{"id":11734,"date":"2023-08-04T13:50:01","date_gmt":"2023-08-04T10:50:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/allahin-varliginin-ve-insanin-yaratilisinin-delillerinden-ruhun-hakikati-ve-olgunlasma-sureci\/"},"modified":"2023-10-18T02:36:47","modified_gmt":"2023-10-17T23:36:47","slug":"allahin-varliginin-ve-insanin-yaratilisinin-delillerinden-ruhun-hakikati-ve-olgunlasma-sureci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/allahin-varliginin-ve-insanin-yaratilisinin-delillerinden-ruhun-hakikati-ve-olgunlasma-sureci\/","title":{"rendered":"Allah’\u0131n Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u0130nsan\u0131n Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n Delillerinden: RUH\u2019UN HAK\u0130KAT\u0130 VE OLGUNLA\u015eMA S\u00dcREC\u0130"},"content":{"rendered":"\n

\u00a0<\/p>\n

Allah’\u0131n Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u0130nsan\u0131n Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n Delillerinden:<\/span><\/strong><\/p>\n

RUH’UN HAK\u0130KAT\u0130 VE OLGUNLA\u015eMA S\u00dcREC\u0130<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

1- Materyalistler, Ruhun Kayna\u011f\u0131n\u0131 Neden A\u00e7\u0131klamaktan Acizdir?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve canl\u0131lar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ink\u00e2r eden materyalist felsefe, insan\u0131n ruhuna ait \u00f6zelliklerin kayna\u011f\u0131n\u0131 asla a\u00e7\u0131klayamaz.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc, materyalist felsefede sadece maddenin varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Materyalistler, madde d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 reddettikleri i\u00e7in ruhun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmemek konusunda son derece \u0131srarl\u0131d\u0131rlar. Bu nedenle insan bilincini, beyni olu\u015fturan maddelere indirgemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bunun i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 temel varsay\u0131m, “organize olmu\u015f madde”<\/strong> kavram\u0131d\u0131r. Yani s\u00f6zde, insana bilin\u00e7 kazand\u0131ran etken, beynin i\u00e7indeki n\u00f6ronlar\u0131n aras\u0131nda \u00e7ok iyi ba\u011flant\u0131lar olmas\u0131d\u0131r. Bu n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki kimyasal ve elektriksel hareketlili\u011fin, “benlik”<\/strong> dedi\u011fimiz \u015fuuru olu\u015fturdu\u011funu iddia ederler. Materyalist bilim adamlar\u0131ndan biri olan Francis Crick, bu mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 materyalist iddiay\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015ftir:<\/span><\/p>\n

“Sevin\u00e7leriniz, \u00fcz\u00fcnt\u00fcleriniz, hat\u0131ralar\u0131n\u0131z ve tutkular\u0131n\u0131z, ki\u015fili\u011finizle ilgili hisleriniz ve iradeniz, asl\u0131nda \u00e7ok say\u0131da sinir h\u00fccresinin ve onlara ba\u011fl\u0131 molek\u00fcllerin bir arada ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi hareketlerden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.”[1]<\/span><\/strong><\/p>\n

Oysa bu, ne bilimsel ne de mant\u0131ksal a\u00e7\u0131dan savunulabilecek bir iddia de\u011fildir. Materyalistlerin insan ruhuna ait \u00f6zelliklere b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama getirmelerini zorunlu k\u0131lan, onlar\u0131n maddeci \u00f6nyarg\u0131lar\u0131d\u0131r. Maddenin \u00f6tesinde bir varl\u0131\u011f\u0131n mevcut oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini kabul etmemek i\u00e7in, insan zihnini maddeye “indirgemeye”<\/strong> \u00e7al\u0131\u015fmakta ve bu ama\u00e7la ak\u0131l ve mant\u0131kla ba\u011fda\u015fmayan iddialara y\u00f6nelmektedirler.<\/span><\/p>\n

Oysa ki, \u00f6zellikle 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda ya\u015fanan baz\u0131 geli\u015fmeler, insan bilincinin asla maddeye indirgenemeyece\u011fini, maddenin \u00f6tesinde bir ger\u00e7e\u011fin var oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Amerikal\u0131 felsefe ve matematik doktoru William A. Dembski, Converting Matter into Mind (Maddeyi Zihne \u00c7evirmek) adl\u0131 bir makalesinde, insan beynindeki n\u00f6ronlar\u0131n biyokimyasal i\u015fleyi\u015finin anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun hangi zihinsel faaliyetlerle ilgili oldu\u011funun tespit edildi\u011fini belirtmi\u015ftir. Ama buna ra\u011fmen; karar vermek, istemek, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmek gibi \u00f6zelliklerin “maddeye indirgenemedi\u011fini”<\/strong> ve bilinci ara\u015ft\u0131ran uzmanlar\u0131n bu indirgemecili\u011fin hatas\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/p>\n

“…Bilin\u00e7 bilimcilerinin, bu olguyu (bilinci) n\u00f6rolojik d\u00fczeyde anlamak \u00fcmidinden zaten vazge\u00e7mi\u015f olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr… Materyalizme olan ba\u011fl\u0131l\u0131k s\u00fcrse de, insan akl\u0131n\u0131 n\u00f6ron d\u00fczeyinde a\u00e7\u0131klama \u00fcmidi art\u0131k ciddi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce de\u011fildir.”[2]<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin, muhakeme ve yarg\u0131 yeteneklerinin, karar alma mekanizmalar\u0131n\u0131n, sevin\u00e7, heyecan, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi duygular\u0131n\u0131n, beyinlerindeki n\u00f6ronlar\u0131n birbirleriyle etkile\u015fimi oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmek son derece mant\u0131ks\u0131z bir iddiad\u0131r. Materyalistler, bu konu \u00fczerinde samimi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerse, kendilerinin de, di\u011fer t\u00fcm insanlar\u0131n da n\u00f6ron yuma\u011f\u0131ndan veya atom y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan \u00e7ok daha farkl\u0131 varl\u0131klar oldu\u011funu kavrayacaklard\u0131r. Beyin uzman\u0131 Wolf Singer, bir materyalist olmas\u0131na ra\u011fmen, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi \u015f\u00f6yle itiraf etmi\u015ftir:<\/span><\/p>\n

“Evrenin bu en karma\u015f\u0131k maddesinde, kendisini ‘BEN’ olarak alg\u0131layan bir ‘\u015eEY’ var.”[3]<\/span><\/strong><\/p>\n

Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r eden materyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceye en b\u00fcy\u00fck darbeyi vuran, materyalistlerin d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ve konu\u015fmaktan en \u00e7ok \u00e7ekindikleri konu, ruhun varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ruh, Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k delillerinden biridir.<\/span><\/strong><\/p>\n

