<\/p>\n
FERT VE CEM\u0130YETTE BOZULMA<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n \u0130nsan\u0131n yozla\u015fmas\u0131; asli f\u0131trat\u0131ndan, tabii yap\u0131s\u0131ndan ve yarat\u0131l\u0131\u015f amac\u0131ndan uzakla\u015fmas\u0131 demektir. Ahlâks\u0131z, zararl\u0131 ve asalak bir tip haline gelmesidir. Kanser hücreleri gibi, toplumun di\u011fer üyelerine kar\u015f\u0131 uyumsuz, huzursuz ve sorumsuz bir tav\u0131r sergilemesidir. Kendisine, ailesine, yak\u0131n çevresine, ülkesine ve insanl\u0131k âlemine kar\u015f\u0131 sevgi ve sayg\u0131s\u0131n\u0131 yitirmesidir. Burada, insan\u0131 içinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumdan asla ayr\u0131 dü\u015fünmemek gerekir. Çünkü “olgunla\u015fma” da, “yozla\u015fma” da, toplumla birlikte gerçekle\u015fir. “\u0130nanan insanlar (toplulu\u011fu), tu\u011flalar\u0131 birbirine destek veren binalar gibidir.”<\/em><\/span><\/strong> “Mü’minlerin birbirine merhamet ve meveddeti (sevgi ve deste\u011fi), bir azas\u0131 rahats\u0131zland\u0131\u011f\u0131nda, iyile\u015finceye kadar di\u011fer bütün organlar\u0131n\u0131n onun ac\u0131s\u0131na i\u015ftirak etti\u011fi bir beden misalidir.”[1] <\/em><\/strong>mealindeki hadisler de bu gerçe\u011fi dile getirmekte, “fert”<\/strong>lerin “cemiyeti”<\/strong> olu\u015fturan hücreler yerinde oldu\u011funu ifade etmektedir. \u0130\u015fte bunun içindir ki, hasta hücreler vücut sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye soktu\u011fu gibi, hasta vücutlarda da sa\u011flam hücrelerin üretilmesi güçle\u015fecektir. “Kesinlikle Allah, kendi nefis (öz)lerinde olan\u0131 de\u011fi\u015ftirinceye kadar, bir toplulukta olan\u0131 de\u011fi\u015ftirmez”[2] <\/em><\/strong>ayeti de bu gerçe\u011fe dikkat çekmektedir. Yani fert fert kullar bozulunca, tabiat\u0131yla toplumlar\u0131n da yozla\u015faca\u011f\u0131n\u0131… Ve yine nefisler kendini de\u011fi\u015ftirip düzelince, kavimlerin de geli\u015fip güçlenece\u011fini haber vermektedir. Özetle, \u0130slam her toplumu “canl\u0131 bir vücut”<\/strong> gibi görmektedir.<\/span><\/p>\n \u0130nsan\u0131n iyi veya kötü bütün davran\u0131\u015flar\u0131, onun dü\u015füncelerinin bir neticesidir. Yararl\u0131 veya zararl\u0131 bütün giri\u015fim ve gayretleri onun inanç ve ideallerinin bir meyvesidir. K\u0131saca insan\u0131n fiziki hareketleri, onun fikri mertebesinin ve halet-i ruhiyesinin ürünleridir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, insanlar\u0131n sosyolojik tav\u0131r ve tepkileri, onlar\u0131n psikolojik yap\u0131lar\u0131n\u0131n gere\u011fi ve göstergesidir. Öyle ise, insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek için, önce dü\u015fünceleri de\u011fi\u015ftirilmelidir… Faaliyetlerini düzeltmek istediklerimizin önce fikirlerini de\u011fi\u015ftirip düzeltmelidir. Yani beden e\u011fitiminden önce, beyin e\u011fitimi gerekli ve önemlidir. Çünkü önce beyinleri uyu\u015fturulup köreltilmeyen toplumlar\u0131 kölele\u015ftirmek de… Beyinleri uyand\u0131r\u0131l\u0131p diriltilmeyen toplumlar\u0131 özgürle\u015ftirmek de imkâns\u0131z gibidir. Evet; bak\u0131\u015f aç\u0131lar\u0131 ve dü\u015fünce tarzlar\u0131 insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, olaylara yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ve sonuçlar\u0131n\u0131 temelinden de\u011fi\u015ftirmektedir. Yani fiili ve fiziki durum, fikri duruma göre \u015fekillenmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Hz. Peygamber Efendimizin, Müslüman olmak üzere huzuruna gelen Nuaym Bin Mes’ud’a:<\/span><\/strong> \u015eimdilik iman\u0131n\u0131 ve \u0130slam’\u0131n\u0131 gizlemesini… Mekke mü\u015frikleriyle, Beni Kureyza Yahudilerini birbirine dü\u015fürmesini<\/em><\/strong> istemesi ve böylece Hendek ku\u015fatmas\u0131n\u0131 Müslümanlar\u0131n lehine çevirmesi… Yani Yahudi ve mü\u015friklerin fikirlerini etkileyip yönlendirerek, ekonomik ve teknolojik güçle ba\u015far\u0131lamayan\u0131, psikolojik ve stratejik bir giri\u015fimle elde etmesi, bunun tarihi bir örne\u011fidir. Bugünkü Amerika’n\u0131n d\u0131\u015f politika stratejisi de, “yabanc\u0131 devlet adamlar\u0131n\u0131n iradelerini etkileyip büyüleme ve kendi ç\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda yönlendirme”<\/em><\/strong> temelinde yürütülmektedir. Kendisine meydan okuyan bir köylüyü öldürmeye giden Herkül’ü, köylünün ak\u0131ll\u0131 han\u0131m\u0131n\u0131n bir hilesi ürkütmü\u015f ve geri çevirmi\u015ftir. \u015eöyle ki; gece köylünün evini basan Herkül’e, köylünün han\u0131m\u0131 yorgan\u0131n alt\u0131ndan görünen kocas\u0131n\u0131n ayaklar\u0131n\u0131 göstererek: “Hi\u015ft, yava\u015f ol çocu\u011fumuz uyanacak! \u015eimdi babas\u0131 arslan av\u0131ndan dönünce ve seni burada görünce parçalar!”