<\/p>\n
Irk\u00e7\u0131 emperyalizm, \u00f6nce kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve vah\u015fi ama\u00e7lar\u0131n\u0131 belirler, sonra bunlara gerek\u00e7e olacak bahaneler \u00fcretir. <\/strong><\/p>\n Yahudi siyonizminin g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki ABD’nin Irak, Afganistan’\u0131n ard\u0131ndan \u015fimdi \u0130ran’a sald\u0131r\u0131 haz\u0131rl\u0131klar\u0131 da bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilmelidir. Bizim, baz\u0131 ger\u00e7ekleri halk\u0131m\u0131za hat\u0131rlatmak ve AKP iktidar\u0131n\u0131 uyarmak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tahlilleri; “komplo teorisi ve felaket davetiyesi” olarak k\u00f6t\u00fcleyenler, asl\u0131nda; yakla\u015fan musibetleri gizlemek isteyenlerdir. <\/strong><\/p>\n <\/p>\n \u0130srail’in yakla\u015f\u0131k 1400 \u00f6l\u00fc 6000 yaral\u0131ya mal olan son Gazze sald\u0131r\u0131s\u0131 da, bir \u0130ran m\u00fcdahalesi s\u0131ras\u0131nda, ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131tacak Hamas ve Hizbullah\u0131 etkisiz b\u0131rakma giri\u015fimidir. Ayr\u0131ca, daha \u00f6nce L\u00fcbnan’da Hizbullah kar\u015f\u0131s\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 ac\u0131 yenilginin yaras\u0131n\u0131 tamir etme ve imaj tazeleme hareketidir.<\/strong><\/p>\n Bu arada, iki y\u0131ll\u0131k ge\u00e7ici \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilmekle hava atan AKP’nin, BM G\u00fcvenlik Konseyindeki etkisizliklerini ve \u00e7aresizliklerini g\u00f6rmeleri de milletimiz i\u00e7in uyar\u0131c\u0131 bir geli\u015fmedir. \u0130srail vah\u015fetine kar\u015f\u0131, BM’den medet beklemek safdilliktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc BM, zaten \u0130srail’i kurmak ve korumakla g\u00f6revlidir.<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte Do\u00e7. Dr. Ya\u015far Onay’\u0131n iki sene \u00f6ncesinden tespit etti\u011fi \u015fu giri\u015fimler \u00e7ok ciddi ve ger\u00e7ek\u00e7i verilere dayanmakta ve muhtemel geli\u015fmeleri haber vermektedir. <\/strong><\/p>\n Ve zaten \u00fclke ve b\u00f6lge dengelerini de\u011fi\u015ftirecek tarihi olaylar\u0131n “vukuundan \u00f6nce \u015fuyu bulmas\u0131!” yani, meydana gelmeden \u00f6nce o konunun s\u0131k\u00e7a konu\u015fulur ve tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131, tecr\u00fcbelerle sabittir ve ortak \u00f6nsezidir.<\/strong><\/p>\n \u0130ran’\u0131n N\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Olmas\u0131nda ABD’nin Katk\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n devam etti\u011fi d\u00f6nemde, ABD i\u00e7in \u0130ran’\u0131n jeopolitik \u00f6nemi tart\u0131\u015f\u0131lmayacak kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Bir ba\u015fka ifadeyle \u0130ran, ABD i\u00e7in \u0130ranl\u0131lar\u0131n y\u00f6netimine b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00f6nemliydi. Ancak Musadd\u0131k olay\u0131ndan \u00e7ok etkilenen ABD, \u0130ran’da bir daha hata yapmak niyetinde de\u011fildi. Bu nedenle de \u015eah’\u0131n iktidar\u0131n\u0131n mutlak haline getirilmesi gerekliydi. Bu ama\u00e7la 1957’den ba\u015flayarak \u0130ran’daki ABD askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131na ve \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fma programlar\u0131n\u0131n desteklenmesine karar verildi ve ABD, \u0130ran’a sa\u011flanan n\u00fckleer teknoloji deste\u011finin sadece bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyaya ilan etti. Bunu 1958’de \u0130ran’\u0131n Uluslararas\u0131 N\u00fckleer Enerji Ajans\u0131’na (\u0130AEA) \u00fcye olmas\u0131 izledi. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde yanl\u0131\u015f hi\u00e7bir \u015fey yoktu, \u0130ran t\u00fcm\u00fcyle bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7lar ta\u015f\u0131yarak, n\u00fckleer teknolojiyi elde etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n 1968’de ABD taraf\u0131ndan be\u015f megavatl\u0131k bir ara\u015ft\u0131rma reakt\u00f6r\u00fc kuruldu. Amerikan AMF firmas\u0131 taraf\u0131ndan Tahran \u00dcniversitesi’nde kurulan bu reakt\u00f6r, %93 saf zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyum kullan\u0131yordu ve bu reakt\u00f6rle birlikte y\u00fcksek seviyede zenginle\u015ftirilmi\u015f 5 kg uranyum da \u0130ran’a verildi.[1]<\/a><\/p>\n \u015eah R\u0131za Pehlevi, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 olmaktan daha da \u00f6te k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131n\u0131 hedefliyordu. 1973 D\u00fcnya Petrol Krizi, \u0130ran’a n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 olmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck f\u0131rsat sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131 ve bu d\u00f6nemlerde alt\u0131 n\u00fckleer reakt\u00f6r kuruldu. Gene 1974’te 20 bin megavat g\u00fcc\u00fcnde 20 adet n\u00fckleer reakt\u00f6r in\u015fa etmek istedi\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 da bu iste\u011finin bir yans\u0131mas\u0131yd\u0131.<\/p>\n 1974’te \u0130ran Atom Enerjisi Kurumu (\u0130AEK) kuruldu ve Dr. \u0130timad, kurumun ilk ba\u015fkan\u0131 olarak atand\u0131. H\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015fen bu kurum, 4 n\u00fckleer santral (Bu\u015fehr ve Darhuveyn), Bu\u015fehr’de i\u00e7me suyu tesisleri, \u0130sfahan ve Arak’ta 4 yeni n\u00fckleer santralin in\u015fa edilmesi ve yine n\u00fckleer santrallerin yak\u0131t ve teknolojik deste\u011finin teminini \u00fcsttendi. Bu merkez daha sonra n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma merkezi (NRC) olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu konuda \u015eah’a destek, sadece ABD’den gelmiyordu. Almanya, Fransa, Bel\u00e7ika ve Rusya da akla gelen ilk Avrupal\u0131 \u00fclkeler aras\u0131ndayd\u0131. Bir Alman \u015firketi olan Kraftwerk Union (KWU) 1974’te \u0130ran’\u0131n Bu\u015fehr kentinde 1200 megavatl\u0131k bir santralin kurulmas\u0131n\u0131 \u00fcstlenmi\u015fti. Yine ayn\u0131 y\u0131l Fransa’da Benderabbas’ta 900 megavatl\u0131k bir n\u00fckleer santral kuraca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Bel\u00e7ikal\u0131lar taraf\u0131ndan Karj’da N\u00fckleer T\u0131p Merkezi kurulmu\u015ftu.<\/p>\n Gene ayn\u0131 d\u00f6nemde Tahran \u00fcniversitesi de faaliyete ge\u00e7ti ve bu alanda \u00f6\u011frenci yeti\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6te yandan \u015eiraz \u00fcniversitesi de n\u00fckleer m\u00fchendis yeti\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131 ve baz\u0131 \u00f6\u011frencileri bu dalda yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderdi.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi 1974 y\u0131l\u0131 \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131. Bu d\u00f6nemde Stanford Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc (SR\u0130), \u015eah’\u0131n iste\u011fiyle \u0130ran’da bir ara\u015ft\u0131rma yaparak, \u0130ran’\u0131n orta vadede sosyal, iktisadi ve sanayi alanlar\u0131nda kalk\u0131nabilmesi i\u00e7in nas\u0131l bir yol izlemesi gerekti\u011fini 20 ciltlik bir rapor haz\u0131rlayarak \u015eah’a sundu. Raporda, \u0130ran’\u0131n sanayi ve iktisadi kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n 1995 y\u0131l\u0131na dek n\u00fckleer santraller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile 20 bin megavat elektrik \u00fcretmesine endeksli oldu\u011funu belirtilmi\u015fti. Bunun \u00fczerine \u015eah, Alman Ziemens firmas\u0131yla Bu\u015fehr’de 1300 megavatl\u0131k hafif su reakt\u00f6r\u00fc yap\u0131m\u0131 anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131. Bu ba\u011flamda 2 bin \u0130ranl\u0131 ve Alman uzman \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flad\u0131. Bu projenin 1980 y\u0131l\u0131nda tamamlanmas\u0131 hedeflenmi\u015fti.