2- G\u00f6ren, \u0130\u015fiten, Hisseden Kimdir?<\/span><\/strong><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilimsel geli\u015fmeler g\u00f6stermektedir ki, d\u0131\u015far\u0131da var olan maddesel d\u00fcnyaya ula\u015fmam\u0131z imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Beynimizde muhatap oldu\u011fumuz t\u00fcm nesneler, d\u0131\u015far\u0131da var olanlar\u0131n kendisi de\u011fil, onlar\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 olan\u00a0ger\u00e7ekte g\u00f6rme, i\u015fitme, dokunma gibi alg\u0131lar\u0131n toplam\u0131ndan ibarettir. Alg\u0131 merkezlerindeki bilgileri de\u011ferlendiren beynimiz, ya\u015fam\u0131m\u0131z boyunca maddenin bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki “asl\u0131”<\/strong> ile de\u011fil, beynimizdeki kopyalar\u0131 ile muhatap olur. Biz ise bu kopyalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki ger\u00e7ek madde zannederek yan\u0131l\u0131r\u0131z. Elinizdeki dergi, i\u00e7inde oturdu\u011funuz oda, \u00f6n\u00fcn\u00fczdeki b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler ger\u00e7ekte beyninizin i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclmektedir. Peki bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri beyninizin i\u00e7inde g\u00f6ren kimdir? Beyninizin i\u00e7inde, bir g\u00f6ze ihtiya\u00e7 duymadan bu derginin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00f6ren, g\u00f6rd\u00fcklerini anlayan, okuduklar\u0131ndan etkilenen, bunlar \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnen kimdir? Beyne ula\u015fan elektrik sinyallerini bir kula\u011fa ihtiya\u00e7 duymadan, bir dostunun sesi veya en sevdi\u011fi \u015fark\u0131 olarak dinleyen, dinlediklerinden zevk alan kimdir? Bu alg\u0131lad\u0131klar\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcnen, sevinen, \u00fcz\u00fclen, heyecanlanan varl\u0131k, protein ve ya\u011flardan olu\u015fan beynin kendisi olabilir mi? Bu sorular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnen bir insan; \u015fuurlu olarak g\u00f6ren, i\u015fiten ve hisseden varl\u0131\u011f\u0131n madde \u00f6tesinde bir varl\u0131k oldu\u011funu hemen fark edecektir. \u0130\u015fte bu varl\u0131k “ruh”tur.<\/strong><\/span><\/p>\n

Tek mutlak varl\u0131\u011f\u0131n madde oldu\u011funu iddia eden, insan bilincinin de yaln\u0131zca beyindeki kimyasal olaylar\u0131n bir sonucu oldu\u011funu zanneden materyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce bu konuda \u00e7\u0131kmaz i\u00e7indedir. Bunu g\u00f6rmek i\u00e7in, herhangi bir materyaliste \u015fu sorular\u0131 sorabilirsiniz: G\u00f6r\u00fcnt\u00fc beynimizde olu\u015fuyor, ama bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc beynimizde kim seyrediyor? \u015eu anda yan\u0131n\u0131zda bulunmayan alt kat kom\u015funuzu g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne getirin. Onu b\u00fct\u00fcn netli\u011fi ile g\u00f6r\u00fcyorsunuz. K\u0131yafetinin detaylar\u0131, y\u00fcz\u00fcndeki \u00e7izgiler, sa\u00e7lar\u0131ndaki beyazlar, sesinin tonu, konu\u015fma \u00fcslubu, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ile hayalinizde \u00e7ok net olarak canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bu insan\u0131 kim izliyor?<\/span><\/p>\n

\u0130\u015fte bu ve benzeri sorular\u0131 materyalistlere sordu\u011funuzda hi\u00e7bir cevap alamazs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sorular\u0131n tek cevab\u0131, Allah’\u0131n insana vermi\u015f oldu\u011fu ruhtur.<\/span><\/p>\n

3- Ruhun Ger\u00e7ek Kayna\u011f\u0131 Nedir?<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bize veren kaynak Kur’an’d\u0131r.<\/span><\/strong> Allah Kur’an’da insan\u0131 \u00f6nce bedenen yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra da ona “Ruhundan \u00fcf\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc”<\/strong> \u015f\u00f6yle bildirmi\u015ftir:<\/span><\/p>\n

“Hani Rabbin meleklere (\u015f\u00f6yle) demi\u015fti: ‘Ben, kuru bir \u00e7amurdan, \u015fekillenmi\u015f bir bal\u00e7\u0131ktan bir be\u015fer yarataca\u011f\u0131m.’ (\u0130nsan\u0131n maddesi \u00e7amurdan, manas\u0131 \u0130lahi ruhtand\u0131r.) ‘Ben, onun yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131m ve ona Ruhumdan (hayat ve \u015fuur s\u0131rr\u0131mdan) \u00fcfledi\u011fim zaman, siz hemen onun (halifelik makam\u0131na h\u00fcrmet) i\u00e7in secdeye var\u0131n!”’ <\/span><\/em><\/strong>(Hicr: 28-29)<\/span><\/p>\n

“Sonra onu ‘d\u00fczeltip bir bi\u00e7ime soktu’ ve ona (insana, Kendi) Ruhundan (hayat ve \u015fuur s\u0131rr\u0131ndan) \u00fcfledi. Ve sizin i\u00e7in kulaklar, g\u00f6zler ve g\u00f6n\u00fcller var etti. (Buna ra\u011fmen) Pek az \u015f\u00fckrediyorsunuz? (Ne nank\u00f6r insanlars\u0131n\u0131z!) [Not: “Ruh” ile “can” farkl\u0131 kavramlard\u0131r. Ruh sadece insanlarda, can ise bitkilerde ve hayvanlarda da vard\u0131r.]” <\/span><\/em><\/strong>(Secde: 9)<\/span><\/p>\n

Yukar\u0131daki ayetlerden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, ruhun kayna\u011f\u0131nda Allah’\u0131n Kendi Ruhu vard\u0131r.<\/strong> Allah’\u0131n insana vermi\u015f oldu\u011fu ruh sayesinde insan, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fuurunda olan ve “ben, benim”<\/strong> diyen bir varl\u0131k olabilmi\u015ftir. \u0130nsan, bu ruh ile d\u00fc\u015f\u00fcnen, konu\u015fan, sevinen, kararlar alan, medeniyetler kuran, \u00fclkeler y\u00f6neten bir varl\u0131kt\u0131r. Ak\u0131l ve vicdan sahibi her insan, hayat\u0131 boyunca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 her olay\u0131 beyninin i\u00e7indeki ekranda izleyen varl\u0131\u011f\u0131n, ruhu oldu\u011funu hemen anlayacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

4- G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri Ruhumuza \u0130zlettiren Rabbimizdir!<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0Bizim “d\u0131\u015f d\u00fcnya” olarak izledi\u011fimiz g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, yaln\u0131zca Allah’\u0131n bizim i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerdir.<\/strong> Ger\u00e7ekte d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n asl\u0131 ile hi\u00e7bir zaman muhatap olamay\u0131z. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcden dolay\u0131 heyecanlanan, sevinen, \u00fcz\u00fclen, endi\u015felenen ruhtur. Bize her \u015feyi seyrettiren, \u00fcst\u00fcn ilim sahibi Allah’t\u0131r. Ruhumuz, beynimizde olu\u015fan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri izlemektedir. Allah bu \u015fekilde bizim i\u00e7in bir d\u00fcnya hayat\u0131 yaratmakta ve bizleri imtihan etmektedir.<\/span><\/p>\n

Allah; d\u00fcnya olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin, belirli bir hikmet ve ilimle ruh dedi\u011fimiz varl\u0131k taraf\u0131ndan alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Allah; bize diledi\u011fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri g\u00f6sterdi\u011fi s\u00fcrece biz hi\u00e7 fark\u0131na varmadan olaylara tepki veririz, halbuki biz ruh ve ruhun seyrettikleri d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u0131\u015f d\u00fcnya ile muhatap de\u011filizdir.<\/span><\/p>\n

5- Ruhun Varl\u0131\u011f\u0131 Neyi \u0130spat Etmektedir?<\/span><\/strong><\/p>\n