<\/em> demi\u015f, Herkül; “çocu\u011fun ayaklar\u0131 böyleyse, babas\u0131 dev gibidir”<\/em> diye dü\u015fünüp, korku ve tela\u015fa dü\u015ferek oray\u0131 terk etmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Bunun gibi; Firavun hesab\u0131na Hz. Musa’y\u0131 alt etmek üzere meydana ç\u0131kan sihirbazlar sabah üzeri: “Firavun’un izzet ve hâkimiyeti (üzerine yemin ederiz ki) kesinlikle biz galip gelece\u011fiz (ve Musa’y\u0131 yenip peri\u015fan edece\u011fiz!)”[3] <\/em><\/strong>\u015feklinde hava atarken, bir müddet sonra; “Biz âlemlerin Rabbine iman ettik” <\/em>diyerek Firavun’un tehditlerine kar\u015f\u0131: “Hiç zarar\u0131 yok! (Elinden geleni geri koyma) Çünkü biz (anlad\u0131k ve inand\u0131k ki) Rabbimize dönücüleriz”[4] <\/em><\/strong>diye hayk\u0131rmalar\u0131, yani tam aksi bir tutum tak\u0131nmalar\u0131, onlar\u0131n fikri yap\u0131lar\u0131ndaki de\u011fi\u015fim sebebiyledir. Hâlbuki sihirbazlar\u0131n hem bilgi ve becerileri, hem de bedeni güçleri aynen eskisi gibidir. Zahiren her \u015fey yerindedir ama, ruhen bir devrim gerçekle\u015fmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Olumlu ve onurlu dü\u015fünceler, büyük hay\u0131rlara ve ba\u015far\u0131lara yönlendirdi\u011fi gibi, kötü ve karamsar dü\u015fünceler ve as\u0131ls\u0131z vehim (\u015füphe ve endi\u015fe)ler de insanlar\u0131 sürekli köstekleyecek, köreltecek ve kirletecektir. Bu nedenle, özellikle ve öncelikle toplumun psikolojik yap\u0131s\u0131n\u0131, yani ruh ve inanç dünyas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip düzeltmekle i\u015fe ba\u015flanmas\u0131 gerekir. Psikolojik dünyas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremedi\u011fimiz toplumun, sosyolojik yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye çal\u0131\u015fmam\u0131z bo\u015funa bir gayrettir.<\/span><\/strong><\/p>\n Bir insan\u0131n kalbinin, ci\u011ferlerinin ve kan dola\u015f\u0131m sisteminin çal\u0131\u015fmas\u0131, nas\u0131l irademiz d\u0131\u015f\u0131nda ve otomatikman gerçekle\u015fiyorsa… Bunun gibi nefislerimizde kökle\u015fip karakter haline gelen baz\u0131 fikirler de, olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda böyle otomatikman tepki vermeye müsaittir. Ve biz fark\u0131nda olmadan devreye girmektedir. Nefsimize (gönül iklimine) girip yerle\u015fen ve tekrar edilerek al\u0131\u015fkanl\u0131k ve ahlâk haline gelen iyi veya kötü dü\u015füncelerin, do\u011fru veya yanl\u0131\u015f kanaatlerin, zamanla benli\u011fimizi \u015fekillendirmeye ve gayriihtiyari devreye girip bizi yönlendirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 görülecektir. \u0130\u015fte nefsimizin (ruhi bedenimizin) derinliklerine sinmi\u015f ve kökle\u015fmi\u015f baz\u0131 yanl\u0131\u015f dü\u015fünce ve de\u011ferleri belirleyip bunlar\u0131 düzeltmek elbette zordur, ama imkâns\u0131z da de\u011fildir… Ve bunu ba\u015faramayan, asla kurtulu\u015fa eri\u015femeyecektir. Bunun için de, Kur’an terazisinde gerçek tart\u0131m\u0131z\u0131 ve psikolojik ayar\u0131m\u0131z\u0131… Çevresel, bölgesel ve evrensel \u015fartlar\u0131m\u0131z\u0131… Sorunlar\u0131m\u0131z\u0131, imkân ve f\u0131rsatlar\u0131m\u0131z\u0131 çok iyi te\u015fhis ve tespit edip; sistemli, sürekli ve yürekli bir tedaviye giri\u015fmemiz gerekir. Çünkü biz “nefislerimizde olan (yanl\u0131\u015fl\u0131k ve yamukluklar\u0131) de\u011fi\u015ftirip düzeltmedikçe, Allah cemiyetimizdeki (sistem ve yönetimdeki) haks\u0131zl\u0131klar\u0131 ve aksakl\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015ftirip düzeltmeyecektir.”[5] <\/em>Ve unutmayal\u0131m ki bu ayet, ki\u015fisel de\u011fil toplumsal dirili\u015f ve de\u011fi\u015fime i\u015faret etmektedir. Yani, “biz fert fert e\u011fitilir, düzelir ve kendimizi \u0131slah edersek, cemiyetimiz ve sistemimiz de kendili\u011finden düzelir” mant\u0131\u011f\u0131 geçersizdir. <\/span><\/strong><\/p>\n Gerçek ve örnek bir devrim ve de\u011fi\u015fim için, Efendimizin \u015fu üç merhaleyi izledi\u011fi görülmektedir;<\/span><\/strong><\/p>\n 1- Mekke’de 12 y\u0131l boyunca, önce nefislerini de\u011fi\u015ftirmi\u015f, düzeltmi\u015f ve kendisini disiplinize edebilmi\u015f, say\u0131s\u0131 çok az bir “çekirdek kadronun<\/strong>” yeti\u015fmesi ve pi\u015fmesi için NEFS\u0130 MÜCADELE<\/strong> dönemi, yani; FERD\u0130 VE F\u0130KR\u0130 E\u011e\u0130T\u0130M <\/strong>süreci,<\/span><\/p>\n 2- Ard\u0131ndan Medine’de 11 y\u0131l kadar, devlet ve hükümet imkânlar\u0131na