{"id":11654,"date":"2023-05-30T18:08:50","date_gmt":"2023-05-30T15:08:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/ataturkun-buyuk-taarruz-hazirligi-ve-egenin-kuva-yi-milliyeci-din-adamlari\/"},"modified":"2023-10-18T02:36:36","modified_gmt":"2023-10-17T23:36:36","slug":"ataturkun-buyuk-taarruz-hazirligi-ve-egenin-kuva-yi-milliyeci-din-adamlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/ataturkun-buyuk-taarruz-hazirligi-ve-egenin-kuva-yi-milliyeci-din-adamlari\/","title":{"rendered":"ATAT\u00dcRK’\u00dcN B\u00dcY\u00dcK TAARRUZ HAZIRLI\u011eI VE EGE’N\u0130N KUV\u00c2-YI M\u0130LL\u0130YEC\u0130 D\u0130N ADAMLARI"},"content":{"rendered":"

\u00a0<\/p>\n

ATAT\u00dcRK’\u00dcN B\u00dcY\u00dcK TAARRUZ HAZIRLI\u011eI<\/span><\/strong><\/p>\n

VE<\/span><\/strong><\/p>\n

EGE’N\u0130N KUV\u00c2-YI M\u0130LL\u0130YEC\u0130 D\u0130N ADAMLARI<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

Emekli K\u0131demli Albay, Atat\u00fcrk’\u00fcn Kutlu An\u0131lar\u0131 ve Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131, de\u011ferli dostum Dr. Burhanettin \u015eenli, <\/span><\/strong>“ACI PARA – \u0130stiklal Harbi’nde \u0130ki \u015eehidin Bilinmeyen Hikayesi”<\/span><\/em><\/strong> kitab\u0131n\u0131 imzalay\u0131p bize hediye etmi\u015flerdi. \u00d6zellikle U\u015fak-E\u015fme’deki Milli M\u00fccadele ve B\u00fcy\u00fck Taarruz haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgedeki vatanperver din adamlar\u0131n\u0131n samimi ve stratejik katk\u0131lar\u0131n\u0131 konu alan, olduk\u00e7a ilgin\u00e7 ve orijinal olaylar\u0131 anlatan, \u00e7ok ciddi ve zahmetli emekler ve incelemeler sonucu haz\u0131rlanan bu k\u0131ymetli eserdeki baz\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 b\u00f6l\u00fcmleri okurlar\u0131m\u0131zla payla\u015fmak istedik.<\/span><\/strong><\/p>\n

U\u015fak’ta Yunan i\u015fgali<\/span><\/strong><\/p>\n

28 Haziran 1920’de ba\u015flayan Yunan taarruzu neticesinde, U\u015fak’ta ilk i\u015fgal edilen il\u00e7e E\u015fme’dir. Bu, E\u015fme’nin ilk i\u015fgal edili\u015fidir. E\u015fme, Kula, Salihli, Ala\u015fehir, Akhisar gibi U\u015fak’a yak\u0131n yerlerin i\u015fgal edilmesi, U\u015fak’ta panik havas\u0131n\u0131n esmesine neden olmu\u015ftur. 1 Temmuz 1920 tarihinde U\u015fak’a gelen Garp Cephesi Kumandan\u0131 Ali Fuat Pa\u015fa, 5 Temmuz’a kadar \u015fehirde kalarak, bozgun havas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f, 11. T\u00fcmen birliklerini U\u015fak’a getirerek \u015fehirde s\u00fckuneti sa\u011flam\u0131\u015f ve g\u00f6\u00e7\u00fc engellemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

11 Temmuz 1920’de E\u015fme ilk i\u015fgalden kurtulmu\u015ftur. 1 A\u011fustos 1920’de Mustafa Kemal Pa\u015fa U\u015fak’a gelmi\u015ftir. Demirci Muharebesi’ne takviye Yunan birli\u011fi gelmesine engel olmak i\u00e7in Garb Cephesi’nin emriyle 12’nci Kolordu 23’\u00fcnc\u00fc T\u00fcmen’e E\u015fme ve Kula istikametlerine kuvvetli birer ak\u0131nc\u0131 m\u00fcfrezesinin g\u00f6nderilmesi emredilmi\u015ftir. \u0130ki g\u00fcn s\u00fcren kanl\u0131 sava\u015flar sonunda Yunan i\u015fgalindeki Demirci’ye girilmi\u015ftir. Kasabada Yunanl\u0131lara ait bir hayli silah ve cephane ele ge\u00e7irilmi\u015f ve bunlar 30 \u00f6k\u00fcz arabas\u0131yla K\u00fctahya’ya sevk edilmi\u015ftir. Borlu’ya \u00e7ekilen Yunanl\u0131lar\u0131n zayiat\u0131 ise; d\u00f6rt yaral\u0131 subay, 89 \u00f6l\u00fc er ve 86 kay\u0131p erdir. Bu muharebede d\u00f6rt makineli t\u00fcfek de T\u00fcrklerin eline ge\u00e7mi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

2 A\u011fustos 1920’de Mustafa Kemal Pa\u015fa gizlice E\u015fme cephesine gelmi\u015f, Elvanlar’daki birlikleri denetlemi\u015ftir. Ancak 5 A\u011fustos 1920’de E\u015fme ikinci kez i\u015fgal edilmi\u015ftir. Yunan ordusunun ikinci t\u00fcmen birlikleri U\u015fak istikametinde sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mi\u015fler ve 29 A\u011fustos 1920 sabah\u0131 U\u015fak’\u0131 savunan 23. T\u00fcmen’e sald\u0131rarak, \u015fehri ele ge\u00e7irmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

U\u015fak’ta Yunan Mezalimi<\/span><\/strong><\/p>\n

Yunan mezalimini ikiye ay\u0131rabiliriz: Birincisi i\u015fgal d\u00f6nemidir, ikincisi ise 30 A\u011fustos 1922’de Ba\u015fkomutanl\u0131k Meydan Muharebesi’nde T\u00fcrk Ordusu’nun zaferinden sonra kurduklar\u0131 tahrip taburlar\u0131 ile yanlar\u0131na yerli Rum ve Ermenileri de alarak yapt\u0131klar\u0131 mezalimdir… Yunan’\u0131n tatbik etmi\u015f olduklar\u0131 mezalim plan\u0131 hemen hemen her yerde d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fmaktayd\u0131. Bunlardan birincisi soygun, ikincisi yang\u0131n, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc katliam ve sonuncusu da g\u00f6\u00e7 etmeye zorlamakt\u0131. Yunan herhangi bir \u015fehri ya da kasabay\u0131 bo\u015falt\u0131rken ya da geri \u00e7ekilme esnas\u0131nda bir k\u00f6y\u00fcn civar\u0131ndan ge\u00e7erken her \u015feyden evvel o k\u00f6ye ait olan nakliye i\u015fine yarayacak ne kadar hayvan varsa el koymu\u015flard\u0131r. Bundan sonra kap\u0131lara n\u00f6bet\u00e7iler koyarak evleri basm\u0131\u015ft\u0131r, k\u0131ymetli ne kadar ta\u015f\u0131nabilir e\u015fya varsa \u00e7ald\u0131klar\u0131 hayvanlar\u0131n s\u0131rtlar\u0131na y\u00fckleyip ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Fakat baz\u0131 yerlerde gasp ve \u00e7al\u0131nan e\u015fya miktar\u0131 o kadar fazlayd\u0131 ki hayvanlar\u0131n s\u0131rt\u0131nda ta\u015f\u0131ma ihtimali olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in resm\u00ee kamyon ve otolarla ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Resm\u00ee ara\u00e7larla soygun ba\u015flad\u0131ktan sonra yerli Rum ve Ermenilere g\u00fcn do\u011fmu\u015f, onlar da bu ya\u011fmadan pay alabilmek i\u00e7in Yunan askerlerine rehberlik etmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00e7apulcular\u0131n en de\u011fer verdikleri ya\u011fma e\u015fyas\u0131 ise alt\u0131n ve m\u00fccevheratt\u0131.<\/span><\/p>\n

Anadolu kad\u0131nlar\u0131n\u0131n ve k\u0131zlar\u0131n\u0131n binbir zahmetle kazand\u0131klar\u0131 gerdanl\u0131klar\u0131 ve y\u00f6re \u00e2detlerince al\u0131nlar\u0131na takt\u0131klar\u0131 yar\u0131m alt\u0131nlar\u0131 vah\u015fi bir ihtirasla kopar\u0131l\u0131p al\u0131n\u0131yordu. S\u00fcng\u00fc tehdidi alt\u0131nda b\u00fct\u00fcn mevcut servetlerine el konulan \u00e7aresiz halk, canlar\u0131n\u0131 kurtard\u0131klar\u0131na \u015f\u00fckrediyordu. Fakat \u00e7apulcular\u0131n ard\u0131 arkas\u0131 kesilmiyordu; biri gelip ya\u011fmalad\u0131ktan sonra, bir di\u011feri onu takip ediyordu. Nihayetinde elde avu\u00e7ta olan\u0131 \u00e7apulculara kapt\u0131ran halk\u0131n bir sonraki gelecek olan \u00e7apulcu kafilesine can\u0131ndan ba\u015fka verecek bir \u015feyi kalm\u0131yor ve maalesef can\u0131 da canice Yunan askerinin kur\u015funu ve s\u00fcng\u00fcs\u00fcyle al\u0131n\u0131yordu.<\/span><\/p>\n