Ruhun varl\u0131\u011f\u0131, Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong> Ruh ve ruha ait \u00f6zellikler, evrim teorisinin tesad\u00fcf dogmas\u0131yla ya da materyalist felsefenin “organize olmu\u015f madde”<\/strong> iddias\u0131yla asla a\u00e7\u0131klanamaz. N\u00f6ronlar ve onlar\u0131 olu\u015fturan atomlar d\u00fc\u015f\u00fcnemezler, karar veremezler, felsefi fikirler \u00f6ne s\u00fcremezler, sevgi, \u015fefkat hislerini bilemezler. Tek mutlak varl\u0131k olan Y\u00fcce Allah, i\u00e7inde bulunan t\u00fcm canl\u0131larla birlikte k\u00e2inat\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r ve her an yaratmaya devam etmektedir. \u0130nsan\u0131 insan yapan vas\u0131f, Allah’\u0131n insana verdi\u011fi ruhtur. Her insan kendisi i\u00e7in \u00f6nceden tespit edilmi\u015f ecel vakti geldi\u011finde ruhunu yine Allah’a teslim edecek ve d\u00fcnya hayat\u0131ndaki ya\u015fam\u0131 son bulacakt\u0131r. Ruh ise, ahiretteki sonsuz ya\u015fam\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirecektir.<\/span><\/p>\n

Kapkaranl\u0131k beynimizin i\u00e7inde; \u0131\u015f\u0131kl\u0131, rengarenk, ayd\u0131nl\u0131k, g\u00f6lgeli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri olu\u015fturan elektrik sinyallerinden, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir mek\u00e2nda koskoca bir d\u00fcnyay\u0131 meydana getiren beyin olabilir mi? Beyin, proteinlerden ve ya\u011fdan olu\u015fan k\u0131vr\u0131ml\u0131 bir et par\u00e7as\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir et par\u00e7as\u0131, en ileri teknoloji ile \u00fcretilmi\u015f televizyonlardan daha net, renkleri son derece canl\u0131 olan kusursuz bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fturabilir mi? Bir et par\u00e7as\u0131n\u0131n \u00fczerinde bu kalitede bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc meydana gelebilir mi? Veya bu et par\u00e7as\u0131, en geli\u015fmi\u015f m\u00fczik setinden daha kaliteli, daha net, stereo bir ses meydana getirebilir mi? Yakla\u015f\u0131k 1,5 kilo a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki bir et par\u00e7as\u0131n\u0131n kendi kendine bu kadar kusursuz alg\u0131lar olu\u015fturabilmesi elbette imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. O zaman ruhumuza bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri g\u00f6steren, ona ger\u00e7e\u011fiyle ayn\u0131 netlikte g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve alg\u0131larla bir hayat ya\u015fatan, \u00fcstelik bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kesintisiz olarak devam ettiren kimdir?<\/span><\/p>\n

Ruhumuza b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri g\u00f6steren, t\u00fcm sesleri duyuran, ruhumuzun zevk almas\u0131 i\u00e7in tatlar\u0131 ve kokular\u0131 yaratan; t\u00fcm \u00e2lemlerin Rabbi, her \u015feyin Yarat\u0131c\u0131s\u0131 olan Y\u00fcce Allah’t\u0131r.<\/span><\/p>\n

6- Materyalistlerin, Ruhun Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0130nk\u00e2r Etmek \u0130\u00e7in Kulland\u0131klar\u0131 S\u00f6zde Deliller Ge\u00e7ersizdir!<\/span><\/strong><\/p>\n

Materyalistlerin, ruhun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmek i\u00e7in \u00f6ne s\u00fcrd\u00fckleri s\u00f6zde destek Evrim Teorisidir.<\/span><\/strong> Darwinizm’in sapk\u0131n iddialar\u0131na g\u00f6re, insan bir hayvan t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu ak\u0131l ve bilim d\u0131\u015f\u0131 iddiaya kananlar da, insan\u0131n t\u00fcm \u00f6zelliklerinin s\u00f6zde “hayvan atalar\u0131”<\/strong>ndan miras kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrerler. Bu ise, bir insan\u0131n kendisine ve di\u011fer insanlara bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00fczerinde \u00e7ok tehlikeli etkiler yapar. \u0130nsan, bir hayvan t\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc di\u011fer insanlara de\u011fer vermez, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u00f6nemsemez, hayatlar\u0131n\u0131 de\u011fersiz g\u00f6r\u00fcr. B\u00fcy\u00fck sava\u015flara, ac\u0131mas\u0131z eylemlere, kitle katliamlar\u0131na, vefas\u0131zl\u0131k, sevgisizlik ve umursuzlu\u011fa sebep olan; Darwinizm’in beraberinde getirdi\u011fi i\u015fte bu korkun\u00e7 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Darwinizm; insan\u0131 bir hayvan t\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, insanlara de\u011fer vermeyen korkun\u00e7 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 olu\u015fturur.<\/span><\/strong><\/p>\n

Oysa insan, Allah’\u0131n ruhuna sahiptir. Bu ruh ile akla, iradeye, vicdana, sa\u011fduyuya, do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rma anlay\u0131\u015f\u0131na da sahip olur; bu ruh ile d\u00fc\u015f\u00fcnebilir, karar verebilir, yarg\u0131layabilir, ya\u015fad\u0131klar\u0131ndan ders \u00e7\u0131karabilir. \u0130nsan\u0131n ruhu, Allah’\u0131n d\u00fcnyada yaratt\u0131\u011f\u0131 imtihana t\u00e2bidir. Bu \u00f6zelliklerin hi\u00e7biri di\u011fer canl\u0131larda bulunmamaktad\u0131r ve bulunamaz da. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar insan\u0131n fiziksel yap\u0131s\u0131 ile, genleri ile ilgili \u00f6zellikleri de\u011fildir. T\u00fcm bunlar insan\u0131n ruhuna ait \u00f6zelliklerdir. Dolay\u0131s\u0131yla Darwinizm’in iddias\u0131 ge\u00e7ersizdir, aldat\u0131c\u0131d\u0131r. “Mutlak madde”<\/strong> kavram\u0131na inanan Darwinizm, ruhun var oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131klamas\u0131zd\u0131r. \u0130nk\u00e2r edilemeyecek bir ger\u00e7ek olan, “insana ait benli\u011fi” <\/strong>g\u00f6rmekte ancak bunun maddesel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 aramakta ve bulamamaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz bulmas\u0131 da imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ruh, t\u00fcm maddesel kavramlardan ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. \u00d6yleyse, ak\u0131l sahibi olan insan bu ger\u00e7e\u011fi hissetmeli, ona g\u00f6re onurlu, iradeli ve vicdan\u0131na uygun bir ya\u015fam s\u00fcrmelidir.<\/span><\/p>\n

7- Ruh Kavram\u0131, Kur’an’da Ne \u015eekilde Ge\u00e7mektedir?<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ruh” kavram\u0131;<\/span><\/strong> hayat, idrak ve hareketin kayna\u011f\u0131, manevi varl\u0131k, vahiy, Allah kel\u00e2m\u0131, Kur’an-\u0131 Kerim, kuvvet, vahiy mele\u011fi, Cebrail (AS), his, duygu ve benzeri manalar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.[4] <\/strong><\/span>Ruh kelimesi Kur’an’da birka\u00e7 yerde ge\u00e7mekte ve de\u011fi\u015fik manalara gelmektedir.<\/span><\/p>\n

1- Allah, Hz. Adem’i topraktan \u015fekillendirdikten sonra ona Kendi\u00a0ruhundan \u00fcflemi\u015f ve b\u00f6ylece Hz. Adem hayat kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine insan\u0131 ana rahminde yaratt\u0131ktan sonra, ona Kendi ruhundan \u00fcflemi\u015f ve onu ruh sahibi bir insan haline getirmi\u015ftir. Bu, ayetlerde \u015f\u00f6yle haber verilmektedir:<\/span><\/p>\n