kavu\u015fmak, hürriyet ve hâkimiyet f\u0131rsat\u0131n\u0131 yakalamak üzere, te\u015fkilat düzeni ve disiplini içerisinde, S\u0130YAS\u0130 VE ASKER\u0130<\/strong> mücadele süreci,<\/span><\/p>\n 3- Mekke Fethi’nden sonra ise 1 y\u0131l kadar da devlet ve hükümet imkânlar\u0131yla TOPYEKÛN ISLAH VE \u0130R\u015eAT<\/strong> süreci…<\/span><\/p>\n Mekke’de 12 y\u0131l boyunca sadece yakla\u015f\u0131k 100 ki\u015finin, Medine döneminde 11 y\u0131l boyunca 10 bin ki\u015finin; ama fetihten sonra 1 y\u0131lda 100 bin ki\u015finin iman etmesi ve Hak yola girmesi, bu süreçlerin gere\u011fini ve etkinli\u011fini aç\u0131kça göstermektedir. Toplumun \u0131slah\u0131nda ve de\u011fi\u015fimlerin ba\u015far\u0131lmas\u0131nda bu “çekirdek kadro”,<\/strong> meyveli ve muazzam bir a\u011fac\u0131n yeti\u015fmesindeki “tohum-çekirdek”<\/strong> gibidir. Bir insan\u0131n olu\u015fumunda, anne rahmindeki ilk “hücreler” <\/strong>yerindedir. Bu çekirdek kadronun say\u0131s\u0131 azd\u0131r ama, sa’yi (gayreti ve görevi) çok önemlidir.<\/span><\/p>\n “(Bu zorlu emirleri) Onlardan az bir k\u0131sm\u0131 hariç (di\u011ferleri) yapamazlard\u0131.”[6]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “Kullar\u0131m içinde \u015fükredenleri (nimet ve f\u0131rsatlar\u0131m\u0131n gere\u011fini yerine getirenleri) çok azd\u0131r.”[7] <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “Sonra pek az\u0131n\u0131z hariç, verdi\u011finiz sözden yüz çevirip cayd\u0131n\u0131z.”[8]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “\u0130çlerinden biraz\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, onlardan sürekli ihanete u\u011fray\u0131p duracaks\u0131n.”[9] <\/span><\/em><\/strong>gibi ayetler çok aç\u0131k \u015fekilde, her devirde, \u0130slami ve insani de\u011fi\u015fim hareketlerindeki sad\u0131k, samimi ve seviyeli “çekirdek kadro”nun say\u0131ca çok az olaca\u011f\u0131n\u0131 zaten haber vermektedir.<\/span><\/p>\n “Pek az\u0131 iman ediyorlar!”[10] “Ne de az tezekkür ediyor (okuyup dü\u015fünüyor)sunuz!”[11] “Hay\u0131r, onlar\u0131n anlay\u0131\u015f ve kavray\u0131\u015flar\u0131 çok azd\u0131r.”[12] <\/span><\/em><\/strong>gibi ayetler de, yine gerçekten inanan, ara\u015ft\u0131ran ve anlayanlar\u0131n çok az oldu\u011funu bildirmektedir.<\/span><\/p>\n “\u0130çinizde sabreden yirmi (ki\u015fi) bulunursa, iki yüz (ki\u015fiyi) ma\u011flup edebilir. Ve e\u011fer içinizden yüz (sab\u0131rl\u0131 ve inançl\u0131 ki\u015fi) bulunursa, inkârc\u0131lardan binini yenebilir. Ve \u015fimdi Allah sizden (yükünüzü) hafifletti. Sizden bin sab\u0131rl\u0131 ki\u015fi (onlar\u0131n) iki binini yenebilir.”[13]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Ayetleri ise, hem iman ehli ve kaliteli bir azl\u0131\u011f\u0131n, inançs\u0131z ve sab\u0131rs\u0131z kalabal\u0131klara galip gelece\u011fini bildirdi\u011fi gibi, hem de say\u0131n\u0131n artt\u0131kça özgül a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dü\u015fece\u011fini haber vermektedir. Çünkü önce inançl\u0131 yirmi ki\u015finin; inkârc\u0131 iki yüz ki\u015fiye galip gelece\u011fi ifade edilirken, yani bir mü’minin on kâfirle ba\u015f edece\u011fi söylenirken, daha sonra say\u0131 bine ç\u0131k\u0131nca, on bin kâfir yerine iki bin kâfirle ba\u015f edebilece\u011fi bildirilmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Demek ki, nicelik (kemiyet) artt\u0131kça, nitelik (keyfiyet) azalma göstermektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Ve zaten, önemine binaen Kur’an’da 2 tam sayfada anlat\u0131lan Talut ve Calut olay\u0131nda, çe\u015fitli deneme ve elemeler sonucu dökülerek yüzde bire dü\u015fen sad\u0131k ve samimi çekirdek kadronun ayetle\u015fmi\u015f ifadesiyle; “Nice az (ama öz bir) topluluk, çok daha kalabal\u0131k (ve kuvvetli bir) toplulu\u011fa, Allah’\u0131n izniyle galip gelmi\u015ftir.”[14] <\/em><\/strong>Ne var ki, bir toplumu \u0131slah ve yeniden in\u015fa etmek… Kâmil bir devrimi ve Adil bir Düzeni gerçekle\u015ftirmek isteyenler, önce Sünnetullah denen tabii yasalara ve tarihi kurallara uymak mecburiyetindedir. Bunun için de toplumun kültürel ve geleneksel de\u011ferlerini… Ekonomik ve sosyal düzenini… Ahlâki ve siyasi problemlerini çok iyi bilmeleri… Do\u011fru ve doyurucu projeler, uygun ve uygulanabilir çareler üretmeleri gerekir. Bu konularda yaz\u0131l\u0131 ve canl\u0131 tüm kaynaklara müracaat edilmelidir. Çünkü bir konuda uzmanlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131p yazd\u0131\u011f\u0131 ve anlatt\u0131\u011f\u0131 her “Sözü dinleyen ve en güzelini yerine getiren kullar\u0131m\u0131 müjdele!.. \u0130\u015fte onlar, Allah’\u0131n kendisine hidayet etti\u011fi kimselerdir ve onlar gerçek ak\u0131l sahipleridir.”