{"id":1169,"date":"2008-01-02T08:48:10","date_gmt":"2008-01-02T08:48:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2008\/01\/02\/mustafa-kemalin-osmanli-tarihi\/"},"modified":"2008-01-02T08:48:10","modified_gmt":"2008-01-02T08:48:10","slug":"mustafa-kemalin-osmanli-tarihi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2008\/ocak-2008\/mustafa-kemalin-osmanli-tarihi\/","title":{"rendered":"MUSTAFA KEMAL’\u0130N OSMANLI TAR\u0130H\u0130"},"content":{"rendered":"

Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda Osmanl\u0131’y\u0131 yenen devletler, \u015f\u00f6yle bir bildiri yay\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131:<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fl\u0131ca M\u00fcttefik Devletler Konseyi’nce 23 Haziran 1919’da Uygun Bulunan Metin<\/strong><\/p>\n

“(…) Tarih boyunca hangi \u00fclke T\u00fcrklerin eline ge\u00e7tiyse o \u00fclke maddi ve k\u00fclt\u00fcrel gerili\u011fe g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f, hangi \u00fclke T\u00fcrklerin elinden kurtulduysa maddi ve k\u00fclt\u00fcrel bak\u0131mdan y\u00fckselmi\u015ftir. Tarih boyunca T\u00fcrkler ellerine ge\u00e7irdikleri \u00fclkeleri geli\u015ftirmemi\u015f, y\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrklerde geli\u015ftirme yetisi yoktur, yaln\u0131zca y\u0131kmay\u0131 sava\u015fmay\u0131 bilirler. (Bu nedenle \u00fclkelerini par\u00e7alayacak ve T\u00fcrkleri biz y\u00f6netece\u011fiz) (…)”<\/strong><\/p>\n

\u0130mzalar:<\/strong><\/p>\n

[\u0130ngiltere, Fransa, \u0130talya, Amerika, Yunanistan, Japonya, S\u0131rbistan]<\/strong><\/p>\n

Bu bildirinin alt\u0131nda di\u011fer devletlerin yan\u0131s\u0131ra Amerika’n\u0131n da imzas\u0131 bulunmaktayd\u0131. M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklerde yaln\u0131zca yak\u0131p y\u0131karak sava\u015fma yetene\u011fi bulundu\u011fu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda bilim, d\u00fc\u015f\u00fcnce, ekonomi, mimarl\u0131k, \u00fcretimbilimi ve sanat gibi uygarl\u0131k alanlar\u0131nda hi\u00e7bir yetene\u011fi bulunmad\u0131\u011f\u0131 sav\u0131na Mustafa Kemal’in 28 Aral\u0131k 1919’da verdi\u011fi yan\u0131t \u015fu olmu\u015ftur.<\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn Onurlu Cevab\u0131:<\/strong><\/p>\n

“S\u00f6zde ulusumuz, medeni yetenekten yoksun bulundu\u011fu i\u00e7in, bay\u0131nd\u0131r bulunan yerlere girmi\u015f ve oralar\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131nt\u0131ya \u00e7evirmi\u015f! Bu savlar kesinlikle ger\u00e7ek de\u011fildir. Karalamad\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn\u00fcz efendiler! Ulusumuz k\u00fc\u00e7\u00fck bir a\u015firetten, anavatanda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurduktan ba\u015fka, Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131na, d\u00fc\u015fman diyar\u0131na girdi ve orada b\u00fcy\u00fck \u00e7abalarla bir imparatorluk olu\u015fturdu. Ve bunu, bu \u0130mparatorlu\u011fu, 600 y\u0131l b\u00fcy\u00fck bir yetkinlikle korudu. Bunu ba\u015faran bir ulus, elbette y\u00fcksek bir y\u00f6neticilik yetene\u011fine ve y\u00f6netim \u00f6rg\u00fctlenmesine sahip bulunuyordu. B\u00f6yle bir durum, yaln\u0131zca k\u0131l\u0131\u00e7 g\u00fcc\u00fcyle ger\u00e7ekle\u015ftirilemezdi. T\u00fcm d\u00fcnya bilir ki, Osmanl\u0131 Devleti, ordusunu \u00e7ok geni\u015f olan topraklar\u0131n\u0131n bir ucundan di\u011fer ucuna ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir h\u0131zla, tepeden t\u0131rna\u011fa donat\u0131lm\u0131\u015f olarak ula\u015ft\u0131r\u0131r ve bu orduyu aylarca, belki de y\u0131llarca besler, yedirir, i\u00e7irir, giydirir ve y\u00f6netirdi. B\u00f6ylesi bir etkinlik, yaln\u0131zca ordu \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn de\u011fil, (cephe gerisinde) y\u00f6netim birimlerinin de ola\u011fan\u00fcst\u00fc kusursuz ve yetenekli olmas\u0131n\u0131 gerektirirdi ve \u00f6yleydi.”<\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn T\u00fcrkiye \u0130ktisat Kongresi’ndeki Konu\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal, Birinci D\u00fcnya Sava\u015fanda Osmanl\u0131’y\u0131 yenen devletlerin ‘Osmanl\u0131’da yaln\u0131zca sava\u015fma yetene\u011fi bulundu\u011fu, uygar yeteneklerin bulunmad\u0131\u011f\u0131’ sav\u0131n\u0131 1919’da verdi\u011fi bu yan\u0131tla \u00e7\u00fcr\u00fctmekle yetinmemi\u015f, d\u00fc\u015fman \u00fclke ordular\u0131 topraklar\u0131m\u0131zdan kovulduktan hemen sonra 1923’te \u0130zmir’de toplad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye \u0130ktisat Kongresinde ilk Osmanl\u0131 Tarihi Dersi’ni verirken \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/strong><\/p>\n

