\u011fularak öldürüldü. Sultan Birinci \u0130brahim hakk\u0131nda, kendi devrine kadar uzanan Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131nda, aklî dengesinin bozuk oldu\u011funa dair hiçbir bilgi yoktur. Bu kaynaklar, Sultan Birinci \u0130brahim’in özelliklerinden ve yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerden övgüyle bahsetmektedir. Sadece son zamanlarda baz\u0131 yazarlar, onun için “Deli” demektedirler. Sultan Birinci \u0130brahim’e “Deli” ve “Gaddar” diyen ve ad\u0131n\u0131n öyle yay\u0131lmas\u0131 için çal\u0131\u015fanlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n, Sultan Birinci \u0130brahim taraf\u0131ndan idam ettirilen \u0130ranl\u0131 \u015eii misyoneri Emirgûneo\u011flu’nun adamlar\u0131 oldu\u011fu söylenmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Birinci \u0130brahim, tahta geçti\u011finde yirmi be\u015f ya\u015f\u0131ndayd\u0131. \u015eehzadeli\u011fi s\u0131ras\u0131nda öldürülece\u011fi endi\u015fesi ile sinirleri son derece bozulmu\u015f bir insand\u0131. Bu s\u0131rada sadrazaml\u0131k koltu\u011funda bulunan Kemanke\u015f Kara Mustafa Pa\u015fa devlet i\u015flerini en iyi \u015fekilde yürütmeyi ba\u015fard\u0131. Kemanke\u015f Kara Mustafa Pa\u015fa, Safevilerle Kasr-\u0131 \u015eirin Antla\u015fmas\u0131’n\u0131 imzalay\u0131p, \u0130stanbul’a geldikten sonra, giri\u015fti\u011fi malî i\u015flerde de ba\u015far\u0131l\u0131 ve yararl\u0131 sonuçlar ald\u0131. Ocakl\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131 indirip maa\u015flar\u0131n\u0131n düzenli olarak verilmesini sa\u011flad\u0131. Bu olumlu faaliyetler sonunda devlet bütçesi denkle\u015fmi\u015f oldu. Donanma i\u015fleriyle de ilgilenen Kemanke\u015f Mustafa Pa\u015fa, her y\u0131l belirli miktarlarda Kad\u0131rgalar yap\u0131l\u0131p donat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n IV. Mehmed (1648-1687)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Dördüncü Mehmed, 2 Ocak 1642’de, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Birinci \u0130brahim, annesi Rus as\u0131ll\u0131 Turhan Hatice Sultan’d\u0131r. Sultan Dördüncü Mehmed; orta boylu, beyaz tenli ve yan\u0131k çehreliydi. Ata çok bindi\u011fi için vücudu öne e\u011fikti. Annesi onu çok iyi yeti\u015ftirdi. \u0130yi bir tahsil gördü. Babas\u0131 Sultan \u0130brahim’in öldürülmesi üzerine 8 A\u011fustos 1648 günü, henüz yedi ya\u015f\u0131nda iken padi\u015fah oldu. \u0130çkiyi yasaklay\u0131p, içki imalâthanelerini kapatt\u0131rd\u0131. Ava ve edebiyata çok merakl\u0131yd\u0131. Ava olan merak\u0131 yüzünden tarihte “Avc\u0131 Mehmed” olarak an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sadrazaml\u0131\u011f\u0131, Köprülü ailesine vermekle çok isabetli bir karar vermi\u015fti. Hayat\u0131n\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131 saray entrikalar\u0131yla u\u011fra\u015fmakla geçti. \u0130kinci Viyana bozgunundan sonra, ordunun ve devlet erkân\u0131n\u0131n oy birli\u011fi ile, 8 Kas\u0131m 1687 günü tahttan indirildi. Bundan sonraki ömrü, saraydaki bir odada yan\u0131na konulan iki cariye ile tam bir hapis hayat\u0131 \u015feklinde geçti. 6 Aral\u0131k 1693’te Edirne’de vefat etti. Cenazesi \u0130stanbul’a gönderildi ve Yeni Cami’deki türbesine, annesi Turhan Sultan’\u0131n yan\u0131na defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n II. Süleyman (1687-1691)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan \u0130kinci Süleyman, 15 Nisan 1642’de, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Birinci \u0130brahim, annesi Saliha Dila\u015fub Sultan’d\u0131r. Orta boylu, k\u0131r sakall\u0131, \u015fi\u015fman ve halim selim bir padi\u015faht\u0131. Dindar, dürüst ve ak\u0131ll\u0131 bir insan olan annesi Saliha Dila\u015fub Sultan taraf\u0131ndan titizlikle yeti\u015ftirildi. O\u011fluna, gerekli bilgileri bir yandan kendi veriyor, bir yandan da hocalar tutuyordu. Maalesef hayat\u0131n\u0131n k\u0131rk y\u0131l\u0131n\u0131 bir dairede hapis geçiren Sultan \u0130kinci Süleyman cesur, dindar, vatansever, merhametli ve nazik bir insand\u0131. Rü\u015fvet ve sefahate son derece kar\u015f\u0131yd\u0131. Padi\u015fah oldu\u011fu s\u0131rada askerî zorbalar\u0131n ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 üzerine onlarla mücadeleye ba\u015flad\u0131 ve k\u0131smen de olsa asayi\u015fi sa\u011flad\u0131. Sultan \u0130kinci Süleyman, dört y\u0131l gibi k\u0131sa bir süre padi\u015fahl\u0131k yapt\u0131. Bunun son iki y\u0131l\u0131n\u0131 yatak hastas\u0131 olarak tamamlad\u0131. Gün geçtikçe zay\u0131fl\u0131yordu. 22 Haziran 1691 günü, Edirne’de vefat etti. Cenazesi \u0130stanbul’a getirilerek Süleymaniye Camii yan\u0131nda Kanûnî Sultan Süleyman Türbesi’ne gömüldü.<\/span><\/strong><\/p>\n II. Ahmed (1691-1695)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan \u0130kinci Ahmed, 25 \u015eubat 1643 günü, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Birinci \u0130brahim, annesi Hatice Muazzez Sultan’d\u0131r. Terbiyesi ve tahsili ile annesi bizzat me\u015fgul olmu\u015flard\u0131. Arapça ve Farsça biliyordu. Orta derecede bir tahsil gördü. Devlet i\u015flerini çok yak\u0131ndan takip eder, hasta bile olsa divan toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131l\u0131rd\u0131. Sultan \u0130kinci Ahmed, hat sanat\u0131nda çok ustayd\u0131. Yaz\u0131 yazma kabiliyeti (hattatl\u0131kta) çok üstün olan Sultan \u0130kinci Ahmed, birçok Kur’an-\u0131 Kerim yazd\u0131. \u015eairlere ve \u015fiire çok merakl\u0131yd\u0131. Üç y\u0131l yedi ay on dört gün saltanat sürdükten