\u00a0<\/p>\n
S\u0130ND\u0130R\u0130M S\u0130STEM\u0130 VE HAR\u0130KA ORGANLARI<\/span><\/strong><\/p>\n Dr. Yunus ALTUN<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/strong><\/p>\n G\u0130R\u0130\u015e<\/span><\/strong><\/p>\n Y\u00fcce Allah’\u0131n biz insanlar i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 bin bir \u00e7e\u015fit en g\u00fczel ve leziz nimetleri… En gerekli ve temiz su ve i\u00e7ecekleri… Aile yuvalar\u0131m\u0131zda annelerimizin veya lokantalarda a\u015f\u00e7\u0131 \u015feflerimizin haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc yemekleri… Renkleri, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ve lezzetleri farkl\u0131 farkl\u0131, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit meyveleri, sebzeleri… Evet b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 i\u015ftahla yiyip, \u00e7i\u011fneyip tad\u0131n\u0131 alarak yuttuktan sonra; bu lokmalar\u0131n yemek borusundan midemize kolayl\u0131kla nas\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131… Midemizin sindirim i\u00e7in nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131… Demiri bile eriten asitli mide salg\u0131s\u0131na ra\u011fmen midemizin nas\u0131l sa\u011fl\u0131kl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131… Bulama\u00e7 k\u0131vam\u0131na gelen yiyeceklerin ince ba\u011f\u0131rsaklara nas\u0131l aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131… Karaci\u011ferden ve safra kesesinden hangi \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc s\u0131v\u0131lar\u0131n ince ba\u011f\u0131rsaklara ak\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131… Hangi vitaminlerin ve yararl\u0131 maddelerin ince ba\u011f\u0131rsaklarda nas\u0131l tan\u0131n\u0131p tutulduklar\u0131n\u0131 ve kana kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p beyin, kalp, ilik gibi ilgili ve ihtiya\u00e7 hissedici b\u00fct\u00fcn organlara nas\u0131l ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131… Ve sonunda yediklerimizin ve i\u00e7tiklerimizin yarars\u0131z posalar\u0131n\u0131n kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklardaki son emiliminin ard\u0131ndan nas\u0131l d\u0131\u015far\u0131 at\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 hi\u00e7 bilmiyoruz, hatta bir\u00e7ok hayati organ\u0131m\u0131z\u0131n yerini bile g\u00f6steremiyoruz. En g\u00fczel ve m\u00fckemmel \u015fekilde yarat\u0131lan; beyin, bilgi ve beceri gibi \u00fcst\u00fcn yeteneklerle donat\u0131lan insanlar bile, ihtiya\u00e7la ve i\u015ftahla yiyip i\u00e7tiklerinin, hangi organlarda ve hangi oranlarda nas\u0131l sindirilip emildi\u011fini, en yararl\u0131 ve g\u0131dal\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n v\u00fccudumuzun de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerine nas\u0131l g\u00f6nderildi\u011fini ve bu sayede hayat\u0131m\u0131z\u0131n nas\u0131l huzur ve mutluluk i\u00e7inde devam ettirildi\u011fini dahi bilmiyorsak… Ve b\u00fct\u00fcn bu a\u015famalar bizim irademiz ve kontrol\u00fcm\u00fcz d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00fcstelik ak\u0131ls\u0131z ve \u015fuursuz organlarda ger\u00e7ekle\u015fiyorsa; demek ki her organ\u0131m\u0131z\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 amaca uygun olarak ve her an \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran, koca fabrikalar\u0131n ve laboratuvarlar\u0131n\u0131n ba\u015faramayaca\u011f\u0131 i\u015fleri el kadar ve et par\u00e7as\u0131 organlar\u0131m\u0131za yapt\u0131ran, sonsuz kudret ve rahmet sahibi bir Allah’\u0131m\u0131z vard\u0131r.<\/span><\/p>\n “Nerede olursan\u0131z (ve hangi halde bulunursan\u0131z, mutlaka ve her an\u0131n\u0131zda) O (Allah) sizinle beraberdir. (H\u00fccrelerinizden sistemlerinize kadar, v\u00fccudumuzun her ihtiyac\u0131n\u0131 bilen ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 irade eden ve y\u00f6netendir.)”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>(Kur’an-\u0131 Kerim Hadid Suresi, 4. ayet sonu.) <\/span><\/p>\n Ve i\u015fte O Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131’ya kulluk ve te\u015fekk\u00fcr etmek, varolu\u015fumuzun en kutsal amac\u0131d\u0131r. \u015eimdi gelin, sindirim sistemimize ve organlar\u0131m\u0131z\u0131n harika i\u015flevlerine dikkatle g\u00f6z atal\u0131m.<\/span><\/span><\/p>\n \u00d6zel Sindirim S\u0131v\u0131s\u0131: T\u00fck\u00fcr\u00fck ve Fonksiyonlar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n Besinler bir yandan di\u015fler taraf\u0131ndan \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fcrken, bir yandan da kimyasal bir kar\u0131\u015f\u0131ma u\u011framaktad\u0131r. Bu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ise t\u00fck\u00fcr\u00fck s\u0131v\u0131s\u0131d\u0131r. <\/span>Bu s\u0131v\u0131 \u00f6ncelikle besinlerdeki tad\u0131 almam\u0131z\u0131 sa\u011flar. Besinlerin i\u00e7indeki tat veren molek\u00fcller, t\u00fck\u00fcr\u00fck i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fclerek dilin \u00fczerinde bulunan tat alg\u0131lay\u0131c\u0131 sinir u\u00e7lar\u0131yla birle\u015firler. Ancak bu \u015fekilde yedi\u011fimiz yiyeceklerin tad\u0131n\u0131 alabiliriz. Kuru bir a\u011f\u0131zla yenen yiyeceklerin tatlar\u0131n\u0131n al\u0131nmamas\u0131 da bu y\u00fczdendir. Peki t\u00fck\u00fcr\u00fck salg\u0131s\u0131 olmasayd\u0131 ne olurdu? Elbette ki a\u011fz\u0131m\u0131zdaki kuruluktan dolay\u0131 ne yediklerimizi yutabilir, ne besinlerin tad\u0131n\u0131 alabilir, ne de do\u011fru d\u00fcr\u00fcst konu\u015fabilirdik. Kat\u0131 hi\u00e7bir besini yiyemez, sadece s\u0131v\u0131 olanlarla beslenmek zorunda kal\u0131rd\u0131k. Bu da insan i\u00e7in olduk\u00e7a zor bir durum olurdu. \u00dc\u00e7 ayr\u0131 salg\u0131 bezinden salg\u0131lanan t\u00fck\u00fcr\u00fck, bir yandan yiyecekleri nemlendirerek yutulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131rken, di\u011fer yandan da i\u00e7erdi\u011fi kimyasal maddeyle yiyeceklerin i\u00e7inde v\u00fccuda faydal\u0131 olan par\u00e7alar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcnmesini sa\u011flar.