Efendiler!. Uzun gafletlerle ve derin umursamazl\u0131kla ge\u00e7en y\u00fczy\u0131llar\u0131n ekonomik yap\u0131m\u0131zda a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yaralar\u0131 sarmak ve \u00e7arelerini aramak, \u00fclkeyi bay\u0131nd\u0131rla\u015ft\u0131rmak, ulusu bolluk ve mutlulu\u011fa ula\u015ft\u0131racak yollar\u0131 bulmak i\u00e7in yapaca\u011f\u0131n\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 dilerim… Tarih, ulusumuzun y\u00fckseli\u015f ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f nedenlerini ararken; bir\u00e7ok siyasi, askeri, toplumsal (ahlaki ve i\u00e7timai) nedenler bulmakta ve saymaktad\u0131r. Ku\u015fku yok ki bu nedenlerin hepsi toplumsal olaylarda etkilidir. Ancak bir ulusun do\u011frudan do\u011fruya ya\u015fam\u0131yla ilgili olan, o ulusun ekonomisidir… Ger\u00e7ekte T\u00fcrk tarihi ara\u015ft\u0131r\u0131lacak olunursa; y\u00fckselme ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f nedenlerinin \u00f6zellikle ekonomik sorunlardan kaynakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir…. Tarihimizi dolduran ba\u015far\u0131lar\u0131n ya da y\u0131k\u0131l\u0131\u015flar\u0131n t\u00fcm\u00fc ekonomik durumumuzla yak\u0131ndan ilgilidir.. Efendiler! K\u0131l\u0131\u00e7 kullanan kol yorulur; fakat saban kullanan kol her g\u00fcn daha \u00e7ok g\u00fc\u00e7lenir ve her g\u00fcn daha \u00e7ok g\u00fcce sahip olur. E\u011fer vatan kupkuru da\u011f ve ta\u015flardan, viran k\u00f6y, kasaba ve \u015fehirlerden ibaret olsayd\u0131, onun zindandan fark\u0131 olamazd\u0131.” Ve i\u015fte y\u0131llar sonra, Erbakan Hoca bu y\u00fczden; “\u00d6nce ahlak ve maneviyat\u0131 sonra mutlaka a\u011f\u0131r sanayi ve yayg\u0131n kalk\u0131nma” slogan\u0131 ve milli program\u0131yla yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn Yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Tarihi<\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal, Cumhuriyet d\u00f6neminde kendi kurdu\u011fu T\u00fcrk Tarihi Tetkik Cemiyeti’nce yaz\u0131lan ve 1931-1941 aras\u0131 okullarda okutulan tarih kitab\u0131nda, Osmanl\u0131’n\u0131n Bat\u0131’ya askeri olarak \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu y\u00fczy\u0131llar boyunca, ayn\u0131 zamanda ekonomik ve bilimsel olarak da \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini \u00f6zellikle vurgulam\u0131\u015f; \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn askeri alandan \u00f6nce ekonomik, bilimsel ve teknolojik alanlarda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k ve kesin bi\u00e7imde ortaya konularak, \u00f6zetle \u015funlar \u00f6\u011fretilmi\u015ftir:<\/strong><\/p>\n

(1299’da kurulu\u015fundan 16 ve 17. y\u00fczy\u0131llara dek Osmanl\u0131’da) “Halk\u0131n, h\u00fck\u00fcmetin ve ordunun gereksindi\u011fi her \u015fey \u00fclke i\u00e7inde haz\u0131rlanmakta ve \u00fcretilmekteydi. Bu y\u00fczden d\u0131\u015f ticaret dengesinde a\u00e7\u0131k yoktu. Dahas\u0131, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na dek Osmanl\u0131 \u00fclkesinin d\u0131\u015fsat\u0131m\u0131 (ihracat\u0131), d\u0131\u015fal\u0131m\u0131ndan (ithalat\u0131ndan) \u00e7oktu. D\u0131\u015f ticaret dengesindeki a\u00e7\u0131k, bu tarihten sonrad\u0131r.” (…) “Devletin gerileme devrine kadar halk\u0131 iyi idare etmi\u015f olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.” (…) “T\u00fcrkler arazi i\u015finde halk\u0131 koruyan bir usul takip ediyor. Balkanlardaki H\u0131ristiyan k\u00f6yl\u00fcler, T\u00fcrk idaresi alt\u0131nda, vasileus ve krallar zaman\u0131ndan \u00e7ok daha mutlu ve m\u00fcreffeh bir hayata kavu\u015ftular. Asla ba\u011fnaz olmayan ve \u00e7ok iyi idare etmeyi bilen T\u00fcrkler, k\u00f6yl\u00fclerin arazisine dokunmad\u0131lar” (…) “\u0130stanbul’un fethi \u00fczerine, T\u00fcrklerin \u00fcn\u00fc Avrupa’n\u0131n her taraf\u0131na yay\u0131ld\u0131. T\u00fcrklerin ellerine ge\u00e7irdikleri memleketleri ger\u00e7ek bir adalet ve merhametle idare ettikleri, fukaray\u0131 zenginlerin zul\u00fcm ve bask\u0131s\u0131ndan kurtard\u0131klar\u0131 yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; T\u00fcrk tebaas\u0131 olan kavimlerin rahat ve mutlulu\u011fa erdikleri s\u00f6yleniyordu. Baz\u0131 Almanlar, T\u00fcrklerin Almanya’ya gelip memleketlerinde s\u00fcregelen haks\u0131zl\u0131k ve adaletsizli\u011fe engel olacaklar\u0131 \u00fcmidine bile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi. N\u00fcrenbergli Hans Rosenblut adl\u0131 bir yazar, “T\u00fcrkler Hakk\u0131nda” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 bir tiyatro kitab\u0131nda T\u00fcrklerin adaletini, aristokrattan cezaland\u0131rarak halka refah verdiklerini g\u00f6steriyordu. Hatta Fatih’in hemen \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 olan me\u015fhur siyaset kuramc\u0131s\u0131 Makyavelli bile, T\u00fcrk idaresinin o d\u00f6nemde varolan idarelerin hepsinden daha iyi oldu\u011funu yaz\u0131yordu.” (…) “Sultan S\u00fcleyman zaman\u0131nda Osmanl\u0131 devleti servet ve refah\u00e7a da y\u00fcksek bir seviyeye gelmi\u015fti. \u0130mparatorlu\u011fun tebaas\u0131, o d\u00f6nemin her t\u00fcr sanayisine vak\u0131ft\u0131. \u0130htiya\u00e7lar (yabanc\u0131 \u00fclkelerden al\u0131nmaz) memleket i\u00e7inden -yerli \u00fcretimle- sa\u011flan\u0131rd\u0131.. 16. y\u00fczy\u0131lda Do\u011fu’nun sanayi ve ziraati Bat\u0131’dan \u00fcst\u00fcnd\u00fc, ihracat ithalattan fazlayd\u0131. S\u00fcleyman’\u0131n son g\u00fcnlerine kadar genel olarak b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 yoktu. S\u00fcleyman’dan sonra genel olarak mali durumun bozuldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor.” (…) “S\u00fcleyman d\u00f6neminde Alman rahibi Luther bile “T\u00fcrkler gelip de Almanya’da adilane idarelerini acaba kurmazlar m\u0131?” \u00fcmidini besliyordu. O zamanlar\u0131n Almanlar\u0131, \u0130stanbul’un fethi arifesindeki Rumlar gibi, Alman imparatorunun ve Alman feodal beylerinin zalimce idareleri alt\u0131nda bulunmaktansa, T\u00fcrklerin y\u00f6netimi alt\u0131na ge\u00e7mek daha iyidir, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131’ (…) “Kanuni Sultan S\u00fcleyman devrinden itibaren bozulma ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131’ (…) “1683’ten sonra gerileme devri ba\u015flar.” (…) “Osmanl\u0131 toplumunun iktisadi alanda ilerleyememi\u015f oldu\u011fu, 16. ve 17. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen sanayi alan\u0131ndaki geli\u015fme derecesinin y\u00fckselmeyip aksine d\u00fc\u015fmesiyle anla\u015f\u0131labilir” (…) <\/strong><\/p>\n