sonra, yakaland\u0131\u011f\u0131 siroz hastal\u0131\u011f\u0131ndan kurtulamayarak 6 \u015eubat 1695 günü Edirne’de vefat etti. Cenazesi \u0130stanbul’a getirilerek Kanûnî Sultan Süleyman Türbesine defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n II. Mustafa (1695-1703)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan \u0130kinci Mustafa, 6 \u015eubat 1664 günü, \u0130stanbul’da dünyaya geldi. Babas\u0131 Sultan Dördüncü Mehmed, annesi Emetullah Rabia Gülnu\u015f Sultan’d\u0131r. Annesi Girit as\u0131ll\u0131d\u0131r. Kuvvetli bir ilim tahsili yapt\u0131. Tahta geçti\u011finin üçüncü günü yapaca\u011f\u0131 i\u015fleri anlatan bir hatt-\u0131 hümâyûn yay\u0131nlad\u0131. Yaz\u0131s\u0131nda: “<\/em><\/span><\/strong>Zevk, sefa ve rahat\u0131 kendimize haram eylemi\u015fizdir<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> diyordu. Yine vezirlerinden birine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu yaz\u0131 \u015föyledir: “Bana a\u011f\u0131rl\u0131k ve hazine lâz\u0131m de\u011fil. Yerine göre kuru ekmek yerim. Vücudumu din, devlet ve millet u\u011fruna harcar\u0131m. S\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n her çe\u015fidine sabrederim. Milletime hizmet tamam olmad\u0131kça, seferden dönmem. Elbette sefere bizzat kendim giderim.”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n III. Ahmed (1703-1730)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Üçüncü Ahmed, 30 Aral\u0131k 1673 günü do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Dördüncü Mehmed, annesi Emetullah Rabia Gülnu\u015f Sultan’d\u0131r. Annesi Girit as\u0131ll\u0131d\u0131r. Sultan \u0130kinci Mustafa’n\u0131n öz karde\u015fi olan Sultan Üçüncü Ahmed; uzun boylu, kara gözlü, do\u011fan burunlu ve bu\u011fday tenli idi. Son derece zeki, hassas ve zarif bir insand\u0131. \u0130yi bir tahsil ve terbiye görmü\u015f olan Sultan Üçüncü Ahmed ünlü hocalardan dersler alm\u0131\u015ft\u0131. Sultan Üçüncü Ahmed, a\u011fabeyi Sultan \u0130kinci Mustafa’n\u0131n vefat\u0131 üzerine 22 A\u011fustos 1703 tarihinde otuz ya\u015f\u0131nda iken Edirne’de tahta geçti. Osmanl\u0131 Devleti aç\u0131s\u0131ndan önemli bir yere sahip olan Lâle Devri boyunca padi\u015fahl\u0131k yapan Sultan Üçüncü Ahmed, hattat ve \u015fairdi. “Necib” mahlas\u0131yla \u015fiirler yazd\u0131. Ayr\u0131ca musiki ile de yak\u0131ndan ilgileniyordu. Divan \u015fairlerinden Urfal\u0131 Nabi Efendi’nin hem kendisini hem de \u015fiirlerini çok severdi.<\/span><\/strong><\/p>\n Gençli\u011fini di\u011fer Osmanl\u0131 \u015fehzadelerine göre bir hayli serbest ya\u015fad\u0131. \u015eehzadelerin öldürülmesi gelene\u011fi kalkt\u0131\u011f\u0131ndan, rahat bir hayat sürdü. \u0130stedi\u011fi her \u015feyle ilgilendi\u011fi için bilgisi de, görgüsü de artt\u0131. Avrupa’daki geli\u015fmeleri inceleme f\u0131rsat\u0131 buldu ve matbaan\u0131n Osmanl\u0131 Devleti’ne gelmesi için çok çaba harcad\u0131. Yirmi yedi y\u0131l gibi uzun bir süre tahtta kalan Sultan Üçüncü Ahmed, ç\u0131kan Patrona Halil \u0130syan\u0131 sonunda, 1 Ekim 1730 tarihinde padi\u015fahl\u0131ktan çekilmek zorunda kald\u0131. Sultan Üçüncü Ahmed’in padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk günlerinde, tamamen disiplinden ç\u0131km\u0131\u015f yeniçerileri yat\u0131\u015ft\u0131rmakla u\u011fra\u015ft\u0131. Ancak kendisini padi\u015fah yapan yeniçerilere kar\u015f\u0131 etkili olamad\u0131. Sultan Üçüncü Ahmed’in sadrazaml\u0131\u011fa getirdi\u011fi Çorlulu Ali Pa\u015fa, ona idarî konularda yard\u0131mc\u0131 olmaya çal\u0131\u015ft\u0131, hazine için yeni düzenlemelerde bulundu ve Sultan Üçüncü Ahmed’e rakipleriyle mücadelesinde destek ç\u0131kt\u0131. Sultan Üçüncü Ahmed zaman\u0131nda, Rusya ile olan ili\u015fkilerde gerginlik ya\u015fand\u0131. Bunun sebebi Rusya’n\u0131n Orta Asya üzerinde yay\u0131lma siyaseti izlemeye ba\u015flamas\u0131, Balkanlar’daki toplumlar\u0131 Slavla\u015ft\u0131rmaya çal\u0131\u015fmas\u0131, aç\u0131k ve s\u0131cak denizlere inmek için f\u0131rsat kollamas\u0131yd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n I. Mahmud (1730-1754)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Birinci Mahmud, 2 A\u011fustos 1696 günü, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan \u0130kinci Mustafa, annesi Saliha Valide Sultan’d\u0131r. Büyükannesi Gülnu\u015f Sultan’\u0131n sevgi ve ilgisiyle büyüdü. Sekiz ya\u015f\u0131ndan beri kafes hayat\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 halde zekâs\u0131, iyi niyeti ve kuvvetli karakteri sayesinde kendini harap etmekten kurtard\u0131. Küçük ya\u015flardan itibaren çe\u015fitli hocalardan dersler ald\u0131. Tarih, edebiyat ve \u015fiirle me\u015fgul oldu. Özellikle musiki ile u\u011fra\u015ft\u0131. Sultan Birinci Mahmud, 1 Ekim 1730 tarihinde otuz be\u015f ya\u015f\u0131nda iken padi\u015fah oldu. Devrindeki en de\u011ferli kimseleri seçip önemli görevlere atad\u0131. Karakter sahibi, azimli, mü\u015ffik, merhametli, dikkatli ve sab\u0131rl\u0131 bir insand\u0131. Kendi zevkinden çok milletin refah\u0131n\u0131 dü\u015fünerek hareket etti. Bu sayede babas\u0131n\u0131n ve amcas\u0131n\u0131n dü\u015ftü\u011fü hatalara dü\u015fmedi. Hayat\u0131n\u0131n son iki y\u0131l\u0131n\u0131 hasta geçiren Sultan Birinci Mahmud, 13 Aral\u0131k 1754 tarihinde elli dokuz ya\u015f\u0131nda iken vefat etti. Sultan \u0130kinci Mustafa’n\u0131n Yeni Cami’deki türbesine defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n III. Osman (1754-1757)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Üçüncü