<\/p>\n Gene raporda \u00e7izilen yol haritas\u0131na g\u00f6re \u015eah, 1974’te Amerika ile 1976’da Almanya ile ve 1977’de Fransa ile uzat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan 10 y\u0131ll\u0131k n\u00fckleer yak\u0131t sirk\u00fclasyonu anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131. Bu do\u011frultuda \u0130ran, o d\u00f6nemde b\u00fcy\u00fck ilerlemeler kaydeden Hindistan’la n\u00fckleer i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131. A\u011fustos 1975’te Alman Kraftwerk Union firmas\u0131 \u0130ran’da n\u00fckleer santral in\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Gene 1975’te Amerikan Kongresi’nden, \u0130ran’a n\u00fckleer ticaret izni veren bir karar \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 do\u011fal olarak tan\u0131mland\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l \u0130ran, Fransa’da kurulacak Eurodif ad\u0131nda uranyumu zenginle\u015ftirme tesislerinin %10’luk pay\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131. \u015eah’\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fma ile \u0130ran, bu firman\u0131n zenginle\u015ftirme teknolojisine kavu\u015fup ayr\u0131ca t\u0131bbi ama\u00e7larla kullan\u0131lan reakt\u00f6rlerin radyoizotoplar\u0131n\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in laz\u0131m olan zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyumu da elde edecekti. \u0130ran Eurodif tesislerinde toplam 2 milyar dolar yat\u0131r\u0131m yapt\u0131 ki bir milyar\u0131 n\u00fckleer reakt\u00f6r anla\u015fmas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 firma taraf\u0131ndan temin edilirken, bir milyar\u0131 da yat\u0131r\u0131m kredisi olarak ger\u00e7ekle\u015fti.[2]<\/a> 1976’da \u0130ngiltere ve Fransa, ortak bir anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde n\u00fckleer yak\u0131tla ilgili \u0130sfahan tesislerini in\u015fa ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ba\u015flad\u0131lar. Ekim 1977’de Fransa, iki n\u00fckleer santral in\u015fas\u0131 i\u00e7in \u0130ran’la anla\u015ft\u0131 ve Framatom firmas\u0131 bu projeyi \u00fcstlendi. Aral\u0131k 1977’de Bat\u0131 Almanya 4.8 milyar dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 4 n\u00fckleer santral\u0131n in\u015fa iznini Kraft Work Union (KWU) firmas\u0131na verdi.<\/p>\n \u0130ran’\u0131n h\u0131zla n\u00fckleer bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131, \u0130srail’i tedirgin etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle ABD’de de olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc olan Musevi Lobisi, ABD h\u00fck\u00fcmetine, \u0130ran’a verilen n\u00fckleer deste\u011fin kesilmesi konusunda bask\u0131 yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u015eah, ABD’nin ve Avrupa \u00fclkelerinin bu bask\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda direnemeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, kendisine yeni n\u00fckleer ortaklar aramaya ba\u015flad\u0131 ve bu do\u011frultuda 1976 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney Afrika ile n\u00fckleer malzeme ve te\u00e7hizat tedariki i\u00e7in gizli bir anla\u015fma imzalad\u0131. Bu d\u00f6nemde ABD’li uzmanlara g\u00f6re \u015eah, n\u00fckleer silah \u00fcretmek i\u00e7in gerekli alt yap\u0131ya sahipti ve Tahran’da kurulan n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma merkezi, bu amac\u0131n bir sonucuydu. Ancak So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminin kendine \u00f6zg\u00fc dinamikleri y\u00fcz\u00fcnden ABD, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silah yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendisi i\u00e7in bir tehdit olarak alg\u0131lam\u0131yordu. ABD’nin 1978’den \u00f6nce 16 mikron hassasiyetinde 4 lazer sistemini \u0130ran’a vermesi, bu anlay\u0131\u015f\u0131n sonucuydu.