“Son devirlerde genel olarak memleket idaresindeki olumsuzluklar\u0131n, Osmanl\u0131larca bilim, sanayi ve iktisat alanlar\u0131nda ke\u015fif ve yarat\u0131 g\u00fcc\u00fc g\u00f6sterilmeyerek, Osmanl\u0131lar\u0131n Avrupa kavimlerinden her a\u00e7\u0131dan geri kalm\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n, Osmanl\u0131 kara ve deniz kuvvetlerinin zay\u0131flamas\u0131na b\u00fcy\u00fck etkisi oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Uygarl\u0131k\u00e7a 16. y\u00fczy\u0131lda Bat\u0131’ya \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131ndan, 17. y\u00fczy\u0131ldan itibaren uygarl\u0131kta \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn Bat\u0131’ya ge\u00e7ti\u011fini kabul ve itiraf etmiyorlard\u0131.” (…) “Bunun i\u00e7indir ki III. Selim tahta \u00e7\u0131k\u0131nca, tebaas\u0131ndan devletin iyile\u015ftirilmesi hakk\u0131nda fikir ve g\u00f6r\u00fc\u015f sordu. Din adamlar\u0131ndan, devlet adamlar\u0131ndan ve kumandanlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 birer layiha sundular. … O d\u00f6nemin bilginlerinin ticaret dengesine, d\u0131\u015far\u0131ya sat\u0131landan daha \u00e7o\u011funu yurt d\u0131\u015f\u0131ndan sat\u0131n alman\u0131n, ithalat\u0131n ihracattan \u00e7ok olmas\u0131n\u0131n zararl\u0131 oldu\u011funa, \u00fclkedeki madenlerin i\u015fletilmesine, l\u00fcks t\u00fcketim maddelerinin yurt d\u0131\u015f\u0131ndan getirtilmesinin yasaklanmas\u0131na,.. \u0130li\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri dikkate de\u011ferdir. Bir memlekette ticaret dengesinin memleket zarar\u0131na bozulmas\u0131 durumunda, maliyenin d\u00fczeltilmesinin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu ve maliye d\u00fczelmedik\u00e7e de ordu ve idarenin d\u00fczenlenmesinin m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131 layiha sahiplerinin \u00e7o\u011fu tamam\u0131yla kavram\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. Bu layihalar\u0131n iktisadi ve mali meseleler hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinden hi\u00e7 birisi hayata ge\u00e7memi\u015f olsa gerekir.” (…) “Buhar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn sanayiye uygulanmas\u0131, buharla i\u015fleyen makinelerin \u00e7o\u011falmas\u0131, az s\u00fcrede \u00e7ok mal \u00fcreten fabrikalar\u0131n kurulmas\u0131… Fabrikalar eski el tezgahlar\u0131na benzemiyordu,.. 1848’den \u00f6nce k\u00fc\u00e7\u00fck sanayi daha \u00e7ok olmakla birlikte, yava\u015f yava\u015f yerini b\u00fcy\u00fck sanayiye b\u0131rak\u0131yordu…” (…) “Sanayile\u015fen Fransa, \u0130ngiltere, Avusturya, Prusya, buhardan yararlanmay\u0131 bilmeyen ve sanayice geri kalan geni\u015f Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun kendilerine i\u015flenmemi\u015f ham madde sa\u011flayan ve kendilerinden i\u015flenmi\u015f \u00fcr\u00fcn sat\u0131n alan bir ticaret alan\u0131, bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc b\u00f6lgesi halinde ya\u015famas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun buluyorlard\u0131.” (…) “Buhar\u0131n Do\u011fu’da de\u011fil Bat\u0131’da icad edilip \u00fcretim ve ula\u015f\u0131ma uygulanmas\u0131, Do\u011fu’nun el sanayisiyle yelkenli ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131na tehlikeli bir darbe oldu. \u00c7abuk, kolay ve ucuz \u00fcretilen buharl\u0131 fabrikalar\u0131n \u00fcr\u00fcnleri, Osmanl\u0131 memleketinin insan eliyle a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r, az miktarda ve daha g\u00fc\u00e7 ve pahal\u0131ya \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnleri kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015far\u0131yla rekabet ederek, Osmanl\u0131 \u00e7ar\u015f\u0131 ve pazar\u0131nda yerli e\u015fyan\u0131n yerini almaya ba\u015flad\u0131. Osmanl\u0131 devletinin g\u00fcmr\u00fckleri istedi\u011fi gibi d\u00fczenleyerek yerli sanayiyi korumas\u0131na kapit\u00fclasyonlar engel oluyordu… K\u0131sacas\u0131, Avrupa zanaat ve sermayesi, yerli zanaat ve sermayeyi yutmaya ba\u015flad\u0131… 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan sonra ticaret dengesinde gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen a\u00e7\u0131k, halk\u0131 ve devleti g\u00fcnden g\u00fcne fakirle\u015ftirdi.” (…) “1854’te ilk kez d\u0131\u015far\u0131dan bor\u00e7 al\u0131nd\u0131… Bu bor\u00e7lanmalar\u0131n Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun ba\u015f\u0131na ne b\u00fcy\u00fck bir bela oldu\u011fu ileride g\u00f6r\u00fclecektir.”<\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal d\u00f6neminde, 1930’larda \u00e7ocuklara okullarda verilen bu Osmanl\u0131 tarihi bilgisi, onlar\u0131n beyinlerine: “e\u011fer bilim, sanayi ve teknoloji alan\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck kuramazsak, askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fck de kuramay\u0131z” yarg\u0131s\u0131n\u0131 kaz\u0131maktayd\u0131. Ama sahte Kemalist \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ve sonras\u0131nda bizzat Atat\u00fcrk’\u00fcn yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu tarih kitab\u0131 kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bunun yerine tarihimize k\u00fcfreden ve k\u00f6r\u00fck\u00f6r\u00fcne bat\u0131 taklit\u00e7ili\u011fini yerle\u015ftiren uydurma kitaplar yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal’in Tarih Kurumu’nun okullarda ders olarak okuttu\u011fu bu Osmanl\u0131 Tarihi, bilimseldi. \u00d6yle ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, bu saptamalar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc do\u011frulamaktad\u0131r. \u015eennur Sezer’in 28-29 Haziran 2003’de sundu\u011fu “Kad\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n Emek Tarihine K\u0131sa Bir Bak\u0131\u015f” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bildiride bu ger\u00e7ekler \u015f\u00f6yle dile getirilmi\u015ftir:<\/strong><\/p>\n

Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu 14. y\u00fczy\u0131l’da maden \u00e7\u0131karmada, madeni e\u015fya ve deri end\u00fcstrisinde ileri, dokuma end\u00fcstrisinde de h\u0131zla geli\u015fen bir \u00fclkeydi. 15. y\u00fczy\u0131lda Ege ve Marmara Denizi’nin k\u0131y\u0131lar\u0131, dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fti\u011fi merkezlerin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerlerdi. Denizli, Bergama, Akhisar ve Tarhala y\u00f6releri pamuklu bez, Gelibolu’da yelkenbezi, Biga K\u0131z\u0131lcatuzla’da yeni\u00e7eri \u00fcniforma astar\u0131 olan nimte bezi dokunuyordu. Selanik’te ve kuzeyinde \u00e7uha, aba, kebe, kilim gibi y\u00fcn dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131nd\u0131. Bursa, \u0130stanbul, Amasya, Tokat ve Sak\u0131z adas\u0131 ipek dokuman\u0131n uzmanla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcnl\u00fc merkezlerdi: kemha, kadife tafta, vala dokunuyordu. Bu kuma\u015flar i\u00e7in gereken ipe\u011fin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00f6zellikle Bursa’ya \u0130ran ve Uzak Do\u011fu’dan getiriliyordu. (…) D\u0131\u015far\u0131dan hammadde alan Osmanl\u0131 end\u00fcstrisi d\u0131\u015far\u0131ya i\u015flenmi\u015f mal sat\u0131yordu. Lonca \u00f6rg\u00fctlerinin denetiminde olan bu geli\u015fkin end\u00fcstriler Bat\u0131’daki benzerlerince makine\u015felemedi\u011finden, end\u00fcstriye para yat\u0131rmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek toprak sahibi de olmad\u0131\u011f\u0131ndan bir s\u00fcre sonra duralayacakt\u0131r. Bat\u0131’daki kapitalist geli\u015fim sonucu 17. Y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131ndan ba\u015flayarak daha ucuz mallar\u0131n i\u00e7 ve d\u0131\u015f piyasay\u0131 kaplamas\u0131 ile gerileyecek, daha \u00f6nce i\u015fledi\u011fi hammaddeleri, \u00f6rne\u011fin Ankara ke\u00e7isi y\u00fcn\u00fcn\u00fc ihra\u00e7 etmeyen \u00fclke yava\u015f yava\u015f bir hammadde \u00fclkesi kimli\u011fi kazanacakt\u0131r. (…) 19. Y\u00fczy\u0131l’dan ba\u015flayarak Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun d\u0131\u015f sat\u0131m\u0131nda \u00f6n s\u0131rada olan (i\u015flenmi\u015f) dokuma \u00fcr\u00fcnlerinin yerini dokuma hammaddesi al\u0131r. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015fardan al\u0131nan (i\u015flenmi\u015f) dokuma \u00fcr\u00fcnlerinin miktar\u0131 artar. Bu durum \u00fclkedeki dokumac\u0131l\u0131\u011f\u0131 sarsacakt\u0131r. Rumeli’de 1812’de \u0130\u015fkodra’daki 600 tezg\u00e2h 1821’de 40’a, T\u0131rnova’daki 2000 tezg\u00e2h 1830’da 200’e inecektir. Anadolu’daki merkezlerde de durum farkl\u0131 de\u011fildir.<\/strong><\/p>\n

Osmanl\u0131 1700’lere Dek Her Bak\u0131mdan Bat\u0131’dan \u00dcst\u00fcn Durumdayd\u0131<\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal’in 1919’da Osmanl\u0131’y\u0131 yaln\u0131zca sava\u015f\u00e7\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7, T\u00fcrk’\u00fc sava\u015fmaktan ba\u015fka bir yetene\u011fi bulunmayan \u0131rk olarak su\u00e7layan emperyalist devletlere; “sava\u015flar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 Osmanl\u0131-T\u00fcrk’\u00fcn\u00fcn Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, toplumsal, ekonomik bilimsel siyasi ve ahlaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r”, bi\u00e7imindeki yan\u0131t\u0131, usa ve ger\u00e7e\u011fe uygun olarak, T\u00fcrk Tarihi Tetkik Cemiyetince yaz\u0131lan ilk Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc Osmanl\u0131 Tarihi kitaplar\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum: Cumhuriyeti kuranlar\u0131n Osmanl\u0131’n\u0131n y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemindeki g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve gerileme d\u00f6nemindeki g\u00fc\u00e7 yitiminin nereden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcmlemi\u015f; b\u00f6ylelikle Osmanl\u0131’y\u0131 y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fckleyen yanl\u0131\u015flar\u0131 yinelemekten ka\u00e7\u0131nacak, bilimsel \u00f6ng\u00f6r\u00fcyle ve tarih bilinciyle donanm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131yd\u0131.<\/strong><\/p>\n