[15]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Ciddi ve cesaretli bir ara\u015ft\u0131rma ve planlama yapmadan… Yeterli ve yürekli ekip ve elemanlarla, sürekli ve sistemli bir program uygulanmadan… Öyle kabataslak bilgiler ve yar\u0131m yamalak giri\u015fimlerle toplum mühendisli\u011fine ve siyaset bilimcili\u011fine soyunanlar, belki çabuk sivrilecek… Ama ondan daha da erken silinip gidecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n “Biz Müslüman\u0131z… Halis niyetli insanlar\u0131z… Hay\u0131r ve hizmet için yola ç\u0131km\u0131\u015f\u0131z… Öyle ince hesaplara, derin ve detayl\u0131 plan ve haz\u0131rl\u0131klara, düzenli ve disiplinli te\u015fkilatlara gerek duymay\u0131z… Hemen bir ucundan i\u015fe koyulmal\u0131y\u0131z… Allah’\u0131n bizi ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131laca\u011f\u0131na inanmal\u0131y\u0131z!..”<\/span><\/em><\/strong> gibi sloganik sözlerin ve Sünnetullah’a (do\u011fal ve sosyal yasalara) uymayan giri\u015fim ve gayretlerin, hüsran ve pi\u015fmanl\u0131kla sonuçlanaca\u011f\u0131 kesindir. Çünkü; “Bu sizin kuruntular\u0131n\u0131za ve kitap ehlinin kuruntular\u0131na göre de\u011fildir. Kim kötülük yaparsa (Kur’an’\u0131n ve kâinat\u0131n yasalar\u0131na ayk\u0131r\u0131 davran\u0131rsa) cezas\u0131n\u0131 çekecektir.”[16]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Asla hat\u0131r\u0131m\u0131zdan ç\u0131karmayal\u0131m ki, psikolojik ve sosyolojik yasalar da, aynen biyolojik yasalar gibidir. Bunlar kâfirler için de, mü’minler için de gerekli ve geçerlidir. Nas\u0131l ki su ve hava, hem mü’min hem kâfir için gereklidir… Ve nas\u0131l ki mikroplu ve zehirli \u015feyler mü’min için de kâfir için de tehlikelidir. Bunun gibi, sorumluluk ve gayret… Do\u011fruluk ve adalet… Kanun ve kurallara riayet… Bilgi ve bereket… Mü’min topluma da kâfir topluma da yarar getirir. Ama yalan ve h\u0131yanet… Zulüm ve hakaret… H\u0131rs\u0131zl\u0131k ve rü\u015fvet… Tembellik ve cehalet mü’min topluma da, kâfir topluma da mutlaka zarar verir. Çünkü<\/span><\/strong> “Onlara da, bunlara da, Rabbin nimetinden veririz. Zaten Rabbinin nimeti hiç kimseye yasaklanm\u0131\u015f de\u011fildir.”[17]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Bütün nebiler ve müceddidler, toplumu düzeltip disiplinize etmek… Bozuk, bât\u0131l ve barbar düzeni kald\u0131r\u0131p adil ve asil bir hayat nizam\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek üzere… Yani bir devrim ve de\u011fi\u015fim gerçekle\u015ftirmek gayesiyle gelmi\u015f ve mücadele etmi\u015flerdir. Bu da en ba\u015fta “nefislerde olan\u0131 de\u011fi\u015ftirmek…” Yani ruhen (aklen ve kalben) her türlü \u015firkten, küfürden, kötülükten, nankörlükten, zulümden, zilletten, rezaletten, cehaletten, sefaletten ve esaretten uzakla\u015f\u0131p… Dü\u015fünen, de\u011ferlendiren, do\u011fruyu gören ve sahiplenen, insani ve imani de\u011ferleri için mücadele eden… Hak ve hay\u0131r için didinen… Nefsi duygular\u0131na ve bât\u0131l sistemin dayatmalar\u0131na kar\u015f\u0131 direnen insanlar… Ve bu \u015fuurlu ve sorumlu insanlardan meydana gelen “çekirdek kadrolar” ve halka halka geli\u015fip güçlenen, deneme ve dökülmelerle çelikle\u015fip yoluna devam eden te\u015fkilatlar ve toplumlar olu\u015fturmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n Hak’tan ve hay\u0131rdan uzakla\u015ft\u0131klar\u0131, nefsi isteklerin ve \u015feytani sistemlerin tuza\u011f\u0131na kap\u0131ld\u0131klar\u0131 için; “Daha önceki kavimlere uygulanan Sünnetullah (\u0130lahi yasa) gere\u011fi”[18] <\/em><\/strong>(hürriyet ve haysiyetleri ellerinden giden ve “Hatta gözleri perdelenmi\u015f ve sanki büyülenmi\u015f bir kalabal\u0131k gibi”[19] <\/em><\/strong>sürü mant\u0131\u011f\u0131 ile hareket eden bir toplumu gaflet ve dalâlet uykusundan uyand\u0131rmak, de\u011fi\u015fim önderlerinin en zor görevi ve en zahmetli dönemidir.<\/span><\/p>\n “Bilgisizce hevâlar\u0131na uyan zalim (yönetici)lerin…”[20]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “Allah’tan bir hidayet olmaks\u0131z\u0131n (ve Kur’an’a uymaks\u0131z\u0131n) kendi hevâlar\u0131yla hareket eden sapk\u0131n ve sapt\u0131r\u0131c\u0131 (ilim ve ir\u015fat ehli geçinen istismarc\u0131) kimselerin…’’[21]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Ve “Kötü amelleri kendilerine süslü gösterilen nefsü hevâs\u0131na esir olmu\u015f (halk) kesimlerinin…”[22]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “Din”<\/span><\/strong> <\/span>diye, atalar\u0131ndan ve do\u011fup büyüdükleri ortamdan ö\u011frendikleri ve taklit ettikleri gelenek ve görenekleri benimseyen \u015ferikci ve \u015fekilcilerin… Ve \u0130slam’\u0131 fantezi bir aksesuar olarak de\u011ferlendiren ve “nefislerinde olan\u0131 de\u011fi\u015ftirmek” üzere kendilerine gelen davetçilere “Siz atalar\u0131m\u0131z\u0131, üzerinde buldu\u011fumuz (ve tâbi oldu\u011fumuz düzen ve de\u011ferler gibi) \u015feyden, bizleri çevirmek için mi geldiniz?”