“Hani Rabbin meleklere \u015f\u00f6yle buyurmu\u015flard\u0131: ‘Ger\u00e7ekten Ben, (s\u00fczme-\u00f6zeme) \u00e7amurdan bir be\u015fer yarataca\u011f\u0131m. Onu tesviye edip d\u00fczeltti\u011fimde (insan \u015fekline getirdi\u011fimde) ve Ruhumdan ona \u00fcfledi\u011fimde (ise); derhal ona secdeye kapan\u0131n.”’ <\/span><\/em><\/strong>(S\u00e2d: 71-72)<\/span><\/p>\n

2- Ruh kelimesi Kur’an’da, “Ruhu’l-Kud\u00fcs”<\/strong> ve “Ruhu’l-Emin”<\/strong> kavramlar\u0131 ile Cebrail (AS) i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ruhu’l-Kud\u00fcs kavram\u0131, Kur’an’da d\u00f6rt yerde ge\u00e7mektedir:<\/span><\/p>\n

“Andolsun, Biz Musa’ya kitab\u0131 verdik ve ard\u0131ndan pe\u015f pe\u015fe el\u00e7iler g\u00f6nderdik. Meryem o\u011flu \u0130sa’ya da apa\u00e7\u0131k belgeler verdik ve onu Ruhu’l-Kud\u00fcs’le teyid ettik (Cebrail’le destekledik).<\/span><\/em><\/strong>…”<\/em> <\/span><\/strong>(Bakara: 87)<\/span><\/p>\n

“(\u0130bret ve hikmet dersi olarak anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z) \u0130\u015fte bu el\u00e7iler (peygamberler yok mu, onlar\u0131n); bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bir k\u0131sm\u0131na \u00fcst\u00fcn k\u0131ld\u0131k. Onlardan, (Hz. Musa gibi) Allah’\u0131n kendileriyle kel\u00e2m etti\u011fi ve derecelerle y\u00fckseltti\u011fi (nebiler) vard\u0131r. (\u00d6rne\u011fin) Meryem o\u011flu \u0130sa’ya da apa\u00e7\u0131k belgeler verdik ve Onu Ruhu’l-Kud\u00fcs’le destekledik….” <\/span><\/em><\/strong>(Bakara: 253)<\/span><\/p>\n

“Allah ise \u015f\u00f6yle diyecek: “Ey Meryem o\u011flu \u0130sa, sana ve annene olan nimetimi hat\u0131rla. Ben seni Ruhu’l-Kud\u00fcs (Hz. Cebrail) ile destekledim<\/span><\/em><\/strong>…’” <\/span><\/em><\/strong>(Maide: 110)<\/span><\/p>\n

“De ki: ‘\u0130man edenleri (Hakk’ta sebatl\u0131 k\u0131l\u0131p) sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak, M\u00fcsl\u00fcmanlara bir m\u00fcjde ve hidayet olmak \u00fczere, Onu (Kur’an’\u0131) Hakk olarak Rabbinden Ruhu’l-Kud\u00fcs (Hz. Cebrail) indirmi\u015ftir.’” <\/span><\/em><\/strong>(Nahl: 102)<\/span><\/p>\n

Ruhu’l-Kud\u00fcs, “ruh”<\/strong> ve “kud\u00fcs”<\/strong> kelimelerinin birle\u015fmesinden meydana gelmi\u015ftir. “Kud\u00fcs” <\/strong>kelimesinin asl\u0131 “kuds”<\/strong>d\u00fcr ve “<\/strong>mukaddes, m\u00fcbarek”<\/strong> anlamlar\u0131na gelir. Ruhu’l-Kud\u00fcs, “herhangi bir \u015faibe ile lekelenme ihtimali olmayan, mukaddes ve temiz ruh, vahiy mele\u011fi, Cebrail” <\/strong>demektir.[5]<\/span><\/p>\n

Ruhu’l-Emin de, Ruhu’l-Kud\u00fcs ile e\u015f anlaml\u0131d\u0131r. Kur’an’da yaln\u0131z bir ayette ge\u00e7mektedir:<\/span><\/p>\n

“Ger\u00e7ekten O (Kur’an), \u00e2lemlerin Rabbinin (bir) indirmesidir. Onu (Kur’an’\u0131) Ruh-\u00fbl Emin (Hz. Cebrail Resul\u00fcllah’a) getirmi\u015ftir.” <\/span><\/em><\/strong>(\u015euar\u00e2: 192-193)<\/span><\/p>\n

3- Ruh kelimesi ile Y\u00fcce Allah’\u0131n vahyini bir ba\u015fka deyi\u015fle ayetleri ifade edilmektedir. (En do\u011frusunu Allah bilir.)<\/span><\/p>\n

“(Allah el\u00e7i se\u00e7ti\u011fi) Kullar\u0131ndan dilediklerine; melekleri, Kendi emrinden olan ruh (Hz. Cebrail ve vahiy) ile; ‘Benden ba\u015fka \u0130lah yoktur, \u015fu halde ancak Benden korkup (k\u00fcf\u00fcr, zul\u00fcm ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten) sak\u0131n\u0131n, \u015feklinde uyar\u0131n’ diye indirir.” <\/span><\/em><\/strong>(Nahl: 2)<\/span><\/p>\n

“Ruh<\/strong>“un ger\u00e7ek manas\u0131n\u0131 ise, Allah’tan ba\u015fka kimse bilmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu husus, Y\u00fcce Allah taraf\u0131ndan \u015f\u00f6yle haber verilmi\u015ftir:<\/span><\/p>\n

“(Ey Resul\u00fcm!) Sana Ruh’tan sorarlar; de ki: ‘Ruh, Rabbimin emrinden (hikmetli i\u015finden, gizemli takdir ve tecellisinden)dir, size (ruhla ilgili) ilimden yaln\u0131zca az bir \u015fey verilmi\u015ftir. (B\u00f6yle kapasitenizi a\u015fan konulara dalmay\u0131n.)<\/span><\/em><\/strong>’” <\/span><\/em><\/strong>(\u0130sra: 85) <\/span><\/p>\n

8- \u0130nsan Ruhuna \u0130li\u015fkin Kur’an’da Haber Verilen Di\u011fer Konular da \u00d6nemlidir!<\/span><\/strong><\/p>\n

Y\u00fcce Allah, Kur’an-\u0131 Kerim’de insanlara ruh hakk\u0131nda az bir bilgi verildi\u011fini haber vermi\u015ftir. Bununla birlikte insan ruhuyla ili\u015fkili baz\u0131 konularda da Kendi kanunlar\u0131n\u0131 insanlara bildirmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin Kur’an’da\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 “… \u015eunu kesinlikle biliniz ki kalpler ancak Allah’\u0131 zikretmekle (O’nu devaml\u0131 hat\u0131rlay\u0131verip, emir ve yasak \u00e7izgisinde hareket etmekle ve s\u00fcrekli Kur’an-\u0131 Kerim’i ve mealini okuyup d\u00fc\u015f\u00fcnmekle) mutmain olup (huzur iklimine ve Hakke’l-yakin -kesin iman- derecesine yeti\u015fir.)”<\/em><\/strong> (Ra’d: 28) ayetiyle haber verilen konu, insan ruhuna ili\u015fkin \u00f6nemli bir s\u0131rd\u0131r. Ayette bildirildi\u011fine g\u00f6re, ruhun ger\u00e7ek sahibi olan ve kalplerin Yarat\u0131c\u0131s\u0131 Y\u00fcce Allah, yaratt\u0131\u011f\u0131 sistemlerin i\u015fleyi\u015fini de a\u00e7\u0131k\u00e7a haber vermektedir. Buna g\u00f6re insan\u0131n yapmas\u0131 gereken, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131na uygun olan ya\u015fam ve davran\u0131\u015f \u015feklini sergilemektir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle insan, yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n amac\u0131 olan Allah’a kulluk etme g\u00f6revine uygun \u015fekilde hareket etmelidir.<\/span><\/p>\n

