{"id":1217,"date":"2008-03-05T08:34:57","date_gmt":"2008-03-05T08:34:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2008\/03\/05\/turkiyedeki-rant-ekonomisiyle-abd-ekonomisi-birlikte-mi-cokuyor\/"},"modified":"2008-03-05T08:34:57","modified_gmt":"2008-03-05T08:34:57","slug":"turkiyedeki-rant-ekonomisiyle-abd-ekonomisi-birlikte-mi-cokuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2008\/mart-2008\/turkiyedeki-rant-ekonomisiyle-abd-ekonomisi-birlikte-mi-cokuyor\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK\u0130YEDEK\u0130 RANT EKONOM\u0130S\u0130YLE, ABD EKONOM\u0130S\u0130 B\u0130RL\u0130KTE M\u0130 \u00c7\u00d6K\u00dcYOR!"},"content":{"rendered":"

ABD b\u00fct\u00fcn krizlerin anas\u0131n\u0131 ya\u015fayacak m\u0131? <\/strong><\/p>\n

Uzun vadeli konut kredilerinde patlak veren kriz Amerika Birle\u015fik Devletleri ekonomisi i\u00e7in giderek b\u00fcy\u00fck bir tehdit halini al\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

ABD b\u00fct\u00fcn krizlerin anas\u0131n\u0131 ya\u015fayabilece\u011fi ve global ekonomiyi durgunlu\u011fa s\u00fcr\u00fckleyebilece\u011fi konu\u015fuluyor. Bu y\u00f6ne i\u015faret eden bir\u00e7ok geli\u015fme g\u00f6zleniyor. Durumun k\u00f6t\u00fcle\u015fmeye devam edece\u011fe benziyor. Ama nereye kadar? IMF Ba\u015f ekonomisti Simon Johnson’un deyimiyle, “Eski moda petrol \u015fokunun 2007 modeli bir mali krizle \u00e7arp\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Bu da ‘m\u00fckemmel bir f\u0131rt\u0131na’ potansiyeli yarat\u0131yor.” (…)<\/strong><\/p>\n

Bir\u00e7ok ekonomist bu tahmini \u00e7ok iyimser buluyor. Bunlar\u0131n hesab\u0131na g\u00f6re, bankalarca securtisation \u015feklinde paketlenen konut kredilerinin tutar\u0131 900 milyar dolard\u0131r. Bunlar\u0131n muhtemelen y\u00fczde 20-25lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle ilgili y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler yerine getirilemeyecek. E\u011fer bu do\u011fruysa piyasada kimin elinde oldu\u011fu belli olmayan 200-250 milyar dolarl\u0131k radyoaktif k\u00e2\u011f\u0131t var demektir. Bu rakam\u0131n 400 milyar dolar oldu\u011funu s\u00f6yleyenler bile bulunuyor!?<\/strong><\/p>\n

Hen\u00fcz pek g\u00fcndeme gelmeyen patlamaya haz\u0131r di\u011fer bir bomba daha var: 900 milyar dolar civar\u0131ndaki t\u00fcketici kredileri. Bunlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de mortgage bor\u00e7lar\u0131 gibi \u00f6denemeyecek. Ama hangi b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u015fimdilik kestirilemiyor.<\/strong><\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ve hal\u0131n\u0131n alt\u0131na s\u00fcp\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ba\u015fka bat\u0131k kredilerin toplam zarar\u0131n\u0131n ne olabilece\u011fi bilinmiyor.<\/strong><\/p>\n

ABD’de mortgage facias\u0131 derinle\u015fiyor<\/strong><\/p>\n

ABD’de y\u00fcksek riskli tutsat (mortgage) kredi piyasas\u0131 krizi nedeniyle evlerini kaybedenlerin oran\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7eyrekte rekor d\u00fczeye ula\u015ft\u0131. Mortgage Bankac\u0131lar\u0131 Birli\u011finin verilerine g\u00f6re, Temmuz-Eyl\u00fcl d\u00f6neminde, ipotekteki evlerini kaybedenlerin oran\u0131, t\u00fcm zamanlar\u0131n en y\u00fcksek oran\u0131 olan y\u00fczde 0,78’e ula\u015ft\u0131. Bir \u00f6nceki d\u00f6nemdeki oran y\u00fczde 0,65 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti.<\/strong><\/p>\n

ABD y\u00f6netiminin, krizin derinle\u015fmemesi ve insanlar\u0131n evlerini kaybetmemeleri i\u00e7in faizleri ge\u00e7ici olarak dondurmas\u0131 hi\u00e7bir netice vermemi\u015fti. Bu arada, ABD Merkez Bankas\u0131’n\u0131n da, faiz oranlar\u0131n\u0131 yeniden indirmesi bekleniyor. \u00d6zetle Amerikan ekonomisi ve k\u00fcresel s\u00f6m\u00fcr\u00fc sermayesi ad\u0131m ad\u0131m iflasa s\u00fcr\u00fckleniyor.<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye’nin B\u00fct\u00e7e bata\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

2007 b\u00fct\u00e7esi, y\u0131lba\u015f\u0131nda 16.8 milyon YTL a\u00e7\u0131k ile Meclis’ten \u00e7\u0131km\u0131\u015f, Temmuz’daki d\u00fczeltmede (revizyonda) a\u00e7\u0131\u011f\u0131, y\u0131l\u0131n tamam\u0131 i\u00e7in 8 milyar YTL’ye indirilmi\u015ftir. Temmuzda a\u00e7\u0131klanan b\u00fct\u00e7e d\u00fczeltmesi sonunda, y\u0131lsonuna kadar, y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7e harcamalar\u0131nda 3 milyar YTL k\u0131s\u0131nt\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131, 5 milyar YTL’de gelir art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131, toplam olarak y\u0131ll\u0131k a\u00e7\u0131\u011f\u0131n 8 milyar YTL azalt\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n