Mezalimin soygun safhas\u0131 ge\u00e7tikten sonra yang\u0131n ba\u015fl\u0131yordu. Koca bir \u015fehrin ya da kasaban\u0131n alelade bir yerinden tutu\u015fturulmas\u0131 sonucu tamam\u0131 ile yanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in planl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7ok k\u0131sa bir zaman zarf\u0131nda \u015fehir ya da kasaba bir\u00e7ok yerinden ate\u015fe veriliyordu. Kasaba birka\u00e7 saat i\u00e7inde k\u00fcl olarak yok oluyordu. U\u015fak’\u0131n ate\u015fe verildi\u011fi zaman ya\u015fanan insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 vah\u015fet sahneleri, Yunan askerlerinin tarih sayfalar\u0131na isimlerinin kara harflerle yaz\u0131lmas\u0131na sebep olmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

\u015eehirde \u00e7\u0131kar\u0131lan yang\u0131n sonucu tellallar \u00e7\u0131kart\u0131larak; “Evleriniz barklar\u0131n\u0131z yan\u0131yor, \u00e7\u0131k\u0131n ve yard\u0131m edin, ate\u015fi s\u00f6nd\u00fcrelim.” \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na kulak verip sakland\u0131\u011f\u0131 yerden \u00e7\u0131kan halk birer birer katledilmi\u015ftir. E\u015fme kasabas\u0131 ak\u015fam \u00fczeri yak\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve halk ortaokul binas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki meydanda toplat\u0131ld\u0131ktan ve d\u00f6rt taraflar\u0131ndan s\u00fcng\u00fcl\u00fc askerlerle ku\u015fat\u0131ld\u0131ktan sonra ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 bas\u0131nca, meydan\u0131 \u00e7eviren di\u011fer binalar ate\u015fe verilmi\u015ftir. Bu suretle her taraftan ate\u015f ve s\u00fcng\u00fc \u00e7emberi i\u00e7inde kalan ahali bir taraftan s\u00fcng\u00fcl\u00fc askerleri zorlayarak canlar\u0131 pahas\u0131na kendilerini kasabadan d\u0131\u015far\u0131ya atabilmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

E\u015fme yang\u0131n\u0131nda bir\u00e7ok halk canl\u0131 canl\u0131 yanm\u0131\u015f, bir\u00e7o\u011fu da Yunan s\u00fcng\u00fcleriyle hayattan kopar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. E\u015fme’ye gelen 8. T\u00fcmen’in istihk\u00e2m b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn gayretleriyle Takmak (E\u015fme) kasabas\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 yang\u0131ndan kurtar\u0131lm\u0131\u015fsa da kasabada 20 ihtiyardan ba\u015fka sa\u011f insan kalmam\u0131\u015ft\u0131. Her yerde oldu\u011fu gibi Yunan burada da b\u00fcy\u00fck katliamlar yapm\u0131\u015ft\u0131. Asi \u00c7erkez Ethem’in 300 ki\u015filik \u00e7etesi de Takmak Muharebesi’ne ve cinayetlerine kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. E\u015fme il\u00e7e merkeziyle buraya ba\u011fl\u0131 28 k\u00f6y, 1922 Eyl\u00fcl ay\u0131n\u0131n ilk cuma g\u00fcn\u00fc bozgun halinde \u00e7ekilen Yunan kuvvetleri taraf\u0131ndan ya\u011fma edildikten sonra il\u00e7e merkezi feci bir \u015fekilde ate\u015fe verilerek yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yunan sans\u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u0131k\u0131 \u00e7emberi i\u00e7inde ya\u015fayan E\u015fme halk\u0131, muzaffer Ordumuz yeti\u015finceye kadar Yunan’\u0131n bozgun halinde \u00e7ekilmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir haber alamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, gafil halde ve ani bir \u015fekilde tehlike ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/p>\n

Yak\u0131lan Binalar\u0131n adedi:<\/span><\/strong><\/p>\n

U\u015fak: 1971 adet binan\u0131n \u00e7o\u011fu yak\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n

E\u015fme: 307 adet binan\u0131n t\u00fcm\u00fc yak\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n

Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n B\u00f6lgedeki Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye ile Temas\u0131 ve U\u015fak’a Geli\u015fi<\/span><\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal Pa\u015fa, yan\u0131nda milletvekilleri oldu\u011fu halde, Anadolu i\u00e7lerine ilerleyen Yunan ordusuna kar\u015f\u0131 Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye’yi g\u00fc\u00e7lendirmek, denetlemek ve al\u0131nacak \u00f6nlemleri yerinde g\u00f6rmek i\u00e7in Eski\u015fehir ve Afyon’u ziyaret etmi\u015f, 31 Temmuz 1920 tarihinde de U\u015fak’a gelmi\u015ftir. Mustafa Kemal Pa\u015fa ve beraberindeki heyetin gezi program\u0131 \u015fu \u015fekilde idi; 1 A\u011fustos 1920 g\u00fcn\u00fc takriben sabah saat 9.30’da Banaz’a var\u0131\u015f, orada istasyonda 68. Tak\u0131m ve 21. Tak\u0131m ile Top\u00e7u Tak\u0131m\u0131n\u0131 muayene, saat 11.30 U\u015fak \u0130stasyonu’nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc piyade ve s\u00fcvari k\u0131talar\u0131n\u0131 muayene, daha sonra heyetin istirahati i\u00e7in ayr\u0131lan haneyi ve H\u00fck\u00fcmet Kona\u011f\u0131’n\u0131 ziyaret, geceyi U\u015fak’ta ge\u00e7irerek ertesi g\u00fcn\u00fc trenle U\u015fak’tan Karak\u00f6y \u0130stasyonu’na giderek, buradaki 131. Alay’\u0131 muayene ve Karak\u00f6y’\u00fc ziyaret, daha sonra \u0130nay Kazas\u0131’n\u0131 ve buradaki birlikleri ziyaret etmi\u015f, ak\u015fam \u00fczeri U\u015fak’a d\u00f6nm\u00fc\u015f ve gece trenle Afyonkarahisar’a hareket etmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal Pa\u015fa bu ziyaretinde Cephe Kumandan\u0131 A\u015fir Pa\u015fa’n\u0131n kararg\u00e2h\u0131 olan, \u0130stasyon Caddesi \u00fczerindeki Hamit A\u011fa’n\u0131n evine inmi\u015f, ayn\u0131 gece \u00f6zel bir trenle E\u015fme Cephesi diye adland\u0131r\u0131lan Elvanlar b\u00f6lgesine gizlice gitmi\u015f, sabaha kar\u015f\u0131 da Ankara’ya geri d\u00f6nm\u00fc\u015flerdir. Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n U\u015fak’\u0131 ziyareti, Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye’ye kat\u0131l\u0131m\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. 3 A\u011fustos’ta Banaz’dan 47 s\u00fcvari, 19 g\u00f6n\u00fcll\u00fc, Hacim ve Sivasl\u0131’dan 100 s\u00fcvari, Karahall\u0131’dan g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikleri gelip cepheye gitmi\u015flerdir. Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n 31 Temmuz 1920 tarihindeki U\u015fak ziyaretine kat\u0131lan K\u00fctahya Milletvekili Rag\u0131p (Soysal) Bey, U\u015fak’\u0131n Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye’ye katk\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 ifade etmektedir; “U\u015fak, hen\u00fcz Ankara’da TBMM a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce h\u00fck\u00fcmetin kesinlikle zerre kadar yard\u0131m etmedi\u011fi, edemedi\u011fi zamanlarda 14 ay Salihli Cephesi’nde dikilmi\u015f, mal\u0131 ile can\u0131 ile fedak\u00e2rl\u0131k etmi\u015f ve d\u00fc\u015fman\u0131 orada durdurarak Anadolu’ya s\u00fcrekli bek\u00e7ilik etmi\u015ftir.”<\/em><\/span><\/p>\n

Kararg\u00e2h\u0131 U\u015fak’ta bulunan 23. T\u00fcmen Komutan\u0131 \u0130zzettin \u00c7al\u0131\u015flar, an\u0131lar\u0131nda U\u015fak Kuv\u00e2-y\u0131 Milliyesi ile ilgili \u015fu bilgileri vermektedir; “B\u00fct\u00fcn U\u015fak Kazas\u0131 en ate\u015fli Kuv\u00e2-y\u0131 Milliyeci idi. Canla ba\u015fla memleket savunmas\u0131na ve ulusal kurutulu\u015f sava\u015f\u0131na sar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyeti, halk\u0131n g\u00fcven ve sevgisini kazanm\u0131\u015f, tam bir feragat ve imanla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bu sebepten halk\u0131n bir\u00e7ok yard\u0131mla\u015fmalar\u0131na mazhar oluyordu. U\u015fak M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyeti reisli\u011fi yapan me\u015fhur Hoca \u0130brahim Efendi, cidden bu vazifenin ba\u015f\u0131nda y\u00fcksek bir liyakat ve idare kudreti g\u00f6steriyordu. O zaman pek gen\u00e7 ya\u015fta olan K\u00fctahya Milletvekili arkada\u015f\u0131m Alaaddin Tirito\u011flu, en ileri gelen bir Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye ruhlusu idi.”<\/em><\/span><\/p>\n

U\u015fak Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye Birlikleri<\/span><\/strong><\/p>\n

U\u015fak’ta halk\u0131n Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye’ye verdi\u011fi destek sadece ordunun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu mal ve hizmetlerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015f, bizzat kendi i\u00e7inden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden olu\u015fan silahl\u0131 birliklerle Yunan ordusuna kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. U\u015fak halk\u0131 taraf\u0131ndan olu\u015fturulan g\u00f6n\u00fcll\u00fc silahl\u0131 birliklerin ba\u015f\u0131nda U\u015fak H\u00fccum Taburu, U\u015fak Ak\u0131nc\u0131 M\u00fcfrezesi, U\u015fak Mill\u00ee Piyade Taburu, U\u015fak S\u00fcvari\/E\u015fraf Alay\u0131 ile \u0130nzibat K\u0131tas\u0131 gelmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n