\u0130nsan, iman etti\u011finde, g\u00fczel ahl\u00e2k sahibi oldu\u011funda, Allah’\u0131 y\u00fcceltti\u011finde, tevekk\u00fcll\u00fc ve \u015f\u00fckredici bir tav\u0131r sergiledi\u011finde hem ruhen hem bedenen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve huzurlu olacakt\u0131r. Allah’a inanan, O’na dua eden, O’na g\u00fcvenen insanlar\u0131n, di\u011ferlerinden hem ruhsal hem de fiziksel olarak daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmalar\u0131n\u0131n nedeni, yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131na uygun davranmalar\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131 olan felsefe ve sistemler ise, insanlara hep ac\u0131, h\u00fcz\u00fcn, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve bunal\u0131m getirmektedir. Allah’\u0131n haber verdi\u011fi bu kanuna uyulmad\u0131\u011f\u0131nda mutluluk ve huzur bulmak kesinlikle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/span><\/p>\n

\u0130nanc\u0131n, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam \u00fczerinde nas\u0131l bir etkisi vard\u0131r?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130man ile insan ruhu aras\u0131ndaki \u00f6zel ili\u015fki, t\u0131p d\u00fcnyas\u0131nda da \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n konusu olmu\u015ftur.<\/span><\/p>\n

Harvard \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi’nden Dr. Herbert Benson’\u0131n dini inan\u00e7 ve bedensel sa\u011fl\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi inceleyen kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, bu konuda dikkat \u00e7ekici sonu\u00e7lar vermi\u015ftir. Benson, inan\u00e7s\u0131z bir ki\u015fi olmas\u0131na ra\u011fmen, Allah’a olan inanc\u0131n ve ibadetlerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyde g\u00f6r\u00fclmeyecek derecede olumlu bir etki meydana getirdi\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r. Benson, “di\u011fer hi\u00e7bir inanc\u0131n, Allah’a olan inan\u00e7 gibi zihne huzur vermedi\u011fi sonucuna” <\/em><\/strong>vard\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.[6]<\/span><\/p>\n

Sek\u00fcler bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olan Benson’\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7, kendi ifadesiyle, insan bedeninin ve zihninin “Allah’a iman etmeye g\u00f6re ayarl\u0131”<\/em><\/strong> oldu\u011fudur.[7]<\/span><\/p>\n

\u0130man\u0131n olgunla\u015fmas\u0131n\u0131n, insana kazand\u0131racaklar\u0131 nelerdir?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130nsan ruhuna ili\u015fkin Kur’an’da haber verilen bir ba\u015fka ger\u00e7ek ise, ruhun d\u00fcnya nimetlerinden alaca\u011f\u0131 zevkin de\u011fi\u015fken olabilece\u011fi ve bu zevkin iman\u0131n olgunla\u015fmas\u0131na paralel olarak art\u0131\u015f g\u00f6sterece\u011fidir.<\/span><\/p>\n

Allah; insan\u0131n ruhunda, g\u00fczelli\u011fe kar\u015f\u0131 bir duyarl\u0131l\u0131k hissi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, bu estetik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 ve geli\u015fmesi, insan\u0131n iman\u0131 sonucunda kazand\u0131\u011f\u0131 ak\u0131l ile do\u011frudan ili\u015fkilidir. Bir ki\u015finin iman\u0131n\u0131n olgunla\u015fmas\u0131 ve cennete duydu\u011fu \u00f6zlem, Allah’\u0131n izniyle g\u00fczelliklerden alaca\u011f\u0131 zevki de art\u0131r\u0131r.<\/span><\/p>\n

Allah; Kur’an’da, samimi iman sahibi m\u00fc’minlere vadedilen cennet ortam\u0131ndaki g\u00fczellik ve estetik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde bildirmi\u015ftir. Ayetlerde haber verildi\u011fi \u00fczere Y\u00fcce Allah, cenneti insan ruhunun en ho\u015flanaca\u011f\u0131 ve en etkilenece\u011fi nimetlerle donatm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan\u0131 en g\u00fczel surette var eden Allah, onu her t\u00fcrl\u00fc g\u00fczellikten, estetikten ve sanattan zevk alacak f\u0131tratta yaratm\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fc’min de d\u00fcnyada, cennetteki ortamlar\u0131n benzerlerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir zevk al\u0131r ve bu nimetler i\u00e7in Allah’a \u015f\u00fckreder.<\/span><\/p>\n

9- \u0130slam \u00c2limleri, Ruh Hakk\u0131nda Nas\u0131l A\u00e7\u0131klamalar Getirmi\u015flerdir?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130nsan\u0131 canl\u0131 k\u0131lan ruhun mahiyeti, insan\u0131n bedeninde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc fonksiyonu, cisimle birle\u015fmesinin \u015fekli ve ba\u011flant\u0131s\u0131 Allah’tan ba\u015fka hi\u00e7bir kimse taraf\u0131ndan bilinemez. (Kurtubi)<\/span><\/em><\/p>\n

Ruh; y\u00fcce, nurani ve hayat sahibi bir varl\u0131kt\u0131r. Ancak, duyu organlar\u0131yla hissedilebilecek cisimler gibi de\u011fildir. Bir anlamda, suyun g\u00fcl i\u00e7inde dola\u015fmas\u0131 gibidir. Bedende dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ona ba\u011fl\u0131 olarak t\u00fcm organlara hayat verir. (Alusi ve \u0130bn Kayyim el-Cevziyye)<\/span><\/em><\/p>\n

Allah Te\u00e2l\u00e2, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar Adem (AS)’dan olacaklar\u0131n tamam\u0131n\u0131\u00a0huzurunda toplam\u0131\u015f, \u00f6nce onlar\u0131 ruh haline getirmi\u015f, sonra onlara \u015fekil vermi\u015f ve de onlar\u0131 kendi nefisleri\u00a0\u00fczerine \u015fahit tutarak “Ben sizin Rabbiniz de\u011fil miyim?” diye sormu\u015ftu. (\u0130bni Kesir, Hadislerle Kur’an-\u0131 Kerim Tefsiri)<\/span><\/em><\/p>\n

\u0130lim erbab\u0131 (bilgili ki\u015filer) ruhlar\u0131n bedenlerden \u00f6nce oldu\u011fu ve Allah’\u0131n onlar\u0131 konu\u015fturup \u015fahit k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hususunda ittifak etmi\u015flerdir. (Hemfikirdirler) (Ebu Hureyre RA)<\/span><\/em><\/p>\n

\u00d6l\u00fcm mele\u011fi taraf\u0131ndan ruh kabzolunur (tutulur), bedenden geri al\u0131n\u0131r, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fcne kadar ge\u00e7ici olarak kalaca\u011f\u0131 \u00e2lemde (Berzah \u00c2leminde) al\u0131konulur. D\u00fcnya ile ahiret aras\u0131nda bir ge\u00e7i\u015f olan Berzah \u00c2lemi’nin mahiyetini ancak Allah Te\u00e2l\u00e2 bilmektedir. Ancak, Berzah \u00c2lemi’nde ceza veya m\u00fckafat ruhlar \u00fczerinde etkili olur. Kabir ya Cennet bah\u00e7elerinden bir bah\u00e7e veya Cehennem \u00e7ukurlar\u0131ndan bir \u00e7ukurdur. (Tirmizi)<\/span><\/em><\/p>\n