<\/span><\/p>\n A\u011fz\u0131m\u0131z adeta bir kimya laboratuvar\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve yedi\u011fimiz besinlerdeki ni\u015fastay\u0131 par\u00e7alar. T\u00fck\u00fcr\u00fckte bulunan ve pityalin ad\u0131 verilen enzim bu i\u015f i\u00e7in \u00f6zel \u00fcretilmi\u015f bir kimyasald\u0131r. Pityalin, ni\u015fastay\u0131 ayr\u0131\u015ft\u0131rarak \u015fekere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. A\u011f\u0131zda yap\u0131lan sindirim sadece kimyasal de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda di\u015flerin yapt\u0131\u011f\u0131 mekanik bir sindirim de s\u00f6z konusudur. Bu iki sindirim \u00e7e\u015fidi de birbirlerini tamamlayacak \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/span><\/p>\n Dilin de Sindirimde Rol\u00fc Vard\u0131r<\/span><\/strong><\/p>\n Mekanik \u00f6\u011f\u00fctmede dilin de \u00f6nemli bir rol\u00fc vard\u0131r. \u00c7ok hassas bir tat \u00f6l\u00e7me \u00f6zelli\u011fine sahip olan dil, ayn\u0131 zamanda yiyeceklerin a\u011f\u0131zda yuvarlanarak bo\u011fazdan ge\u00e7i\u015finde kolayl\u0131k sa\u011flar. Dilin \u00fcst y\u00fczeyinde ve yanlar\u0131nda bulunan d\u00f6rt farkl\u0131 tada; ac\u0131ya, tatl\u0131ya, tuzluya ve ek\u015fiye duyarl\u0131 10.000’e yak\u0131n tat noktas\u0131 vard\u0131r. \u0130\u015fte bu tat tomurcuklar\u0131 her g\u00fcn yedi\u011fimiz onlarca \u00e7e\u015fit besinin tad\u0131n\u0131 birbirlerine hi\u00e7 kar\u0131\u015ft\u0131rmadan alg\u0131lamam\u0131z\u0131 sa\u011flar. \u00d6yle ki dil daha \u00f6nce hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 bir besinin tad\u0131n\u0131 da kolayl\u0131kla ayr\u0131\u015ft\u0131rabilir. Bu sayede hi\u00e7bir zaman bir karpuzun tad\u0131n\u0131 greyfurt gibi ek\u015fi olarak alg\u0131lamay\u0131z veya bir pastaya tuzlu demeyiz. \u00dcstelik tat tomurcuklar\u0131 milyarlarca insanda, ayn\u0131 besinde ayn\u0131 tad\u0131 alg\u0131lar. Herkes i\u00e7in tatl\u0131, tuzlu, ek\u015fi gibi kavramlar ayn\u0131d\u0131r. Baz\u0131 bilim adamlar\u0131 dilin bu yetene\u011fini “ola\u011fan\u00fcst\u00fc kimya teknolojisi” olarak adland\u0131r\u0131rlar.<\/span><\/p>\n Peki dilin \u00fczerinde daha az tat noktas\u0131 olsayd\u0131 ne olurdu? O zaman yedi\u011fimiz yiyeceklerin hi\u00e7birinin tatlar\u0131n\u0131 alamazd\u0131k. Ne tatl\u0131n\u0131n, ne \u0131zgaran\u0131n, ne ekme\u011fin, ne de ba\u015fka bir yiyece\u011fin tad\u0131n\u0131 bilemezdik. Her ne yersek yiyelim, hep ayn\u0131 yavan tad\u0131 al\u0131rd\u0131k. Yemek yemek zevkli bir nimet olmaktan \u00e7\u0131karak, her g\u00fcn yapmak zorunda oldu\u011fumuz bir eziyet haline gelirdi. Ancak b\u00f6yle olmaz ve dildeki \u00f6zel tat tomurcuklar\u0131 sayesinde yedi\u011fimiz b\u00fct\u00fcn yiyeceklerin tatlar\u0131n\u0131 ay\u0131rt edebiliriz. Bu sayede zevk alarak yemek yeriz.<\/span><\/p>\n Yemek Borusu ve Mucize Yap\u0131s\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n Sindirimin ikinci a\u015famas\u0131nda yiyecekler yemek borusundan ge\u00e7erek as\u0131l sindirimin ba\u015flayaca\u011f\u0131 mideye giderler. Yemek borusunda herhangi bir sindirim i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015fmez. Biz yutkunduktan sonra, boynun arkas\u0131ndaki d\u00fcz kaslar\u0131n, besini yemek borusuna itmesiyle birlikte hareketli bir yolculuk ba\u015flar. Yiyecekler yemek borusunun ritmik kas\u0131lmas\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru hareket eder. Peristaltik (sa\u011f\u0131msal) ad\u0131 verilen bu ritmik kas kas\u0131lmalar\u0131 o denli kuvvetlidir ki, siz yatarken dahi besinlerin a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru itilmesini sa\u011flar. Besinlerin 25 cm uzunlu\u011fundaki yemek borusundan ge\u00e7i\u015fi yaln\u0131zca 12 saniye s\u00fcrer.<\/span><\/p>\n \u0130nsan a\u011fz\u0131n\u0131 hem yemek yemek hem de nefes almak i\u00e7in kullanabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yiyeceklerin itildi\u011fi yemek borusunun hemen yan\u0131nda, havan\u0131n ci\u011ferlere \u00e7ekildi\u011fi nefes borusu bulunur. Fakat burada \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta vard\u0131r. E\u011fer \u00e7i\u011fnenmi\u015f besin, yemek borusu de\u011fil de soluk borusuna ka\u00e7arsa, bu, \u00f6l\u00fcm demektir. \u0130nsan her g\u00fcn y\u00fczlerce kez yutkunur. Herhangi bir durumda yanl\u0131\u015fl\u0131kla soluk borusuna ka\u00e7an bir besin par\u00e7as\u0131 insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olacakt\u0131r. Ancak solunum borusunun s\u00fcrekli kapal\u0131 durmas\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. En ak\u0131lc\u0131 ve pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm solunum borusunun a\u00e7\u0131l\u0131r-kapan\u0131r bir engelleyiciye (kapa\u011fa) sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi insan v\u00fccudundaki tasar\u0131m kusursuzdur ve nefes borusunda da olabilecek en m\u00fckemmel ve en g\u00fcvenli sistem vard\u0131r. Nefes borusunun \u00fcst\u00fcnde yer alan ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir dokudan olu\u015fan bir kapak, yutkunurken otomatik olarak nefes borusunu kapat\u0131r. \u0130\u015fte bu sayede yemek yerken nefes borusuna su veya yiyecek ka\u00e7mas\u0131 engellenmi\u015f olur. Yutkunmadan sonra ise bu kapak\u00e7\u0131k tekrar yerine gider ve b\u00f6ylece nefes borusundan hava ge\u00e7mesi sa\u011flan\u0131r.<\/span><\/p>\n Midedeki Detayl\u0131 Tasar\u0131m<\/span><\/strong><\/p>\n Midede her a\u015famas\u0131 bir amaca y\u00f6nelik olan \u00e7ok detayl\u0131 bir tasar\u0131m vard\u0131r. Bu Y\u00fcce Allah’\u0131n m\u00fckemmel yaratmas\u0131d\u0131r. Yiyecekler, midenin \u00fcst ucunda bulunan ve “mide a\u011fz\u0131” ya da “kardia” denen dar bir a\u00e7\u0131kl\u0131ktan ge\u00e7erek mideye girer. Mideyi yemek borusuna ba\u011flayan bu a\u00e7\u0131kl\u0131ktaki b\u00fcz\u00fcc\u00fc kaslar bir kapak gibi \u00e7al\u0131\u015farak midedeki yar\u0131 sindirilmi\u015f besinlerin yemek borusuna geri d\u00f6nmesini engeller. Daha sonra midenin kubbe bi\u00e7imindeki \u00fcst b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ge\u00e7en besinler, burada mide \u00f6zsuyu ya da mide s\u0131v\u0131s\u0131yla kar\u0131\u015ft\u0131ktan sonra midenin en geni\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcne do\u011fru ilerler. “G\u00f6vde” denen bu geni\u015f b\u00f6l\u00fcm keskin bir b\u00fckl\u00fcm yaparak midenin yatay b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. <\/span><\/p>\n \u00dcstteki dikey b\u00f6l\u00fcmden daha k\u0131sa olan bu b\u00f6lgede mide yeniden daral\u0131r ve “mide kap\u0131s\u0131” ya da “pilor” denen bir ge\u00e7itle onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131na a\u00e7\u0131l\u0131r. Midenin alt ucundaki bu kasl\u0131 ge\u00e7it de bir kapak i\u015flevi g\u00f6rerek yar\u0131 sindirilmi\u015f besinlerin mideden \u00e7\u0131k\u0131p ince ba\u011f\u0131rsaklara ge\u00e7i\u015fini denetler. Besinlerin mide a\u011fz\u0131ndan mide kap\u0131s\u0131na do\u011fru ilerlemesini sa\u011flayan, \u00fc\u00e7 katman halinde yerle\u015fmi\u015f olan g\u00fc\u00e7l\u00fc mide kaslar\u0131n\u0131n ritmik dalgalanma hareketidir. Kas se\u011firmesini and\u0131ran bu dalgalanma hareketi ayn\u0131 zamanda besinlerin \u00e7alkalanarak, s\u0131k\u0131\u015f\u0131p ezilerek k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar halinde \u00f6\u011f\u00fct\u00fclmesini ve sonunda “kimus” denen yar\u0131 s\u0131v\u0131 bir kar\u0131\u015f\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fmesini sa\u011flar. Bu detayl\u0131 i\u015flemlerin gereklili\u011fi sindirim i\u015fleminin ileriki a\u015famalar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n Midede Bulunan, T\u0131ra\u015f B\u0131\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 Bile Sindirecek G\u00fc\u00e7te Olan Asitlerden Kendisi Nas\u0131l Korunmaktad\u0131r?