Ekimde Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131’nca a\u00e7\u0131klanan ger\u00e7ekle\u015fme tahminine g\u00f6re, y\u0131lba\u015f\u0131nda Meclis’ten \u00e7\u0131kan 205 milyar YTL’lik 2007 y\u0131l\u0131 harcama toplam\u0131n\u0131n, 203 milyar YTL’ye inmesi beklenmektedir. Gelirler toplam\u0131n\u0131n ise, y\u0131lba\u015f\u0131nda tahmin edilen 152 milyar YTL yerine, 154 milyar YTL olarak ger\u00e7ekle\u015fmesinin tahmin edildi\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu rakamlara g\u00f6re, b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n da 17 milyar YTL yerine, 2 milyar YTL azalarak 15 milyar YTL olarak ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. <\/p>\n

2008 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7esinin Meclis’e sunulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan bu ger\u00e7ekle\u015fme tahmini, 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n ortas\u0131nda yap\u0131lan d\u00fczeltme rakamlar\u0131n\u0131 ge\u00e7ersiz hale getirmi\u015ftir. Son ger\u00e7ekle\u015fme tahminlerine g\u00f6re 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n faiz d\u0131\u015f\u0131 fazla (FDF) rakam\u0131 da, ba\u015flang\u0131\u00e7taki 36 milyar YTL’lik tutardan, 2 milyar YTL azalarak 34 milyar YTL’ye inecektir. Bu indirimin kaynak artmas\u0131yla ilgisi yoktur, aradaki fark, ek bor\u00e7lanmayla kar\u015f\u0131lanmak zorundad\u0131r. <\/p>\n

\u00c7ifte se\u00e7im y\u0131l\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 harcama h\u0131zlanmas\u0131 i\u00e7inde, de\u011fi\u015fen bu rakamlar\u0131n y\u0131lsonuna kadar nas\u0131l bi\u00e7im alaca\u011f\u0131 belli de\u011fildir. Bununla birlikte, son ger\u00e7ekle\u015fme tahmini d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015fse bile, y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131, 2006’daki 4.6 milyar YTL’lik de\u011ferinden, yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 kat artarak 15 milyar YTL’ye \u00e7\u0131km\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcde artan y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ile 2007 y\u0131l\u0131n\u0131n enflasyon h\u0131z\u0131 hedefi olan y\u00fczde 4 d\u00fczeyine ula\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, \u015fimdi tahmin edilen y\u00fczde 6.5 d\u00fczeyinde tutulaca\u011f\u0131 bile ku\u015fkuludur: <\/p>\n

Se\u00e7im y\u0131l\u0131ndaki fazla harcamalar nedeniyle artan b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131, kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n hastanelere, eczanelere ve benzeri temel gereksinimlere var\u0131ncaya kadar b\u00fcy\u00fck harcamalar\u0131n ertelenmesi ile ancak g\u00f6sterilen d\u00fczeyde tutulabilmi\u015ftir. Y\u0131l\u0131n son \u00fc\u00e7 ay\u0131nda bunlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00f6denece\u011fi beklenmektedir. Bu y\u00fczden b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n beklenen d\u00fczeyin de \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinin, enflasyon bask\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131ndan endi\u015fe edilmektedir. <\/p>\n

Se\u00e7im harcamalar\u0131ndan \u00e7o\u011funu yapan belediyeler ve yerel y\u00f6netimlerin, devlet Hazinesi’ne ne kadar bor\u00e7 devredece\u011fi hen\u00fcz a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu tutarlar\u0131n \u00e7ok y\u00fckselmi\u015f olmas\u0131 ve yerel y\u00f6netim gelirlerinden kar\u015f\u0131lanamamas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksektir. Her d\u00f6nemde oldu\u011fu gibi, bu yerel y\u00f6netim bor\u00e7lar\u0131, merkeze devredildikleri takdirde, yerel y\u00f6netimlere yeni harcama olanaklar\u0131 yaratmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r. Bu harcamalar\u0131n enflasyon bask\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 da beklenmelidir. <\/p>\n

Kamu kesimine petrol ve do\u011falgaz sa\u011flayan kurulu\u015flar\u0131n, artan petrol ve do\u011falgaz fiyatlar\u0131na uygun olarak kendi \u00fcr\u00fcnlerine zam yapmalar\u0131n\u0131n ertelenmi\u015f olmas\u0131, yeni d\u00f6nemde enerji fiyatlar\u0131na zam yap\u0131lmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Olas\u0131l\u0131k ger\u00e7ekle\u015fince, ekonomiye zincirleme fiyat art\u0131\u015flar\u0131 getirece\u011fi tahmin edilmektedir. <\/p>\n

2007 b\u00fct\u00e7e uygulamas\u0131, gelecek d\u00f6nemde enflasyonun h\u0131zlanmas\u0131 konusunda i\u015faretler vermektedir. Enflasyonun h\u0131zlanmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131ran maliye politikas\u0131 uygulamas\u0131ndaki bu bozulma d\u00fczeltilmelidir. Meclis’e yeni sunulan 2008 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7esi, gelecek y\u0131lda da ayn\u0131 e\u011filimlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclece\u011fi izlenimini vermektedir. Gelecek y\u0131l b\u00fct\u00e7esi, daha sonra ele al\u0131nacakt\u0131r.[1]<\/a><\/p>\n

Faiz ve ba\u015far\u0131 \u015farlatanl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n