Osman, 2 Ocak 1699 günü, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan \u0130kinci Mustafa, annesi \u015eehsuvar Valide Sultan’d\u0131r. \u015eehsuvar Valide Sultan Rus as\u0131ll\u0131d\u0131r. Tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 elli alt\u0131 ya\u015f\u0131na kadar sarayda hapis hayat\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 için sinirleri y\u0131pranm\u0131\u015ft\u0131. Ancak yine de \u015fefkat ve merhamet sahibi, özellikle yalan\u0131 ve rü\u015fveti sevmeyen bir insand\u0131. Sultan Üçüncü Osman musikiden ve i\u015fretten (içki meclislerinden) nefret etti\u011fi için bütün müzisyenleri saraydan uzakla\u015ft\u0131rd\u0131. Sarayda dola\u015f\u0131rken cariyelerle kar\u015f\u0131la\u015fmak istemedi\u011fi için ayakkab\u0131lar\u0131na demir ökçeler takt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ökçelerden ç\u0131kan sesi duyan cariyeler padi\u015fah\u0131n geldi\u011fini ö\u011frenip kaç\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. \u0130ki y\u0131l, on ay, on sekiz gün saltanat sürmü\u015f; bu süre içinde yedi tane veziriazam de\u011fi\u015ftirmi\u015f, dönemi boyunca içte ve d\u0131\u015fta bar\u0131\u015f ve huzur ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Sultan Üçüncü Osman’\u0131n zaman zaman k\u0131yafet de\u011fi\u015ftirerek halk\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 konu\u015fulmaktad\u0131r. 30 Ekim 1757’de vücudunda ç\u0131kan bir ç\u0131ban\u0131n verdi\u011fi hastal\u0131kla vefat etti. Cenazesi, Yeni Cami’de Sultan Birinci Mahmud’un yan\u0131na defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n III. Mustafa (1757-1774)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Üçüncü Mustafa, 28 Ocak 1717 günü, \u0130stanbul’da dünyaya geldi. Babas\u0131 Sultan Üçüncü Ahmed, annesi Mihri\u015fah Sultan’d\u0131r. Sultan Üçüncü Mustafa orta boylu, iri gözlü, yass\u0131 burunlu ve siyah sakall\u0131 idi. Heybetli ve kuvvetli bir vücuda sahipti. Çok iyi bir tahsil yapt\u0131. Astroloji ile me\u015fgul oldu. \u0130slâm ve Osmanl\u0131 tarihlerini inceledi. Sultan Üçüncü Mustafa, son derece dindar, tutumlu, mü\u015ffik, çal\u0131\u015fkan ve cömert bir insand\u0131. \u0130ki dakika süren ve \u0130stanbul’un hemen hemen yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131 y\u0131kan büyük depremde evlerini, yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybeden halka kendi kesesinden yard\u0131m edip, \u015fehrin yeniden in\u015fas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Adaletle hükmeder, haks\u0131zl\u0131klara asla göz yummazd\u0131. Yalandan, riyadan ve rü\u015fvetten nefret ederdi. Asla gurura kap\u0131lmaz, büyüklük taslamaz, yapamayaca\u011f\u0131 i\u015fleri va’ad etmezdi. Sultan Üçüncü Mustafa, yenile\u015fmenin gerekti\u011fi fikrindeydi ve \u0131slahat yapmak istiyordu. Prusya Kral\u0131 \u0130kinci Frederik’in \u0131slahat hareketlerini duymu\u015f, Ahmed Resmî Efendi’yi ona yollam\u0131\u015ft\u0131. Prusya Kral\u0131 \u0130kinci Frederik, Sultan Üçüncü Mustafa’ya Ahmed Resmî Efendi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n üç alt\u0131n anahtar\u0131 dedi\u011fi ö\u011fütlerini yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n • Bol bol tarih okuyun, eski tecrübelerden faydalan\u0131n…<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n • Güçlü bir orduya sahip olmaya çal\u0131\u015f\u0131n ve bar\u0131\u015f zaman\u0131nda askerlerinizi sürekli e\u011fitimle disiplin alt\u0131na al\u0131n…<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n • Hazineniz daima parayla dolu bulunsun, ekonomiyi canland\u0131r\u0131n ve halk\u0131n refah\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n…<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Üçüncü Mustafa, bu ö\u011fütleri dinledikten sonra ac\u0131 ac\u0131 güldü. Sonra da “Biz de bunlar\u0131 yapmak niyetindeyiz, lâkin yolu nedir?” <\/em>diye m\u0131r\u0131ldand\u0131. Memleketine en büyük felâketin Rusya’dan gelece\u011fi kanaatini ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Müdafaa için geceli gündüzlü çal\u0131\u015farak her türlü haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131. Sava\u015flarda kullan\u0131lmak üzere hazineyi alt\u0131nla doldurdu.<\/span><\/strong><\/p>\n Süvey\u015f Kanal\u0131’n\u0131 bile açt\u0131rmay\u0131 dü\u015fünüyordu. Fakat i\u015f ba\u015f\u0131na getirece\u011fi yetenekli devlet adamlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 onu üzüyordu. Rus Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda üzüntüsünden hastaland\u0131 ve kalp yetmezli\u011finden dolay\u0131 21 Ocak 1774 günü vefat etti. Sultan Üçüncü Mustafa, orduda bir yenile\u015fme gerekti\u011fi fikriyle hareket ediyordu. Askerlere yeni e\u011fitim kurallar\u0131 koydurmu\u015flard\u0131. \u0130tirazlara ald\u0131rmadan tüfeklere süngü takt\u0131rd\u0131. Yeni bir tophane kurdurup güçlü toplar döktürdü. Bahriye, istihkâm ve topçu okullar\u0131 açt\u0131. Ya\u015fl\u0131 subaylara bile e\u011fitim mecburiyeti getirdi. Ordudaki \u0131slahat konusunda Baron de Tott adl\u0131 Macar uyruklu Frans\u0131z’dan çok yararland\u0131. Baron de Tott, Osmanl\u0131 topçu s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yeniden ele al\u0131p modernize etti ve askere Avrupa usulü e\u011fitim yapt\u0131rd\u0131. Sultan Üçüncü Mustafa \u015fair bir padi\u015faht\u0131. Cihangir mahlas\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirleri çok me\u015fhurdur. \u015eiirlere “el-fakir Mustafa Han-\u0131 Sâlis” <\/em>\u015feklinde imza atard\u0131. \u015eiirlerinden birisinde ülkenin kötüye gidi\u015fini \u015föyle aç\u0131klam\u0131\u015ft\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n “Giderek bozulur bu cihan, sanmaki bizde düzele<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n Maalesef devletin çark\u0131, hepten kald\u0131 müptezele[1]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n \u015eimdi haram saadetle, gezenler bak, hep hezele[2]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n \u0130\u015fimiz kalm\u0131\u015ft\u0131r art\u0131k, merhamet-i Lem Yezel’e.”