<\/span><\/strong><\/p>\n Yemek borusunda ilerleyen yiyecekler bir s\u00fcre sonra mideye ula\u015f\u0131r. Midedeki sindirim i\u015flemi a\u011f\u0131zdan farkl\u0131d\u0131r. Burada \u00e7ok kuvvetli asitler devreye girer. Besinler yemek borusundan mideye iner inmez, mide y\u00fczeyindeki h\u00fccreler “gastrik asit” ad\u0131nda bir s\u0131v\u0131 salg\u0131lamaya ba\u015flar. Bu s\u0131v\u0131yla ayn\u0131 anda “pepsin” ve “hidroklorik asit” ad\u0131nda kimyasal \u00f6\u011f\u00fct\u00fcc\u00fc s\u0131v\u0131lar da salg\u0131lan\u0131r. Bu asitler bir t\u0131ra\u015f b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 bile sindirebilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Protein benzeri sindirimi zor maddeler i\u00e7in bu asitlerin olmas\u0131 zorunludur. Ancak burada \u00e7ok \u00f6nemli bir detay vard\u0131r. Midenin kendisi de yap\u0131 olarak proteinden olu\u015fmu\u015ftur. Peki o zaman nas\u0131l olup da t\u0131ra\u015f b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 bile sindirebilen bir asit, midenin kendisine zarar vermemektedir?<\/span><\/p>\n Bu da insan v\u00fccudundaki benzersiz tasar\u0131m \u00f6rneklerinden biridir. Midenin girintili \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 duvarlar\u0131n\u0131n derinlikleri sayesinde mide kendi kendini sindirmez. Mide duvarlar\u0131ndaki derin \u00e7ukurlarda birbirinden farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip h\u00fccreler yer al\u0131r. Hassas bir denge i\u00e7inde, midedeki birtak\u0131m h\u00fccreler asit salg\u0131larken, bu h\u00fccrelerin yan\u0131 ba\u015f\u0131nda bulunan ba\u015fka h\u00fccreler de yap\u0131\u015fkan bir s\u0131v\u0131 salg\u0131lar. “Mukus” isimli bu s\u0131v\u0131 midenin y\u00fczeyini \u00f6rter ve mide duvar\u0131n\u0131 asitlere kar\u015f\u0131 bir kalkan gibi korur ve enzimlerin mideye zarar vermesini engeller. Par\u00e7alay\u0131c\u0131 enzimler kadar enfeksiyon yapan vir\u00fcs ve di\u011fer mikroorganizmalar\u0131n da h\u00fccrelerin i\u00e7ine girmelerini engelleyen mukus, ayn\u0131 zamanda yiyeceklerin kanal i\u00e7indeki hareketlerini kolayla\u015ft\u0131ran bir kayganla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r da…<\/span><\/p>\n Bu i\u015flemler nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmekte, midedeki bu koruyucu ortam nas\u0131l olu\u015fmaktad\u0131r? Midedeki h\u00fccrelerin kendi kendilerine bu maddelerin \u00fcretimini yapmaya karar vermi\u015f ve bir \u015fekilde koruyucu maddelerin form\u00fcl\u00fcn\u00fc bulmu\u015f olmalar\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. H\u00fccrelerin b\u00f6yle bir \u015fey yapabilmeleri i\u00e7in hem akla, hem de m\u00fckemmel laboratuvarlara ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Elbette ki midedeki birbirini dengeleyen maddelerin olu\u015fumu yukar\u0131daki paragrafta \u00f6zetlendi\u011fi kadar basit de\u011fildir. Maddelerin form\u00fcllerinin tutturulmas\u0131 bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir olayd\u0131r. Kald\u0131 ki bir h\u00fccrenin kimyasal form\u00fcller olu\u015fturup, bu form\u00fclleri bir araya getirip bir madde olu\u015fturmas\u0131n\u0131n imk\u00e2n\u0131 yoktur. <\/span><\/p>\n Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduracak olursak apa\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ek kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Asidin ve mideyi asitten koruyacak mukusun beraber var olmalar\u0131, Allah’\u0131n \u00fcst\u00fcn yarat\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fczenin ve kusursuzlu\u011fun say\u0131s\u0131z \u00f6rne\u011finden sadece biridir. Allah insan bedenini, bir b\u00fct\u00fcn olarak kusursuz bir tasar\u0131mla yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n Sindirimle Birlikte Aside D\u00f6n\u00fc\u015fen S\u0131v\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n Midenin \u00e7al\u0131\u015fma sistemindeki tek planlama \u00f6rne\u011fi bu de\u011fildir. Daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi insan v\u00fccudunda \u00f6yle kusursuz bir sistem vard\u0131r ki, her t\u00fcrl\u00fc ihtimal i\u00e7in gerekli olan tedbirler daha en ba\u015ftan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin mide bo\u015fken i\u00e7inde sindirim asitlerinin bulunmas\u0131 -her ne kadar mide mukus taraf\u0131ndan bu aside kar\u015f\u0131 korunuyor olsa da- mideye bir s\u00fcre sonra zarar verecektir. Bu nedenle bo\u015f oldu\u011fu zamanlarda midenin i\u00e7inde sindirim asitleri bulunmaz. Dolay\u0131s\u0131yla midenin zarar g\u00f6rme tehlikesi de ortadan kalkm\u0131\u015f olur. Bo\u015f midenin i\u00e7inde “pepsinojen” isimli, sindirme \u00f6zelli\u011fi olmayan bir enzim bulunur. Ancak mideye besinlerin geli\u015fiyle birlikte, mide h\u00fccreleri “HCL (hidroklorik) asit” isimli bir s\u0131v\u0131 salg\u0131lamaya ba\u015flar. Bu s\u0131v\u0131 bo\u015f midede bulunan pepsinojenin yap\u0131s\u0131n\u0131 aniden de\u011fi\u015ftirir ve “pepsin” isimli, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir par\u00e7alay\u0131c\u0131 enzime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Bu da midedeki besinleri hemen par\u00e7alar.<\/span><\/p>\n Mide bo\u015fken tamamen zarars\u0131z olan bir s\u0131v\u0131n\u0131n, midenin dolmas\u0131yla birlikte \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir par\u00e7alay\u0131c\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin, bilin\u00e7siz tesad\u00fcflerle ortaya \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in biraz d\u00fc\u015f\u00fcnmek yeterli olacakt\u0131r. Tesad\u00fcfen bir maddenin ba\u015fka bir maddeye \u00fcstelik de her seferinde tam do\u011fru form\u00fcl\u00fc tutturarak d\u00f6n\u00fc\u015fmesi kesinlikle imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r ki, bu i\u015flem b\u00fct\u00fcn insanlarda her yemek \u00f6ncesinde olu\u015fmaktad\u0131r. Bu durum tesad\u00fcf gibi ba\u015f\u0131bo\u015flu\u011fu temsil eden Darwinist bir kavram\u0131 tamamen konu d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Mide h\u00fccrelerinin ne zaman hangi maddeyi salg\u0131layacaklar\u0131n\u0131 bilip duran, h\u00fccrelerin yerli yerinde hareket etmelerini sa\u011flayan, asitlerin salg\u0131lanma zamanlamas\u0131n\u0131 ayarlayan bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130nsan bedenine h\u00e2kim olan bu g\u00fc\u00e7; t\u00fcm evreni, evrendeki b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131, insanlar\u0131 yaratm\u0131\u015f olan Allah’t\u0131r. Allah’\u0131n yaratmada hi\u00e7bir orta\u011f\u0131 yoktur.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n Midenizdeki \u00d6zel S\u00fcspansiyon Fonksiyonlar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n Yemek yedikten sonra siz sadece bir tokluk hissi, belki de biraz a\u011f\u0131rl\u0131k hissedersiniz. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda midenizde neler olup bitti\u011finden haberdar bile olmayabilirsiniz. Oysa yemekten k\u0131sa bir s\u00fcre sonra midenizde b\u00fcy\u00fck bir hareketlilik ya\u015fan\u0131r. Mideniz s\u00fcrekli sa\u011fa, sola, yukar\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7alkalan\u0131r ve besinlerin daha iyi sindirilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ancak siz midenizdeki \u00f6zel s\u00fcspansiyon sistemi sayesinde bu hareketlerin hi\u00e7 fark\u0131na varmazs\u0131n\u0131z. Mide kaslar\u0131 3 farkl\u0131 y\u00f6ne do\u011fru dizilmi\u015flerdir. Bu \u015fekilde mide a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131, sa\u011fa sola ve \u00e7apraz \u015fekilde hareketleri kolayl\u0131kla yapar. Bu da besinlerin mide s\u0131v\u0131lar\u0131yla daha iyi temas etmesini sa\u011flar. Ancak bu tarz hareketler her zaman bir tehlikeyi de beraberlerinde getirecektir; s\u00fcrt\u00fcnme…<\/span><\/p>\n Mide, ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131nda bulunan bir organd\u0131r. S\u00fcrekli hareket etmesi, ba\u011f\u0131rsaklara s\u00fcrt\u00fcnmesi anlam\u0131na gelir ki bu, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda ciddi problemlere yol a\u00e7abilecek bir durumdur. Elbette ki midede bu tehlikeye kar\u015f\u0131 da bir \u00f6nlem al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Midenin en d\u0131\u015f dokusu, “periton” isimli bir zarla kapl\u0131d\u0131r. Bu zar\u0131n salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kaygan s\u0131v\u0131, mide ve ba\u011f\u0131rsaklara “d\u0131\u015ftan ya\u011flama” olarak nitelendirilecek bir i\u015flem yaparak bu organlar\u0131n kayganla\u015fmas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken birbirlerine s\u00fcrt\u00fcnerek zarar g\u00f6rmelerini \u00f6nler.<\/span><\/p>\n Kan Yap\u0131m\u0131 ve Mideyle Al\u00e2kas\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Mide mukozas\u0131n\u0131n bir \u00f6zelli\u011fi de kan yap\u0131m\u0131na katk\u0131da bulunmas\u0131d\u0131r. Mide mukozas\u0131 kan \u00fcretmez. Ancak kan \u00fcretimi yapan kemik ili\u011fine \u00e7ok \u00f6nemli bir yard\u0131mda bulunur. V\u00fccut i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip B-12 vitamininin kemik ili\u011fine ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. B-12 vitamininin kemik ili\u011fine ula\u015f\u0131ncaya kadar ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi yolculuk ve mide mukozas\u0131n\u0131n bu yolculuktaki rol\u00fc incelendi\u011finde, kar\u015f\u0131m\u0131za mikroskobik d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fck bir mucize \u00e7\u0131kar. B-12 vitamini insan v\u00fccuduna girdikten sonra sindirim sistemi boyunca bir yolculuk yapar. Ard\u0131ndan ince ba\u011f\u0131rsaktan kan dola\u015f\u0131m\u0131na ge\u00e7i\u015f yaparak kana kar\u0131\u015f\u0131r ve kemik ili\u011fi h\u00fccrelerine ula\u015f\u0131r. B-12 vitamininin \u00f6z\u00fcmsenmesi ince ba\u011f\u0131rsakta ger\u00e7ekle\u015fir. Ancak ince ba\u011f\u0131rsakta bulunan herhangi bir sindirim h\u00fccresi B-12 vitaminini yakalamaz. \u0130nce ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6lgesinde, yaln\u0131zca B-12 vitaminini yakalamakla g\u00f6revlendirilmi\u015f \u00f6zel bir h\u00fccre grubu bulunmaktad\u0131r. Bu h\u00fccre grubu b\u00fct\u00fcn ya\u015famlar\u0131n\u0131 -mucizevi bir \u015fekilde- yaln\u0131zca B-12 vitaminini yakalamaya adam\u0131\u015flard\u0131r. Bu h\u00fccreler trilyonlarca molek\u00fcl i\u00e7inden B-12 vitaminini ay\u0131rt eder ve yakalarlar.<\/span><\/p>\n \u0130\u015fte bu noktada meydana gelen mucizeyi g\u00f6rebilmek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekmektedir. B-12 vitaminini yakalayan h\u00fccreler, bu vitaminin insan v\u00fccudu i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi bilmektedirler. \u0130nce ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n belirli bir b\u00f6lgesine bu g\u00f6rev i\u00e7in \u00f6zel olarak yerle\u015ftirilmi\u015flerdir. \u00d6m\u00fcrlerini B-12 vitaminini yakalamak i\u00e7in adam\u0131\u015f olsalar da bu vitamin kendi i\u015flerine yaramamaktad\u0131r. Yakalad\u0131klar\u0131 vitamini kan dola\u015f\u0131m\u0131na b\u0131rakarak bilmedikleri bir yere g\u00f6ndermeleri Allah’\u0131n bir mucizesi olmaktad\u0131r. Unutulmamas\u0131 gereken bir ba\u015fka \u00f6nemli nokta da, b\u00fct\u00fcn bu olaylar sonucunda \u00f6z\u00fcmsenen B-12 vitamininin, ne mide h\u00fccresinin ne de ba\u011f\u0131rsak h\u00fccresinin i\u015fine yaramad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. B-12 vitamini \u00e7ok uzakta, kemik ili\u011finde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu vitamin sayesinde insan v\u00fccudunda kan \u00fcretilebilmekte ve insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Yaln\u0131zca bir vitaminin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu yolculuk ve bu yolculuktaki detaylar bile insan bedeninde kurulu sistemin kusursuzlu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli olacakt\u0131r. Ku\u015fkusuz bu i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda sergilenen keskin \u015fuur ve kusursuz i\u015fleyi\u015fin, s\u00f6z konusu h\u00fccrelerin iradesi ile ger\u00e7ekle\u015fmesi imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Sonu\u00e7ta h\u00fccre dedi\u011fimiz varl\u0131klar \u015fuursuz atomlar\u0131n birle\u015fmesiyle meydana gelen yap\u0131lard\u0131r. H\u00fccre i\u00e7inde \u015fuur, irade veya bir g\u00fc\u00e7 aramak son derece anlams\u0131z olacakt\u0131r. Burada g\u00f6r\u00fclen a\u00e7\u0131k ger\u00e7ek, mide h\u00fccrelerinin de, kan yap\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan mekanizmalar\u0131n da ayn\u0131 Yarat\u0131c\u0131 yani Allah taraf\u0131ndan var edildikleri ve O’nun ilham\u0131 ile g\u00f6revlerini yerine getirdikleridir.<\/span><\/p>\n “Allah (O’dur ki), Kendisinden ba\u015fka hi\u00e7bir ilah yoktur. (Ve bu asla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.) O s\u00fcrekli diridir ve yaratt\u0131klar\u0131n\u0131 koruyup y\u00f6netendir. O’nun bir (an bile) uyuklamas\u0131 (gaflet basmas\u0131) ve uykuya dalmas\u0131 yoktur. (Allah bu kusurlardan m\u00fcnezzehtir.) G\u00f6klerde ve yerde olanlar\u0131n hepsi O’nundur. (Her \u015fey O’nun elinde ve emrindedir.) O’nun izni olmadan, (Allah’\u0131n) kat\u0131nda kim (ba\u015fkalar\u0131na arac\u0131l\u0131k i\u00e7in) \u015fefaat edebilir? O, onlar\u0131n ge\u00e7mi\u015flerini ve geleceklerini (b\u00fct\u00fcn mahl\u00fbkat\u0131n \u00f6nceden ettiklerini ve sonradan i\u015fleyeceklerini) bilir. Onlar (kullar\u0131) ise, O’nun ilminden, O’nun diledi\u011finin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015feyi kavrayamazlar. (Bildiklerini de Allah \u00f6\u011fretir.) O’nun K\u00fcrs\u00fcs\u00fc (h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131), g\u00f6kleri ve yeri (tamamen) kaplam\u0131\u015f ve ku\u015fatm\u0131\u015f vaziyettedir. Onlar\u0131 (g\u00f6kleri ve yeri) koruyup g\u00f6zetmek (asla) O’na a\u011f\u0131r da gelmemektedir. O, \u00e7ok Y\u00fccedir, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck Azamet sahibidir.