Luther ve Osmanl\u0131<\/strong><\/p>\n

Peki Cumhuriyet d\u00f6neminin bu ilk Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc Osmanl\u0131 Tarihi yalan m\u0131yd\u0131, yanl\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? Hay\u0131r. Ne yaland\u0131, ne yanl\u0131\u015f. Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00fc, Osmanl\u0131’n\u0131n y\u00fckseli\u015f d\u00f6neminde ger\u00e7ekten de Bat\u0131’dan g\u00f6rece \u00fcst\u00fcn bir bilim ve teknolojiye sahipti. Bug\u00fcn nas\u0131l insanlar kurtulu\u015flar\u0131n\u0131 Bat\u0131’ya g\u00f6\u00e7 etmekte g\u00f6r\u00fcyorlarsa, o d\u00f6nemde de Bat\u0131l\u0131lar kendi kurtulu\u015flar\u0131n\u0131 Osmanl\u0131’ya g\u00f6\u00e7 etmekte buluyor ve Luther bu durumdan \u015f\u00f6yle yak\u0131n\u0131yordu:<\/strong><\/p>\n

“Bizim halk\u0131m\u0131z, Almanlar, yabani, vah\u015fi, yar\u0131-\u015feytan yar\u0131-insan bir halk oldu\u011fu i\u00e7in, pek \u00e7ok kimse T\u00fcrklere s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor ve onlara kat\u0131l\u0131yor” (…) “Ayr\u0131ca duydu\u011fuma g\u00f6re Alman \u00fclkelerinden Alman h\u00fck\u00fcmdar\u0131 ve Alman prenslerine ba\u011fl\u0131 olmaktansa, T\u00fcrklere kat\u0131l\u0131p onlara s\u0131\u011f\u0131nmak isteyen \u00e7ok ki\u015fi var. Bu insanlarla ilgilenilmeli ve T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 sava\u015f verilmeli. Ve bu gidi\u015fat \u00f6nlenmelidir.”<\/strong><\/p>\n

Luther’in bu s\u00f6zlerini aktaran Margred Spohn, o d\u00f6nemde Bat\u0131l\u0131lar\u0131n \u00f6bek \u00f6bek Osmanl\u0131’ya kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcn kaynaklardan aktar\u0131rken \u015f\u00f6yle diyor:<\/strong><\/p>\n

“Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, (Avrupa’daki) \u00e7ift\u00e7ilere, zanaatk\u00e2rlara ve askerlere \u00e7ok \u00e7ekici geliyordu. (Avrupa’daki) \u00e7ift\u00e7ilerin \u00fcmitsiz durumlar\u0131, feodal toplumlarda onlardan ac\u0131mas\u0131zca vergi al\u0131nmas\u0131, 1520 y\u0131llar\u0131nda, 15. y\u00fczy\u0131lda ve 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda pek \u00e7ok \u00e7ift\u00e7inin Osmanl\u0131 \u00fclkesine g\u00f6\u00e7 etmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.”58 \u00c7\u00fcnk\u00fc Orada zorunlu \u00e7al\u0131\u015fma (angarya) yoktu., vergiler a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmi\u015f ve adil \u00f6l\u00e7\u00fcler konulmu\u015ftu, ekinler gelip ge\u00e7en ordular taraf\u0131ndan harap edilmiyordu ve hepsinden \u00f6nemlisi sosyal s\u0131n\u0131f atlama herkesime e\u011fitim yapma, devlet imkanlar\u0131ndan yararlanma, y\u00fcksek makam ve memuriyetlere ula\u015fma ve para kazan\u0131p zengin olma f\u0131rsatlar\u0131 sunulmu\u015ftu.59 Bir Pa\u015fa \u015f\u00f6yle anlatsa: ”Babam (Avrupa’da) bir domuz bak\u0131c\u0131s\u0131, g\u00fcnl\u00fck \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fan bir is\u00e7i ve s\u0131\u011f\u0131r \u00e7obanl\u0131\u011f\u0131 yapan birisiydi. Benim \u00f6zelli\u011fim ve erdemim, sadece cesaretim, d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcm, \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m, akl\u0131m beni (Osmanl\u0131’da) b\u00f6yle \u015ferefli makamlara (Pa\u015fal\u0131\u011fa) getirdi.” Bu s\u00f6zler o zaman\u0131n bir Alman \u00e7ift\u00e7isinin kula\u011f\u0131na ne kadar ho\u015f gelirdi. 1453 ile 1623 aras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nda esir d\u00fc\u015ferek veya kendi ordular\u0131ndan ka\u00e7arak kendi dini inan\u00e7lar\u0131n\u0131 terkedip M\u00fcsl\u00fcman olanlar\u0131n say\u0131s\u0131 binlerceydi. S\u00fcrekli asker ka\u00e7a\u011f\u0131 salg\u0131nlar\u0131 (Avrupal\u0131 askerlerin kendi birliklerinden ka\u00e7\u0131p Osmanl\u0131’ya s\u0131\u011f\u0131nmalar\u0131) subaylar\u0131 endi\u015felendiriyordu… Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun sosyal bak\u0131mdan \u00e7ekicili\u011fi yaln\u0131zca Avrupa topraklar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 tehlikesini getirmiyor, ayn\u0131 zamanda sosyal feodal d\u00fczeni de tehdit ediyordu”<\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte T\u00fcrklerin vah\u015fi, barbar, kan i\u00e7ici, yamyam oldu\u011fu gibi yalanlar, o d\u00f6nemde Avrupal\u0131 feodal beyler ve din adamlar\u0131nca, halk\u0131 T\u00fcrklerden korkutup Osmanl\u0131’ya s\u0131\u011f\u0131nmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek amac\u0131yla uydurulmu\u015ftu.<\/strong><\/p>\n