[3]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n I. Abdülhamid (1774-1789)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Birinci Abdülhamid, 20 Mart 1725 tarihinde, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Üçüncü Ahmed, annesi Rabia \u015eermi Sultan’d\u0131r. Annesi ona kuvvetli bir tahsil yapt\u0131rd\u0131. Zaman\u0131ndaki mevcut tarihlerin hepsini gözden geçirdi. Hat sanat\u0131 ile de me\u015fgul oldu. Merhametli, nazik ve saf bir insan olarak tan\u0131n\u0131yordu. Saltanat\u0131 süresince birçok \u0131slahat ve imar hareketlerinde bulundu. Devlet i\u015fleriyle daima yak\u0131ndan ilgilendi. Her sorun hakk\u0131nda fikir ve görü\u015flerini vezirlerine bildirirdi. Yetenekli vezirler atamaya çal\u0131\u015ft\u0131. Halka kar\u015f\u0131 daima \u015fefkatli ve \u0131l\u0131ml\u0131 davrand\u0131. Sultan Birinci Abdülhamid henüz tahta yeni geçmi\u015fti ki, kendisinden cülûs bah\u015fi\u015fi istendi\u011fini duydu. Ka\u015flar\u0131n\u0131 çat\u0131p sertle\u015fen Sultan Birinci Abdülhamid \u015föyle dedi: “Hazinede bah\u015fi\u015f yoktur, bütün milletin hakk\u0131 sadece askerlere da\u011f\u0131t\u0131lamaz, bundan böyle cülus bah\u015fi\u015fi verilmeye! Asker evlâtlar\u0131m\u0131za ferman\u0131m\u0131z duyurula!”<\/em> Askerler bir parça söylendilerse de, i\u015fi daha fazla ileriye götürmeden da\u011f\u0131ld\u0131lar.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Birinci Abdülhamid, siyasî ve askerî \u0131slahatlara giri\u015fti. Avrupaî tarzda mektepler açt\u0131. Yeniçeri Oca\u011f\u0131’na ve donanmaya yeni bir çehre kazand\u0131rmaya çal\u0131\u015ft\u0131. Sürat Topçular\u0131 Oca\u011f\u0131’n\u0131 kurdurdu, Yeniçerilerin say\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131rd\u0131 ve gereksiz yere fazla para alanlar\u0131 tespit ettirdi. Bu faaliyetleri yürüten Sadrazam Halil Hamid Pa\u015fa, menfaatleri bozulanlar taraf\u0131ndan padi\u015faha \u015fikâyet edildi. Halil Hamid Pa\u015fa, yapt\u0131\u011f\u0131 tüm olumlu çal\u0131\u015fmalara ra\u011fmen, bu konuda yan\u0131lt\u0131lan Sultan Birinci Abdülhamid’in emriyle idam edildi. Sultan Birinci Abdülhamid, bütün aksakl\u0131klara ra\u011fmen Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131 aras\u0131nda iyi niyeti ve gayreti ile an\u0131ld\u0131. 1782 y\u0131l\u0131 yaz\u0131nda \u0130stanbul’da ç\u0131kan yang\u0131nda itfaiye i\u015flerini bizzat kendisi yürütmesi sonucu halk\u0131n sevgi ve takdirini de kazanm\u0131\u015ft\u0131. Dindarl\u0131\u011f\u0131 ve iyili\u011fi sebebiyle halk\u0131n “velî” olarak gördü\u011fü Sultan Birinci Abdülhamid, on be\u015f y\u0131l iki ay on yedi gün süren saltanattan sonra, 1789 y\u0131l\u0131 Nisan ay\u0131nda 64 ya\u015f\u0131nda vefat etti. Cenazesi Bahçekap\u0131’da kendi yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 türbesine defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n III. Selim (1789-1807)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Üçüncü Selim, 24 Aral\u0131k 1761 tarihinde, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Üçüncü Mustafa, annesi Mihri\u015fah Sultan’d\u0131r. Annesi Gürcü as\u0131ll\u0131d\u0131r. Kâhinlere inanan babas\u0131 Sultan Üçüncü Mustafa, onlar\u0131n yeni do\u011fan o\u011flu Selim’in e\u015fsiz bir cihangir olaca\u011f\u0131n\u0131 söylemeleri üzerine, büyük bir sevince kap\u0131lm\u0131\u015f, yedi gün yedi gece bayram yap\u0131lmas\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir. Sultan Üçüncü Selim, do\u011fum günündeki bu hava içinde büyüdü. Sarayda çok güzel bir \u015fekilde yeti\u015ftirildi. Sultan Üçüncü Mustafa, kendisinden sonra o\u011flu Sultan Üçüncü Selim’in padi\u015fah olmas\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Ancak, babas\u0131ndan sonra padi\u015fahl\u0131\u011fa amcas\u0131 Sultan Birinci Abdülhamid getirildi. Sultan Birinci Abdülhamid, Sultan Üçüncü Selim’i sarayda göz önünde bulunduruyor, ancak yine de onun e\u011fitimine önem veriyordu. Amcas\u0131 Sultan Birinci Abdülhamid’in ölümü üzerine, Sultan Üçüncü Selim 7 Nisan 1789 günü, 28 ya\u015f\u0131ndayken Osmanl\u0131 taht\u0131na oturdu. Sultan Üçüncü Selim, edebiyata ve güzel yaz\u0131 yazmaya çok merakl\u0131yd\u0131. Yazm\u0131\u015f oldu\u011fu hat ve levhalardan baz\u0131lar\u0131 cami ve türbelere as\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Arapça ve Farsçay\u0131 çok iyi konu\u015fuyordu. Merhametli bir insan olan Sultan Üçüncü Selim ciddi bir e\u011fitim görerek yeti\u015fti. \u0130yi bir \u015fâir, tamburî, neyzen ve hânende idi. Bestekâr da olan Sultan Üçüncü Selim, güzel sanatlara dü\u015fkün ve aç\u0131k fikirliydi, ancak zaafa varacak kadar yumu\u015fak huyluydu ve Osmanl\u0131 Devleti’nde bat\u0131daki geli\u015fmelerin yerle\u015fmesini istiyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Üçüncü Selim tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman, halk ona büyük ümitler ba\u011flad\u0131. Halk genç hükümdar\u0131n, Osmanl\u0131 