[23] <\/em><\/strong>diye inatla direnen yobaz ve gericilerin hep birlikte din ve de\u011fi\u015fim önderlerine kar\u015f\u0131 hücuma geçmeleri… Ama granit kayalara çarpan dalgalar misali da\u011f\u0131l\u0131p geri çekilmeleri ve sonunda, önceleri inkâr ve itiraz ettikleri bu lider \u015fahsiyetlere zamanla itaat eder hale gelmeleri, imtihan\u0131n s\u0131rl\u0131 hikmeti ve Allah’\u0131n de\u011fi\u015fmez sünnetidir. Ve zaten “Ak\u0131l”<\/strong> ve “Sünnet”,<\/strong> Kur’an’da ar\u0131zi de\u011fil merkezi kavramlar olarak s\u0131kça geçmektedir. Yani akl\u0131m\u0131z\u0131 kullanmak, her konuda ara\u015ft\u0131r\u0131p anlamaya çal\u0131\u015fmak ve böylece her türlü hareket, hizmet ve ibadetimizi bu \u015fuur ve huzurla yerine getirip ya\u015famak… Bunun yan\u0131nda, her i\u015fimizi ve giri\u015fimimizi Sünnetullah’a (do\u011fal ve sosyal yasalara) uygun yapmaya çal\u0131\u015fmak, hem kulluk görevi hem de ba\u015far\u0131 ve bereketin gere\u011fidir. Hz. Peygamber Efendimiz de; “Siz ayn\u0131 gemide yolculuk yapan kimseler gibisiniz… Baz\u0131lar\u0131n\u0131n bilmeden ve dü\u015fünmeden kolay su almak üzere gemiyi delmeye kalk\u0131\u015fmalar\u0131na göz yumarsan\u0131z, hep birlikte bat\u0131p gidersiniz!”<\/em><\/strong> mealindeki Hadis-i \u015eerifiyle, toplumsal yasalar\u0131n tabiat kanunlar\u0131na benzedi\u011fine i\u015faret etmektedir. Çünkü geminin yüzmesi ve batmas\u0131 fiziki kanunlara, cemiyetin düzelmesi ve yozla\u015fmas\u0131 da fikri kanunlara tâbidir.<\/span><\/p>\n Fertlerin psikolojik, cemiyetin ise sosyolojik yap\u0131s\u0131 ile; evrenin ve maddi bedenin yap\u0131s\u0131 ve ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 kanunlar aç\u0131s\u0131ndan büyük bir benzerlik sezilmektedir. Zaten bunun için Efendimiz; “Elmüslimune Kerreculilvahid” Müslüman toplumun bir tek ki\u015fi gibi oldu\u011funu söylemektedir. Bir vücut nas\u0131l temiz g\u0131dalardan ve mikroplardan farkl\u0131 \u015fekilde etkilenirse, bir toplum da ahlâki safiyet veya zafiyetlerden o nispette etkilenecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n Efendimizin verdi\u011fi gemi örne\u011fine dönelim: Bir sinek, gemi gibi bir bine\u011fi elbette deviremez!.. Ancak bir taraf\u0131na kondu\u011funda hesaba kat\u0131lmayacak kadar çok az da olsa, geminin hassas dengesinde bir de\u011fi\u015fiklik yapaca\u011f\u0131 da inkâr edilemez!.. Ve yine bir sinek, koca bir ine\u011fi yenemez!.. Ama hassas yerlerini \u0131s\u0131r\u0131p, onu huzursuz edip h\u0131rç\u0131nla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 da göz ard\u0131 edilemez… Öyle ise, toplumsal de\u011fi\u015fim sürecinde ve özellikle “çekirdek kadro” yerindeki ekip ve elemanlar\u0131n, sorunlara ve sorumluluklar\u0131na “sinek kadar önemsiz” diye de\u011fil, “sinek kadar da olsa önemli” \u015feklinde yakla\u015fmalar\u0131 ve en ince ayr\u0131nt\u0131lara bile bu titizlikle bakmalar\u0131 gerekir. Hz. Peygamberimizin; “mü’min, sinek kanad\u0131 kadar hatas\u0131n\u0131 bile, her an ba\u015f\u0131na dü\u015febilecek \u015fekilde ince bir k\u0131lla ba\u011fl\u0131 de\u011firmen ta\u015f\u0131 gibi görendir.<\/em> (Maddi ve manevi her türlü tehdit ve tehlikeye kar\u015f\u0131 böylesine tedbirli ve dikkatli hareket edendir.) Münaf\u0131k ise, da\u011flar gibi günah ve ay\u0131plar\u0131n\u0131 (isyan ve ihmalkârl\u0131klar\u0131n\u0131) bile, sivrisinek gibi hafif ve zarars\u0131z gören ve basite indirgeyendir.” <\/em>mealindeki Hadis-i \u015eerifi bu konuda bize pek önemli dersler vermektedir. Evet çok basit ve milimetrik bir gev\u015feklik, s\u0131k\u0131lmas\u0131 gereken bir somunu i\u015fe yaramaz hale getirebilir. Bir somun, bütün bir motoru devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakabilir. Motor çal\u0131\u015fmay\u0131nca koca bir vapur yerinde hareketsiz kalabilir ve hatta batabilir.