<\/p>\n \u0130slam Devrimi Sonras\u0131nda \u0130ran’\u0131n N\u00fckleer \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/strong><\/p>\n Bilindi\u011fi gibi \u0130slam Devrimi ile \u0130ran’da sistem b\u00fct\u00fcn\u00fcyle de\u011fi\u015fti. Ayetullah Humeyni, n\u00fckleer enerjinin \u0130slam dinince yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, \u015eahl\u0131k zaman\u0131nda ba\u015flat\u0131lan b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 durdurdu. Ancak Humeyni’nin bu yakla\u015f\u0131m\u0131 dini oldu\u011fu kadar, realist politikan\u0131n da bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc. Humeyni, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 olma iste\u011finin \u0130ran’\u0131 d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 yapaca\u011f\u0131ndan endi\u015fe ediyordu. Ancak sava\u015f\u0131n ba\u015flar\u0131nda Irak’\u0131n elde etti\u011fi askeri ba\u015far\u0131, mollalar aras\u0131nda da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0130ran’\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na neden oldu ve 1979-86 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ara verilen n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fmalara, 1986’dan sonra yeniden ba\u015fland\u0131. Bu d\u00f6nemde \u0130ran, n\u00fckleer reakt\u00f6r \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in Almanya, Fransa, Rusya, Arjantin, ispanya, \u00c7in, Kuzey Kore ve Bel\u00e7ika ile i\u015fbirli\u011fine girdi. Bu i\u015fbirli\u011fi sonucunda \u0130ran, 20’den fazla n\u00fckleer tesise sahip oldu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130sfahan, Natanz, Arak ve Bu\u015fehr’deki n\u00fckleer tesisler, \u0130ran’\u0131n en \u00f6nemli n\u00fckleer tesisleridirler. Bu tesislerden en eskisi, Bu\u015fehr N\u00fckleer Enerji Santrali’dir. Yap\u0131m\u0131na 1974’te ba\u015flanan santralin in\u015faat\u0131nda, \u015fimdi Rus uzmanlar g\u00f6rev yapmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n \u0130sfahan’daki tesis, Uranyum D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme Santralidir. Ham uranyumdan zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyuma kadar uzanan n\u00fckleer yak\u0131t d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde, ilk a\u015fama burada ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Bilindi\u011fi gibi d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde zenginle\u015ftirilen Uranyum, n\u00fckleer enerji sahas\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ancak n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lacak uranyumunun \u00e7ok daha y\u00fcksek d\u00fczeyde zenginle\u015ftirilmesi gereklidir. Natanz N\u00fckleer Santrali, \u0130ran’da uranyumun zenginle\u015ftirilmesi amac\u0131yla kurulmu\u015f olduk\u00e7a \u00f6nemli bir santraldir. Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131’n\u0131n verilerine g\u00f6re \u0130ran, Natanz’da az miktarda da olsa n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131labilecek kalitede uranyum zenginle\u015ftirmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>\n \u0130ran’\u0131n g\u00fcneybat\u0131s\u0131ndaki Arak Santrali’nde ise zenginle\u015ftirilmi\u015f uranyumun alternatifi olan pl\u00fctonyumun \u00fcretiminde kullan\u0131lan ‘a\u011f\u0131r su’ \u00fcretilmektedir.