U\u015fak H\u00fccum Taburu ve Hizmetleri<\/span><\/strong><\/p>\n

1919 y\u0131l\u0131 a\u011fustos ay\u0131 sonlar\u0131na do\u011fru kurulan, “U\u015fak H\u00fccum Taburu”nun komutan\u0131 \u00dcsk\u00fcpl\u00fc Jandarma Y\u00fczba\u015f\u0131s\u0131 \u0130smet Bey idi. \u0130brahim Tahtak\u0131l\u0131\u00e7’\u0131n teklifi \u00fczerine kurulmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn te\u00e7hizat\u0131 U\u015fak halk\u0131 taraf\u0131ndan temin edilmi\u015f, elbiselerinin kuma\u015f\u0131 U\u015fak \u015eayak Fabrikas\u0131’ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Silahlar\u0131 ise \u0130ngilizlerin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 Afyon silah deposunun arka duvar\u0131 yar\u0131larak al\u0131nm\u0131\u015f ve trenle gizlice getirilmi\u015ftir. Gerek Milis T\u00fcmeni’ne gerekse 23. T\u00fcmen’e \u0130zmir \u015eark Cephesi Kumandan\u0131 unvan\u0131yla A\u015fir Bey komuta etmi\u015f, Milis T\u00fcmeni i\u00e7inde bulunan kuvvetler aras\u0131nda U\u015fak H\u00fccum Taburu da yer alm\u0131\u015ft\u0131r. U\u015fak H\u00fccum Taburu, Milli M\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan ayaklanmalar\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131nda da g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Anzavur Ayaklanmas\u0131’nda ve D\u00fczce’deki ayaklanman\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131nda g\u00f6rev verilmi\u015ftir. Tabur’dan bir b\u00f6l\u00fck Ankara’da B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda haz\u0131r bulunmu\u015f ve Muhaf\u0131z Alay\u0131’nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra Mustafa Kemal Pa\u015fa taraf\u0131ndan Nazilli’de Miralay Refet Bey’e g\u00f6nderilen bir yaz\u0131yla, H\u00fccum Taburu’nun Eski\u015fehir’e g\u00f6nderilerek orada “Heyet-i Temsiliye emrinde genel ihtiyat olarak bulundurulmas\u0131” istenmi\u015ftir. 1920 Haziran ay\u0131 i\u00e7inde U\u015fak H\u00fccum Taburu, Akhisar Kazas\u0131’na ba\u011fl\u0131 G\u00f6lmarmara Nahiyesi’ne intikal etmi\u015ftir. Orada Yunan ordusuyla \u00e7at\u0131\u015fmaya girmi\u015ftir. Tabur sabahleyin Kula’n\u0131n kenar\u0131nda istirahate ge\u00e7ti\u011fi zaman, Kulal\u0131 kimi ki\u015filer, askerin aras\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015f: “Bu i\u015f \u00e7etecilikle olmaz, koca seferberlikte ba\u015fa \u00e7\u0131kamad\u0131k.” diyerek onlar\u0131 zehirlemi\u015flerdir. Askerlerin hepsi Kula’dan topluca ayr\u0131lm\u0131\u015flar. \u0130nay’a kadar giden bir tren varm\u0131\u015f, ona binerek k\u0131talar\u0131na gitmi\u015flerdir. Hatta birli\u011fin mevcudu yeni kat\u0131lanlarla da artm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul Kuleli Lisesi’nden Anadolu’ya hizmet i\u00e7in gelen \u00f6\u011frenciler de birliklere da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn Emriyle Kurulan “Vardar M\u00fcfrezesi”, Yzb. Abdurrahman \u00d6zgen ve \u0130lk Ac\u0131 Para Hik\u00e2yesi<\/span><\/strong><\/p>\n

Ak\u0131nc\u0131 S\u00fcvari M\u00fcfreze Kumandan\u0131 Yzb. Abdurrahman \u00d6zgen, harpte esir almad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle Divan-\u0131 Harb’e (Asker\u00ee Mahkemeye) verilmi\u015ftir. Eski\u015fehir’deki Divan-\u0131 Harp Reisi (Asker\u00ee Mahkeme Ba\u015fkan\u0131) Nurettin Pa\u015fa idi. Yarg\u0131lamas\u0131nda Abdurrahman Y\u00fczba\u015f\u0131’ya, neden esir almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu. O da d\u00fczenli ordu kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, esirlerin teslim edilece\u011fi yer olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Ayr\u0131ca ne kendisine ne de personeline yiyecek i\u00e7in hi\u00e7bir \u00f6deme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yakla\u015f\u0131k iki y\u0131ld\u0131r maa\u015f da verilmedi\u011fini s\u00f6yledi. Mahkemede hakk\u0131nda son kez ikaz edilerek beraat etmesine karar verildi. Abdurrahman Y\u00fczba\u015f\u0131 sevindi, \u00e7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce de Yunan ordusuna kar\u015f\u0131 gelmenin de idam sebebi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde emir verilmi\u015fti. Bu mahkemede ikisinden de kurtuluyordu.<\/span><\/p>\n

Abdurrahman Y\u00fczba\u015f\u0131 Eski\u015fehir’den trenle Bilecik’e ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130stasyondan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u015fehre do\u011fru giderken bir kalabal\u0131k g\u00f6r\u00fcr. K\u00f6yl\u00fclerden birisine sokulup sorar:<\/span><\/p>\n

– Ne var arkada\u015f, bu kalabal\u0131k ne diye toplanm\u0131\u015f burada?<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Adam\u0131n y\u00fcz\u00fc sevin\u00e7liydi:<\/span><\/p>\n

– Mustafa Kemal Pa\u015fa geldi!<\/span><\/em><\/strong> dedi. At\u0131m\u0131 kalabal\u0131\u011fa do\u011fru \u00e7evirdim. Yanlar\u0131na gelince at\u0131mdan a\u015fa\u011f\u0131ya inerek Pa\u015fa’n\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kt\u0131m. “Ho\u015f geldiniz Pa\u015fam!” diyerek elini \u00f6pmek istedim. O, heybetli ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7atarak, askerce:<\/span><\/p>\n

– Sen kimsin, nereden geliyorsun? Hangi birli\u011fe ba\u011fl\u0131s\u0131n?<\/span><\/em><\/strong> diye sordu. Birli\u011fimi ve mensup oldu\u011fum alay\u0131 bildirdim:<\/span><\/p>\n

– Yaral\u0131 idim Pa\u015fam, tedaviye geldim. \u00c7ok \u015f\u00fck\u00fcr iyile\u015ftim, \u0130stasyondan makineli t\u00fcfek par\u00e7alar\u0131n\u0131 al\u0131p kararg\u00e2h\u0131ma d\u00f6nece\u011fim… Yan\u0131ndaki zevata d\u00f6n\u00fcp baz\u0131 \u015feyler konu\u015ftu. Beni tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 halde tan\u0131mazl\u0131ktan geliyordu. (\u00c7anakkale Harbi’nde birlikte sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131.) \u0130stihbarat\u0131 kuvvetli olan Mustafa Kemal Pa\u015fa da ayn\u0131 konuda hakk\u0131mda baz\u0131 \u015fikayetleri duymu\u015f.<\/span><\/p>\n

O, sert bir tav\u0131rla:<\/span><\/p>\n

– Ne zamandan beri askersin, bug\u00fcne kadar neler yapt\u0131n? diye sordu.<\/span><\/p>\n

– Pa\u015fam, 17. Kolordu’da vazifeli iken \u0130stanbul H\u00fck\u00fcmeti’ne isyan bayra\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekip b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcmle vatan savunmas\u0131na ko\u015ftum. O g\u00fcnden bug\u00fcne kadar o cephe senin bu cephe benim vuru\u015fup duruyorum.<\/span><\/p>\n

– Peki, nerelisin, memleketin neresi?<\/span><\/em><\/strong> diye bir soru daha sordu. Ben de cevap verdim:<\/span><\/p>\n

– Siz nereli iseniz, ben de oral\u0131y\u0131m: T\u00fcrk\u00fcm T\u00fcrk, efendim.<\/span><\/p>\n

O zaman sevgi ile y\u00fcz\u00fcme bakt\u0131. Sahte bir k\u0131zg\u0131nl\u0131kla:<\/span><\/p>\n

– Senin hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fikayetler geliyor, dedi. Ayn\u0131 konular\u0131 sordu. Durumu anlatt\u0131m. Yakla\u015f\u0131k iki y\u0131ld\u0131r maa\u015f alamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledim. Bir s\u00fcre daha konu\u015ftuktan sonra yan\u0131nda bulunan Salih Bozok ile \u0130zzettin \u00c7al\u0131\u015flar’a d\u00f6nd\u00fc:<\/span><\/p>\n

– Arkada\u015flar, bu adam gibi birka\u00e7 subay\u0131m daha olsa cepheden korkum kalmaz… Sonra bana:<\/span><\/p>\n

– Demek ki \u015fimdiye kadar maa\u015f almad\u0131n\u0131z, hi\u00e7 paran yok mu?<\/span><\/p>\n

– Nereden olsun pa\u015fam.<\/span><\/p>\n

– \u00d6yle ise al.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Elini cebine att\u0131. C\u00fczdan\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. \u0130ki on liral\u0131k eski Osmanl\u0131 banknotunu bana uzatt\u0131:<\/span><\/p>\n

-Al bunlar\u0131 har\u00e7l\u0131k yapars\u0131n.<\/span><\/p>\n

Ben ise, Pa\u015fa c\u00fczdan\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken dikkat ettim, c\u00fczdan\u0131nda fazla para yoktu. Uzatt\u0131\u011f\u0131 paray\u0131 almak istemedim. Pa\u015fa k\u0131zd\u0131:<\/span><\/p>\n