Devleti’ni o eski güçlü ve ihti\u015faml\u0131 devirlerine geri döndürece\u011fini dü\u015fünüyordu. Sultan Üçüncü Selim, 29 May\u0131s 1807 tarihinde Osmanl\u0131 padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015eehzade Mustafa’ya terk ettikten sonra bir y\u0131l iki ay daha ya\u015fad\u0131. Alemdar Mustafa Pa\u015fa Olay\u0131 s\u0131ras\u0131nda yeni padi\u015fah\u0131n adamlar\u0131 taraf\u0131ndan, 28 Temmuz 1808 tarihinde öldürüldü. Cenazesi, Lâleli Camii avlusunda babas\u0131 Sultan Üçüncü Mustafa’n\u0131n yan\u0131na defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n IV. Mustafa (1807-1808)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Dördüncü Mustafa, 8 Eylül 1779 günü, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Birinci Abdülhamid, annesi Nüketseza Kad\u0131n Sultan’d\u0131r. Annesi, Sultan Dördüncü Mustafa’n\u0131n iyi bir tahsil yapmas\u0131 için çok çaba harcad\u0131. Ancak h\u0131rsl\u0131, kurnaz ve asabî bir insan olan Sultan Dördüncü Mustafa, e\u011fitim ve ö\u011frenimden çok, zevk ve sefa içinde ya\u015famaya önem verdi. Kabakç\u0131 Mustafa \u0130syan\u0131 sonunda, tahttan indirilen amcazâdesi Sultan Üçüncü Selim’in yerine, 29 May\u0131s 1807 günü tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda yirmi sekiz ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Sultan Dördüncü Mustafa’n\u0131n \u015fehzadeli\u011fi boyunca, kendisine bir evlât gibi davranan Sultan Üçüncü Selim aleyhinde isyanc\u0131larla i\u015f birli\u011fine girmesi ve onun öldürülmesi için emir vermesi, hakl\u0131 olarak ho\u015fnutsuzlu\u011fa yol açm\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/strong><\/p>\n Tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda devletin merkezî otorite ve hâkimiyeti gittikçe zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131ndan, yeniçeriler taraf\u0131ndan Sultan Üçüncü Selim ve Nizam-\u0131 Cedid yanda\u015flar\u0131 yakaland\u0131klar\u0131 yerde öldürülüyordu. Sultan Dördüncü Mustafa’n\u0131n tahta ç\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan Kabakç\u0131 Mustafa ve yanda\u015flar\u0131 devlet yönetiminde etkin rol oynuyor, kendi adamlar\u0131n\u0131 önemli mevkilere getiriyorlard\u0131. Osmanl\u0131 Devleti, bu isyandan sonra yeniçerilere çok büyük tavizler vermek zorunda kald\u0131. Ancak yeniçerilerin istekleri hiçbir zaman bitmedi ve gözleri doymad\u0131. Hatta Osmanl\u0131 tarihinde hiç görülmemi\u015f bir antla\u015fma yap\u0131ld\u0131. Kabakç\u0131 Mustafa isyan\u0131nda ba\u015f rol oynayan yeniçeri a\u011falar\u0131n\u0131n, kendilerini sa\u011flama almak için yapt\u0131klar\u0131 bu antla\u015fmaya göre, yeniçeriler devlet i\u015flerine kar\u0131\u015fmayacak ve Osmanl\u0131 Devleti bu isyandan dolay\u0131 Yeniçeri Oca\u011f\u0131’n\u0131 sorumlu tutmayacakt\u0131<\/em>.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Üçüncü Selim taraftarlar\u0131, bu kar\u0131\u015f\u0131k ortam içinde Rusçuk âyân\u0131 Alemdar Mustafa Pa\u015fa’ya s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131. Alemdar Mustafa Pa\u015fa Osmanl\u0131-Rus sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda büyük ba\u015far\u0131lar göstermi\u015f ve ordu mensuplar\u0131n\u0131n sempatisini kazanm\u0131\u015ft\u0131. Sultan Dördüncü Mustafa hat sanat\u0131yla u\u011fra\u015ft\u0131. Gayet güzel yaz\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Osmanl\u0131 hanedan\u0131ndan Sultan Be\u015finci Murad’dan sonra en az padi\u015fahl\u0131k yapanlardan birisidir.<\/span><\/strong><\/p>\n II. Mahmud (1808-1839)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan \u0130kinci Mahmud, 20 Temmuz 1785 tarihinde, \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Birinci Abdülhamid, annesi Nak\u015fidil Valide Sultan’d\u0131r. Orta boylu, geni\u015f omuzlu, beyaz sakall\u0131, zarif ve sevimli yüzlüydü. Di\u011fer Osmanl\u0131 padi\u015fahlar\u0131 gibi kuvvetli bir tahsil gördü. Ö\u011frenimi ile, Sultan Üçüncü Selim, padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda bizzat me\u015fgul olmu\u015ftu. Cesur, temkinli, sab\u0131rl\u0131 ve azimli bir ki\u015fili\u011fe sahip olan Sultan \u0130kinci Mahmud, Alemdar Mustafa Olay\u0131 sonras\u0131nda, 28 Temmuz 1808 tarihinde tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda yirmi üç ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Zeki ve bilgili bir insan olan Sultan \u0130kinci Mahmud, Avrupa’daki yenile\u015fme hareketlerini benimsemi\u015fti. Adalet i\u015flerine gereken önemi verdi, yeni kanun ve tüzükler haz\u0131rlatt\u0131 ve bu sebeple kendisine “Adlî” ünvan\u0131 verildi. Ancak bu yenilikçi-\u0131slahatç\u0131 giri\u015fimleri nedeniyle baz\u0131lar\u0131 ona “<\/em><\/span><\/strong>Gâvur Sultan<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> demi\u015flerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n \u015eiiri, edebiyat\u0131 ve bilimi seven, halk aras\u0131nda dola\u015fmay\u0131 ve onlar\u0131n dertlerini dinlemeyi gerekli gören Sultan \u0130kinci Mahmud, Osmanl\u0131 Devleti’ni gerek sosyal bak\u0131mdan, gerekse uygarl\u0131k aç\u0131s\u0131ndan ileri bir ülke yapmaya çal\u0131\u015ft\u0131. Sultan \u0130kinci Mahmud, yakaland\u0131\u011f\u0131 verem hastal\u0131\u011f\u0131ndan kurtulamayarak, 1 Temmuz 1839 günü, dinlenmek için gitti\u011fi karde\u015fi Esma Sultan’\u0131n Çaml\u0131ca’daki kö\u015fkünde, elli dört ya\u015f\u0131nda vefat etti. Büyük bir cenaze töreni ile halk\u0131n gözya\u015flar\u0131 aras\u0131nda Divan Yolu’ndaki türbesine defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n Abdülmecid (1839-1861)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Abdülmecid, 25 Nisan 1823 günü do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan \u0130kinci Mahmud, annesi Bezm-i Âlem Valide Sultan’d\u0131r. Sultan Abdülmecid, babas\u0131n\u0131n arzusu yönünde bir e\u011fitim ve terbiye gördü\u011fü için \u0131slahatç\u0131 fikirlere sahipti. Bat\u0131 âlemindeki teknik ve idari geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 hayranl\u0131k besliyordu. Babas\u0131n\u0131n vefat\u0131 üzerine, henüz 17 ya\u015f\u0131nda iken Osmanl\u0131 taht\u0131na oturdu. Devletin ilerleyi\u015fi için Avrupaî hayat tarz\u0131n\u0131n ülke çap\u0131nda yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. Saltanat\u0131n\u0131n henüz dördüncü ay\u0131nda ilân etti\u011fi Gülhane Hatt-\u0131 Hümâyûnu sebebiyle Tanzimat Dönemi padi\u015fah\u0131 olarak \u015föhret bulmu\u015ftur. Sultan Abdülmecid, bat\u0131l\u0131 yazarlar\u0131n takdir ve sevgiyle and\u0131klar\u0131 bir padi\u015faht\u0131. Âdil, merhametli, \u0131slahatç\u0131, yenilikçi bir insan olan ve 25 Haziran 1861 tarihinde, 39 ya\u015f\u0131nda iken \u0130stanbul’da veremden dolay\u0131 vefat eden Sultan Abdülmecid, Yavuz Sultan Selim’in türbesi yan\u0131ndaki mezar\u0131na defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan \u0130kinci Mahmud, ölüm dö\u015fe\u011finde iken, Osmanl\u0131 Devleti’ne kar\u015f\u0131 ayaklanm\u0131\u015f olan Kavalal\u0131 Mehmed Ali Pa\u015fa, Osmanl\u0131 kuvvetlerini Nizip’te yenilgiye u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131. Sultan Abdülmecid böyle karma\u015f\u0131k bir ortamda tahta ç\u0131kt\u0131. M\u0131s\u0131r Sorunu, Rus donanmas\u0131n\u0131n Hünkâr \u0130skelesi Antla\u015fmas\u0131’na uyarak \u0130stanbul’a gelmesi üzerine bir Avrupa sorunu halini alm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015fta \u0130ngiltere, Avusturya, Prusya ve Rusya olmak üzere Avrupal\u0131 devletler Osmanl\u0131 Devleti ile M\u0131s\u0131r Valisi Kavalal\u0131 Mehmed Ali Pa\u015fa aras\u0131ndaki M\u0131s\u0131r sorununu çözmek için bir konferans düzenlediler. Avrupa Devletleri, M\u0131s\u0131r’da güçlü bir yönetim istemiyorlard\u0131. Kavalal\u0131 Mehmed Ali Pa\u015fa’ya kar\u015f\u0131 Osmanl\u0131 Devleti’nin taraf\u0131n\u0131 tuttular ve bu ortamda Londra Sözle\u015fmesi imzaland\u0131 (1840). Buna göre; M\u0131s\u0131r, Osmanl\u0131 Devleti’ne ba\u011fl\u0131 kalacak, ancak yönetimi Mehmed Ali Pa\u015fa ve o\u011fullar\u0131 yürütmeye devam edecekti. M\u0131s\u0131r, Osmanl\u0131’ya seksen bin alt\u0131n vergi ödeyecekti. Suriye, Adana ve Girit tekrar Osmanl\u0131 yönetimine b\u0131rak\u0131l\u0131yordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Hünkâr \u0130skelesi Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n süresi bitince, Londra’da yeniden bir konferans düzenlendi (1841). Toplant\u0131ya Osmanl\u0131 Devleti’nden ba\u015fka Rusya, Fransa, \u0130ngiltere, Prusya ve Avusturya kat\u0131ld\u0131. Konferansta al\u0131nan kararlara göre, Bo\u011fazlar’da egemenlik hakk\u0131 Osmanl\u0131 Devleti’ne ait olacak, ancak bar\u0131\u015f döneminde hiçbir sava\u015f gemisi Bo\u011fazlar’dan geçmeyecekti. Bu antla\u015fma ile Fransa ve \u0130ngiltere Akdeniz’deki güvenliklerini sa\u011flam\u0131\u015f oluyordu, Osmanl\u0131 Devleti’nin Bo\u011fazlar üzerindeki kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z haklar\u0131na ise k\u0131s\u0131tlama geliyordu. Rusya ise Hünkâr \u0130skelesi Antla\u015fmas\u0131 ile Bo\u011fazlar üzerinde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 üstünlü\u011fü kaybetmi\u015f oluyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n Abdülaziz (1861-1876)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Abdülaziz 8 \u015eubat 1830 tarihinde \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan \u0130kinci Mahmud, annesi Pertevniyal Valide Sultan’d\u0131r. Elâ gözlü, beyaza yak\u0131n kumral tenli, sert bak\u0131\u015fl\u0131 ve top sakall\u0131yd\u0131. A\u011fabeyi Sultan Abdülmecid’in vefat\u0131 üzerine 25 Haziran 1861 günü tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda 31 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Müsrif bir padi\u015fah olarak tan\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, çok sade giyinir, sarayda terlik ve entari ile dola\u015f\u0131rd\u0131. Babas\u0131 öldü\u011fü zaman dokuz ya\u015flar\u0131ndayd\u0131. Ancak a\u011fabeyi Sultan Abdülmecid, onun e\u011fitimine gerekti\u011fi gibi dikkat etti. \u015eehzadeli\u011fi s\u0131ras\u0131nda rahat ve korkusuz bir hayat sürdü. Çok iyi Frans\u0131zca konu\u015furdu. \u015eiirle ve müzikle alâkadard\u0131, kendine ait besteleri vard\u0131. Resim yapma kabiliyeti de çok üstün olan Sultan Abdülaziz, Osmanl\u0131 donanmas\u0131na \u0131smarlayaca\u011f\u0131 gemilerin plan\u0131n\u0131 bizzat kendisi çizmi\u015fti. Ok atmay\u0131, ata binmeyi, avlanmay\u0131 ve özellikle güre\u015fmeyi çok severdi. Güçlü, kuvvetli ve pehlivan yap\u0131l\u0131 birisiydi. En iyi pehlivanlarla güre\u015fir ve s\u0131rtlar\u0131n\u0131 yere getirirdi. Sultan Abdülaziz 1876 y\u0131l\u0131nda bir darbe ile tahttan indirilmi\u015f ve bileklerini keserek intihar etmi\u015f süsü verilerek katledilmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n V. Murad (30 May\u0131s 1876-31 A\u011fustos 1876)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Be\u015finci Murad 21 Eylül 1840 tarihinde \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Abdülmecid, annesi \u015eevk-Efza Kad\u0131n Efendi’dir. Annesi Çerkez’dir. Sultan Be\u015finci Murad, çocuklu\u011funda ve gençli\u011finde iyi bir e\u011fitim gördü ve Frans\u0131zca ö\u011frendi. Okumaya çok merakl\u0131 oldu\u011fundan dolay\u0131, Fransa’dan kitaplar getirtir ve sürekli olarak okurdu. Edebiyata kar\u015f\u0131 çok ilgiliydi. Aralar\u0131nda Ziya Pa\u015fa ve Nam\u0131k Kemal’in de oldu\u011fu devrin birçok \u015fairi ile yak\u0131n dostluklar geli\u015ftirmi\u015fti. Yabanc\u0131 kültürlerin etkisi alt\u0131nda kalan Sultan Be\u015finci Murad, piyano çalard\u0131. Bat\u0131 müzi\u011fi stilinde besteler bile yapm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupal\u0131 prenslerle dost olmu\u015f, onlarla mektupla\u015fm\u0131\u015f olan Sultan Be\u015finci Murad, sürekli yerli ve yabanc\u0131 gazeteleri okumaktayd\u0131. Sultan Abdülaziz ile beraber ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Avrupa seyahati s\u0131ras\u0131nda Avrupa’y\u0131 yak\u0131ndan görüp hayran kalm\u0131\u015f olan Sultan Be\u015finci Murad, bu gezi s\u0131ras\u0131nda \u0130ngiltere’de tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Gal Prensi (sonradan \u0130ngiltere Kral\u0131 olan VII. Edward) ile yak\u0131n bir dostluk kurmu\u015flard\u0131. Gal Prensinin tesiri alt\u0131nda kal\u0131p mason oldu\u011fu konu\u015fulan Sultan Be\u015finci Murad’\u0131n, asl\u0131nda bu gizli ve kirli olu\u015fumu yak\u0131ndan tan\u0131mak ve yararlanmak amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sultan Be\u015finci Murad, çok müsrif ve ihtiras sahibi bir insan olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Padi\u015fah olmak için amcas\u0131n\u0131n ölümünü bekledi\u011fini aç\u0131kça söylemekten sak\u0131nmazd\u0131. Sultan Be\u015finci Murad, tahttan indirilen Sultan Abdülaziz’in yerine 30 May\u0131s 1876’da padi\u015fah oldu. Ancak, Osmanl\u0131 Devleti’ni kurtarmak için me\u015frutiyetin kurulmas\u0131n\u0131 isteyen, bu dü\u015fünce ile tahta güvendikleri bir hükümdar getiren masonik ayd\u0131nlar, yine umduklar\u0131n\u0131 bulamam\u0131\u015flard\u0131. 93 gün kald\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 taht\u0131ndan 31 A\u011fustos 1876 günü indirildi. 28 y\u0131l daha sarayda ya\u015fayan Sultan Be\u015finci Murad, 29 A\u011fustos 1904 tarihinde vefat etti ve annesi \u015eevk-Efza Kad\u0131n Efendi’nin Yeni Cami’deki türbesine defnedildi.<\/span><\/strong><\/p>\n II. Abdülhamid (1876-1909)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan \u0130kinci Abdülhamid, 21 Eylül 1842 tarihinde \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Abdülmecid, annesi Tir-i Müjgan Kad\u0131n Efendi’dir. Annesi Çerkez’dir. Sultan \u0130kinci Abdülhamid çok küçük ya\u015fta iken annesini kaybetti\u011fi için öksüz büyüdü ve onu üvey annesi Piristu Kad\u0131n yeti\u015ftirdi. Çocuklu\u011funda çok zay\u0131f bir bünyeye sahip olan Sultan \u0130kinci Abdülhamid s\u0131k s\u0131k hasta olurdu. Babas\u0131n\u0131n padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda bu durumu yüzünden özel ilgi gördü. Çok ho\u015fgörülü bir ortamda büyüdü. Kültür derslerinin yan\u0131nda musiki dersleri ald\u0131 ve piyano çalmay\u0131 ö\u011frendi. Bekârl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda çok serbest bir hayat ya\u015fayan ve sürekli okuyup ara\u015ft\u0131ran Sultan \u0130kinci Abdülhamid, evlendikten sonra tüm bo\u015f zaman\u0131n\u0131 ailesiyle, çocuklar\u0131yla geçirmeye ve marangozlukla ilgilenmeye ba\u015flad\u0131. Sultan \u0130kinci Abdülhamid, y\u0131k\u0131lmak üzere olan Osmanl\u0131 Devleti’ni uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalarla 33 y\u0131l ayakta tutmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f bir padi\u015faht\u0131r. Hay\u0131rsever ve cömert bir insan olan Sultan \u0130kinci Abdülhamid, s\u0131radan bir vatanda\u015f gibi ya\u015fard\u0131. Yunan seferi s\u0131ras\u0131nda, kendisine hazinede yeterli para bulunmad\u0131\u011f\u0131 söylenince, atalar\u0131ndan kalma \u015fahsî servetinden ordunun bütün masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f, bunu devletten geri almam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan \u0130kinci Abdülhamid; Filistin’in kendilerine sat\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Osmanl\u0131’n\u0131n bütün borçlar\u0131n\u0131 tasfiye etmeyi taahhüt eden Yahudilerin önderi Theodor Herzl’i; “K\u0131l\u0131çla al\u0131nan vatan parayla sat\u0131lmaz” <\/em>diye tersleyen ve “Tarih de\u011fil, hatalar tekerrür ediyor!” <\/em>diyen büyük insand\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Bo\u015f vakitlerini marangozhanede geçirir, harika e\u015fyalar yapar, bunlar\u0131 satt\u0131r\u0131r ve paras\u0131n\u0131 fakire fukaraya da\u011f\u0131tt\u0131r\u0131rd\u0131. Son derece \u015fefkatli bir insan olan Sultan \u0130kinci Abdülhamid’in kendisini öldürmek isteyenleri ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131, dünya siyaset tarihinde ender rastlanan bir olayd\u0131r. Sultan \u0130kinci Abdülhamid, kültüre önem vermi\u015f ve e\u011fitim konusunda hizmet verecek farkl\u0131 seviye ve statüde birçok okul yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Güzel Sanatlar Akademisi, Ticaret ve Ziraat Okullar\u0131 kuran Sultan \u0130kinci Abdülhamid, ilk ve orta dereceli okullar, dilsiz ve kör okullar\u0131, k\u0131z meslek okullar\u0131 da açt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Vilâyetlere liseler, kazalara ortaokullar kurmu\u015f, ilkokullar\u0131 