\u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn Marifetleri<\/strong><\/p>\n

\u0130n\u00f6n\u00fc-Menderes!<\/strong><\/p>\n

Adnan Menderes d\u00f6neminde a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7iler de ezildi, kom\u00fcnistler de…<\/strong><\/p>\n

Ama, \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn fa\u015fist \u0130talya’dan kopya etmi\u015f oldu\u011fu ve hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi ceza kanununa dayanarak ezdi!<\/strong><\/p>\n

\u0130n\u00f6n\u00fc, ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u015fi Menderes’in s\u00fcrd\u00fcrebilmesine zemin haz\u0131rlay\u0131p imkan vermi\u015fti…<\/strong><\/p>\n

Evet, Menderes son d\u00f6nemlerinde CHP’yi kapatma e\u011filimi i\u00e7indeydi… Kabul.<\/strong><\/p>\n

Kusura bakmay\u0131n ama, T\u00fcrkiye’de parti kapatma gelene\u011fini kim ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131 acaba?<\/strong><\/p>\n

Milli \u015eef sosyalist partileri kapat\u0131nca demokrasiye ge\u00e7en kahraman oluyor, Menderes kapatmasa bile kapatma \u00f6zlemini hissettirince idama gidiyor!… Ay\u0131pt\u0131r yahu!60<\/strong><\/p>\n

\u0130n\u00f6n\u00fc B\u00fcy\u00fck Adam m\u0131yd\u0131, K\u00fc\u00e7\u00fck Adam m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u0130smet Pa\u015fa, Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc ama i\u015fin i\u00e7y\u00fcz\u00fc \u00f6yle de\u011fildi… Zaten darg\u0131nd\u0131lar ve bir y\u0131ld\u0131r hi\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015fmemi\u015flerdi. Hatt\u00e2 bir rivayete g\u00f6re Atat\u00fcrk \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011findeyken \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc san\u0131yordu. Bu y\u00fczden onun \u00e7ocuklar\u0131na burs ba\u011flanmas\u0131n\u0131 vasiyet etmi\u015fti, Atat\u00fcrk’\u00fcn vasiyetinin tamam\u0131 hen\u00fcz a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Gizli tutuluyor. Ni\u00e7in? Onu a\u00e7\u0131klamaktan korkanlar var. Korkular\u0131n\u0131n, \u00e7ekinmelerinin sebepleri ve gerek\u00e7eleri nelerdir? Onlar\u0131 da bilmiyoruz.<\/strong><\/p>\n

\u0130smet Pa\u015fa Cumhurba\u015fkan\u0131 olunca “Mill\u00ee \u015eef” unvan\u0131n\u0131 ald\u0131. \u015eef, Almancadaki F\u00fchrer’\u00een T\u00fcrk\u00e7esidir. \u0130talya’da Du\u00e7e…<\/strong><\/p>\n

Pa\u015fa paralara ve pullara kendi resmini bast\u0131rd\u0131. Atat\u00fcrk’\u00fcn ev hapsinde tuttu\u011fu Kaz\u0131m Karabekir Pa\u015fa’y\u0131 Meclis Ba\u015fkan\u0131 yapt\u0131. Sa\u011fa sola kendi heykellerini, b\u00fcstlerini diktirdi. Zahiren ah Atat\u00fcrk, vah Atat\u00fcrk diyordu ama saman alt\u0131ndan kendi saltanat\u0131n\u0131n temellerini atmaktayd\u0131.<\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk \u00f6l\u00fcnce d\u0131\u015f tahrikli baz\u0131 saltanat taraftarlar\u0131 \u00fcmide kap\u0131lm\u0131\u015flar, M\u0131s\u0131r’da ya\u015fayan \u015eehzade \u00d6mer Faruk Efendiyi tahta \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in harekete ge\u00e7mi\u015flerdi. Son Halife Paris’te ya\u015f\u0131yordu ama ihtiyarlam\u0131\u015ft\u0131…<\/strong><\/p>\n

Baz\u0131lar\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’y\u00fc demokrat zihniyetli biri olarak g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Onun demokratl\u0131kla en ufak bir alakas\u0131 bulunmamaktad\u0131r. \u00c7o\u011fulculu\u011fa, ayk\u0131r\u0131 fikir ve g\u00f6r\u00fc\u015flere, en ufak bir muhalefete, en do\u011fru bir tenkide tahamm\u00fcl\u00fc olmayan bir insand\u0131r.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

1944’te milliyet\u00e7ileri ve T\u00fcrk\u00e7\u00fcleri toplatt\u0131rm\u0131\u015f, \u0130stanbul Bah\u00e7ekap\u0131’daki Sansaryan han\u0131ndaki tabutluklara t\u0131kt\u0131r\u0131p, feci i\u015fkenceler yapt\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. O tarihte, Galatasaray’\u0131n Ortak\u00f6y’deki ilk k\u0131sm\u0131nda yat\u0131l\u0131 okuyordum. Rahmetli teyzem Ca\u011falo\u011flu’nda k\u0131z\u0131 ve damad\u0131 ile birlikte oturuyordu. Ayn\u0131 sokakta Emniyet Birinci \u015eube M\u00fcd\u00fcr\u00fc de ikamet ediyordu. K\u0131sa boylu bir zatt\u0131, han\u0131m\u0131 Giritliydi, m\u00fckemmel Rumca bilirdi. Bir hafta sonu tatilinde teyzeme gelmi\u015ftim. Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve ailesi misafirli\u011fe geldiler. M\u00fcd\u00fcr tabutluklarda yap\u0131lanlar\u0131 anlatt\u0131yd\u0131. D\u00fcn gibi hat\u0131rl\u0131yorum… Darac\u0131k h\u00fccrelermi\u015f… Tepede kocaman bir ampul, alt\u0131ndaki milliyet\u00e7inin beynini kaynat\u0131yormu\u015f. Yere \u00e7\u00f6melemesinler diye dizlerinin eklem yerlerine sopalar ba\u011flam\u0131\u015flar…<\/strong><\/p>\n