– Al diyorum sana!<\/span><\/p>\n

Esas vaziyette bir kere daha selam verdim:<\/span><\/p>\n

– Peki Pa\u015fam, ald\u0131m kabul ettim.<\/span><\/p>\n

Fakat bu paran\u0131n bir tanesine yaz\u0131p imza etmesini rica ettim.<\/span><\/p>\n

Elindeki kur\u015fun kalem ile “Bilecik Hat\u0131ras\u0131” diye yazd\u0131 ve imzalad\u0131. Paray\u0131 ald\u0131m. Bir tanesini tekrar \u0131srar ve rica ile kendisine iade ettim. Yaz\u0131l\u0131 olan\u0131 bende kald\u0131.<\/span><\/p>\n

– Haydi o\u011flum, yolun a\u00e7\u0131k olsun. G\u00fcle g\u00fcle git vazifenin ba\u015f\u0131na. Senin i\u00e7in emir verece\u011fim, m\u00fcstakil bir Ak\u0131nc\u0131 M\u00fcfreze Kumandan\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015facaks\u0131n!<\/span><\/em><\/strong> \u015feklinde emir verdi. Sevin\u00e7ten g\u00f6zlerim dolmu\u015ftu. Tekrar elini \u00f6pt\u00fcm ve ayr\u0131ld\u0131m. \u0130\u015fte o g\u00fcnden sonra m\u00fcfrezemin ad\u0131 “Ak\u0131nc\u0131 Vardar M\u00fcfrezesi” olarak koyuldu. B\u00fct\u00fcn muharebeler devam\u0131nca bu \u015fekilde an\u0131ld\u0131m.<\/span><\/p>\n

Alay kumandan\u0131ma Mustafa Kemal Pa\u015fa ile neler konu\u015ftu\u011fumu bir bir anlatt\u0131m. O da sevinmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

Mustafa Kemal Pa\u015fa son s\u00f6z\u00fcnde, “D\u00fc\u015fmana s\u0131k s\u0131k bask\u0131nlar yapmal\u0131, zayiat verdirmeli, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar da silah ve cephane elde edilmelidir.”<\/em><\/strong> demi\u015fti. Bu olay sonras\u0131nda Vardar Ak\u0131nc\u0131 M\u00fcfrezesi, Abdurrahman \u00d6zgen Bey ve Dervi\u015f Pa\u015fa’n\u0131n karde\u015fi Ali Bey’in s\u00fcvarilerden olu\u015fan m\u00fcfrezelerinin birle\u015ftirilmesiyle kurulmu\u015ftur. Vardar Ak\u0131nc\u0131 M\u00fcfrezesi, bu s\u00fcre\u00e7ten sonra yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131nlarla \u00e7ok \u00f6nemli hizmetler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ar\u015fivimde bulunan ve daha \u00f6nce yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m belgeler bu ba\u015far\u0131lar\u0131n bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u0130kinci Ac\u0131 Para Hik\u00e2yesi: Cahit Arf’e Vefa… Yine Bir E\u015fmeli Hikayesi!<\/span><\/strong><\/p>\n

E\u015fme do\u011fumlu olan T\u00fcrk ekonomist, b\u00fcrokrat ve siyaset\u00e7i Durmu\u015f Y\u0131lmaz, Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini yaparken bilim insanl\u0131\u011f\u0131na sayg\u0131 duyarak \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131yla birlikte ald\u0131klar\u0131 bir karar ile 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren tedav\u00fcle giren On T\u00fcrk Liras\u0131’n\u0131n arkas\u0131na Cahit Arf’\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmi\u015ftir. Daha sonra Cahit Arf’\u0131n \u015eehit E\u015fme Kaymakam\u0131 Ahmed \u015eevki Bey’in k\u0131z\u0131 Halide Arf ile evlendi\u011fini, yazd\u0131\u011f\u0131m kitap b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6\u011frenmi\u015ftir. Bu konuda bana yazd\u0131\u011f\u0131 mesaj ile On T\u00fcrk Liras\u0131’n\u0131n \u00fczerine Cahit Arf’\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 koymaya karar verdiklerinde memleketi E\u015fme ile ba\u011flant\u0131y\u0131 bilmedi\u011fini, bu ismin arkas\u0131nda bir de E\u015fme’nin \u015fehit kaymakam\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendikten sonra ne kadar g\u00fczel bir i\u015f yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek zarif bir yorum ile te\u015fekk\u00fcr\u00fcn\u00fc iletmi\u015ftir. Bu g\u00fczel yorum beni de \u00e7ok mutlu etmi\u015ftir. \u0130stikl\u00e2l Harbi’mizde \u015fehit olan bir kahraman\u0131m\u0131z\u0131n hikayesi de On T\u00fcrk Liras\u0131’n\u0131n arkas\u0131nda ac\u0131 bir para hikayesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn Dervi\u015f Pa\u015fa i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiir<\/span><\/strong><\/p>\n

Yalova’dan \u0130stanbul’a yeni d\u00f6nm\u00fc\u015f olan Atat\u00fcrk, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’n\u0131n \u00f6nemli isimlerinden, silah arkada\u015f\u0131 Dervi\u015f Pa\u015fa’n\u0131n \u00f6l\u00fcm haberini alm\u0131\u015f ve \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Milli M\u00fccadele d\u00f6nemi s\u00fcvari t\u00fcmen komutanlar\u0131ndan, \u0130stikl\u00e2l Madalyas\u0131 ve takdirnamelere lay\u0131k g\u00f6r\u00fclen, say\u0131s\u0131z kahramanl\u0131klara imza atan Dervi\u015f Pa\u015fa, 3 Ocak 1932 y\u0131l\u0131nda Asker\u00ee Yarg\u0131tay \u00dcyeli\u011fi’ne atand\u0131. Ancak bu g\u00f6reve ba\u015flayamadan ayn\u0131 y\u0131l 17 Ocak’ta hayata g\u00f6zlerini yumdu. Atat\u00fcrk o gece Dervi\u015f Pa\u015fa i\u00e7in bir mersiye (a\u011f\u0131t) yazd\u0131 ve ertesi g\u00fcn kabri ba\u015f\u0131nda okunmas\u0131n\u0131 emretti. Atat\u00fcrk’\u00fcn haf\u0131z\u0131 olarak tan\u0131nan, Riyaset-i Cumhur \u0130nce Saz Hey’eti \u015eefi Binba\u015f\u0131 Haf\u0131z Ya\u015far Okur, y\u0131llar sonra hat\u0131ralar\u0131n\u0131 kaleme ald\u0131\u011f\u0131, “Atat\u00fcrk’le On Be\u015f Y\u0131l” isimli eserinde o g\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<\/span><\/p>\n

“…Huzurlar\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda \u00e7ok \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc idiler. ‘Al k\u00e2\u011f\u0131t kalem, s\u00f6ylediklerimi not et.’ diye buyurdular. Hemen o anda s\u00f6yledikleri \u015fu s\u00f6zleri tespit ettim:<\/span><\/strong><\/p>\n

“B\u00fcy\u00fck T\u00fcrk Ordusu,<\/span><\/em><\/p>\n

B\u00fcy\u00fck bir kahraman\u0131n\u0131 topra\u011fa veriyor…<\/span><\/em><\/p>\n

Ulu T\u00fcrk Milleti,<\/span><\/em><\/p>\n

De\u011ferli bir evlad\u0131n\u0131 topra\u011fa veriyor…<\/span><\/em><\/p>\n

Toprak!<\/span><\/em><\/p>\n

Bu de\u011ferliyi koynuna almaktan zevk mi duyuyorsun?<\/span><\/em><\/p>\n

Bize dersin ki;<\/span><\/em><\/p>\n

Bu k\u0131ymetliniz ba\u011fr\u0131mda<\/span><\/em><\/p>\n

A\u00e7acakt\u0131r kahraman \u00e7i\u00e7ekleri<\/span><\/em><\/p>\n

S\u00fck\u00fbn buluruz<\/span><\/em><\/p>\n

S\u00fck\u00fbn buluruz<\/span><\/em><\/p>\n

Ancak o zaman<\/span><\/em><\/p>\n

G\u00f6zlerimizin ya\u015f\u0131<\/span><\/em><\/p>\n

Seni sular…”<\/span><\/em><\/p>\n

Dikte ettirdikleri bitince \u015fu emri verdiler:<\/span><\/strong><\/p>\n

-\u015eimdi k\u00fct\u00fcphaneye gidiniz, bu g\u00fcfteyi mersiye \u015feklinde besteleyip bana getiriniz!<\/span><\/em><\/p>\n

G\u00fcfteyi pek k\u0131sa bir zamanda besteledim, huzurlar\u0131nda okudum. \u00c7ok memnun ve m\u00fctehassis oldular. Birka\u00e7 defa tekrar ettirdikten sonra:<\/span><\/p>\n

-Bu mersiyeyi yar\u0131n Dervi\u015f Pa\u015fa’n\u0131n kabrine koyunuz! <\/span><\/em>diye emretti\u011fini ifade eden Okur, ertesi g\u00fcn Dervi\u015f Pa\u015fa’n\u0131n cenazesinin Ma\u00e7ka Mezarl\u0131\u011f\u0131’na g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc merasimde, g\u00fcftesi Atat\u00fcrk’e bestesi kendisine ait mersiyeyi seg\u00e2h makam\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 haf\u0131zlar\u0131yla birlikte okudu\u011funa da yine hat\u0131ralar\u0131nda yer verdi. Okur o an\u0131 anlat\u0131rken, “G\u00f6zlerimi sulad\u0131 ve ancak o zaman s\u00fck\u00fbn bulduk.”<\/em> diye yazd\u0131.<\/span><\/p>\n