Faize 10 y\u0131lda 335 milyar dolar ak\u0131t\u0131ld\u0131<\/strong><\/p>\n

H\u00fck\u00fcmetin izledi\u011fi IMF politikalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden halk fakirle\u015firken, \u00fclke kaynaklar\u0131n\u0131n ise rantiyeye aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Son 10 y\u0131lda faize b\u00fct\u00e7eden tam 335 milyar dolar kaynak ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken uzmanlar, AKP’nin son 5 y\u0131ll\u0131k iktidar\u0131 d\u00f6neminde faize giden kayna\u011f\u0131n miktar\u0131n\u0131n ise 180 milyar dolar oldu\u011funu hayk\u0131rmaktad\u0131r. “Bu bir felakettir, soygundur, halk\u0131n fakirle\u015ftirilmesi ve \u00fclkenin iflas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u015eirketler zor g\u00fcnlere haz\u0131rl\u0131kl\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Finans Enstit\u00fcs\u00fc Direkt\u00f6r\u00fc ve \u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130ktisat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Ekonomist Cemil Ertem, ABD ekonomisinin krize girece\u011fine dair korkular nedeniyle d\u00fcnya piyasalar\u0131nda ya\u015fanan sars\u0131nt\u0131lar\u0131 de\u011ferlendirirken: “Ge\u00e7en sene tam bu zamanlar Greenspan, ABD ekonomisinin resesyona girece\u011fini kesin bir dille s\u00f6ylemi\u015fti. Ama FED Ba\u015fkan\u0131 ve halefi Barnenke olmak \u00fczere \u015fimdi ABD ekonomisini y\u00f6n veren bir\u00e7ok yat\u0131r\u0131m bankas\u0131 ve fon y\u00f6neticisi o zaman onun bu ciddi uyar\u0131s\u0131n\u0131 dikkate almad\u0131. Barnenke, faizleri indirmede \u00e7ok gecikti. Bunun sonucunda ABD, Avrupa ve Asya piyasalar\u0131 7.3 trilyon dolar kaybetti” yorumunu yap\u0131yor.<\/p>\n

Bu krizin arkas\u0131nda ABD Ba\u015fkan\u0131 George Bush ve ekibinin gidici olarak g\u00f6r\u00fclmesinin de etkisi oldu\u011funu savuna Ertem, “ABD \u00e7ok kesin olarak makas de\u011fi\u015ftiriyor. Bush ve ekibi art\u0131k kesin gidici olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Gelen demokratlar \u00e7ok farkl\u0131 bir politika izleyecekler” diyor.<\/p>\n

YTL’de kay\u0131p fazla olmaz<\/strong><\/p>\n

YTL’nin ani ve keskin de\u011fer kay\u0131plar\u0131 beklenmemesi gerekti\u011fini, ancak YTL’nin de di\u011fer fiyatlar gibi ger\u00e7ek de\u011ferini bulaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Ertem, T\u00fcrkiye’ye sermaye giri\u015fleri azalaca\u011f\u0131ndan b\u00fcy\u00fcmede ciddi d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler olabilece\u011fine de dikkat \u00e7ekerek:<\/p>\n

“Petrol fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi T\u00fcrkiye i\u00e7in bir avantaj gibi g\u00f6z\u00fckse de k\u0131sa vadeli sermaye giri\u015flerinde yava\u015flama olaca\u011f\u0131ndan bu avantaj T\u00fcrkiye’yi rahatlatmayacak. Burada T\u00fcrkiye i\u00e7in kritik noktalardan biri de Avrupa. Avrupa’da ciddi b\u00fcy\u00fcme d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri olursa T\u00fcrkiye’de \u00e7ok ciddi sorunlar ba\u015flar. Ancak Avrupa Merkez Bankas\u0131 \u015fimdilik ihtiyatl\u0131 ve gelen kriz dalgas\u0131n\u0131 bertaraf edecek haz\u0131rl\u0131kta g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Avrupa ekonomisi ABD ekonomisi kadar daralma ya\u015famayacak. Bunun bizim i\u00e7in avantaj” oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\u0130ki g\u00fcnl\u00fck hasar 26 milyar YTL<\/strong><\/p>\n

Borsada 2 g\u00fcnl\u00fck kay\u0131p 26 milyar YTL’yi a\u015ft\u0131. Borsada i\u015flem g\u00f6ren \u015firketlerin piyasa de\u011feri ge\u00e7en 18 Ocak 2007 Cuma g\u00fcn\u00fcne g\u00f6re 26 milyar 105 milyon YTL geriledi.<\/strong><\/p>\n

\u0130stanbul Menkul K\u0131ymetler Borsas\u0131nda (\u0130MKB) i\u015flem g\u00f6ren \u015firketlerin piyasa de\u011feri 18 Ocak Cuma g\u00fcn\u00fcne g\u00f6re 26 milyar 105 milyon YTL geriledi. Borsada ba\u015flayan gerileme devam etti. Ulusal 100 Endeksi, g\u00fcn\u00fc ortalama y\u00fczde 2,09 d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle tamamlarken, endeks g\u00fcn\u00fcn tamam\u0131nda 950,37 puan geriledi. Buna ba\u011fl\u0131 olarak Borsada i\u015flem g\u00f6ren \u015firketlerin piyasa de\u011ferleri de d\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eirketlerin toplam piyasa de\u011feri yakla\u015f\u0131k 299,8 milyar YTL iken, iki g\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle birlikte \u015firketlerin toplam piyasa de\u011feri de yakla\u015f\u0131k 273,7 milyar YTL’ye geriledi. B\u00f6ylece \u015firketlerin piyasa de\u011feri iki g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrede yakla\u015f\u0131k 26,1 milyar YTL d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu. Borsada en y\u00fcksek piyasada de\u011ferine sahip \u015firket konumundaki Turkcell’in 18 Ocak 2007 Cuma g\u00fcn\u00fc kapan\u0131\u015fta 25 milyar 960 milyon YTL olan piyasa de\u011feri bir sonraki i\u015flem g\u00fcn\u00fc 23 milyar 540 milyon YTL’ye gerilerken, ikinci s\u0131rada yer alan Akbank’\u0131n piyasa de\u011feri de 22 milyar 200 milyon YTL’den 21 milyar YTL’ye d\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130ki g\u00fcnde Garanti Bankas\u0131’n\u0131n piyasa de\u011feri yakla\u015f\u0131k 1,5 milyar YTL, \u0130\u015f Bankas\u0131’n\u0131n piyasa de\u011feri ise yakla\u015f\u0131k 690 milyon YTL geriledi.<\/p>\n

\u00c7\u00f6ken piyasalar de\u011fil, ABD’nin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z politikas\u0131<\/strong><\/p>\n