\u0130n\u00f6n\u00fc zaman\u0131nda bir yandan solculara ve kom\u00fcnistlere de bask\u0131 ve zul\u00fcm yap\u0131l\u0131yordu ama el alt\u0131ndan birtak\u0131m k\u0131z\u0131l \u015fah\u0131slar destekleniyordu.<\/strong><\/p>\n

\u0130n\u00f6n\u00fc ba\u015fa ge\u00e7ince hatta baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar bile \u00fcmitlenmi\u015flerdi, ama hava ald\u0131lar. Onun zaman\u0131nda b\u00fct\u00fcn din mektepleri kapal\u0131yd\u0131. \u0130lahiyat fak\u00fcltesi yoktu. Cami hizmetlisi yeti\u015ftiren hi\u00e7bir e\u011fitim m\u00fcessesesi yoktu. Hocas\u0131z k\u00f6ylerde, civardan imam getirilinceye kadar bazen cenazeler kokuyordu.<\/strong><\/p>\n

Menderes zaman\u0131nda bask\u0131 yap\u0131lmad\u0131 m\u0131? \u00c7ok yap\u0131ld\u0131. En fazla uyan\u0131k, \u015fuurlu, idealist M\u00fcsl\u00fcmanlar ezildi. 1953’te Malatya’da Ahmet Emin vurulunca b\u00fct\u00fcn yurtta M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 ter\u00f6r ve deh\u015fet kas\u0131rgalar\u0131 estirildi, toplu tutuklamalar yap\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p>\n

\u0130n\u00f6n\u00fc zaman\u0131nda camilerin 10’da sekizi kapal\u0131yd\u0131. Bunlar CHP’nin oligar\u015fik rejimi devrildikten sonra halk taraf\u0131ndan tamir edilip ibadete a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p>\n

Haf\u0131zas\u0131n\u0131 yitirmi\u015f bir toplum haline geldik. Yak\u0131n tarihimizi bilmiyoruz. Atat\u00fcrk konusunda ileri geri konu\u015fmak yasakt\u0131r. “\u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn Hat\u0131ras\u0131n\u0131 Koruma Kanunu” diye bir kanun da yok. Bari 1938 ile 1950 aras\u0131n\u0131n ger\u00e7ek tarihi yaz\u0131ls\u0131n.<\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk ile \u0130smet Pa\u015fa ni\u00e7in, bozu\u015ftular, hatt\u00e2 \u0130n\u00f6n\u00fc neden hem siyasi hem askeri g\u00f6revinden al\u0131nd\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u0130smet Pa\u015fa Atat\u00fcrk’e ne diyerek ve huzurdan \u00e7\u0131kt\u0131?<\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk ile bozu\u015ftuktan sonra \u0130n\u00f6n\u00fc, devrin Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131 R\u0131fat B\u00f6rek\u00e7i hocaya gidip neler anlatt\u0131?<\/strong><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn \u015fifa bulmaz bir hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatta sinsi bir \u015fekilde ad\u0131m ad\u0131m \u00f6l\u00fcme s\u00fcr\u00fckleyen ila\u00e7larla suikasta u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve uzun m\u00fcddet ya\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc biliyordu… <\/strong><\/p>\n

Buna ra\u011fmen Stadyuma gitmi\u015f, halka kendisini alk\u0131\u015flatt\u0131rarak Atat\u00fcrk’e nisbet yapm\u0131\u015f, meydan okumu\u015ftu. Atat\u00fcrk buna son derece k\u0131zm\u0131\u015f ve \u00e7ok a\u011f\u0131r itham ve ikazlarda bulunmu\u015ftu.<\/strong><\/p>\n

Gazeteci ve tarih\u00e7i Nizamettin Nazif Tepedelenlio\u011flu anlatm\u0131\u015ft\u0131. Bir gece ge\u00e7 vakitlerde bir iki ki\u015fi Cumhuriyet matbaas\u0131na gitmi\u015fler, kal\u0131plarda de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131rm\u0131\u015flar ve birka\u00e7 n\u00fcsha gazete basm\u0131\u015flar. O de\u011fi\u015fiklik neydi? Kimin i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131? Bunlar\u0131 yazamam.<\/strong><\/p>\n

\u00d6l\u00fcm\u00fcnden yar\u0131m as\u0131r ge\u00e7meden kar\u015f\u0131m\u0131za allanm\u0131\u015f pullanm\u0131\u015f, s\u0131rma sa\u00e7l\u0131, s\u00fcrmeli g\u00f6zl\u00fc bir \u0130smet Pa\u015fa \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 Atat\u00fcrk\u00e7\u00fc, sad\u0131k devrimci, \u00f6zbe\u00f6z halk\u00e7\u0131, millet ve memleketin hizmetkar\u0131… O ger\u00e7ekten b\u00f6yle miydi? Yoksa tarih ve ger\u00e7ekler tahrif mi edildi?<\/strong><\/p>\n

G\u00fcnl\u00fck BUG\u00dcN gazetesini yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m y\u0131llarda, yak\u0131n tarihimizi iyi bilen bir zata “\u0130kinci Adam Efsanesi” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile bir kitap yazd\u0131rtm\u0131\u015f ve bunu gazetede tefrika ettirmi\u015ftim. O kitapta, bug\u00fcn anlat\u0131lanlara hi\u00e7 benzemeyen zalim ve makyavelist bir \u0130n\u00f6n\u00fc tasvir edilir.<\/strong><\/p>\n

\u0130smet Pa\u015fa \u00f6zbe\u00f6z T\u00fcrk m\u00fcyd\u00fc?<\/strong><\/p>\n

\u00d6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde iken bir komaya giriyor, bir a\u00e7\u0131l\u0131yordu. Zihninin berrakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada yan\u0131nda bulunan Kemal Sat\u0131r’a “Kemal k\u00fct\u00fcphaneye git, Ermeni alfabesinde ka\u00e7 harf vard\u0131, onu bana \u00f6\u011freniver…” demi\u015ftir. Bunu o zaman\u0131n Milliyet gazetesinde okumu\u015ftum. Pa\u015fa, \u00f6l\u00fcm\u00fcne birka\u00e7 saat kala ni\u00e7in akl\u0131n\u0131 Ermeni alfabesine takm\u0131\u015ft\u0131?<\/strong><\/p>\n