E\u015fme’nin \u0130\u015fgalden Kurtulu\u015f M\u00fccadelesi<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fgalin Sona Ermesi<\/span><\/strong><\/p>\n

B\u00fcy\u00fck Taarruz’un ba\u015flamas\u0131 ve Yunan ordusunun hezimete u\u011framas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan i\u015fgal alt\u0131nda bulunan b\u00f6lgeler birer birer T\u00fcrk Ordusu’nun h\u00e2kimiyeti alt\u0131na giriyordu. D\u00fczenli ordunun kurulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan B\u00fcy\u00fck Taarruz ve ka\u00e7an Yunan ordusunu takip harek\u00e2t\u0131; E\u015fme’de ya\u015fanan yakla\u015f\u0131k iki y\u0131ldan fazla s\u00fcren d\u00fc\u015fman i\u015fgalinin son bulmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. T\u00fcrk Ordular\u0131 yava\u015f yava\u015f E\u015fme’ye yakla\u015f\u0131yordu. Nihayetinde T\u00fcrk kuvvetlerinin ileri takip harek\u00e2t\u0131yla i\u015fgal alt\u0131ndaki memleket topraklar\u0131 bir bir istikl\u00e2llerine kavu\u015fmu\u015flard\u0131r. \u0130ncelememizin konusunu te\u015fkil eden E\u015fme b\u00f6lgesindeki takip harek\u00e2t\u0131 \u00f6zetle \u015f\u00f6yle geli\u015fmi\u015fti. 1’inci Kolordu Kuvvetleri \u00c7ardak yolu ile ilerlemi\u015f ve 02 Eyl\u00fcl 1922 g\u00fcn\u00fc saat 15.30’da Ak\u00e7ak\u00f6y’\u00fc yakmaya \u00e7al\u0131\u015fan Yunan’\u0131n \u00e7o\u011funu imha etmi\u015f. Ard\u0131ndan Camili’nin do\u011fu s\u0131rtlar\u0131na gelmi\u015f ve burada gecelemi\u015ftir. 6’nc\u0131 ve 57’nci T\u00fcmenler Ak\u00e7ak\u00f6y-Oru\u00e7lu b\u00f6lgesinde konaklam\u0131\u015flard\u0131r. 1’inci Kolordu 03 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc Dervi\u015fli’ye gelerek, Yunan’\u0131n \u00e7ekildi\u011fi Takmak-Kula yolunu kapam\u0131\u015ft\u0131r. 7’nci T\u00fcmen 03 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc Derek\u00f6y’\u00fcn bat\u0131 s\u0131rtlar\u0131nda d\u00fc\u015fmanla muharebeye tutu\u015ftu. Yunan 200 \u00f6l\u00fc, 116 esir b\u0131rakarak Derek\u00f6y’den \u00e7ekildi. Yunan’\u0131n bozgunu dolay\u0131s\u0131yla geri \u00e7ekilmeleri \u00e7ok h\u0131zl\u0131 oluyordu. Bu sebeple birliklerimiz \u00e7ok h\u0131zl\u0131 hareket etmesine ra\u011fmen yeti\u015fmekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyordu. Tabi ki tek g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yeti\u015fmek de\u011fildi. Hem ikmal sisteminde hem de haberle\u015fmede aksakl\u0131klar vard\u0131. Mesela:<\/span> “1’inci Ordu Komutan\u0131 2 Eyl\u00fcl 1922 muharebeleri hakk\u0131ndaki raporlar\u0131 kolordulardan ge\u00e7 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan, durumu Bat\u0131 Cephesi Komutanl\u0131\u011f\u0131’na ancak 3 Eyl\u00fcl 1922 saat 01.00’da bildirdi.”<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Birliklerimiz haberle\u015fmedeki eksikliklerini atl\u0131 ulaklar ile gideriyordu. Yunan birliklerinde haberle\u015fme ise b\u00fcy\u00fck taarruz sonras\u0131 daha b\u00fcy\u00fck problem olmu\u015ftu. Yunan birliklerinin bozgunu, Afyon Cephesi’nin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, hatta Trikopis’in Hac\u0131 Anesti’nin yerine ba\u015fkomutan oldu\u011fu bile kendisine esir olana kadar tebli\u011f edilememi\u015fti. Trikopis’e, telsizle haber iletilememi\u015f, Yunan birliklerinin ba\u015fkomutan\u0131 oldu\u011funu, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri’nin Ba\u015fkomutan\u0131 Mustafa Kemal Pa\u015fa, 2 Eyl\u00fcl 1922 tarihinde, esir al\u0131nd\u0131ktan sonra huzuruna getirildi\u011finde bildirmi\u015fti. 8’inci T\u00fcmen 3 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc Takmak’\u0131n kuzeyinde Yunan art\u00e7\u0131lar\u0131yla muharebeye giri\u015ferek, Takmak (E\u015fme) kasabas\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yang\u0131ndan kurtarm\u0131\u015fsa da kasabada 20 ihtiyardan ba\u015fka sa\u011f insan kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Her yerde oldu\u011fu gibi Yunan burada da b\u00fct\u00fcn halk\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcrk kuvvetleri ard\u0131ndan Elvanlar istasyonunu ele ge\u00e7irdiler. B\u00f6ylece 3 Eyl\u00fcl 1922’de E\u015fme d\u00fc\u015fmandan geri al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ordumuzun yeti\u015fmesiyle E\u015fme’nin bir k\u0131sm\u0131 yak\u0131lmaktan kurtar\u0131labilmi\u015ftir. 4 Eyl\u00fcl gecesi Ba\u015fkumandanl\u0131k Kararg\u00e2h\u0131 E\u015fme’ye ta\u015f\u0131nacakt\u0131r ve Ba\u015fkumandan da bundan sonraki yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 art\u0131k E\u015fme’den yapacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Mustafa Kemal, Ba\u015fkumandanl\u0131k Kararg\u00e2h\u0131’n\u0131n E\u015fme’ye nakli s\u0131ras\u0131nda ka\u00e7an d\u00fc\u015fman\u0131n geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 feci manzaray\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015f ve ilk f\u0131rsatta harbin sebep oldu\u011fu yaralar\u0131 tedavi i\u00e7in hemen harek\u00e2ta ge\u00e7ilmesi talimat\u0131n\u0131 ilgililere ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten de Yunanl\u0131lar E\u015fme’yi bir kul\u00fcbe bile b\u0131rakmadan yakm\u0131\u015flard\u0131r. Yak\u0131lmayan, harap edilip y\u0131k\u0131lmayan bir yer b\u0131rakmam\u0131\u015flard\u0131. Bozgun halinde ka\u00e7arlarken toparlanmaya f\u0131rsat bulamayan Yunan, ne hikmetse her ge\u00e7tikleri yeri yak\u0131p y\u0131kmaya, gasp, ya\u011fma, tecav\u00fcz ve can almaya devam ediyor, bunu da planl\u0131 ve kas\u0131tl\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131yordu. Ve artlar\u0131nda yanm\u0131\u015f, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f simsiyah bir harabe b\u0131rak\u0131yorlard\u0131.<\/span><\/p>\n

S\u00fcleyman \u00c7oban bize, E\u015fme’nin Yunan i\u015fgalinden kurtulmadan bir g\u00fcn \u00f6nce ya\u015fananlar\u0131 ve T\u00fcrk askerlerinin E\u015fme’ye giri\u015flerini \u015fu \u015fekilde nakletmi\u015fti:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Mustafa Kemal’in Ordusu E\u015fme’ye do\u011fru ilerledik\u00e7e, Yunan askerleri \u00fc\u00e7er be\u015fer silah\u0131yla ka\u00e7\u0131yordu. Cemiyetleri bozulmu\u015ftu, ka\u00e7mak i\u00e7in tek yollar\u0131 vard\u0131, o da demiryoluydu. Bu y\u00fczden E\u015fme’ye dolu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Bizim bostan\u0131n bulundu\u011fu yerden ge\u00e7erken, bizden karpuz al\u0131yorlard\u0131, ekmek al\u0131yorlard\u0131 ama eskiden oldu\u011fu gibi paras\u0131n\u0131 vermiyor, zorla al\u0131yorlard\u0131. \u0130ki kafal\u0131 y\u0131lan olmu\u015ftu art\u0131k Yunan askeri. Bir g\u00fcn be\u015f tane Yunan askeri geldi. Bostan\u0131n oraya oturdu, karpuz istedi. Biz de verdik. Bize d\u00f6n\u00fcp, “Kemal geliyor” dediler, sonra k\u00fcfredip, ondan bir canavar gibi bahsettiler ve “O canavar bizi yutacak.” dediler. Karpuzla ekme\u011fin paras\u0131n\u0131 vermeden gittiler.”<\/span><\/em><\/p>\n

E\u015fme’nin kurtulu\u015fundan bir g\u00fcn \u00f6nce Yunan askeri cephede bozguna u\u011fram\u0131\u015f, s\u00fcvarisi, piyadesi b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck, tabur tabur \u0130zmir’e do\u011fru ka\u00e7\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6\u011fle saatlerinde, U\u015fak’ta daha \u00f6nceden konu\u015flanm\u0131\u015f olan Yunan alay\u0131, E\u015fme’ye vard\u0131. Onlardan biraz sonra da son tren geldi. \u00dc\u00e7 makinesi bulunuyordu. Batak Kaya Ge\u00e7idi’yle Takmak Ge\u00e7idi’nin aras\u0131nda duruyordu. Arkada bulunan tren geriye gitti ve dere \u00fczerindeki k\u00f6pr\u00fcy\u00fc havaya u\u00e7urdu. Sonra on kadar Yunan askeri ellerindeki mataralar\u0131yla geldiler. \u0130\u00e7leri benzin doluymu\u015f, biz ne bilelim. \u00d6ndeki askerler serpiyor, arkadan gelen kibriti \u00e7ak\u0131p ate\u015fe veriyordu. \u00d6yle b\u00fcy\u00fck bir yang\u0131nd\u0131 ki 350 haneli, 2 camili k\u00f6y, tavuk k\u00fcmesine kadar yand\u0131. B\u00fct\u00fcn E\u015fme’yi ate\u015fe verdi g\u00e2vurlar.<\/span><\/p>\n