Ruhlar bedenlerden daha net birbirinden ayr\u0131l\u0131rlar. Bedenlerin birbirine benzemesi, ruhlar\u0131n birbirine benzemesinden daha fazlad\u0131r. Y\u00fcce ruhlar, melekler bir beden i\u00e7inde bulunmadan birbirinden ay\u0131rt edildi\u011fine, cinler de yine birbirinden farkl\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re; bir beden i\u00e7inde geli\u015fen insan ruhlar\u0131 da elbette birbirinden farkl\u0131d\u0131r ve ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerini korurlar. (\u0130bn Kayyim el-Cevziyye)<\/span><\/em><\/p>\n

Ruh, kabirde cesede girecektir. Yaln\u0131z bu bedene hayat verme \u015feklinde de\u011fildir. Kabirde ruhun cesetle irtibat\u0131, uykuda bedenle irtibat\u0131 gibidir. (El-Cevahir fi Tefsiri’l-Kur’an)<\/span><\/em><\/p>\n

Ruh; z\u00eehayat (hayat sahibi), z\u00ee\u015fuur (\u015fuur sahibi), n\u00fbr\u00e2n\u00ee, v\u00fccud-u harici giydirilmi\u015f (fiziksel olmayan); cam\u00ee (bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fi olan), hakikatdar (ger\u00e7ek), k\u00fclliyet kesbetmeye m\u00fcstaid (sonsuz olmaya uygun) bir kanun-u emr\u00eedir. (Allah’\u0131n bir kanunudur.) (Bedi\u00fczzaman Said Nursi)[8]<\/span><\/em><\/p>\n

RUH\u0130 OLGUNLA\u015eMA S\u00dcREC\u0130<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an ayetleri dikkatle ve bir b\u00fct\u00fcn olarak incelendi\u011finde, “\u00dclaike h\u00fcm\u00fcl m\u00fcflihun”<\/strong> (\u0130\u015fte kurtulu\u015fa eren onlard\u0131r) m\u00fcjdesine nail olacak kimselerin, merdiven basamaklar\u0131 gibi \u015fu 9 merhale ve mertebeden ge\u00e7meleri gerekti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

1- \u0130man,<\/span><\/strong><\/p>\n

2- \u0130lim,<\/span><\/strong><\/p>\n

3- \u0130badet,<\/span><\/strong><\/p>\n

4- \u0130ttika,<\/span><\/strong><\/p>\n

5- \u0130stikamet,<\/span><\/strong><\/p>\n

6- \u0130hsan,<\/span><\/strong><\/p>\n

7- \u0130hl\u00e2s,<\/span><\/strong><\/p>\n

8- Islah (cihad),<\/span><\/strong><\/p>\n

9- \u0130flah (kurtulu\u015f).<\/span><\/strong><\/p>\n

1- \u0130MAN (M\u00fc’minlik mertebesi):<\/span><\/strong> Bir kimse Kelime-i Tevhidi s\u00f6yleyerek; ne zat\u0131nda, ne icraat\u0131nda, ne icadat\u0131nda ve ne de \u015feriat\u0131nda asla orta\u011f\u0131 ve benzeri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilerek, \u015feksiz ve \u015feriksiz Allah’a inan\u0131r, Kur’an’\u0131n b\u00fct\u00fcn emir, haber ve h\u00fck\u00fcmlerini oldu\u011fu gibi kabul ve tasdik ederse, Hz. Resul\u00fcllah’\u0131 da, her konuda kendisine en g\u00fczel \u00f6rnek ve en m\u00fckemmel \u00f6nder edinirse, o ki\u015fi m\u00fc’min olur.<\/span><\/p>\n

Art\u0131k kulluk imtihan\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Zira, Kelime-i Tevhidi s\u00f6ylemekle her i\u015fimiz bitmiyor. Tam aksine \u0130slam imtihan\u0131 yeni ba\u015flam\u0131\u015f oluyor. Yani “L\u00e2 ilahe ill\u00e2llah Muhammed\u00fcn Resul\u00fcllah” <\/strong>kelimesi kulluk imtihan\u0131na giri\u015f belgesi gibidir.<\/span><\/p>\n

2- \u0130L\u0130M:<\/span><\/strong> Yarat\u0131l\u0131\u015f s\u0131rlar\u0131n\u0131, Hakk\u0131 b\u00e2t\u0131l\u0131, helali haram\u0131, ibadet ve hizmet yollar\u0131n\u0131 bilmeden, okuyup sorup \u00f6\u011frenmeden, olgunla\u015fma s\u00fcrecinde ileri gidilemeyecektir. \u0130nsan\u0131n \u00f6nem verdi\u011fi \u015feyleri \u00f6\u011frenmesi gerekir. Merak etmedi\u011fi ve \u00f6\u011frenme gayreti g\u00f6stermedi\u011fi \u015feylere, \u00f6nem vermiyor demektir. <\/span><\/p>\n

3- \u0130BADET:<\/span><\/strong> \u0130slam (M\u00fcslimlik mertebesi):<\/strong> Ger\u00e7ek bir iman\u0131n tabii neticesi olarak, insan inand\u0131\u011f\u0131 hakikatlere teslim olur ve \u0130slam’\u0131n h\u00fck\u00fcmlerini uygulamaya koyulur.<\/span><\/p>\n

\u0130mans\u0131z amel kabul edilmedi\u011fi gibi, amelsiz iman da makbul de\u011fildir. \u0130man ve ilim, insan\u0131 mutlaka ibadete y\u00f6neltir.<\/span><\/p>\n

“(Yoksa) \u0130nsanlar; sadece ‘iman ettik’ demekle, (\u00f6yle) imtihana t\u00e2bi tutulmadan (ve sonunda yeterli ve ge\u00e7erli puan almadan) b\u0131rak\u0131lacaklar\u0131n\u0131 (ve kurtulacaklar\u0131n\u0131) m\u0131 (zann ve) hesap etmektedirler?” <\/span><\/em><\/strong>(Ankebut: 2)<\/span><\/em><\/p>\n

“O’nun (Allah’\u0131n ne Zat\u0131nda, ne icraat\u0131nda ne de \u015feriat\u0131nda asla) \u015feriki yoktur. Bana b\u00f6yle (iman etmem) emrolundu. Ve ben M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ilki (\u00f6nc\u00fcs\u00fcy\u00fcm).” <\/span><\/em><\/strong>(En’am: 163)<\/span> <\/span><\/em><\/p>\n

“…Havariler ise: ‘Allah’\u0131n yard\u0131mc\u0131lar\u0131 biziz. Biz Allah’a inand\u0131k, (ey \u0130sa!) bizim ger\u00e7ekten M\u00fcsl\u00fcmanlar oldu\u011fumuza \u015fahit ol’ demi\u015flerdi.”<\/span><\/em><\/strong> (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n: 52) gibi ayetler Kur’an’a teslim olmadan ve \u0130slam’\u0131 bizzat ya\u015famadan ger\u00e7ek M\u00fcsl\u00fcman olunamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

4- \u0130TT\u0130KA (Takva mertebesi):<\/span><\/strong> Takva; Allah’tan korkmak ve g\u00fcnahtan sak\u0131nmak demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah’a iman eden ve \u0130slam \u015fuuruyla ibadete y\u00f6nelen bir kimse gizli-a\u00e7\u0131k her yerde Allah’tan utanacak ve O’na kar\u015f\u0131 gelmekten ka\u00e7\u0131nacakt\u0131r. \u0130\u00e7ini ve d\u0131\u015f\u0131n\u0131 her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131zl\u0131k ve hay\u00e2s\u0131zl\u0131ktan koruyacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Muttakileri \u00f6ven ve m\u00fcjdeleyen y\u00fczlerce ayet vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