Ge\u00e7en bir y\u0131lda ya\u015fanan kayb\u0131n asl\u0131nda y\u00fcksek faiz ve y\u00fcksek petrol fiyat\u0131 ile \u015fi\u015fen piyasalar\u0131n k\u00f6p\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyen Cemil Ertem “Bir yerde ger\u00e7ek d\u00fczeylere yani olmas\u0131 gereken rakamlara geliyoruz. Yaln\u0131z son bir y\u0131lda de\u011fil, Bush i\u015fba\u015f\u0131na geldi\u011fi ve y\u00fcksek faiz, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z dolar politikas\u0131n\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131ndan beri \u015fi\u015fen rakamlar\u0131n sonuna geliyoruz. \u00c7\u00f6ken san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi ABD’nin mortgage piyasas\u0131 de\u011fil, ABD’nin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z dolar ve askeri harcama politikas\u0131d\u0131r” diye konu\u015ftu.<\/p>\n

El de\u011fi\u015ftirmeler ya\u015fanacak<\/strong><\/p>\n

D\u00fcnya ekonomisinin Bush iktidar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131k olarak bast\u0131\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131k 20 trilyon dolar\u0131 geri alma s\u00fcrecinde bulundu\u011funu ifade eden Ertem \u015fu de\u011ferlendirmeyi yapt\u0131: “\u015eimdi FED faizleri y\u00fczde 2’lere kadar d\u00fc\u015f\u00fcrecek. Bir\u00e7ok fiyat, ba\u015fta petrol olmak \u00fczere ger\u00e7ek de\u011ferine yakla\u015facak. YTL de tabii ki bu s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ek de\u011ferini bulacak. T\u00fcrkiye gibi cari a\u00e7\u0131kla nefes alan ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn bor\u00e7lu oldu\u011fu ekonomiler de \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde el de\u011fi\u015ftirmeler ve ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanacak. Nakit giri\u015fi s\u00fcreklili\u011fi olmayan ve k\u0131sa vadeli bor\u00e7lar\u0131 olan firmalar\u0131 g\u00fc\u00e7 g\u00fcnler bekliyor.”<\/p>\n

2008 cari a\u00e7\u0131k beklentisi 40.4 milyar dolara d\u00fc\u015ft\u00fc <\/strong><\/p>\n

Piyasalar\u0131n T\u00dcFE baz\u0131nda y\u0131ll\u0131k enflasyon beklentisi de y\u00fczde 6.47, y\u0131l sonu cari a\u00e7\u0131k beklentisi 40.5 milyar dolara, dolar kuru beklentisi 1.2942’ye y\u00fckseldi.<\/p>\n

Piyasalar\u0131n T\u00dcFE baz\u0131nda y\u0131ll\u0131k enflasyon beklentisi de y\u00fczde 6.47, y\u0131l sonu cari a\u00e7\u0131k beklentisi 40.4 milyar dolara, dolar kuru beklentisi 1.2942’ye y\u00fckseldi. Merkez Bankas\u0131 mali ve reel sekt\u00f6rdeki karar al\u0131c\u0131larla her ay iki kez ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi Beklenti Anketi’nin Ocak ay\u0131 ikinci d\u00f6nem sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n T\u00dcFE baz\u0131nda Ocak ay\u0131 enflasyonuna ili\u015fkin beklentileri y\u00fczde 0.20 ile y\u00fczde 1.50 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti. Beklentilerin uygun ortalamas\u0131 y\u00fczde 0.92 olarak hesapland\u0131. Ocak ay\u0131 birinci anketinde s\u00f6z konusu oran y\u00fczde 0.94 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ocak ay\u0131 ikinci anketinde gelecek ay (\u015eubat) i\u00e7in beklenen oran ise birinci ankete g\u00f6re 0.02 puan d\u00fc\u015ferek y\u00fczde 0.47’ye gerilerken, iki ay sonras\u0131n\u0131n Mart ayl\u0131k enflasyonuna ili\u015fkin beklentinin y\u00fczde 0.57 olarak de\u011fi\u015fmedi. Gelecek \u00fc\u00e7 ay\u0131n alt\u0131 ayl\u0131k Hazine bonosu ihalesi y\u0131ll\u0131k bile\u015fik faiz oran\u0131 beklentisi birinci ankete g\u00f6re 0.15 puan artarak y\u00fczde 15.88’e y\u00fckseldi. Gelecek 12 ay\u0131n alt\u0131 ayl\u0131k Hazine bonosu bile\u015fik faizi beklentisi de 0.20 puan artarak y\u00fczde 14.72’ye \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n

Y\u0131ll\u0131k enflasyon beklentisi y\u00fczde 6.47<\/strong><\/p>\n

Piyasalar\u0131n y\u0131l sonu enflasyon beklentileri ise y\u00fczde 4’le y\u00fczde 9.1 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti; beklentilerin uygun ortalamas\u0131 y\u00fczde 6.47 d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015fti. Y\u0131ll\u0131k enflasyon beklentisi birinci ankete g\u00f6re 0.03 puan artt\u0131. 12 ay sonras\u0131n\u0131n enflasyon beklentisi de 0.07 puan artarak y\u00fczde 6.01’e, 24 ay sonras\u0131n\u0131n T\u00dcFE beklentisi de 0.06 puan artarak y\u00fczde 5.17’ye y\u00fckseldi.<\/p>\n

Rekor cari a\u00e7\u0131k beklentisi<\/strong><\/p>\n

2008 sonu cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131 beklentisi 39 milyar 582 milyon dolardan 40 milyar 410.5 milyon dolara y\u00fckseldi. Bankalar aras\u0131 d\u00f6viz piyasas\u0131nda ay sonu itibariyle dolar kuru beklentisi 1.1752’den 1.2035’e, y\u0131l sonu dolar kuru beklentisi 1.2798’den 1.2942’ye, 12 ay sonras\u0131n\u0131n dolar kuru beklentisi de 1.2951’den 1.3161’e \u00e7\u0131kt\u0131. 2008 b\u00fcy\u00fcme oran\u0131na ili\u015fkin beklenti y\u00fczde 5’ten y\u00fczde 4.9’a d\u00fc\u015ferken, gelecek y\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 beklentisi y\u00fczde 5.1’den y\u00fczde 5.2’ye y\u00fckseldi. <\/p>\n

Bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131\u011f\u0131m g\u00fcn bize komik gelen minik bir haber okuduk. \u00d6nce haberin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 dikkatimi \u00e7ekti; “Durmu\u015f Y\u0131lmaz, en ba\u015far\u0131l\u0131 5 merkez bankas\u0131 ba\u015fkan\u0131ndan biri olarak se\u00e7ildi!” Hay\u0131rd\u0131r in\u015faallah! Ne derler? \u2018Bayram de\u011fil, seyran de\u011fil, eni\u015ftem beni niye \u00f6pt\u00fc?!.’ Bizim ba\u015fkan\u0131 kim\/ler en ba\u015far\u0131l\u0131 se\u00e7mi\u015f? Minik haberin tamam\u0131n\u0131 sizinle aynen payla\u015f\u0131yorum: <\/p>\n

“IMF-D\u00fcnya Bankas\u0131 y\u0131ll\u0131k toplant\u0131lar\u0131n\u0131n resm\u00ee yay\u0131n organ\u0131 olan “Y\u00fckselen Piyasalar” dergisi, Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Durmu\u015f Y\u0131lmaz’\u0131, 2007 y\u0131l\u0131nda y\u00fckselen piyasalardaki en ba\u015far\u0131l\u0131 be\u015f merkez bankas\u0131 ba\u015fkan\u0131ndan birisi ilan etti. Dergi, TCMB Ba\u015fkan\u0131 Durmu\u015f Y\u0131lmaz’\u0131 “Y\u00fckselen Avrupa Piyasalar\u0131n\u0131n En Ba\u015far\u0131l\u0131 Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131” se\u00e7erken, 2006 y\u0131l\u0131nda ba\u015fkanl\u0131k g\u00f6revine getirilen ba\u015fkan\u0131n genel se\u00e7imler ve sonras\u0131nda ya\u015fanan k\u00fcresel konut kredisi krizine ra\u011fmen ba\u015far\u0131l\u0131 bir para politikas\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. Y\u0131lmaz’\u0131n uygulamalar\u0131yla T\u00fcrkiye’yi daha dayan\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenilir bir \u00fclke h\u00e2line getirdi\u011fi vurgulanan de\u011ferlendirmede, ba\u015far\u0131n\u0131n, bankan\u0131n Para Y\u00f6netimi Ara\u015ft\u0131rma Merkezi’nin g\u00fc\u00e7lendirilmesiyle elde edildi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne yer verildi. Ara\u015ft\u0131rma merkezinden ald\u0131\u011f\u0131 do\u011fru verilerle, daha isabetli piyasa beklenti anketlerinin elde edildi\u011fi belirtilirken, Y\u0131lmaz’\u0131n, enflasyonu da kontrol alt\u0131nda tutmak i\u00e7in faiz politikas\u0131n\u0131 isabetli y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bildirildi.”<\/strong>[2]<\/strong><\/strong><\/a><\/p>\n

Bu haberden bir g\u00fcn \u00f6ncesinde Mill\u00ee Gazete’deki birinci sayfa ve ekonomi sayfalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn man\u015fetleri “FA\u0130Z” ve b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131 \u00fczerineydi. <\/p>\n

MG, birinci sayfa: “Maliye Bakan\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131: 2008 B\u00fct\u00e7esi de faize gidiyor…” MG, ekonomi, 6. sayfa: “Faiz, kara delik gibi… Saatte 5 milyon dolar faiz \u00f6d\u00fcyoruz… T\u00fcrkiye, y\u0131l\u0131n ilk dokuz ay\u0131nda saatte yakla\u015f\u0131k 5 milyon, g\u00fcnde ortalama 117 milyon, haftada 1 milyar 97 milyon ve ayda 4 milyar 700 milyon dolar faiz \u00f6demesi ger\u00e7ekle\u015ftirdi… <\/p>\n

Dokuz ayda 32 milyar dolar faiz \u00f6dendi… Ge\u00e7en y\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda y\u00fckselen faizler nedeniyle i\u00e7 bor\u00e7lanman\u0131n daha y\u00fcksek maliyetle ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin bu y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine yans\u0131yan etkisiyle giderek artan faiz \u00f6demeleriyle, b\u00fct\u00e7eye y\u0131l\u0131n t\u00fcm\u00fc i\u00e7in konulan \u00f6dene\u011fin y\u00fczde 81’i ilk dokuz ayda t\u00fcketildi. Bu y\u0131l Ocak-Eyl\u00fcl d\u00f6neminde toplam faiz \u00f6demeleri 42 milyar 771.6 milyon YTL’ye (31.9 milyar dolar) ula\u015ft\u0131. \u0130\u00e7 talep daralmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak dolayl\u0131 vergi tahsilat\u0131n\u0131n yava\u015flamas\u0131 sonucu toplam vergi gelirlerindeki art\u0131\u015f\u0131n y\u00fczde 5.5’te kald\u0131\u011f\u0131 an\u0131lan d\u00f6nemde, faiz \u00f6demelerindeki art\u0131\u015f ise y\u00fczde 13.7’ye ula\u015ft\u0131…” <\/p>\n

MG, ekonomi, 7. sayfa: “B\u00fct\u00e7ede faize 56 milyar YTL ayr\u0131ld\u0131… 2008 b\u00fct\u00e7e rakamlar\u0131nda en dikkat \u00e7eken konu faize ayr\u0131lan \u00f6denekler olu\u015fturdu. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l i\u00e7in faize 56 milyar YTL \u00f6denek ayr\u0131l\u0131rken, bu rakam 2007 y\u0131l\u0131na g\u00f6re 7 milyar YTL’lik bir art\u0131\u015fa tekab\u00fcl ediyor. Oransal olarak da faiz giderlerinde ge\u00e7mi\u015f y\u0131llara g\u00f6re iyile\u015fmeden ziyade k\u00f6t\u00fcle\u015fme s\u00f6z konusu. Faiz giderlerindeki bu y\u00fcksek art\u0131\u015f 2008 y\u0131l\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye ekonomisi i\u00e7in \u00e7ok zor ge\u00e7ece\u011finin bir g\u00f6stergesi olarak alg\u0131land\u0131. Maliye Bakan\u0131 Unak\u0131tan da a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ile bunu teyit etti. Faiz giderlerindeki bu art\u0131\u015f\u0131n gerek\u00e7esi olarak d\u00fcnya piyasalar\u0131nda ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lara dikkat \u00e7eken Unak\u0131tan, ABD ve arkas\u0131ndan Avrupa’da ba\u015f g\u00f6steren mortgage krizinin etkilerinin devam etti\u011fini ve burada ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n 2008’de nas\u0131l bir seyir izleyece\u011fini kestiremediklerini s\u00f6yledi…” IMF-D\u00fcnya Bankas\u0131 da Maliye Bakan\u0131 Unak\u0131tan’\u0131 \u2018en ba\u015far\u0131l\u0131’ se\u00e7erse, hi\u00e7 \u015fa\u015fmay\u0131n!.. <\/strong><\/p>\n