Yunan askeri, k\u00f6y\u00fc yakt\u0131ktan sonra ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6y ahalisi de sakland\u0131\u011f\u0131 yerden \u00e7\u0131karak k\u00f6ye do\u011fru y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131. O anda T\u00fcrk s\u00fcvarileriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldik. 2’nci Alay’\u0131n 1’inci B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc’ym\u00fc\u015f s\u00fcvariler, T\u00fcrk s\u00fcvarisini g\u00f6ren ahali atlar\u0131n nallar\u0131ndan, \u00fczerindeki T\u00fcrk askerinin aya\u011f\u0131na kadar a\u011fla\u015farak \u00f6pmeye ba\u015flad\u0131. Beyaz ata binen ya\u015fl\u0131ca bir adam vard\u0131. Ama r\u00fctbesi yoktu, ahaliye: “Biz onlar\u0131 has\u0131r gibi \u00e7i\u011fnedik Sakarya’da, Dumlup\u0131nar’da, merak etmeyin sizin de intikam\u0131n\u0131z\u0131 alaca\u011f\u0131z. Can\u0131n\u0131z kurtuldu ya, mal\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00fcz\u00fclmeyin, h\u00fck\u00fcmet her \u015feyi halleder<\/em>.” dedi. \u0130\u00e7imizdeki ihtiyar bir amcaya: “Amca sen \u015fu kar\u015f\u0131 tepelerde hi\u00e7 angaryaya gittin mi?”<\/em> dedi. Amca dedi ki; “O\u011flum, ben ya\u015fl\u0131y\u0131m diye g\u00f6t\u00fcrmediler.”<\/em> Amca daha s\u00f6z\u00fcn\u00fc tamamlamadan -me\u011ferse Yunan askeri iki top bir tepeye, d\u00f6rt top da di\u011fer tepeye koymu\u015f- b\u00fcy\u00fck bir u\u011fultuyla top patlad\u0131. \u0130lk top mermisi yak\u0131n bir yere d\u00fc\u015ft\u00fc, ahali ka\u00e7\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Beyaz ata binen ya\u015fl\u0131 adam ba\u011f\u0131rd\u0131; “S\u00fcvariler, sol tarafa mar\u015f mar\u015f!” <\/em>Top at\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ne do\u011fru hareket ettiler. Biraz sonra 1’inci ve 2’nci b\u00f6l\u00fck top\u00e7ular\u0131 gelmeye ba\u015flad\u0131. Derenin \u00fczerindeki s\u0131rt\u0131 ge\u00e7ince top at\u0131\u015f\u0131ndan kurtulmu\u015f oldular. Sivil ahali de dere yata\u011f\u0131na saklanarak top at\u0131\u015f\u0131ndan kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Dere yata\u011f\u0131nda saklanan k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131na “Bozk\u0131rl\u0131’ diye bir asker b\u0131rakt\u0131lar. Kar\u015f\u0131 tepelerden gelen yo\u011fun top at\u0131\u015f\u0131na T\u00fcrk top\u00e7usu da kar\u015f\u0131l\u0131k veriyordu. Bir top mermisi sivil halk\u0131n bulundu\u011fu dere yata\u011f\u0131na yak\u0131n bir yere d\u00fc\u015ft\u00fc. O esnada biri, “Bozk\u0131rl\u0131 \u015fehit oldu” <\/em>diye ba\u011f\u0131rd\u0131. Biz o y\u00f6ne do\u011fru bakarken Bozk\u0131rl\u0131 topra\u011f\u0131n alt\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131verdi, \u00fcst\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131 silkeledi ve top at\u0131\u015f\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tepelere do\u011fru d\u00f6nerek: “Yunan g\u00e2vuru, nereye kadar ka\u00e7acaks\u0131n benden?” <\/em>diye ba\u011f\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. T\u00fcrk askerinin geriye kalan\u0131 da E\u015fme’ye gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir b\u00f6l\u00fck asker \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt tak\u0131mdan olu\u015fmas\u0131 gerekirken bizim askerimiz 30-35 ki\u015filik b\u00f6l\u00fckler halindeydi. \u00d6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Yunan askerinin potinlerini giyenler \u015fansl\u0131yd\u0131, di\u011ferleri ya yal\u0131n ayak ya da \u00e7ar\u0131kla y\u00fcr\u00fcyordu. \u00c7ad\u0131r bezinden fi\u015feklikler vard\u0131, bellerinde \u00e7o\u011funun mermisi bile yoktu, mataras\u0131nda suyu ve torbas\u0131nda ekme\u011fi yoktu.<\/span><\/p>\n

“Ordular, \u0130lk Hedefiniz Akdeniz’dir, \u0130leri!”<\/span><\/em><\/strong> Emri E\u015fme’de Verilmi\u015fti!<\/span><\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk ”Ordular, \u0130lk Hedefiniz Akdeniz’dir, \u0130leri!”<\/em> derken Ege Denizi ve \u0130zmir’i Kastetmi\u015ftir!<\/span><\/strong><\/p>\n

Tarih 1 Eyl\u00fcl 1922’ydi. \u0130\u015fgalci Yunan ordusu Dumlup\u0131nar’da bozguna u\u011fram\u0131\u015f, \u0130zmir’e do\u011fru ka\u00e7\u0131\u015f halindeydi. Ba\u015fkumandan Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, t\u00fcm kuvvet komutanlar\u0131na \u015fu emri vermi\u015fti: “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir, \u0130leri.” <\/em><\/strong>O d\u00f6nemde d\u00fc\u015fman Ege’den sald\u0131r\u0131rken ve T\u00fcrk askeri d\u00fc\u015fman\u0131 Ege’de denize d\u00f6kerken Atat\u00fcrk neden ilk hedefi Ege de\u011fil de Akdeniz olarak g\u00f6stermi\u015fti? diye merak edenlere s\u00f6yleyelim:<\/span><\/p>\n

Atat\u00fcrk, o d\u00f6nem denizin ger\u00e7ek ad\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Ege daha \u00f6nce \u0130\u00e7 Akdeniz<\/strong> ya da Adalar Denizi<\/strong> olarak bilinmekteydi. Piri Reis’in<\/strong> haritas\u0131nda da Ege Denizi, Akdeniz<\/strong> olarak ge\u00e7mektedir. Ayd\u0131no\u011flular\u0131 ve Osmanl\u0131 Devleti kaynaklar\u0131nda bu deniz “Adalar Denizi”<\/strong> olarak isimlendirilmi\u015fti. \u0130stanbul Deniz Matbaas\u0131 taraf\u0131ndan 1930 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lan “T\u00fcrk ve Yunan Deniz Harbi Hat\u0131rat\u0131 ve 1909-1913 Yunan Bahri Tarihi”<\/strong> adl\u0131 eserde Ege Denizi ibaresine yer verilmemi\u015f ve Adalar Denizi ifadesi ge\u00e7mi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Co\u011frafya Kongresi’nde \u0130brahim Akyol, Besim Darkot, Herbert Louis ve Hamit Sadi Selen<\/strong> adl\u0131 profes\u00f6rlerin teklifiyle T\u00fcrkiye’nin 7 co\u011frafi b\u00f6lgeye ayr\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re denizlere do\u011fru a\u00e7\u0131lan cepheler kom\u015fu denizlere g\u00f6re, i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar ise Anadolu’nun y\u00f6nlerine g\u00f6re isimlendirilmi\u015ftir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle b\u00f6l\u00fcmlendirmede fizik\u00ee co\u011frafya g\u00f6zetilmi\u015ftir. Lozan Antla\u015fmas\u0131<\/strong>’n\u0131n dili T\u00fcrk\u00e7e, \u0130ngilizce, \u0130talyanca, Yunanca olmay\u0131p Frans\u0131zca’d\u0131r ve metinde s\u00f6z konusu denizin ad\u0131 Frans\u0131zca olarak Mer Egee (Ege Denizi)<\/strong> olarak ge\u00e7mektedir. Antla\u015fma metninin T\u00fcrkiye’de yap\u0131lan T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisinde Frans\u0131zca Mer Ege yerine Adalar Denizi ifadesi tercih edilmi\u015ftir. <\/span><\/p>\n

1922<\/span><\/strong> B\u00fcy\u00fck Taarruz’da “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!”<\/em><\/strong> komutu ve 1927’<\/strong>de B\u00fcy\u00fck Nutuk’ta Adalar Denizi adlar\u0131n\u0131 kullanan Atat\u00fcrk, 1928-1930<\/strong> aras\u0131 T\u00fcrk Tarih Tezi<\/strong> olu\u015fumunda y\u00fcr\u00fct\u00fclen ara\u015ft\u0131rmalar s\u0131ras\u0131nda yabanc\u0131 akademisyenlerin kitaplar\u0131nda Ege’nin Yunanca bir ad olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bilgilerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p Ege ad\u0131n\u0131n T\u00fcrk\u00e7eyle ba\u011flant\u0131s\u0131 ortaya konunca, 1930 y\u0131l\u0131 A\u011fustos ay\u0131nda Almanya’dan sat\u0131n al\u0131nan bir yolcu gemimize Ege Vapuru<\/strong> ad\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. <\/span><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn kurdu\u011fu T\u00fcrk Tarihi Tetkik Cemiyeti’nin<\/strong> 1930’da yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 “T\u00fcrk Tarihinin Ana Hatlar\u0131”<\/strong>nda Ege Denizi, Ege Medeniyeti, Ege Havzas\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerde “Adalar Denizi’nin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 Egee kelimesi ile T\u00fcrk\u00e7e Ege, Eke kelimeleri aras\u0131ndaki benzerlik tamd\u0131r.”<\/strong> denilmektedir. Ayr\u0131ca Atat\u00fcrk’\u00fcn kurdu\u011fu T\u00fcrk Dil Kurumu’nun<\/strong> Ba\u015fkan\u0131 olan Samih R\u0131fat, 02.08.1931<\/strong> g\u00fcnl\u00fc Cumhuriyet gazetesinde Bat\u0131l\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131n kitaplar\u0131ndan al\u0131nt\u0131lar aktararak Ege ad\u0131n\u0131n Yunanca de\u011fil T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011funu ispat etmi\u015ftir.<\/strong><\/span><\/p>\n