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/span>(Bakara Suresi, 255) <\/span><\/span><\/p>\n <\/span>\u0130nce Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n Harika Yap\u0131s\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n Midede sulu bir pelte k\u0131vam\u0131na getirilmi\u015f besinler, sadece tek tarafa a\u00e7\u0131lan bir kapaktan ge\u00e7erek onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131na, buradan da ince ba\u011f\u0131rsa\u011fa iletilirler. \u0130nce ba\u011f\u0131rsak 3 cm \u00e7ap\u0131nda ve 7 metreden fazla uzunlu\u011fa sahip bir organd\u0131r. 7 metre uzunlu\u011funda bir hortum, b\u00fck\u00fclerek, katlanarak paketlenmi\u015f ve her insan\u0131n karn\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirilmi\u015ftir. Ancak mucize, bu m\u00fckemmel paketleme olay\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. 7 metrelik hortumun i\u00e7inde \u00e7ok hayati olaylar ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Besinlerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc midede par\u00e7alanm\u0131\u015f olsa da, bir k\u0131s\u0131m besin h\u00e2l\u00e2 k\u00fc\u00e7\u00fck birimlerine ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f bir \u015fekilde midede durmaktad\u0131r. Mideyi terk eden ve h\u00e2l\u00e2 sindirilmemi\u015f olan bu besinler de bir s\u00fcre sonra ince ba\u011f\u0131rsa\u011fa ula\u015f\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin ya\u011flar b\u00fcy\u00fck molek\u00fcll\u00fc olduklar\u0131 ve suda erimedikleri i\u00e7in sindirimleri zordur. Bu nedenle ya\u011flar\u0131n sindirimi a\u011f\u0131z ve midede olmaz, ince ba\u011f\u0131rsakta meydana gelir.<\/span><\/p>\n \u0130\u015fte bu a\u015famada v\u00fccudun iki organ\u0131 -pankreas ve karaci\u011fer- devreye girerler. Bu iki organ ince ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n i\u00e7ine bir kanal yard\u0131m\u0131yla iki \u00f6zel s\u0131v\u0131 g\u00f6nderirler. Karaci\u011fer midenin ya\u011flar\u0131 par\u00e7alayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda ya\u011flar\u0131 par\u00e7alayacak \u00f6zel s\u0131v\u0131n\u0131n kimyasal form\u00fcl\u00fcne de sahip durumdad\u0131r. Ya\u011fl\u0131 besinlerin ince ba\u011f\u0131rsa\u011fa ula\u015ft\u0131klar\u0131 an\u0131 da bilen karaci\u011fer, en do\u011fru zamanda, en do\u011fru yere, haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve biriktirdi\u011fi \u00f6zel s\u0131v\u0131y\u0131 bo\u015falt\u0131r.<\/span><\/p>\n “Safra s\u0131v\u0131s\u0131” isimli bu salg\u0131 ise yaln\u0131zca ya\u011flar\u0131 par\u00e7alamakla kalmaz. Par\u00e7alanan ya\u011flar\u0131n ince ba\u011f\u0131rsaktan emilmesine de yard\u0131m eder. Ayr\u0131ca ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n vitaminleri emebilmelerini sa\u011flayan \u00f6zel kimyasal bile\u015fimleri de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Hatta ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n i\u00e7indeki zararl\u0131 bakterileri \u00f6ld\u00fcren bir antiseptiktir.<\/span><\/p>\n Safran\u0131n g\u00f6revi, mideden ince ba\u011f\u0131rsa\u011fa gelen besin bulamac\u0131ndaki ya\u011flar\u0131 bir \u00f6n i\u015flemden ge\u00e7irmektir. Bu \u00f6n i\u015flem pankreas salg\u0131s\u0131n\u0131n etkisini art\u0131racakt\u0131r. \u0130\u00e7inde \u00e7e\u015fitli enzimler bulunan pankreas \u00f6zsuyu, ya\u011flar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ni\u015fasta ve proteinlerin sindirilmesine de yard\u0131mc\u0131 olur. \u0130nce ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n i\u00e7 y\u00fczeyini d\u00f6\u015feyen mukozada da \u00e7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck salg\u0131 bezi vard\u0131r. Bu bezlerin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131rsak \u00f6zsuyundaki \u00e7e\u015fitli enzimler, o ana kadar yeterince par\u00e7alanm\u0131\u015f olan besinlerin sindirilmesinde \u00f6nemli rol oynar. Yemekten 3-5 saat sonra ince ba\u011f\u0131rsaktaki besinlerin \u00e7o\u011fu \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f olur. B\u00f6ylece, karbonhidratlar basit \u015fekerlere, proteinler amino asitlere, ya\u011flar da gliserol ile ya\u011f asitlerine ayr\u0131\u015farak emilmeye haz\u0131r duruma gelir. \u0130nce ba\u011f\u0131rsakta bulunan emici h\u00fccreler emilmeye haz\u0131r besin molek\u00fcllerini yakalar ve emerler. Ard\u0131ndan bu besinleri kan dola\u015f\u0131m\u0131na verirler. <\/span><\/p>\n Yiyecekler ince ba\u011f\u0131rsaktan ayr\u0131lmak \u00fczereyken i\u00e7lerinde su hari\u00e7 hi\u00e7bir g\u0131da kalmam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm g\u0131dalar emilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Elektrik Ak\u0131m\u0131 \u00dcreten H\u00fccrelerin Ak\u0131ll\u0131 Davran\u0131\u015flar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n V\u00fccutta besinlerin sindirim kanal\u0131 boyunca ilerlemesini sa\u011flayan farkl\u0131 mekanizmalar vard\u0131r. Bunlardan bir tanesi de ba\u011f\u0131rsaklardaki d\u00fcz kaslar\u0131n istem d\u0131\u015f\u0131 <\/span>kas\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu kaslar\u0131n ritmik kas\u0131lmalar\u0131 sayesinde besinler tek y\u00f6nl\u00fc bir hareketle ileriye do\u011fru giderler. Ancak burada merak konusu olan, besinlerin neden hep ileriye do\u011fru hareket ettikleridir. Bu konuda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan Kanada’daki McMaster \u00dcniversitesi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan Johan Huizinga ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki bir ekip, bu tek y\u00f6nl\u00fc hareketi sa\u011flayan h\u00fccreleri ara\u015ft\u0131rd\u0131lar. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131nda sindirim kanal\u0131 boyunca yerle\u015ftirdikleri mikro elektrotlar\u0131 kulland\u0131lar. Bu mikro elektrotlar, “Interstisyel Cajal h\u00fccreleri” denilen h\u00fccrelerin s\u00fcrekli ve d\u00fczenli bir elektrik ak\u0131m\u0131 olu\u015fturdu\u011funu saptad\u0131. \u0130\u015fte ba\u011f\u0131rsak \u00e7eperindeki halka bi\u00e7imli kaslar\u0131n pe\u015f pe\u015fe kas\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan, bu Cajal h\u00fccrelerinin olu\u015fturdu\u011fu elektrik ak\u0131m\u0131d\u0131r. Ancak bu mekanizman\u0131n kusursuz i\u015flemesi i\u00e7in sadece elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 da yeterli de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda ak\u0131m\u0131n hatas\u0131z bir ritimle olu\u015fturulmas\u0131 da gerekir. Cajal h\u00fccreleri bu nedenle ba\u011f\u0131rsaklarda bir a\u011f olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bu a\u011f onlar\u0131n ayn\u0131 ritimle elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 bo\u015faltmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. (Science et Vie,<\/em> Eyl\u00fcl 1998)<\/span><\/p>\n \u0130\u015fte bu kusursuz mekanizma sayesinde yediklerimiz midemizde kal\u0131r ve v\u00fccudumuz i\u00e7in faydal\u0131 hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. E\u011fer Cajal h\u00fccrelerinin olu\u015fturdu\u011fu ritmik elektriksel ak\u0131mlar olmasayd\u0131, ba\u011f\u0131rsaklardaki kaslar uyumlu bir \u015fekilde kas\u0131lmazd\u0131. Bu da yedi\u011fimiz besinlerin ileriye do\u011fru hareket etmek yerine tekrar a\u011fz\u0131m\u0131za geri gelmelerine neden olabilirdi. Ancak biz hastal\u0131k durumu hari\u00e7 b\u00f6yle s\u0131k\u0131nt\u0131 verici bir durumu hi\u00e7bir zaman ya\u015famay\u0131z. Hatta b\u00f6yle bir ihtimal olabilece\u011fi akl\u0131m\u0131za dahi gelmez. Bu \u00f6rnekte de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Allah’\u0131n v\u00fccudumuzda yaratt\u0131\u011f\u0131 sistem her y\u00f6nden kusursuzdur. Bu nimet sayesinde rahatl\u0131kla ya\u015fant\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebiliriz.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n Ba\u011f\u0131rsaklarda Sindirim Olay\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n Daha \u00f6nce de inceledi\u011fimiz gibi midedeki sindirim, asitler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Yani mideden ba\u011f\u0131rsaklara gelen besin bulamac\u0131n\u0131n i\u00e7inde olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc asitler bulunur. Bu durum onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131 i\u00e7in ciddi bir tehlike olu\u015fturur. Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n bu asit y\u00fcz\u00fcnden tahrip olmalar\u0131 gibi bir tehlike s\u00f6z konusudur, \u00e7\u00fcnk\u00fc onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131n mide gibi kendisini koruyabilecek \u00f6zel bir tabakas\u0131 yoktur.<\/span><\/p>\n O halde nas\u0131l olup da onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131 asitlerden zarar g\u00f6rmemektedir? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in sindirim s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen olaylar incelendi\u011finde, bedenimizde ger\u00e7ekle\u015fen hayret verici olaylarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131na mideden besinlerle birlikte gelen asitlerin oran\u0131 tehlikeli bir boyuta ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n duvar\u0131ndaki h\u00fccrelerden “sekretin” isimli bir hormon salg\u0131lanmaya ba\u015flan\u0131r. Bu i\u015flemler ile ilgili olarak \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken noktalar vard\u0131r. \u00d6ncelikle onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131 koruyan sekretin hormonu ince ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n \u00e7eperindeki h\u00fccrelerde “prosekretin” halinde bulunur. Bu hormon sindirilmi\u015f besinlerin asidik etkisiyle ba\u015fka bir kimyasal madde olan sekretin haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve bu hormon, pankreas\u0131 uyararak salg\u0131lar\u0131n zararl\u0131 etkisini ortadan kald\u0131r\u0131r. Sekretin hormonu kana kar\u0131\u015farak pankreasa gelir ve enzim salg\u0131lamas\u0131 i\u00e7in pankreas\u0131 yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131n tehlikede oldu\u011funu haber alan pankreas, bikarbonat molek\u00fcllerini bu b\u00f6lgeye g\u00f6nderir. Bu molek\u00fcller mide asidini etkisiz hale getirecek ve onikiparmak ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131 koruyacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n \u0130nsan hayat\u0131 i\u00e7in son derece \u00f6nemli olan bu i\u015flemler nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmektedir? Ba\u011f\u0131rsak h\u00fccrelerinin, ihtiya\u00e7lar\u0131 olan maddenin pankreasta bulundu\u011funu bilmeleri, ayr\u0131ca mideden salg\u0131lanan asidin form\u00fcl\u00fcn\u00fc bozarak etkisini nas\u0131l ortadan kald\u0131racaklar\u0131ndan haberdar olmalar\u0131, pankreas\u0131 harekete ge\u00e7irecek maddenin form\u00fcl\u00fcn\u00fc bilmeleri, ayn\u0131 \u015fekilde pankreas\u0131n da ba\u011f\u0131rsaktan gelen mesaj\u0131 anlayarak enzimi salg\u0131lamaya ba\u015flayacak anlay\u0131\u015fa sahip olmas\u0131, \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken i\u015flemlerdir.<\/span><\/p>\n \u0130nsan bedeninin kapkaranl\u0131k derinliklerinde, g\u00f6z\u00fc, kula\u011f\u0131 olmayan, bir beyni ve \u015fuuru bulunmayan h\u00fccrelerin b\u00f6ylesine kusursuz sistemler i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Allah’\u0131n \u00fcst\u00fcn yarat\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r. H\u00fccreleri sahip olduklar\u0131 \u00f6zelliklerle birlikte yaratan, benzeri olmayan bir ilmin sahibi olan Allah’t\u0131r. Allah insanlara kendi bedenlerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 bu gibi \u00f6zelliklerle g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n Sindirim \u0130\u015flemindeki Son A\u015fama<\/span><\/strong><\/p>\n Yedi\u011fimiz b\u00fct\u00fcn besinlerin sindirimi ince ba\u011f\u0131rsakta tamamlan\u0131r. Ancak sindirimdeki son a\u015fama, sindirim \u00fcr\u00fcnlerinin v\u00fccutta gerekli yerlere da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in emilmesidir. Sindirim sisteminin par\u00e7alar\u0131ndan a\u011f\u0131z ve midedeki emilim \u00e7ok azd\u0131r. Emilim tam olarak ba\u011f\u0131rsaklarda ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130nce ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n yap\u0131s\u0131 emilim i\u00e7in \u00e7ok uygundur. \u0130nce ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n i\u00e7 y\u00fcz\u00fc son derece girintili ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir yap\u0131ya sahiptir. Bu girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00fczerinde de mikroskobik pompalar bulunur. Bu pompalar emici h\u00fccrelerdir. \u0130\u015fte bu h\u00fccreler v\u00fccudun ihtiyac\u0131 olan besinleri yakalar ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 kan damarlar\u0131na pompalarlar. V\u00fccudunuzun neye ihtiyac\u0131 varsa bu k\u00fc\u00e7\u00fck pompalar bunu bilir. Beyin h\u00fccrelerinizde kullan\u0131lacak par\u00e7alanm\u0131\u015f \u015feker veya kas h\u00fccrelerinizde kullan\u0131lacak bir amino asit… Bu k\u00fc\u00e7\u00fck pompalar, bir ak\u0131l g\u00f6sterisiyle ihtiyac\u0131n\u0131z olan besini bulur ve yakalar. Siz bu yaz\u0131y\u0131 okurken de milyarlarca pompa, sizin yaz\u0131y\u0131 okuyabilmeniz i\u00e7in ihtiyac\u0131n\u0131z olan besinleri, gerekli yerlere pompalamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n i\u00e7inde bulunan k\u0131vr\u0131mlar ve bu k\u0131vr\u0131mlar\u0131n \u00fczerinde bulunan mikro pompalar sayesinde, ince ba\u011f\u0131rsak olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir y\u00fczey alana sahiptir. \u00d6yle ki, yeti\u015fkin bir insan\u0131n ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu toplam alan yakla\u015f\u0131k 300 m2<\/sup>‘ye ula\u015f\u0131r. Bu, yakla\u015f\u0131k iki k\u00fc\u00e7\u00fck tenis kortunun toplam alan\u0131na denk gelen bir b\u00fcy\u00fckl\u00fckt\u00fcr. Besinlerin sindirimi bu geni\u015f alanda ger\u00e7ekle\u015fir. Besinler par\u00e7alanarak \u00f6nce bir bulama\u00e7 haline getirilir. Sonra bu bulama\u00e7 ba\u011f\u0131rsak i\u00e7 y\u00fczeyinin \u00fczerine, hi\u00e7bir nokta eksik kalmayacak \u015fekilde ve \u00e7ok \u00e7ok ince bir tabaka olarak serilir. \u0130\u015fte bu sayede h\u00fccreler yiyeceklerin i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn besini kolayca emebilirler.