Gazetelerini a\u00e7anlar sanayici ve ihracat\u00e7\u0131 derneklerinden i\u015fveren ve i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131na (T\u0130M, T\u0130SK, T\u00fcrk-\u0130\u015f, Hak-\u0130\u015f, M\u00dcS\u0130AD, TUSKON, T\u00dcG\u0130D, \u0130S\u0130DEF, T\u00dcMER, TURSAB ve di\u011ferleri) kadar yay\u0131lan bir geni\u015flikteki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan TCMB’ya faizi indirmesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunulan bir il\u00e2nla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Ayn\u0131 g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 T.C. Merkez Bankas\u0131, enflasyonun orta vadeli hedefe yak\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle faizi sadece 0.50 puan indirdi. Bu durumda gecelik faiz oranlar\u0131: Bor\u00e7lanma faiz oran\u0131 y\u00fczde 17,25’den y\u00fczde 16,75’e, bor\u00e7 verme faiz oran\u0131 y\u00fczde 22,25’den y\u00fczde 21,50’ye indi. Ge\u00e7 Likidite Penceresi Faiz Oranlar\u0131: Ge\u00e7 Likidite Penceresi uygulamas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, Bankalararas\u0131 Para Piyasas\u0131nda saat 16.00-17.00 aras\u0131 gecelik vadede uygulanan Merkez Bankas\u0131 bor\u00e7lanma faiz oran\u0131 y\u00fczde 13,25’den y\u00fczde 12,75’e, bor\u00e7 verme faiz oran\u0131 ise y\u00fczde 25,25’den y\u00fczde 24,50’ye \u00e7ekildi. <\/p>\n

\u0130\u015fte bunu yapan Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131, IMF-D\u00fcnya Bankas\u0131 taraf\u0131ndan \u2018En Ba\u015far\u0131l\u0131 Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131’ se\u00e7ilmi\u015f! \u0130lgili bir haberin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle: \u2018Uyu\u015fturuluyoruz’. T\u00fcrkiye \u0130hracat\u00e7\u0131lar Meclisi Ba\u015fkan\u0131 O\u011fuz Sat\u0131c\u0131, Merkez Bankas\u0131’n\u0131n faiz indirimini yetersiz bulurken, bankan\u0131n s\u0131cak para ve y\u00fcksek faizle T\u00fcrkiye’yi afyonlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc: O\u011fuz Sat\u0131c\u0131 “Merkez Bankas\u0131, y\u00fcksek faiz politikas\u0131 ve s\u0131cak para ile T\u00fcrkiye’yi sarho\u015f etmeye, afyonlamaya devam ediyor. Merkez Bankas\u0131 ak\u0131l tutulmas\u0131 i\u00e7inde.” tepkisini g\u00f6sterdi. Ben bu haberdeki bu \u2018ak\u0131l tutulmas\u0131’ benzetmesini \u00e7ok tuttum. \u2018Ak\u0131l tutulmas\u0131’n\u0131n bir ad\u0131m \u00f6tesi \u2018deliliktir’.<\/p>\n

Faizle Kalk\u0131nma Deli Sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n

Bir yazar (Sabah, Nazl\u0131 Il\u0131cak) meseleyi bir c\u00fcmlede \u00f6zetlemi\u015f: “Gazetelerde (tam sayfa) yer alan rekl\u00e2m\u0131 \u00e7ok be\u011fendim. T\u0130M, T\u0130SK, T\u00fcrk-\u0130\u015f, Hak-\u0130\u015f, M\u00dcS\u0130AD, TUSKON, T\u00dcG\u0130D, \u0130S\u0130DEF, T\u00dcMER, TURSAB, “Yeter art\u0131k [faizleri] indirin… \u00dcretim ve istihdam \u00f6lmesin” diye Merkez Bankas\u0131’na yol g\u00f6steriyorlard\u0131…” <\/p>\n

Di\u011fer bir yazar\u0131n (Referans, Ertu\u011f Ya\u015far) yaz\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 daha da dikkat \u00e7ekiciydi: “Kendi aya\u011f\u0131na kur\u015fun s\u0131kmak”. Ba\u015fl\u0131k b\u00f6yle olunca, yaz\u0131n\u0131n sonu aynen \u015f\u00f6yle: “Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Ya\u015far B\u00fcy\u00fckan\u0131t’\u0131n ABD i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ve Financial Times gazetesinin birinci sayfas\u0131nda man\u015fete \u00e7ekti\u011fi yorumu biz burada Merkez Bankas\u0131 i\u00e7in yineleyelim: “Merkez Bankas\u0131 (y\u00fcksek faiz ile) kendi aya\u011f\u0131na kur\u015fun s\u0131kmaktad\u0131r””. <\/p>\n

T\u00fcrkiye \u0130hracat\u00e7\u0131lar Meclisi (T\u0130M) Ba\u015fkan\u0131 O\u011fuz Sat\u0131c\u0131 ise Merkez Bankas\u0131’n\u0131n faiz indirimini yetersiz bulurken, “Merkez Bankas\u0131, y\u00fcksek faiz politikas\u0131 ve s\u0131cak para ile T\u00fcrkiye’yi sarho\u015f etmeye, afyonlamaya devam ediyor. Merkez Bankas\u0131 ak\u0131l tutulmas\u0131 i\u00e7inde” tepkisini g\u00f6stermi\u015fti. Bug\u00fcn i\u015fte bu \u2018ak\u0131l tutulmas\u0131’ ya da \u2018faiz ve delilik’ \u00fczerinde durmak istiyorum. <\/p>\n