Bakanlar Kurulu’nun “Ege Medeniyeti”<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131n yaz\u0131m\u0131na ili\u015fkin 29.12.1936<\/strong> g\u00fcnl\u00fc karar\u0131n\u0131n alt\u0131nda K. Atat\u00fcrk imzas\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Atat\u00fcrk’\u00fcn; 1 Kas\u0131m 1937 g\u00fcn\u00fc TBMM A\u00e7\u0131\u015f S\u00f6ylevi’nde “Ege B\u00f6lgesi” ve “Ege B\u00fcy\u00fck Manevralar\u0131”<\/strong> ifadeleri ge\u00e7mektedir. Bunlardan yola \u00e7\u0131karak Atat\u00fcrk’\u00fcn ya\u015fam\u0131 boyunca Ege Denizi ad\u0131n\u0131 kullanmad\u0131\u011f\u0131 sav\u0131 do\u011fru de\u011fildir. 1930’dan ba\u015flayarak T\u00fcrk Tarih Tezi ve Tarih I-II-III-IV<\/strong> ders kitaplar\u0131nda Ege’nin T\u00fcrk oldu\u011fu, ad\u0131n T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011fu belirtilerek Adalar Denizi yerine Ege Denizi ad\u0131 resmile\u015fmi\u015ftir. Demek ki T\u00fcrkiye’de Ege Denizi ad\u0131n\u0131n 1941’de Yunanistan’\u0131n dayatmas\u0131na boyun e\u011filerek kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 sav\u0131 ge\u00e7ersizdir.<\/span><\/p>\n

Gizlilik Karar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Anadolu ile “hari\u00e7” (d\u0131\u015f d\u00fcnya) aras\u0131ndaki haberle\u015fme T\u00fcrk taarruzunun ba\u015flamas\u0131ndan hemen \u00f6nce kesilmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi, taarruz \u00f6ncesinde, Anadolu’dan d\u0131\u015far\u0131ya bilgi s\u0131zmamas\u0131 i\u00e7in haberle\u015fme yasa\u011f\u0131 getirme tedbiri al\u0131yordu. Ankara H\u00fck\u00fcmeti haberle\u015fme yasa\u011f\u0131n\u0131 25 A\u011fustos’ta memleketin t\u00fcm memurlar\u0131na, 26 A\u011fustos’ta ise Ankara H\u00fck\u00fcmeti’nin \u0130stanbul temsilcisi Hamit Bey’e tebli\u011f ediyordu. Bu karar gere\u011fi uyulmas\u0131 gerekli maddeler \u015f\u00f6yleydi:<\/span><\/strong><\/p>\n

a) Anadolu’ya kimse girmeyecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n

b) Anadolu’dan kimse \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

c) Anadolu’dan harice hi\u00e7bir haber verilmeyecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n

d) Aksi takdirde vatana ihanet su\u00e7uyla h\u00fckmedilecektir. Anadolu’nun herhangi taraf\u0131nda Ankara’dan mektup kabul edilecek fakat Anadolu’dan harice (d\u0131\u015far\u0131ya) mektup g\u00f6nderilmesine izin verilmeyecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130stanbul bas\u0131n\u0131na g\u00f6re al\u0131nm\u0131\u015f olan bu \u00f6nlemler askeri harek\u00e2t\u0131n d\u0131\u015far\u0131ya yans\u0131mas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek, yani casuslu\u011fu ortadan kald\u0131rmak amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Al\u0131nan bu kararlar Anadolu halk\u0131na da tebli\u011f edilmi\u015fti. Ard\u0131ndan Anadolu’da hemen uygulama sahas\u0131na sokuldu. Bu do\u011frultuda Anadolu’da bulunan \u0130stanbul gazetelerinin \u00f6zel muhabirlerinin telefonlar\u0131 kesildi. \u0130stanbul’dan, \u0130zmit’e \u015fimendifer ula\u015f\u0131m\u0131 durduruldu. \u0130stanbul-Anadolu telgraf haberle\u015fmesi sonland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Haydarpa\u015fa-Adapazar\u0131 trenleri Hereke’den \u00f6teye ge\u00e7ememekteydiler. Yine Yar\u0131mca istasyonunun \u00f6tesinde bulunan Anadolu H\u00fck\u00fcmeti \u015fimendifer memurlar\u0131 27 A\u011fustos’tan itibaren g\u00f6revlerini terk ederek \u0130zmit’e d\u00f6nm\u00fc\u015flerdi. \u0130stanbul bas\u0131n\u0131, bu yasak nedeniyle Anadolu’dan haber alam\u0131yordu. Bu nedenle de gazeteler \u0130stanbul kamuoyuna B\u00fcy\u00fck Taarruz’la ilgili haberleri zaman\u0131nda ve do\u011fru olarak veremediler. Bu duruma son verme ad\u0131na \u0130stanbul bas\u0131n\u0131, ileti\u015fim yasa\u011f\u0131n\u0131 delmek i\u00e7in \u0130stanbul’dan; \u0130zmit ve Ankara ile birka\u00e7 kere haberle\u015fme \u00e7abalar\u0131na girmi\u015fti. Fakat bu \u00e7abalar\u0131 ileti\u015fim yasa\u011f\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 nedeniyle sonu\u00e7suz kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Al\u0131nan bu haberle\u015fme yasa\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fck Taarruz i\u00e7in olduk\u00e7a faydal\u0131 olmu\u015ftu. Bu sayede T\u00fcrk taarruzunun geli\u015fim safhalar\u0131 d\u0131\u015f d\u00fcnyadan, \u00f6zellikle Yunanistan’dan saklanm\u0131\u015ft\u0131. Nitekim Vakit gazetesi Yunan H\u00fck\u00fcmeti’ne muhalif gazetelerden birisinin bu manadaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc aktarm\u0131\u015ft\u0131. Yunan gazetesi aynen \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Biz ge\u00e7en sene taarruz etti\u011fimiz zaman, bunu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fc\u00e7 ay evvelinden biliyordu. O derecede ki adeta taarruzumuz g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir mahiyet alm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi T\u00fcrkler taarruz ediyor. Halbuki taarruzun arifesinde bile birka\u00e7 metre uzakl\u0131ktaki Yunan kumandanl\u0131\u011f\u0131 haberdar de\u011fil!”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

E\u015fmeli Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc’n\u00fcn Gayretleri:<\/span><\/strong><\/p>\n

Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc; E\u015fme Kazas\u0131nda mektep medrese g\u00f6rm\u00fc\u015f, kendi halinde esnafl\u0131k yapan ve ahali taraf\u0131ndan sevilip say\u0131lan Hatipzade Ahmet Naim Efendi’nin o\u011fludur. 1873 y\u0131l\u0131nda E\u015fme’de do\u011fdu. E\u015fme’de ilk\u00f6\u011frenimini tamamlad\u0131. U\u015fak’ta Arap\u00e7a ve Kur’an-\u0131 Kerim e\u011fitimi ald\u0131. Daha sonra medrese e\u011fitimi almak \u00fczere \u0130stanbul’a vard\u0131. Osmanl\u0131 Devleti’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f durumundan rahats\u0131z oldu\u011fundan siyasi faaliyetlere kat\u0131ld\u0131. Benzer faaliyetlerde bulunan Harbiyeli ve T\u0131bbiyelilerle birlikte M\u0131s\u0131r’a s\u00fcrg\u00fcne yolland\u0131. Celal Bayar ile tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frencilik d\u00f6nemine rastlamaktayd\u0131.<\/span><\/p>\n

Hac\u0131 Ahmet Nazif, <\/span><\/strong>E\u015fme’ye d\u00f6nd\u00fckten sonra M\u00fcft\u00fc Hac\u0131 Mustafa Efendi’den icazet alm\u0131\u015ft\u0131r. 20 Ekim 1904’te E\u015fme M\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne atanm\u0131\u015ft\u0131r. Balkan Sava\u015f\u0131’n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131yla (1911-1912) beraber g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden bir alay olu\u015fturarak, G\u00f6n\u00fcll\u00fc Alay Kumandan\u0131 ve Alay M\u00fcft\u00fcs\u00fc olarak Balkan Harbi’ne kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndan tekrar E\u015fme’ye d\u00f6nerek m\u00fcft\u00fcl\u00fck g\u00f6revine devam etmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Balkan Sava\u015f\u0131’n\u0131n yaralar\u0131 hen\u00fcz sar\u0131lmam\u0131\u015fken, d\u00fcnyay\u0131 kana bulay\u0131p milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne sebep olacak olan Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 patlak verdi. Bir oldubittiyle Osmanl\u0131 Devleti de bu sava\u015f\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekildi. Milyonlarca asker en son teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00fcm makineleriyle insanl\u0131\u011f\u0131n sonunu getirmek istercesine bir sava\u015fa tutu\u015fmu\u015ftu. Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc sava\u015f s\u00fcresince E\u015fme’den ayr\u0131lmad\u0131 ve m\u00fcft\u00fcl\u00fck g\u00f6revine devam etti. D\u00f6rt y\u0131l s\u00fcren Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonunda Osmanl\u0131 ve m\u00fcttefikleri yenilip m\u00fctareke imzalad\u0131. \u0130ngilizler, Frans\u0131zlar ve \u0130talyanlar, ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere Anadolu’yu i\u015fgale ba\u015flad\u0131lar. Karga\u015fa ve kaosun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, ak\u0131betin ne olaca\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve her kafadan bir sesin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 o g\u00fcnlerde \u0130zmir ve Ege’nin Yunan taraf\u0131ndan i\u015fgal edilece\u011fi s\u00f6ylentileri ald\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131 gitti.<\/span><\/p>\n

Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc Balkan Harbi esnas\u0131nda oldu\u011fu gibi hemen g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden olu\u015fan m\u00fcfrezeler kurmaya ba\u015flad\u0131 ve Turgutlu’ya kadar gelen d\u00fc\u015fmana h\u00fccum etti. E\u015fme’nin Bat\u0131 Anadolu’nun i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda bulunmas\u0131 ve d\u00fc\u015fman i\u015fgaline hen\u00fcz u\u011framam\u0131\u015f olmas\u0131, E\u015fme’yi k\u0131sa s\u00fcrede Mill\u00ee M\u00fccadele merkezi haline getirmi\u015fti. Bu olu\u015fumda Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc’n\u00fcn gayretleri olduk\u00e7a etkili olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca Efelerden de \u00e7ok destek ve sayg\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc’n\u00fcn At\u00e7al\u0131 Kel Mehmet Efe’nin torunu oldu\u011fu bilgisine de ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc Ahmet Nazif Efendi \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde, 21 May\u0131s 1919 tarihinde E\u015fme’de kurulan Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye te\u015fkilat\u0131nda; Hac\u0131 M\u00fcft\u00fc Ba\u015fkan, Belediye Reisi Kara Yunus Efendi Ba\u015fkan Vekiliydi. \u00dcyelerse; Elvanlar K\u00f6y\u00fc’nden \u00c7atalo\u011flu, Hac\u0131 \u0130brahim o\u011flu Hakk\u0131 Efendi, Hac\u0131 R\u00fc\u015ft\u00fc ve o\u011fullar\u0131, Kolonkaya K\u00f6y\u00fc’nden Nizamo\u011flu’ydu. K\u0131rank\u00f6y’den Madano\u011flu Mustafa Efendi de daha \u00f6nce kazada tahsildarl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131ndan para pul i\u015flerini iyi bilir d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle \u00e7ekirdek kadronun i\u00e7erisine dahil edilmi\u015f, Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye’nin para kasas\u0131, sand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi verilmi\u015fti. Bir ara Ankara’ya gitmi\u015f; Mustafa Kemal Pa\u015fa, Fevzi \u00c7akmak Pa\u015fa ve di\u011fer komutanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Geceyi yak\u0131n dostu Fevzi (\u00c7akmak) Pa\u015fa’n\u0131n evinde ge\u00e7irmi\u015ftir. Ankara’da iken politikay\u0131 sevmemi\u015f, Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n mebusluk teklifi \u00fczerine: “Pa\u015fam buralar bana g\u00f6re de\u011fil, ben k\u0131rlardan uzak kalamam, avc\u0131y\u0131m, daha uygun arkada\u015flar var, onlar\u0131 yap\u0131n.”<\/em> demi\u015ftir. Daha sonra o\u011flu Hacim Y\u0131lmaz onuncu d\u00f6nem milletvekili olmu\u015ftur.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ayr\u0131ca, Ala\u015fehir’de halk\u0131n Kuv\u00e2-y\u0131 Milliye’ye kat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in faaliyetlerde bulunmu\u015flard\u0131r. Ala\u015fehir ve Nazilli kongrelerine E\u015fme Belediye Ba\u015fkan\u0131 Yunus Efendi ile birlikte kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Turgutlu’da adamlar\u0131yla Yunan’a kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130n\u00f6n\u00fc Harplerine ve Sakarya Harbi’ne de kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1922 y\u0131l\u0131 kas\u0131m\u0131na kadar \u00e7e\u015fitli cephelerde sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stikl\u00e2l Harbi sonunda cephede sava\u015fanlara verilen k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015feritli \u0130stikl\u00e2l Madalyas\u0131 ile \u00f6d\u00fcllendirilmi\u015ftir. 1927 y\u0131l\u0131nda bir cinayet sonucunda hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

30 A\u011fustos Zaferi; Mustafa Kemal’in Sava\u015f ve Strateji Dehas\u0131n\u0131n Eseridir!<\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eanl\u0131 Ba\u015fkomutanl\u0131k Meydan Sava\u015f\u0131’n\u0131n kazan\u0131lmas\u0131ndan sonra Atina ve \u0130zmir’e haberler ancak 31 A\u011fustos g\u00fcn\u00fc ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. 1 Eyl\u00fcl Cuma; Londra, T\u00fcrk ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemini h\u00e2l\u00e2 anlayamam\u0131\u015f bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktayd\u0131. Lord Curzon, ger\u00e7ek durumu h\u00e2l\u00e2 kavrayamam\u0131\u015ft\u0131. Atina, \u0130zmir ve \u0130stanbul’daki \u0130ngiliz temsilcilikleri, 1 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc de cephe haberleri bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a geri kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal, B\u00fcy\u00fck Taarruz haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 son derece gizli tutmu\u015f ve d\u0131\u015far\u0131ya en ufak bir haber s\u0131zmas\u0131na f\u0131rsat tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131. \u0130ngiliz Gizli \u0130stihbarat Servisi de, B\u00fcy\u00fck Taarruz haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nceden haber alamam\u0131\u015ft\u0131. Atina ve Londra olduk\u00e7a gafil avlanm\u0131\u015flard\u0131. Yunan ordusuna d\u0131\u015far\u0131dan takviye g\u00f6nderilmesine ya da bir d\u0131\u015f m\u00fcdahaleye zaman kalmam\u0131\u015ft\u0131. Bundan ba\u015fka Mustafa Kemal, B\u00fcy\u00fck Taarruz’u bir hafta sonunda ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131. Atina ve Londra hafta sonu tatili yaparlarken, T\u00fcrk Ordular\u0131 \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck zaman kazanm\u0131\u015flard\u0131. Cumartesi sabah\u0131 ba\u015flayan B\u00fcy\u00fck Taarruz haberleri ancak pazartesi g\u00fcn\u00fc ge\u00e7 saatlerde Atina’ya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Atina ya da \u0130zmir’den ilk haberlerin Londra’ya yeti\u015ftirilmesiyse sal\u0131 g\u00fcn\u00fcne kadar gecikmi\u015f durumdayd\u0131. Mustafa Kemal, T\u00fcrk Ordular\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnlerdeki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar d\u0131\u015f d\u00fcnyadan gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015fkumandanl\u0131k Meydan Sava\u015f\u0131’n\u0131n kazan\u0131lmas\u0131na kadar ge\u00e7en be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde, T\u00fcrk bildirileri, ordular\u0131n zaferini \u00f6nemsizmi\u015f gibi g\u00f6sterip, d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ve Ha\u00e7l\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 oyalam\u0131\u015flard\u0131. Atina ve Londra buna da aldanm\u0131\u015flard\u0131. 31 A\u011fustos, hatta 1 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fcne kadar Londra’ya ula\u015fabilen cephe haberleri onlar\u0131 gaflet ve rehavete atm\u0131\u015ft\u0131. Lord Curzon, olaylar\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015f, daha do\u011frusu Mustafa Kemal, Lord Curzon’lar\u0131, Lloyd George’lar\u0131 atlatmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Atina; durumun kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan “son derece vahim” oldu\u011funu, ancak B\u00fcy\u00fck Taarruz’un birinci haftas\u0131n\u0131n sonunda fark\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131. Bu haberlerin Londra’ya ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ysa, ertesi g\u00fcn\u00fc bulmu\u015ftu. Londra ve Atina’n\u0131n ger\u00e7ek durumu kavrad\u0131klar\u0131 zaman ise art\u0131k Yunan ordusu bak\u0131m\u0131ndan i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015f durumdayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k Yunan cephesinden eser kalmam\u0131\u015ft\u0131. Yunan i\u015fgal ordular\u0131n\u0131n tutsak edilmekten kurtulabilen kal\u0131nt\u0131lar\u0131, s\u00fcr\u00fcler halinde \u0130zmir’e, Marmara’ya do\u011fru yuvarlan\u0131yorlard\u0131. T\u00fcrk Ordusu ise kutlu zaferin ard\u0131ndan, son h\u0131zla \u0130zmir’e do\u011fru d\u00fc\u015fman\u0131 kovalamaktayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 ATAT\u00dcRK’\u00dcN B\u00dcY\u00dcK TAARRUZ HAZIRLI\u011eI VE EGE’N\u0130N KUV\u00c2-YI M\u0130LL\u0130YEC\u0130 D\u0130N ADAMLARI \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Emekli K\u0131demli Albay, Atat\u00fcrk’\u00fcn Kutlu An\u0131lar\u0131 ve Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131, de\u011ferli dostum Dr. Burhanettin \u015eenli, “ACI PARA – \u0130stiklal Harbi’nde \u0130ki \u015eehidin Bilinmeyen Hikayesi” kitab\u0131n\u0131 imzalay\u0131p bize hediye etmi\u015flerdi. \u00d6zellikle U\u015fak-E\u015fme’deki Milli M\u00fccadele ve B\u00fcy\u00fck Taarruz haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgedeki vatanperver din adamlar\u0131n\u0131n samimi […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-11654","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11654"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11654\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}