“…Allah; ancak (m\u00fcttaki olanlardan, Rabbinden) korkup (k\u00fcf\u00fcr, zul\u00fcm ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten) sak\u0131nanlardan kabul eder.” <\/span><\/em><\/strong>(Maide: 27)<\/span><\/em><\/p>\n

“…Ak\u0131bet (en k\u00e2rl\u0131 ve hay\u0131rl\u0131 sonu\u00e7) muttakilerindir.” <\/span><\/em><\/strong>(A’raf: 128)<\/span><\/em><\/p>\n

“…Takva sahiplerinin yurdu (olan cennet) ne g\u00fczeldir.” <\/span><\/em><\/strong>(Nahl: 30) <\/span>Bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

5- \u0130ST\u0130KAMET (Do\u011fruluk ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck):<\/span><\/strong> M\u00fcsl\u00fcman; \u00f6z\u00fcnde, s\u00f6z\u00fcnde ve takip etti\u011fi “iz<\/strong>”inde (yol ve y\u00f6nteminde) asla do\u011fruluktan ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fckten ayr\u0131lmaz. S\u0131rat-\u0131 m\u00fcstakimden sapmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc iman ve ibadetin meyvesi d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve g\u00fczel ahl\u00e2kt\u0131r.<\/span><\/p>\n

6- \u0130HSAN (Muhsinlik mertebesi):<\/span><\/strong> \u0130hsan, Allah’\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve bizzat huzurunda bulunuyor gibi O’nun \u015fan\u0131na ve r\u0131zas\u0131na uygun bir \u015fekilde ibadet ve hizmet etmek ve kulluk g\u00f6revini en g\u00fczel bi\u00e7imde yerine getirmektir.<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca ihsan, Allah’\u0131n verdi\u011fi servet ve yetkileri \u0130slam’\u0131n ve insanlar\u0131n hayr\u0131na, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z harcamak demektir.<\/span><\/p>\n

B\u00f6ylesi M\u00fcsl\u00fcmanlara “Muhsin” <\/strong>denir. Ve Kur’an’da \u00f6v\u00fclmektedir.<\/span><\/p>\n

“Allah yolunda <\/span><\/em><\/strong>(adil bir d\u00fczen kurulsun, haz\u0131rl\u0131kl\u0131 ve cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir savunma g\u00fcc\u00fcn\u00fcz bulunsun diye)<\/span><\/em><\/strong> infak <\/span><\/em><\/strong>(harcama ve fedak\u00e2rl\u0131k)<\/span><\/em><\/strong> yap\u0131n; ve sak\u0131n kendinizi kendi ellerinizle tehlikeye atmay\u0131n. <\/span><\/em><\/strong>(Cihad yolunda sorumluluktan ka\u00e7mak ve maddi fedak\u00e2rl\u0131ktan kaytarmak suretiyle b\u00fct\u00fcn servet, h\u00fcrriyet ve haysiyetinizi d\u00fc\u015fmanlara kapt\u0131rmay\u0131n.)<\/span><\/em><\/strong> \u0130hsanl\u0131 davran\u0131n <\/span><\/em><\/strong>(Hakk\u0131 h\u00e2kim k\u0131lma ve milli savunma konusunda olduk\u00e7a dikkatli ve gayretli \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131z\u0131 en iyi \u015fekilde yerine getirmeye bak\u0131n)<\/span><\/em><\/strong>. \u015e\u00fcphesiz Allah, ihsan ve iyilik ehlini sever <\/span><\/em><\/strong>(ve m\u00fck\u00e2fatland\u0131r\u0131p ba\u015far\u0131ya eri\u015ftirir)<\/span><\/em><\/strong>.<\/span><\/em><\/strong>” <\/span><\/em><\/strong>(Bakara: 195)<\/span><\/em><\/p>\n

“…Muhakkak ki Allah’\u0131n rahmeti Muhsinlere pek yak\u0131nd\u0131r.” <\/span><\/em><\/strong>(A’raf: 56)<\/span><\/em><\/p>\n

“\u0130\u015fte Biz muhsinleri b\u00f6yle m\u00fck\u00e2fatland\u0131r\u0131r\u0131z.” <\/span><\/em><\/strong>(S\u00e2ff\u00e2t: 80, 105, 121)<\/span><\/em><\/p>\n

“Do\u011frusu bu (Kur’an) m\u00fc’minlere rahmet ve hidayet (rehberi)dir.” <\/span><\/em><\/strong>(Neml: 77) <\/span><\/em><\/p>\n

“Bu (Kur’an), kendisinde asla \u015f\u00fcphe (\u00e7arp\u0131kl\u0131k, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve yanl\u0131\u015fl\u0131k) bulunmayan, (ahirete inanan, ona haz\u0131rl\u0131k yapan, her t\u00fcrl\u00fc k\u00fcf\u00fcr ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131n\u0131p Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 arayan) m\u00fcttakiler i\u00e7in yol g\u00f6sterici olan bir Kitapt\u0131r (ki, m\u00fc’minlere hayat ve huzur rehberidir ve Allah’la kullar\u0131 aras\u0131nda bir s\u00f6zle\u015fmedir).” <\/span><\/em><\/strong>(Bakara: 2)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/em><\/p>\n

“Bunlar hikmetli Kitab\u0131n (hayat ve huzur verici) ayetleridir; Muhsin olanlara (ibadetlerini, i\u015flerini ve hay\u0131rl\u0131 hizmetlerini en g\u00fczel yapanlara) bir hidayet ve bir rahmettir. (Muhsin; emredilen her konuda en g\u00fczel gayreti ve en m\u00fckemmel dikkati g\u00f6steren iyilik ve istikamet ehlidir.)” <\/span><\/em><\/strong>(Lokman: 2-3) <\/span><\/em><\/p>\n

7- \u0130HL\u00c2S (Samimiyet ve i\u00e7tenlik):<\/span><\/strong> \u0130hl\u00e2s, her i\u015fi ve ibadetini sadece Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in yapmak, g\u00f6steri\u015f ve riyak\u00e2rl\u0131ktan sak\u0131nmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc riyak\u00e2rl\u0131k, bir nevi insanlara tapmakt\u0131r. Bu nedenle gizli \u015firk say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

“De ki: ‘\u015e\u00fcphesiz benim namaz\u0131m, ibadetlerim, hayat\u0131m ve \u00f6l\u00fcm\u00fcm (hepsi ve sadece) \u00e2lemlerin Rabbi olan Allah i\u00e7indir.’ (\u00c7\u00fcnk\u00fc riyak\u00e2rl\u0131k ve din istismarc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015firktir.)”<\/span><\/em><\/strong> (En’am: 162)<\/span><\/p>\n

“…Biz M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131z.” <\/span><\/em><\/strong>(Bakara: 133)<\/span><\/em><\/p>\n

“…Biz (yaln\u0131zca) O’na kulluk edenleriz. …Biz, O’na g\u00f6n\u00fclden ba\u011flanm\u0131\u015f (g\u00f6steri\u015ften ve art niyetten uzak, samimi) muhlis kimseleriz.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>(Bakara: 138-139)<\/span><\/p>\n

“De ki: ‘Bana, dini yaln\u0131z Allah’a halis k\u0131larak <\/span><\/em><\/strong>(her konuda Kur’an’\u0131 ve Resul\u00fcllah’\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc alarak) O’na (ihlas ile) ibadet etmem emrolunmu\u015f bulunmaktad\u0131r.’” <\/span><\/em><\/strong>(Z\u00fcmer: 11)<\/span> gibi ayetler ibadet ve hizmetlerin, ancak ihl\u00e2s ile makbul olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/span><\/p>\n