Tevafuk bu olacak ya; tam da bu hafta “Faiz yiyenler \u015feytan \u00e7arpm\u0131\u015f kimselerin cinnet n\u00f6betinden kalkt\u0131\u011f\u0131 gibi kalkarlar…” diye ba\u015flayan ayetin (2\/275) tefsiri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum. Kelimelere dikkat; \u2018faiz’ ve ak\u0131l tutulmas\u0131, delilik, cinnet… <\/p>\n

Bundan sonras\u0131n\u0131 o \u00e7al\u0131\u015fma notlar\u0131mdan aktar\u0131yorum. <\/p>\n

\u015eimdi biz ba\u015ftan beri anlat\u0131lan \u2018faiz meselemize’ d\u00f6nelim ve burada anlat\u0131lanlarla irtibat\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Faizli i\u015fler yapanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler delilerin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri yapmad\u0131r. <\/p>\n

Deli ne yapar? Deli normal insanlar\u0131n kabul etti\u011fi kurallar\u0131 \u00e7i\u011fner. Mesela, soyunup \u00e7\u0131plak gezmeye ba\u015flar, sosyal kurallar\u0131 tan\u0131maz, yasa\u011f\u0131 bilmez, ay\u0131b\u0131 bilmez, ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez. Bazen kendisine gelecek zararlar\u0131 da bilmez. Sald\u0131rgan olur. Hani \u2018delidir, ne yapsa yeridir’ deriz ya; i\u015fte \u00f6yle bir \u015fey. <\/p>\n

Bu ayeti tam tahlil etmek i\u00e7in bir psikiyatri, bir deli doktorunun delilik arazlar\u0131n\u0131 ortaya koyduktan sonra, faizli ekonomide delilik alametlerinin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmas\u0131 gerekir. Kur’an bize bir temsili vermektedir. O temsilin inceliklerini ortaya koymak ise ilme aittir. \u0130lim bunu ne kadar ortaya koyarsa Kur’an’\u0131 o kadar daha iyi anlam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z. Bu temsildeki incelikler bundan sonra devam ettirilecek bir \u00e7aba ile daha iyi anla\u015f\u0131lmal\u0131, faizli i\u015flemlerin delilik oldu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131l\u0131p anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n

S\u00f6m\u00fcr\u00fc sermayesi insanlar\u0131 soymaktad\u0131r. T\u00fcm insanlar ak\u0131ls\u0131z olmasa soyulur mu, s\u00f6m\u00fcr\u00fc sermayesi onlar\u0131 soyabilir mi? Eskiden diyelim ki sermayenin alt\u0131n\u0131 vard\u0131, onu piyasaya s\u00fcr\u00fcyor ve faizi istihkak ediyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizde alt\u0131n yoktu, onda vard\u0131. \u015eimdi ise sermayenin bir \u015feyi yok, matbaada kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan dolar\u0131n\u0131 bas\u0131yor ve t\u00fcm insanlar\u0131 soyuyor! Merkez Bankalar\u0131 da delicesine kendilerini oraya ba\u011flam\u0131\u015f, soyuluyor; sonra ayn\u0131 Merkez Bankalar\u0131 bu sefer kendi halk\u0131n\u0131 soyuyor! <\/p>\n

Oysa, insanlar “kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z para” yerine “kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan senet sistemi”ni, “mal senedi sistemi”ni geli\u015ftirirlerse s\u00f6m\u00fcr\u00fc sermayesi kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z para basamaz. Bassa bile i\u015fe yaramaz. Devletler kendi halk\u0131na “faizsiz kredi” verseler, onun dolar\u0131 i\u015fe yaramaz h\u00e2le gelir ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc biter. <\/p>\n

Bu kadar basit \u015feyi yapmayanlar cin \u00e7arpm\u0131\u015flardan daha beter durumda de\u011fil midirler? <\/p>\n

\u2018Faizsiz i\u015f yapal\u0131m’ dedi\u011fimizde; \u2018faiz birden kalkmaz ki’ diyorlar. <\/p>\n

Evet, ak\u0131l hastalar\u0131, faiz bir gecede kalkar; \u2018ben devlet olarak faizi alm\u0131yorum ve vermiyorum, sadece para de\u011ferini koruyorum’ derseniz, ertesi g\u00fcn art\u0131k kimse faizle para almaz ve bu i\u015f sona erer. <\/p>\n

Tek sorun kal\u0131r; T\u00fcrkiye’nin d\u0131\u015far\u0131ya taahh\u00fct etti\u011fi d\u0131\u015f bor\u00e7lar ve faizleri ne olacakt\u0131r? <\/p>\n

Bu da \u00e7ok kolay bir \u015fekilde kalkar. <\/p>\n

– Dolar borcu YTL borcuna \u00e7evrilecektir. <\/p>\n

– Para borcu mal borcuna \u00e7evrilecektir. <\/p>\n

– D\u0131\u015f bor\u00e7 i\u00e7 borca \u00e7evrilecektir. <\/p>\n

– Bor\u00e7 i\u015ftirake \u00e7evrilecektir. <\/p>\n

Bu sayd\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n hi\u00e7birini kabul etmeyen olursa; \u2018al\u0131n ana paran\u0131z\u0131’ dersiniz. \u2018Efendim, hay\u0131r alm\u0131yoruz, biz ille de faiz istiyoruz!’ diyebilirler. Onun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de askerimizin s\u00fcng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ucudur… <\/p>\n

\u0130yi bilin ve hi\u00e7 \u015f\u00fcpheniz olmas\u0131n ki, d\u00fcnya delilere b\u0131rak\u0131lacak kadar de\u011fersiz de\u011fildir. <\/p>\n