<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte bu yüzden “çekirdek kadro”<\/em><\/strong>yu olu\u015fturan ekip ve elemanlar\u0131n çok, ama çok iyi yeti\u015fmeleri, pi\u015fmeleri, gizli aç\u0131k kirlerden ve bozuk fikirlerden ar\u0131n\u0131p temizlenmeleri ve en hassas motorun parçalar\u0131 gibi, birbirine kenetlenmeleri gerekmektedir. Bu ekip için as\u0131l tehlike ise \u0130blis gibi; vekillik, halifelik, liderlik, birincilik ve bencillik vb. \u015feytani duygulara kap\u0131l\u0131p haset ve h\u0131yanet damar\u0131yla birbirine dü\u015fmeleridir. Yoksa, tembellik, tehircilik, ürkeklik, emre itaatsizlik gibi durumlar da yanl\u0131\u015f ve y\u0131prat\u0131c\u0131d\u0131r ama, kalbi kaypakl\u0131klar kadar tahrip edici de\u011fildir. Hz. Adem’in zellesi de bu cinstendir. Yani “yasaklanan meyveyi yemekle” sanki içtihat hatas\u0131yla ve güne\u015f batt\u0131 zann\u0131yla orucunu bozup iftar etmek gibidir. Bu özel hizmet ve fazilet ekibinin elemanlar\u0131 Ensar ve Muhacir misali; “Birbirlerini Allah için sever ve sahiplenirler. Birbirlerine yapt\u0131klar\u0131 iyilik ve ikramlardan dolay\u0131, nefislerinde k\u0131skançl\u0131k ve pi\u015fmanl\u0131k hissetmezler. Hatta, kendileri (maddi) bir ihtiyaç (veya makam ve hürmet gibi bir arzu ve i\u015ftiyak) içinde olsalar bile (dava arkada\u015flar\u0131n\u0131) öz nefislerine tercih ederler. Böylece her kim nefsinin cimri ve bencil tutkular\u0131ndan korunmu\u015fsa, i\u015fte onlar kurtulu\u015f ehlidirler.”[24] <\/em><\/strong>ayetinin ö\u011fretti\u011fi yüksek ahlâk ve anlay\u0131\u015f sahipleridir.<\/span><\/p>\n “\u0130çinizden hayra ça\u011f\u0131ran, ma’rufu (iyilik ve adaleti) emredip, münkerden (kötülük ve zulümden) sak\u0131nd\u0131ran bir “ümmet” bulunsun. As\u0131l felaha erenler bunlard\u0131r.”[25] <\/span><\/em><\/strong>ayeti de bu çekirdek kadroya dikkat çekmektedir. Ayette geçen “Ümmet”;<\/em> itaat disiplini ve sürekli irtibat düzeni içinde bir araya gelmi\u015f, kaliteli, kabiliyetli ve karakterli te\u015fkilat ve topluluk anlam\u0131nda emredilmi\u015ftir. \u0130\u015fte bu çekirdek kadronun ve onun alt kümesi say\u0131labilecek özel dostluk ve dayan\u0131\u015fma grubunun, sevab\u0131 da, sorumlulu\u011fu da oldukça yüksektir. Çünkü te\u015fkilat ve toplum, bir bak\u0131ma bu çekirdek kadronun safl\u0131\u011f\u0131na, sadakatine ve sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na göre \u015fekillenecektir. Evet bu çekirdekteki güzel özellik ve farkl\u0131l\u0131klar da, gizli hastal\u0131klar da, ileride bütün vücuda sirayet edecektir. Bu özel ekibe dâhil fertlerin en çok dikkat etmeleri gereken husus: Bu ekiple ve \u015fahs-\u0131 manevisiyle münasebet ve samimiyetini gev\u015fetmemek ve kalbi alâkas\u0131n\u0131 kesmemektir. Aksi halde kan ve sinir damarlar\u0131 t\u0131kanan organlar\u0131n kangrenle\u015fip bedenden kopmalar\u0131 gibi bir sonuç kaç\u0131n\u0131lmaz olabilir. Zafer kazanan bir bölü\u011fü tebrik için, hepsi ad\u0131na onlar\u0131n komutan\u0131yla tokala\u015fan padi\u015fah\u0131n iltifat\u0131, nas\u0131l ki hepsine yap\u0131lm\u0131\u015f gibidir, i\u015fte samimi ekipteki bir ferde yap\u0131lan maddi ve manevi ikramlar ve makamlar da, sanki her birine yap\u0131lm\u0131\u015f kabul edilmeli ve sevinmelidir. Rüyalar bile buna dâhildir.<\/strong><\/span><\/p>\n Anlatmaya çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z tabii kaideleri ve tarihi tecrübeleri dikkate almadan… Psikolojik, sosyolojik ve biyolojik yasalar\u0131 (yani Sünnetullah’\u0131) hesaba katmadan… \u0130mams\u0131z ve ihtimams\u0131z (lidersiz ve ciddiyetsiz)… Plans\u0131z ve programs\u0131z… Te\u015fkilats\u0131z ve altyap\u0131s\u0131z… Gerekli ekipman ve imkân\u0131 haz\u0131rlamadan, sadece gençlerin ve iyi niyetli kimselerin his ve heyecanlar\u0131n\u0131 co\u015fturup pe\u015fimizde ko\u015fturarak, nice hizmetlerin hezimetle sonuçland\u0131\u011f\u0131… \u0130mkân, eleman ve zaman israf\u0131ndan ve sonunda ümitsizlik girdab\u0131na yuvarlanmaktan ba\u015fka i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 bir gerçektir. Çünkü sorun sadece fedakârl\u0131k ve kahramanl\u0131k sorunu de\u011fildir.<\/span><\/strong><\/p>\n Kur’an’daki evrensel boyutlu pek çok ayetlerin… \u0130bret ve hikmet dolu ö\u011fütlerin, hep kapsam\u0131n\u0131 daraltarak ve belli bir kavme veya kesime has sanarak yorumlamak, bir türlü a\u015famad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir eksikliktir. Çünkü: Bozuk ve bencil fikirlerin… Ahlâki çöküntü ve fakirliklerin… Taklitçilik ve fantezilerin… Dü\u015fman ideolojilerin ve anar\u015fik faaliyetlerin bunaltt\u0131\u011f\u0131 ve at\u0131l b\u0131rak\u0131p aptalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kalabal\u0131klar, toplumsal bir maraza, yani sosyal ve sepici bir hastal\u0131\u011fa yakalanm\u0131\u015f gibidir. Ve Kur’an bu yozla\u015fman\u0131n her ça\u011fda görülebilece\u011fine dikkat çekmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n “Onlar\u0131n kalplerinde maraz vard\u0131r. Allah da hastal\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.”