<\/span><\/p>\n \u0130nce ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n \u00e7ok \u00f6zel bir fonksiyonu da baz\u0131 maddeleri v\u00fccudun ihtiyac\u0131 oldu\u011fu kadar emebilmesidir. \u00d6rne\u011fin demirin fazlas\u0131 v\u00fccuda zararl\u0131d\u0131r. Belli bir oran\u0131n \u00fczerinde ba\u011f\u0131rsaklara ula\u015fan demir, hi\u00e7 emilmeden ba\u011f\u0131rsaklardan at\u0131l\u0131r. Bunun aksi bir durumda \u00e7ok a\u011f\u0131r ve ya\u015famay\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lan hastal\u0131klar meydana gelir. Bundan ba\u015fka daha \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde de\u011finildi\u011fi gibi ince ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n \u00e7ok \u00f6zel bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise sadece B-12 vitaminini emmek \u00fczere haz\u0131rlanm\u0131\u015f h\u00fccrelerden olu\u015fan b\u00f6lgeler bulunur. Ameliyatla ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n\u0131n bu b\u00f6lgesi al\u0131nan ki\u015filerin t\u0131bbi tedavi olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde kans\u0131zl\u0131ktan \u00f6lmeleri ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/span><\/p>\n Ba\u011f\u0131rsaklardaki h\u00fccrelerin se\u00e7icili\u011fi, \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken, Allah’\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kavranmas\u0131nda vesile olacak bir konudur. Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n bulundu\u011fu yer insan v\u00fccudundaki karanl\u0131k bir b\u00f6lgedir. Bu organlar\u0131m\u0131z\u0131n beyinleri yoktur, maddeleri ay\u0131rt etmelerini sa\u011flayacak zek\u00e2lar\u0131 ve bilgileri yoktur. Ancak buna ra\u011fmen insan i\u00e7in neyin faydal\u0131, neyin zararl\u0131 oldu\u011funu ay\u0131rt edebilmekte ve buna g\u00f6re gerekli olanlar\u0131 almakta, gereksiz olanlar\u0131 ise v\u00fccuttan atmaktad\u0131rlar. Bir insan i\u00e7in \u00f6n\u00fcne konulan kimyasal maddelerin, madensel tuzlar\u0131n ya da toz metallerin ayr\u0131m\u0131n\u0131 yapmak neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bu konuda e\u011fitim almam\u0131\u015f bir ki\u015fi sadece bakarak demiri \u00e7inkodan ay\u0131rt edemez. Hangi maddenin faydal\u0131 hangisinin zararl\u0131 oldu\u011funu, o an bedenin hangisine ne kadar ihtiyac\u0131 oldu\u011funu tespit etmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130nsan bu maddeler aras\u0131ndaki fark\u0131 anlayamaz ama o insan\u0131n ba\u011f\u0131rsak h\u00fccreleri bunu rahatl\u0131kla anlar.<\/span><\/p>\n Atomlar\u0131n bir araya gelmesiyle olu\u015fan h\u00fccrelerin b\u00f6yle y\u00fcksek bir iradeye sahip olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bu bilginin h\u00fccrelere yerle\u015ftirilmi\u015f oldu\u011fu \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. B\u00f6yle muazzam bir i\u015flemin tesad\u00fcflerle ya da ba\u015fka bir etkiyle ger\u00e7ekle\u015fmesinin de m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Bu durum, h\u00fccrelere, sahip olduklar\u0131 \u015fuuru veren \u00fcst\u00fcn bir g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir ki, bu g\u00fcc\u00fcn sahibi her \u015feyi yaratan ve bir d\u00fczen i\u00e7inde bi\u00e7im veren Allah’t\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n “(Allah CC) G\u00f6kleri ve yeri bir \u00f6rnek edinmeksizin (hi\u00e7 yoktan) yaratand\u0131r. O’nun nas\u0131l bir \u00e7ocu\u011fu olabilir? O’nun bir e\u015fi (zevcesi) de yoktur. O, her \u015feyi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. O, her \u015feyi Bilen (Allah’t\u0131r). \u0130\u015fte Rabbiniz olan Allah budur. O’ndan ba\u015fka ilah yoktur. Her \u015feyin Yarat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r, \u00f6yleyse (yaln\u0131z) O’na kulluk edin. O, her \u015feyin (ve herkesin) \u00fczerinde bir Vek\u00eel’dir. (Her t\u00fcrl\u00fc ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gideren ve sahiplik edendir.)” <\/span><\/em><\/strong>(En’am Suresi, 101-102) <\/em><\/span><\/p>\n Bizim \u0130\u00e7in \u00c7al\u0131\u015fan Bakterilerin Varl\u0131\u011f\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n Ba\u011f\u0131rsaklardaki besinlerin \u00e7o\u011fu kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklara gelene kadar emilmi\u015flerdir. Ancak baz\u0131 \u00f6zel besinlerin emilimi kal\u0131n ba\u011f\u0131rsakta ger\u00e7ekle\u015fir. Bunlar\u0131n aras\u0131nda en ilgin\u00e7lerden biri de K vitaminidir. K vitamini kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131 mekanizmas\u0131nda g\u00f6rev yapan, eksikli\u011finde, insan\u0131 \u00f6l\u00fcme g\u00f6t\u00fcrecek sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kabilen son derece \u00f6nemli bir vitamindir. Ancak K vitamini do\u011fada insan bedeninin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015fekilde bulunmaz. \u0130nsan v\u00fccudunun bu vitamini kendi kullanabilece\u011fi hale getirmesi, yani bir anlamda “rafine” etmesi gereklidir. Ancak insan metabolizmas\u0131 b\u00f6yle bir rafine i\u015flemini de ger\u00e7ekle\u015ftiremez. Peki, nas\u0131l olur da insanlar K vitamini eksikli\u011finden dolay\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131 yitirmezler? Bu vitamini insan\u0131n kullanaca\u011f\u0131 hale getiren, onun i\u00e7in rafine eden mekanizma nedir? Bu sorunun cevab\u0131 ak\u0131llara durgunluk veren bir ger\u00e7e\u011fi ortaya koyar. Ba\u011f\u0131rsaklarda bulunan \u00f6zel bakteriler, K vitaminini bir dizi i\u015flemden ge\u00e7irir, rafine eder ve insan\u0131n kullanabilece\u011fi hale getirirler. Bu bakteriler taraf\u0131ndan rafine edilen K vitamini kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaktan emilerek kana kar\u0131\u015f\u0131r. <\/span><\/p>\n \u0130nsan v\u00fccudunda K vitaminini rafine eden bakterilerin bulunmas\u0131 mutlaka \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken \u00f6nemli bir detayd\u0131r. Bakterilerin tam olmalar\u0131 gereken yerde bulunmalar\u0131, rafine i\u015flemini yapacak genetik \u015fifreye sahip olmalar\u0131 son derece \u00f6nemli olaylard\u0131r. \u0130nsan\u0131n hayat\u0131n\u0131 devam ettirebilmek i\u00e7in varl\u0131\u011f\u0131ndan bile haberdar olmad\u0131\u011f\u0131, hatta ad\u0131n\u0131 bile bilmedi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir bakteriye muhta\u00e7 olmas\u0131 ise bu olay\u0131n farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Hi\u00e7bir tesad\u00fcf bir bakteriyi meydana getirip, \u00fcstelik bunu insan\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131na yerle\u015ftirip, bu bakterinin genetik \u015fifresini insana faydal\u0131 olacak i\u015flemleri yapacak hale getiremez.