Ama deliler, akl\u0131 ba\u015f\u0131nda olmayanlar, akl\u0131n\u0131 kullanmayanlar faizle s\u00f6m\u00fcr\u00fclmekte, i\u015fsiz ve a\u00e7 olarak \u00e7\u0131rp\u0131nmaktad\u0131rlar. Faizi kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fcn i\u015fsizlik sorunu biter. \u00c7\u00fcnk\u00fc orada art\u0131k sermaye sorunu diye bir sorun kalmaz; \u00e7al\u0131\u015fana “faizsiz kredi” verirseniz art\u0131k i\u015fsiz kimse kalmaz.[3]<\/a><\/p>\n

Ayd\u0131nl\u0131k’ta Z. Ruhsar \u015eeno\u011flu’nun \u00e7ok \u00f6nemli bir r\u00f6portaj\u0131 yay\u0131nland\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00d6zal d\u00f6neminde T\u00fcrk Paras\u0131n\u0131 y\u00f6neten Ali Kocat\u00fcrk, D\u00fcnya ekonomisini anlatt\u0131:<\/strong><\/p>\n

ABD’nin sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek paras\u0131 yok!<\/strong><\/p>\n

“ABD, 130 \u00fclkede 702 askeri \u00fcste konu\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r; Suudi Arabistan ve \u00c7in’den, y\u0131lda 700 milyar dolarl\u0131k fazla \u00e7ekilerek yap\u0131lan bor\u00e7lanmalarla, askeri harcamalarla \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Dolar g\u00fcc\u00fcn\u00fc, bu desteklerle sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fckten almaktad\u0131r. ABD’nin g\u00fcc\u00fc, dolara endekslenmi\u015ftir, art\u0131k dolar bu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrd\u00fcrecek g\u00fc\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.”<\/strong><\/p>\n

Eski Hazine, Banka ve Kambiyo Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Ali Kocat\u00fcrk, sermayenin kendisini tahrip ederek yok etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Kocat\u00fcrk’e g\u00f6re kriz, mali sekt\u00f6r\u00fc, “imparatorluk” dedi\u011fi global mali piyasalar\u0131 kucaklamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda \u0130\u015f\u00e7i Partisi Milli H\u00fck\u00fcmet Ekonomiden Sorumlu Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Parti’nin Merkez Karar Kurulu \u00fcyesi olan Ali Kocat\u00fcrk, \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn her an, herhangi bir nedenle tetiklenebilece\u011fine dikkat \u00e7ekti. Kocat\u00fcrk, dolar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcyle birlikte ABD’nin de \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yitirmekte oldu\u011funu anlatt\u0131.<\/strong><\/p>\n

\u00d6zal d\u00f6neminde T\u00fcrk paras\u0131n\u0131 y\u00f6neten Kocat\u00fcrk, T\u00fcrkiye’deki g\u00fcncel tart\u0131\u015fmaya da \u0131\u015f\u0131k tutan bir de\u011ferlendirmeyle, krize kar\u015f\u0131 “acil \u00f6nlem” uyar\u0131s\u0131 yap\u0131yor: “Bu tehlikenin g\u00f6z ard\u0131 edilmesi, TED faizleri indirdi, \u015fimdi s\u0131ra bizde’ gibi dolayl\u0131 kur destekleriyle s\u00f6z\u00fcm ona \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131, sermaye hareketleriyle ilgili ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal ilan edilmemesi ve d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmamas\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 etkiler do\u011furacakt\u0131r.”<\/strong><\/p>\n

\u015eimdi Amerika’da ya\u015fayan Ali Kocat\u00fcrk’le r\u00f6portaj\u0131, e-posta \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirdik.<\/strong><\/p>\n

Arac\u0131 kurumlar-bankalar yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131 ili\u015fkisi<\/strong><\/p>\n

Amerikan mortgage sistemi neden \u00e7\u00f6kt\u00fc?<\/strong><\/p>\n

\u00d6nce \u00e7\u00f6ken \u015feyin ne oldu\u011funu, \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve bu ko\u015fullardaki de\u011fi\u015fmelerin neden ve etkilerini belirlememiz gerekiyor.<\/p>\n

Amerikan konut kredileri sekt\u00f6r\u00fc, bankalar ile arac\u0131 kurumlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Bankalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, arac\u0131 kurumlar, bankalardan bor\u00e7lanarak konut kredisi a\u00e7an kurumlard\u0131r ve konut kredilerine dayal\u0131 olarak ihra\u00e7 ettikleri ka\u011f\u0131tlar, ikinci piyasada i\u015flem g\u00f6rmektedir. \u0130kinci piyasa, yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131, bu konut kredilerine dayal\u0131 ka\u011f\u0131tlara yat\u0131r\u0131m yapan kurulu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

<\/p>\n

\n

[1]<\/a> 24\/10\/2007 \/ Mustafa Aysan \/ Radikal<\/p>\n

[2]<\/a> (Washington, aa, Zaman, 20 Ekim 2007)<\/p>\n

[3]<\/a> 22-23.10.2007 \/ Re\u015fat Nuri Erol \/ Milli Gazete<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ABD b\u00fct\u00fcn krizlerin anas\u0131n\u0131 ya\u015fayacak m\u0131? <\/strong><\/p>\n

Uzun vadeli konut kredilerinde patlak veren kriz Amerika Birle\u015fik Devletleri ekonomisi i\u00e7in giderek b\u00fcy\u00fck bir tehdit halini al\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

ABD b\u00fct\u00fcn krizlerin anas\u0131n\u0131 ya\u015fayabilece\u011fi ve global ekonomiyi durgunlu\u011fa s\u00fcr\u00fckleyebilece\u011fi konu\u015fuluyor. Bu y\u00f6ne i\u015faret eden bir\u00e7ok geli\u015fme g\u00f6zleniyor. Durumun k\u00f6t\u00fcle\u015fmeye devam edece\u011fe benziyor. Ama nereye kadar? IMF Ba\u015f ekonomisti Simon Johnson’un deyimiyle, “Eski moda petrol \u015fokunun 2007 modeli bir mali krizle \u00e7arp\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Bu da ‘m\u00fckemmel bir f\u0131rt\u0131na’ potansiyeli yarat\u0131yor.” (…)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[],"class_list":["post-1217","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mart-2008"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1217"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1217\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}