[26] <\/span><\/em><\/strong>gibi ayetler de ki\u015fiselden ziyade toplumsal maraza i\u015faret etmektedir. Bir toplum organizmas\u0131n\u0131n hastalan\u0131p yozla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n en önemli göstergesi, inanç ve ideallerine tamamen ters bir hayat sürmeleri… Yani imanlar\u0131yla nizamlar\u0131n\u0131n… Kitaplar\u0131yla ahlâklar\u0131n\u0131n… Yalvaç (peygamber)leriyle ya\u015famlar\u0131n\u0131n uyumsuz ve uygunsuz hale gelmesidir<\/strong>. Bir insan\u0131n nefsine ve çevresine yapaca\u011f\u0131 en büyük kötülük… Kendisinin, toplum bünyesinin bir üyesi ve evrenin bir ö\u011fesi oldu\u011fu gerçe\u011fini unutup, Kur’an ve kâinat yasalar\u0131na ayk\u0131r\u0131, kanser hücreleri gibi uyumsuz, sorumsuz ve ba\u015f\u0131bo\u015f hareket etmesidir. Böylece sevgisiz, samimiyetsiz ve seviyesiz bir duruma dü\u015fmektedir. Bu nedenle anl\u0131yoruz ki, as\u0131l problem inanç problemi de\u011fil, insan problemidir. De\u011fi\u015fmesi gereken -hâ\u015fâ- \u0130SLAM de\u011fil, Müslümanl\u0131k iddias\u0131ndaki ki\u015filerdir. Gerçek iman\u0131n yerini, zan ve ihtimaller… Sünnetullah’a uygun sistemli ve sürekli hizmetlerin yerini ham hayaller… \u0130lim ve irfan\u0131n yerini bir sürü hurafeler ald\u0131\u011f\u0131 içindir ki Rabbimiz “nefislerimize yerle\u015fmi\u015f kirleri ve bozuk fikirleri temizleyip de\u011fi\u015ftirmemizi”<\/em><\/strong> istemektedir.<\/span><\/p>\n “\u0130man edenlerin Allah’\u0131n (hüküm ve haberlerini, nimet ve hikmetlerini dü\u015fünmek) ve Hakk olarak indirilen Zikri (Kur’an’\u0131 dikkatle okuyup anlamaya ve gere\u011fini uygulamaya gayret etmek) için, kalplerinin sayg\u0131 ve kayg\u0131 ile yumu\u015fayaca\u011f\u0131 zaman hâlâ gelmedi mi? (Sak\u0131n) Müslümanlar, bundan önce kendilerine kitap verilip de, sonra üzerlerinden uzun bir süre geçti\u011finden böylece kalpleri kat\u0131la\u015fm\u0131\u015f (ve Hakk dinden uzakla\u015fm\u0131\u015f) bulunanlar gibi olmas\u0131nlar! Ki onlar\u0131n ço\u011fu da fas\u0131k (günah ve kötülü\u011fe dalm\u0131\u015f olduklar\u0131ndan kitaplar\u0131n\u0131 yozla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve yoldan ç\u0131km\u0131\u015f)lard\u0131.”[27] <\/span><\/em><\/strong>ayeti, maalesef Müslümanlar\u0131n da, Yahudi ve Hristiyanlar gibi, kitaplar\u0131n\u0131n izinden ve \u0130SLAM’\u0131n özünden ayr\u0131lacaklar\u0131n\u0131 ve yeniden Kur’an’a dönmedikçe kurtulamayacaklar\u0131n\u0131 haber vermektedir. Ve burada mutlaka toplumsal bir de\u011fi\u015fim ve dönü\u015füm ö\u011fütlenmektedir. Dikkat edelim, Cenab-\u0131 Hak; “\u015eüphesiz Allah, bir insan kendi nefsini de\u011fi\u015ftirmedikçe, onun durumunu de\u011fi\u015ftirmez.”<\/em><\/strong> demiyor. “Kesinlikle Allah, kendi nefis (öz)lerinde olan\u0131 de\u011fi\u015ftirmedikçe, bir toplulukta olan\u0131 de\u011fi\u015ftirmez.”[28] <\/em><\/strong>buyurmakla, bir toplumun bât\u0131l ve barbar sistemini ve bozuk hayat felsefesini de\u011fi\u015ftirmek üzere yola ç\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 istemekte ve ilk giri\u015fim ve gayreti kullar\u0131ndan beklemektedir.<\/span><\/p>\n “E\u011fer \u015fükrederseniz, mutlaka (nimetlerimi) art\u0131r\u0131r\u0131m.”[29] “E\u011fer Allah’a yard\u0131m ederseniz (O da) size yard\u0131m eder.”[30] <\/span><\/em><\/strong>gibi ayetler de, Allah’\u0131n yard\u0131m ve ba\u015far\u0131 ikram\u0131 için ilk ad\u0131m\u0131 kullar\u0131n\u0131n atmas\u0131 gerekti\u011fini bildirmektedir. Rad: 11. ayetinde istenen de\u011fi\u015fim, bu dünya hayat\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 ve ya\u015fanmas\u0131 gereken bir de\u011fi\u015fimdir. Çünkü dünya imtihan\u0131 toplumsal, ahiret hesab\u0131 bireyseldir. “\u0130çinizden sadece zalimlere dokunmakla kalmayacak (gayesiz ve gayretsiz olursan\u0131z hepinizi ku\u015fatacak) olan fitneden sak\u0131n\u0131n.”[31] <\/em><\/strong>ayeti, bu dünyadaki sorumlulu\u011fumuzun toplumsal bir boyutu oldu\u011funu, “Hiçbir günahkâr, ba\u015fkas\u0131n\u0131n suçunu yüklenmez. \u0130nsan için kendi gayret ve kazanc\u0131ndan ba\u015fkas\u0131 yoktur. Ve tüm sa’yi (yapt\u0131klar\u0131 ve yapmay\u0131 amaçlad\u0131klar\u0131) yak\u0131nda görülecektir.”[32] <\/em><\/strong>ayetleri ise ahirette hesab\u0131m\u0131z\u0131n ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bireysel oldu\u011funu bildirmektedir.