<\/span><\/p>\n V\u00fccudumuzun \u0130\u00e7indeki Ba\u011f\u0131ms\u0131z Fabrika: Karaci\u011fer Harikas\u0131!<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n Bilgisayar m\u00fchendisleri, son y\u0131llarda enerjiyi de\u011ferlendirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan en ba\u015far\u0131l\u0131 organ olarak karaci\u011feri model almaya ba\u015flad\u0131lar. Bunun en \u00f6nemli nedeni ise karaci\u011ferin ayn\u0131 anda bir\u00e7ok i\u015flemi kusursuz bir \u015fekilde yerine getirebiliyor olmas\u0131d\u0131r. Karaci\u011fer insan v\u00fccudunun genel d\u00fczeni ile ilgili yakla\u015f\u0131k 500 tane fonksiyona sahiptir. Karaci\u011fer, yedi\u011fimiz yiyeceklerin v\u00fccut taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir hale gelmesini sa\u011flar. Bunu yaparken, sindirim sisteminden gelen kan i\u00e7indeki karma\u015f\u0131k molek\u00fclleri par\u00e7alayarak kullan\u0131labilir veya depolanabilir molek\u00fcller haline getirir. Daha sonra faydal\u0131 olanlar\u0131 tekrar kan yoluyla di\u011fer h\u00fccrelere g\u00f6nderir. Zararl\u0131 olanlar\u0131 ise, birka\u00e7 i\u015flemden ge\u00e7irerek b\u00f6breklere yollar ve oradan da s\u00fcz\u00fclerek \u00fcre halinde v\u00fccuttan at\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. 1.5-2 kg a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki bir “et k\u00fctlesi”nin, kan yoluyla t\u00fcm besin maddelerini i\u015flenmemi\u015f olarak al\u0131p; \u00e7e\u015fitli kimyasal tepkimelerden ge\u00e7irerek, v\u00fccudun di\u011fer h\u00fccrelerine faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fi yap\u0131ta\u015flar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir mucizedir.<\/span><\/p>\n Karaci\u011ferin as\u0131l g\u00f6revi kan yoluyla ald\u0131\u011f\u0131 besin maddelerini i\u015flemek oldu\u011fu i\u00e7in, yap\u0131s\u0131n\u0131n kan\u0131 muhafaza etmeye uygun olmas\u0131 gereklidir. Nitekim karaci\u011fer de s\u00fcngerimsi bir yap\u0131ya sahiptir. Hatta insan v\u00fccudundaki toplam kan\u0131n 800-900 gram\u0131, her zaman karaci\u011fer taraf\u0131ndan emilmi\u015f durumdad\u0131r. Bu nedenle a\u011f\u0131rla\u015fan organ\u0131n v\u00fccut i\u00e7indeki \u00f6zel konumu da, di\u011fer organlara zarar vermeyece\u011fi ve g\u00f6revlerini yapabilece\u011fi \u015fekilde ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n Karaci\u011fer Dev Bir Laboratuvar\u0131 And\u0131r\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n Tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc, son teknoloji ile donat\u0131lm\u0131\u015f bir laboratuvar\u0131n kendi kendine olu\u015fabilece\u011fini kimse iddia etmez. Ama evrimciler karaci\u011ferde yer alan e\u015fsiz laboratuvar kompleksinin kendi kendine olu\u015ftu\u011funa inan\u0131r ve bunu delil olmadan savunurlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Darwinizm insanlar\u0131n ak\u0131llar\u0131n\u0131 \u00f6rten bir b\u00fcy\u00fc, b\u00e2t\u0131l bir dindir.<\/span><\/strong><\/p>\n Karaci\u011ferinizin tek bir h\u00fccresinde 500 farkl\u0131 kimyasal i\u015flem ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Milisaniyeler (saniyenin binde biri) i\u00e7inde kusursuz a\u015famalarla ger\u00e7ekle\u015fen bu i\u015flemlerin \u00e7o\u011fu laboratuvar ko\u015fullar\u0131nda h\u00e2l\u00e2 taklit edilememektedir. Karaci\u011fer h\u00fccresi, yedi\u011fimiz besinlerin hepsini h\u00fccrelerimizin kullanabilece\u011fi enerji olan \u015fekere, yani glikoza \u00e7evirir. Kullan\u0131lmayan \u015fekeri ya\u011fa \u00e7evirip depolar. \u015eekerin yoklu\u011funda ise proteinleri ve ya\u011flar\u0131 \u015fekere \u00e7evirip h\u00fccrelere sunar. K\u0131sacas\u0131 biz, can\u0131m\u0131z\u0131n istedi\u011fi her t\u00fcrde yiyece\u011fi yerken, karaci\u011fer b\u00fct\u00fcn bu yiyecekleri v\u00fccudumuzun gereksinimine g\u00f6re harcar, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr veya depolar. \u00dcstelik ilk insandan bu yana trilyonlarca karaci\u011fer h\u00fccresi ayn\u0131 \u015fuur ve ilimle hi\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rmadan hareket etmektedir.<\/span><\/p>\n Art\u0131k \u015funu anlayal\u0131m ve asla unutmayal\u0131m ki;<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130nsan\u0131 b\u00f6yle en g\u00fczel ve m\u00fckemmel bir fabrika gibi \u00f6zenle yarat\u0131p, ak\u0131l ve vicdan gibi duygularla donatan… Her t\u00fcrl\u00fc ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 her an kar\u015f\u0131layan ve t\u00fcm organlar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran Y\u00fcceler Y\u00fccesi Rabbimizin, Kutsal Kitab\u0131 Kur’an-\u0131 Kerim’deki b\u00fct\u00fcn emir ve haberleri de hakt\u0131r ve hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 ve yararl\u0131 insan; i\u015fte bu \u015fuur ve huzurla ve Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm varl\u0131klara merhamet ve \u015fefkat sorumlulu\u011fuyla ya\u015fayan, b\u00f6ylece sonsuz ve kusursuz Ahiret ve Cennet hayat\u0131na haz\u0131rlanand\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 S\u0130ND\u0130R\u0130M S\u0130STEM\u0130 VE HAR\u0130KA ORGANLARI Dr. Yunus ALTUN \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G\u0130R\u0130\u015e Y\u00fcce Allah’\u0131n biz insanlar i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 bin bir \u00e7e\u015fit en g\u00fczel ve leziz nimetleri… En gerekli ve temiz su ve i\u00e7ecekleri… Aile yuvalar\u0131m\u0131zda annelerimizin veya lokantalarda a\u015f\u00e7\u0131 \u015feflerimizin haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc yemekleri… Renkleri, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ve lezzetleri farkl\u0131 farkl\u0131, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit meyveleri, sebzeleri… Evet b\u00fct\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":164,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-11455","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11455","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/164"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11455"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11455\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}