baz\u0131 köylere kadar ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul’da \u015ei\u015fli Etfal Hastanesi’ni ve Dârülaceze’yi kendi \u015fahsi paras\u0131yla yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Hamidiye ad\u0131 verilen içme suyunu borularla \u0130stanbul’a ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Karayollar\u0131n\u0131 Anadolu içlerine kadar uzatan Sultan \u0130kinci Abdülhamid, Ba\u011fdat’a ve Medine’ye kadar da demiryollar\u0131 dö\u015femeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Büyük \u015fehirlere atl\u0131 tramvay hatlar\u0131 yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Bütün bu hay\u0131rl\u0131 giri\u015fim ve geli\u015fmelerden rahats\u0131zl\u0131k duyan Siyonist merkezler, haçl\u0131 emperyalistleri ve masonik i\u015fbirlikçilerini k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131p me\u015fhur 31 Mart Ayaklanmas\u0131’yla tahttan indirilmi\u015f, 3 y\u0131l Selanik’te Allatini Kö\u015fkü’nde tutulduktan sonra 1912 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’a getirilip, Beylerbeyi Saray\u0131’na yerle\u015ftirilmi\u015ftir. 1918 y\u0131l\u0131nda vefat etmi\u015ftir. Sultan \u0130kinci Abdülhamid, silah kullanmakta pek mahirdi. Ni\u015fan alarak ismini yazar, havaya att\u0131\u011f\u0131 madalyalar\u0131 kur\u015funla ortas\u0131ndan delerdi.<\/span><\/strong><\/p>\n Mehmed Re\u015fad (1909-1918)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Mehmed Re\u015fad 2 Kas\u0131m 1844 tarihinde \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Abdülmecid, annesi Gülcemal Kad\u0131n Efendi’dir. Annesi Çerkez’dir. Çocuklu\u011fu, padi\u015fah olan babas\u0131n\u0131n yan\u0131nda geçti. E\u011fitim ve ö\u011frenimine gereken önem gösterildi. Sultan Mehmed Re\u015fad, amcas\u0131 Sultan Abdülaziz zaman\u0131nda rahat bir \u015fehzadelik yapmas\u0131na ra\u011fmen a\u011fabeyi Sultan \u0130kinci Abdülhamid zaman\u0131nda sarayda gözetim alt\u0131ndayd\u0131. Veliaht oldu\u011fu için devaml\u0131 kontrol alt\u0131nda tutulan birisiydi. Sultan Mehmed Re\u015fad günlerini haremde de\u011ferlendirir, \u015fiir ve kitap okumay\u0131 severdi. Sultan Be\u015finci Mehmed Re\u015fad, \u0130ttihat ve Terakki Partisi’nin deste\u011fiyle tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda 65 ya\u015f\u0131na girmi\u015fti. Sultan \u0130kinci Abdülhamid’in padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda devlet i\u015fleriyle yeterince ilgilenmemi\u015fti. Padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda yönetim daha çok Mason \u0130ttihat ve Terakki Partisi’nin ileri gelenlerinden Enver Pa\u015fa, Talat Pa\u015fa ve Cemal Pa\u015fa’n\u0131n eline geçmi\u015fti. <\/span><\/strong><\/p>\n Mehmed Vahdeddin (1918-1922)<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Mehmed Vahdeddin otuz alt\u0131nc\u0131 ve son Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131d\u0131r. Babas\u0131 Sultan Abdülmecid, annesi Gülistu Kad\u0131n Efendi’dir. 2 \u015eubat 1861 tarihinde \u0130stanbul’da do\u011fdu. Babas\u0131 Sultan Abdülmecid, Sultan Mehmed Vahdeddin do\u011fdu\u011fu y\u0131l, annesi Gülistu Kad\u0131n Efendi de, o henüz çok küçükken vefat etmi\u015flerdi. Çocuk denecek ya\u015flarda hem öksüz, hem yetim kalan Sultan Mehmed Vahdeddin, babas\u0131 Sultan Abdülmecid’in kad\u0131nlar\u0131ndan \u015eayeste Kad\u0131n taraf\u0131ndan büyütülüp e\u011fitildi. Sultan Abdülaziz’in saltanat\u0131 s\u0131ras\u0131nda henüz bir çocuk oldu\u011fu için serbest yeti\u015fti. E\u011fitim ve ö\u011frenimi ile a\u011fabeyi Sultan \u0130kinci Abdülhamid henüz padi\u015fah de\u011filken bile yak\u0131ndan ilgilendi. Sultan \u0130kinci Abdülhamid, saltanat y\u0131llar\u0131nda da bu tutumunu de\u011fi\u015ftirmedi, ona hep de\u011fer verdi ve onu koruyup gözetti. Bu yüzden a\u011fabeyinin saltanat y\u0131llar\u0131nda rahat bir hayat geçirdi.<\/span><\/strong><\/p>\n Sultan Mehmed Vahdeddin, çok okurdu, okudu\u011funu iyi anlard\u0131. Özellikle f\u0131kha ait eserler ilgisini çekmi\u015fti. Kitabeti ve imlâs\u0131 düzgündü. Zeki bir insand\u0131, fikirlerini kâ\u011f\u0131t üstüne aktarmakta zorluk çekmezdi. Çok nazik bir insan olan Sultan Mehmed Vahdeddin, Viyana seyahati s\u0131ras\u0131nda hem yan\u0131ndakileri hem de yabanc\u0131lar\u0131 nezaketine hayran etmi\u015fti. Az konu\u015fur, daha çok dinlemeyi sever ve birisini dinlerken pür dikkat kesilirdi. Sultan Mehmed Re\u015fad, padi\u015fah oldu\u011fu zaman, ya\u015f bak\u0131m\u0131ndan Sultan Mehmed Vahdeddin’den daha büyük olan Sultan Abdülaziz’in o\u011flu Yusuf \u0130zzeddin veliaht idi. Yusuf \u0130zzeddin’in ölümü üzerine veliahtl\u0131\u011fa Sultan Mehmed Vahdeddin getirildi.<\/span><\/strong><\/p>\n Veliaht olarak bulundu\u011fu y\u0131llarda, Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 ç\u0131kt\u0131. Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti’nin veliahd\u0131 olarak Almanya’ya resmî bir gezi yapt\u0131. Bu seyahatinde yan\u0131nda Yaveri Mustafa Kemal de vard\u0131. Sultan Mehmed Re\u015fad’\u0131n ölümü üzerine, Sultan Alt\u0131nc\u0131 Mehmed Vahdeddin padi\u015fah oldu. Atatürk’ün Samsun’a ç\u0131kmas\u0131nda ve Anadolu’da Kurtulu\u015f Mücadelesini ba\u015flatmas\u0131nda Sultan Vahdeddin’in maddi ve manevi destekleri, tarihçilerin ve genç nesillerin üzerinde durmas\u0131 gereken konulard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Müptezel: De\u011fersiz ki\u015filer.<\/span><\/p>\n [2]<\/a> Hezel: Ciddiyetsiz, keyif ve e\u011flence dü\u015fkünü.<\/span><\/p>\n
\n