<\/span><\/p>\n Bu nedenle her “TOPLUM’a; kendine özgü bir bedeni, beyni ve birikimi olan canl\u0131 bir organizma gözüyle bakarsak, sorunlar\u0131n\u0131 ve çözüm yollar\u0131n\u0131 bulmak daha kolay hale gelir. Meyveli bir a\u011faca; çocu\u011fun ba\u015fka, köylünün ba\u015fka, \u015furupçu fabrikatörün ba\u015fka, mobilyac\u0131n\u0131n ba\u015fka, ziraat mühendisinin ba\u015fka ve botanikçinin daha ba\u015fka gözle bakt\u0131\u011f\u0131 gibi, hasta bir toplum yap\u0131s\u0131na da; sosyoloji ve psikoloji doktoru gibi yakla\u015fabilenler, yeterli ve gerekli reçeteler üretebilir. \u0130nsan nefsi hem ar\u0131nmaya, hem de azg\u0131nla\u015fmaya müsait bir f\u0131tratla yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi[33] bir toplum da hem düzelip örnek medeniyetler kurmaya, hem de dejenere edilip yozla\u015fmaya ve y\u0131k\u0131lmaya uygun vaziyettedir.<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte bu noktada, de\u011fi\u015fim önderleri “beyin”, çekirdek kadrolar ise “cenin” yerindedir. Yeni devrimleri onlar gerçekle\u015ftirecek, yeni cemiyetleri onlar \u015fekillendirecektir. Bütün merhaleleri onlar kat edecek, büyük medeniyetler onlar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 temel üzerinde yükselecektir. Onlar ça\u011flar\u0131 de\u011fi\u015ftirecek, yeni fetihler ve yüce ümranlar in\u015fa edecektir. Bu lider \u015fahsiyetin ve çok az say\u0131daki çekirdek-öncü kuvvetin, yepyeni tarihlerin ve as\u0131rlar boyu övülecek talihli projelerin alt\u0131nda imzalar\u0131 bulunacak, \u015fanl\u0131 ve \u015fansl\u0131 toplum mühendisleri olarak tarihe geçeceklerdir. Evet, tarihi notlar almak, ara\u015ft\u0131r\u0131p tarihi olaylar\u0131 yazmak ve bunlar\u0131 okumak da bir maharettir… Ama as\u0131l marifet; tarihi do\u011fru yorumlayabilmek… Daha da ötesi, yeni tarihler yapabilmektir. Ve tarihi her zaman kötülerin de\u011fil bazen de iyilerin yazaca\u011f\u0131 yine tarihi bir gerçektir ve çok yak\u0131n görülmektedir. Ve \u015fimdilik bize dü\u015fen hâlâ canl\u0131l\u0131k alâmeti görülen meyve a\u011façlar\u0131na a\u015f\u0131 yapma gayretini sürdürmek, a\u015f\u0131s\u0131 tutanlar\u0131 koruyup, suyuna sap\u0131na dikkat etmektir.<\/span><\/strong><\/p>\n Özü sa\u011flam, kökü sa\u011flam olanlar dirilecek ve ileride bunlardan meyveler dev\u015firilecektir. Görevimiz; tebli\u011f, terbiye ve tedaviden vazgeçmemektir. Netice Allah’a aittir ve hidayet O’nun elindedir. <\/span><\/strong>Çünkü<\/span><\/strong>,<\/span><\/strong> <\/span>“Kur’an, muttakiler için hidayet rehberidir.”[34] “\u0130nsan ancak Rabbinden korkanlar\u0131 uyarabilir.”[35] “Davetçi, sadece zikre uyan (kitab\u0131 ve kâinat\u0131 okuyan ve akl\u0131n\u0131 kullanan) kimseleri inzar ve ir\u015fat edebilir.”[36] “(Bu Kur’an, kalbi) Diri olanlar\u0131n uyar\u0131lmas\u0131 ve kâfirlerin üzerine (azap ve intikam) sözünün hak olmas\u0131 için (indirilmi\u015f)dir.”[37]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Öyle ise, merhametli ve metanetli bir doktor gibi, toplumun kimlik bunal\u0131m\u0131ndan ve kültür yozla\u015fmas\u0131ndan kurtulu\u015funa öncülük etmelidir.<\/span><\/strong><\/p>\n Kültür; bir toplumun ortak nefsi ve genel ki\u015fili\u011fi yerindedir. Bir milletin inanç ve ahlâk temelleri, gelenek ve görenekleri, örf ve âdetleri, onlar\u0131n kültürünü, yani ya\u015fam biçimini \u015fekillendirir. Edebiyattan sanata, zanaattan ziraata, siyasetten sosyal hayata… K\u0131saca ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda etkisi ve izleri görülecek olan “kültür”, as\u0131rlar boyu zaman sürecinden süzülerek gelmi\u015f olup, bir toplumun ortak DNA’s\u0131 gibidir. Nas\u0131l bir çocuk anne babas\u0131ndan ve atalar\u0131ndan birçok özellikler ta\u015f\u0131yarak do\u011fuyor ve yeti\u015fti\u011fi ortamdan etkileniyorsa, bir toplum da, tarihinden ve geçirdi\u011fi evrelerden kendisine miras kalan ortak dü\u015fünce ve de\u011ferlere sahiptir. Bir toplumun psikolojik, sosyolojik ve hatta politik yap\u0131s\u0131, onlar\u0131n tarihsel prati\u011finin izlerini yans\u0131t\u0131verir. Bir ki\u015finin, anne babas\u0131n\u0131, h\u0131s\u0131m akrabas\u0131n\u0131 ve atalar\u0131n\u0131, do\u011fup büyüdü\u011fü ortam\u0131 ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 inkâr etmesi ne ise, bir toplumun kendi tarihini ve kültür temellerini inkâra kalk\u0131\u015fmas\u0131 da ayn\u0131 \u015feydir.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Sahih-i Buhari<\/span><\/p>\n [2]<\/a> Ra’d: 11<\/span><\/p>\n [3]<\/a> \u015euarâ: 44<\/span><\/p>\n [4]<\/a> \u015euarâ: 50<\/span><\/p>\n [5]<\/a> Ra’d: 11<\/span><\/p>\n [6]<\/a> Nisa: 66<\/span><\/p>\n [7]<\/a> Sebe: 13<\/span><\/p>\n
\n