1986’da Van’a gitti\u011fimde esk\u00ee m\u00fcft\u00fclerden \u015eeyh Re\u015fid Efendi ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm. \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn k\u00f6keni hakk\u0131nda bana acayip \u015feyler anlatm\u0131\u015ft\u0131!..<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok kindard\u0131. Adnan Menderes ve iki bakan\u0131 onun kininden as\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Gen\u00e7li\u011finde Hal\u0131c\u0131o\u011flu’ndaki M\u00fchendishane-i Berri-i H\u00fcmayu’nda (Kara Harp Okulunda) seccadesini g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcn\u00fcr yerlere sererek namaz k\u0131larm\u0131\u015f. Yani \u00f6zellikle dindar bir M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rm\u0131\u015f…<\/strong><\/p>\n

1960’l\u0131 y\u0131llarda bir g\u00fcn Ca\u011falo\u011flu’ndaki Mill\u00ee T\u00fcrk Talebe Birli\u011fi’ne gelmi\u015f, gen\u00e7lerle sohbet etmi\u015fti. O tarihte Birlik solcular\u0131n elindeydi. Sohbet esnas\u0131nda \u015fu mealde bir laf etmi\u015fti: “\u0130ki \u015feye h\u00e2l\u00e2 akl\u0131m ermiyor. Birincisi yaz\u0131y\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirebildik. \u0130kincisi kad\u0131nlar\u0131 nas\u0131l a\u00e7abildik…” (Gazete koleksiyonlar\u0131na bak\u0131labilir.) (B\u00f6ylece hem millici bir tav\u0131r tak\u0131nm\u0131\u015f, hem de dolayl\u0131 bi\u00e7imde Atat\u00fcrk’\u00fc ve M\u00fcsl\u00fcman toplumu su\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131.)<\/strong><\/p>\n

Saltanat zaman\u0131nda \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn han\u0131m\u0131 \u00e7ar\u015fafl\u0131 ve pe\u00e7eli gezermi\u015f. Hatta eve erkek misafirler geldi\u011finde onlara g\u00f6r\u00fcnmez, \u00e7aylar\u0131 veya kahveleri kap\u0131y\u0131 t\u0131k\u0131rdatarak verirmi\u015f.<\/strong><\/p>\n

Bendeniz devr-i \u0130smet’i ya\u015fad\u0131m, g\u00f6rd\u00fcm. Halk\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 sefalet i\u00e7indeydi. K\u00f6yl\u00fcler genellikle \u00e7ar\u0131k giyerdi. \u00c7o\u011fu \u00e7\u0131plak ayakla gezerdi. \u00dclke veremden, s\u0131tmadan, frengiden ge\u00e7ilmezdi. Sosyal sigorta ve sosyal adalet bilinmezdi. Memleket bit istilas\u0131na girmi\u015fti. Halk\u0131n y\u00fczde seksenini olu\u015fturan k\u00f6yl\u00fclerin \u00e7o\u011fu y\u0131rt\u0131k p\u0131rt\u0131k elbiseler giyerdi. “Halk\u0131n hali nedir?” diyeni i\u00e7eri atarlar, kom\u00fcnistlikten mahkum ederlerdi. Eski Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k bakanlar\u0131ndan S\u0131rr\u0131 isminde bir zat (Soyad\u0131n\u0131 unuttum) bir generale \u00f6zel bir mektup yaz\u0131yor, i\u00e7inde “Pa\u015fam bu memleketin hali ne olacak” \u015feklinde bir c\u00fcmle sarf ediyor. Mektup ele ge\u00e7ti, eski bakan tutukland\u0131, 15 sene hapis yedi.<\/strong><\/p>\n

Zonguldak vilayetinde, k\u00f6m\u00fcr madenlerinde mecburi i\u015f\u00e7ilik vard\u0131, ka\u00e7anlara asker ka\u00e7a\u011f\u0131 muamelesi yap\u0131l\u0131rd\u0131.<\/strong><\/p>\n

\u0130smet Pa\u015fa u\u00e7a\u011fa binmeyi sevmezdi, kendisine mahsus l\u00fcks bir Beyaz treni vard\u0131, onunla gezerdi.<\/strong><\/p>\n

O\u011fullar\u0131ndan biri \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi’nde okurken, Dolmabah\u00e7e saray\u0131n\u0131 yurt olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r. (Eski Tokat milletvekili Ahmet G\u00fcrkan’\u0131n bir kitab\u0131nda bu konuda bilgi vard\u0131r.)<\/strong><\/p>\n

\u0130n\u00f6n\u00fc zaman\u0131nda Ezan-\u0131 Muhammedi okumak yasakt\u0131. Minarelerden Tanr\u0131 uludur diye ba\u011f\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Ankara’da Hac\u0131 Bayram Veli Camii \u015eerifinde Cuma namaz\u0131 esnas\u0131nda Arap\u00e7a Ezan okuyan M\u00fcsl\u00fcmanlar namazdan sonra camiye yak\u0131n Birinci \u015eubeye getirilir ve e\u015fek sudan gelinceye kadar d\u00f6v\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/strong><\/p>\n

Bir hususu itiraf etmeliyim: \u0130smet pa\u015fa zaman\u0131nda bu kadar koku\u015fma, r\u00fc\u015fvet, hortumlama, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, millet mal\u0131n\u0131 \u00e7alma, Belediyeleri s\u00f6v\u00fc\u015fleme yoktu. Zaten fazla para da yoktu. Devletin b\u00fct\u00e7esi topu topu 300 k\u00fcsur milyon lirayd\u0131…”61<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

58 (Bkz: Delumeau, sf. 399)<\/p>\n

59 (Bkz: Pfeffermann 46:12)<\/p>\n

6021.11.2007 \/ Engin Ard\u0131\u00e7 \/ Ak\u015fam<\/p>\n

61 M. \u015eevket Eygi \/ Milli Gazete \/ 25.11.2007<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda Osmanl\u0131’y\u0131 yenen devletler, \u015f\u00f6yle bir bildiri yay\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131:<\/strong><\/p>\n

Ba\u015fl\u0131ca M\u00fcttefik Devletler Konseyi’nce 23 Haziran 1919’da Uygun Bulunan Metin<\/strong><\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-1169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ocak-2008"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1169"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1169\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}