8- ISLAH:<\/span><\/strong> D\u00fczeltici ve hay\u0131rl\u0131 y\u00f6nde de\u011fi\u015ftirici olmak ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u0131slah\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in cihad yapmak.<\/span><\/p>\n

Daha \u00f6nce say\u0131lan 7 mertebeyi a\u015fan insana salih denir. Ancak salih kimse, sadece kendisini d\u00fczeltmi\u015f ve \u0131slah etmi\u015f say\u0131l\u0131r. Kurtulu\u015fa ermek ve cenneti hak etmek i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n da \u0131slah\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmak, yani muslih olmak mecburiyeti vard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ba\u015fta e\u011fitim, televizyon, bas\u0131n gibi b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131n \u0131slah\u0131 ve hay\u0131rda kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in cihad eden muslih (\u0131slah edici) ve m\u00fcr\u015fit (ir\u015fad edici) M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n derecesi en y\u00fcksektir.<\/span><\/p>\n

“…Elbette Biz (halk\u0131 ve nizam\u0131 \u0131slah edici olan) muslihlerin ecrini asla zayi etmeyiz. (Emeklerini bo\u015fa vermeyiz.)” <\/span><\/em><\/strong>(A’raf: 170)<\/span> <\/span><\/em><\/p>\n

“\u015eayet ahalisi \u0131slah edici (muslih) kimseler (gibi, toplumu ve d\u00fczeni iyile\u015ftirme yolunda \u00e7al\u0131\u015fsalard\u0131), Rabbin o \u015fehirleri (h\u00e2\u015f\u00e2) zulmen=haks\u0131z yere helak edecek olmazd\u0131.”<\/span><\/em><\/strong> (Hud: 117) gibi ayetler \u00fclkelerin ve \u00fcmmetlerin ancak ir\u015fad ve \u0131slah edici m\u00fc’minlerin sayesinde ayakta kalabileceklerini haber vermektedir.<\/span><\/p>\n

9- \u0130FLAH (Kurtulu\u015f):<\/span><\/strong> “(Allah’tan sayg\u0131yla korkan, her t\u00fcrl\u00fc k\u00fcf\u00fcr ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nan) M\u00fcttakiler ise sonsuz cennetlerde ve p\u0131narlar\u0131n \u00e7evresinde (zevk edip sevinmekte)dirler. Do\u011frusu onlar, Rablerinin kendilerine verdi\u011fi m\u00fck\u00e2fat\u0131 alm\u0131\u015f olarak (sonsuz saadete eri\u015fmi\u015flerdir). \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar bundan \u00f6nce (d\u00fcnyada iken) muhsin kimselerdi. (Allah’\u0131 g\u00f6r\u00fcr gibi ibadet ve hareket ederlerdi ve cihad g\u00f6revlerinde olduk\u00e7a titizlik g\u00f6sterirlerdi.) Onlar geceleri az uyuyuverir (kalk\u0131p ibadete y\u00f6nelir)lerdi. Seher vakitlerinde (zikir, dua ve) isti\u011ffar ederlerdi. Onlar\u0131n mallar\u0131nda muhta\u00e7 ve yoksullar i\u00e7in bir hak vard\u0131 (ve onu g\u00f6n\u00fcl r\u0131zas\u0131yla ay\u0131r\u0131p verirlerdi. Asla cimrilik ve bencillik etmezlerdi.)” <\/em><\/strong>(Z\u00e2riy\u00e2t: 15-19)<\/span><\/p>\n

“Ey iman edenler! Allah’tan korkun (isyan etmekten sak\u0131n\u0131n) ve O’na (yakla\u015ft\u0131racak ve zafere ula\u015ft\u0131racak) vesile (\u00e7are ve y\u00f6ntem) aray\u0131n; (bu ama\u00e7la) O’nun yolunda cihad edin. (B\u00f6ylece) Umulur ki kurtulu\u015fa erersiniz.” <\/span><\/em><\/strong>(Maide: 35) <\/span><\/p>\n

\u00d6zet olarak; m\u00fcflih olmak ve kurtulu\u015fa ula\u015fmak i\u00e7in hem m\u00fc’min, hem m\u00fcslim, hem muttaki, hem muhsin, hem muhlis ve de mutlaka muslih ve m\u00fccahit olmak gerekmektedir.<\/span><\/p>\n

Unutulmas\u0131n ki; Kur’an’da \u00f6v\u00fclen ve emredilen bu s\u0131fatlar de\u011fi\u015fik kimselere ait meziyetler olmay\u0131p, d\u00fcnya ve ahiret saadetine talip her M\u00fcsl\u00fcmanda mutlaka bulunmas\u0131 gereken \u00f6zelliklerdir. Daha do\u011frusu bir m\u00fc’minin de\u011fi\u015fik cephelerden g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleridir.<\/span><\/p>\n

Ne mutlu dinini ciddiye alan ve cennet i\u00e7in haz\u0131rlanan salih ve muslih kullara!..<\/span><\/p>\n

Ve ne mutlu bir m\u00fcr\u015fid-i k\u00e2milin terbiyesinde ve tarikat mektebinde ilm-i led\u00fcn okuyanlara!.. <\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\n

[1]<\/a> Kaynak: John Horgan, The Undiscovered Mind: How the Human Brain Defies Replication, Medication, and Explanation, New York:Free Press, 1999, s. 258-259<\/span><\/p>\n

[2]<\/a> Kaynak: William A. Dembski, Converting Matter into Mind, 1998, www.arn.org<\/span><\/p>\n

[3]<\/a> Kaynak: Cumhuriyet Bilim Teknik Dergisi, 7 Temmuz 2001, say\u0131 746, s. 18; DerSpiegel, 1\/2001, Nilg\u00fcn \u00d6zba\u015faran Dede<\/span><\/p>\n

[4]<\/a> Ra\u015fid el-\u0130sfah\u00e2n\u00ee, el-M\u00fcfred\u00e2t) Garibil-Kur’\u00e2n, M\u0131s\u0131r 1961, “ruh” md.<\/span><\/p>\n

[5]<\/a> Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r, Hak Dini Kur’\u00e2n Dili, V, 3125<\/span><\/p>\n

[6]<\/a> M. Grant Gross, Oceanography, A View of Earth, 6. bask\u0131, Englewood Cliffs, Prentice-Hall Inc., 1993, s. 205<\/span><\/p>\n

[7]<\/a> Rod R. Seeley, Trent D. Stephens, Philip Tate, Essentials of Anatomy & Physiology, 2. bask\u0131, Mosby-Year Book Inc., St. Louis, 1996, s. 211; Charles R. Noback, N. L. Strominger, R. J. Demarest, The Human Nervous System, Introduction and Review, 4. bask\u0131, Lea & Febiger, Philadelphia, 1991, ss. 410-411<\/span><\/p>\n

[8]<\/a> Kaynak: \u0130lmi Mercek – \u015eubat 2007<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 Allah’\u0131n Varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u0130nsan\u0131n Yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n Delillerinden: RUH’UN HAK\u0130KAT\u0130 VE OLGUNLA\u015eMA S\u00dcREC\u0130 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1- Materyalistler, Ruhun Kayna\u011f\u0131n\u0131 Neden A\u00e7\u0131klamaktan Acizdir? \u00a0Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve canl\u0131lar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ink\u00e2r eden materyalist felsefe, insan\u0131n ruhuna ait \u00f6zelliklerin kayna\u011f\u0131n\u0131 asla a\u00e7\u0131klayamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, materyalist felsefede sadece maddenin varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. Materyalistler, madde d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 reddettikleri i\u00e7in ruhun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmemek konusunda […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-11734","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11734","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11734"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11734\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11734"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11734"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11734"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}