<\/strong><\/p>\n Bu d\u00f6rt \u00f6nemli tesisin d\u0131\u015f\u0131nda, Bonob, Ramsar ve Tahran’da da n\u00fckleer ara\u015ft\u0131rma reakt\u00f6rleri bulunmaktad\u0131r. Tesisler, olas\u0131 bir sald\u0131r\u0131y\u0131 en az zararla atlatmak amac\u0131yla y\u00fczlerce kilometrelik geni\u015f bir alana da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Ayr\u0131ca \u00e7ok say\u0131da tesis, yeralt\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n \u0130ran’da N\u00fckleer Silah Haz\u0131rl\u0131klar\u0131<\/strong><\/p>\n \u0130ran’\u0131n N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde y\u00fcr\u00fct\u00fclen b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar, Dini Lider Hameney taraf\u0131ndan idare edilmektedir. \u0130ran n\u00fckleer diplomasisi ise \u0130ran G\u00fcvenlik Y\u00fcksek Konsey (\u015euray-e Aliy-e Emniyet-e Milli) sekreteri olan Hasan Ruhani taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bug\u00fcn \u0130ran’\u0131n, konu ile ilgili resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, n\u00fckleer enerji ve n\u00fckleer silah ayr\u0131m\u0131 esas\u0131na dayanmaktad\u0131r. \u0130ranl\u0131 yetkililer s\u00fcrekli olarak, n\u00fckleer silah ve n\u00fckleer enerji aras\u0131nda ay\u0131r\u0131m\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulamakta ve \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer enerji elde etme \u00e7abalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 de\u011ferlendirilmemesini istemektedirler. \u0130ran n\u00fckleer enerjiyi; teknolojik geli\u015fmenin, \u00f6zellikle de t\u0131p, tar\u0131m ve elektrik \u00fcretiminin temeli olarak nitelendirmekte ve bu enerjiye bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ama\u00e7larla kullanma hedefi do\u011frultusunda sahip olmak istedi\u011fini ileri s\u00fcrmektedir. N\u00fckleer silah \u00fcretmek niyet ve iradesinde olmad\u0131klar\u0131n\u0131 \u0131srarla vurgulayan \u0130ran’a g\u00f6re n\u00fckleer silah \u00fcretmek, zaten \u0130slam dini a\u00e7\u0131s\u0131ndan da do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n Ancak \u00f6te yandan \u0130ran’dan Bat\u0131ya ka\u00e7an \u0130ranl\u0131 rejim muhalifleri, resmi a\u00e7\u0131klamalar\u0131n aksine \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silah \u00fcretmek i\u00e7in faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etmektedirler. Bu iddialar do\u011fru olabilir ama rejim kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n, uluslararas\u0131 sistemin \u00f6nde gelen akt\u00f6rlerini kendi yanlar\u0131na \u00e7ekerek, \u0130ran’da molla rejimini de\u011fi\u015ftirmek ad\u0131na kendi g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fcklerini \u00f6rtmek i\u00e7in ortaya at\u0131lan ve asl\u0131 olmayan iddialar da olabilirler. Ancak eldeki ger\u00e7eklerden yola \u00e7\u0131karsak, Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) \u015eubat 2003’te \u0130ran’da yapt\u0131\u011f\u0131 denetleme sonras\u0131nda, \u0130ran’\u0131n 1992’den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Uluslararas\u0131 Atom Enerji Kurumu’na eksik bilgi verdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silah \u00fcretti\u011fi konusunda ku\u015fku yaratan di\u011fer konu ise uranyum zenginle\u015ftirme ve yak\u0131t d\u00f6ng\u00fcs\u00fc teknolojisinden vazge\u00e7mek istememesidir. Zira s\u00f6z konusu maddeler n\u00fckleer silah \u00fcretimi sa\u011flayan maddelerdir ve uranyum zenginle\u015ftirme ve yak\u0131t d\u00f6ng\u00fcs\u00fc teknolojisine sahip olan bir \u00fclke, kolayca n\u00fckleer silah \u00fcretme kapasitesine de sahip olabilir. \u0130ran s\u00f6z konusu teknolojilere sahip oldu\u011funu ve bu g\u00fc\u00e7ten vazge\u00e7meyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a bildirmektedir. UAEK’n\u0131n \u0130ran’\u0131n N\u00fckleer Silahlar\u0131n Yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Anla\u015fmas\u0131’na (Nuclear Non Proliferation Treaty) ayk\u0131r\u0131 hareket etti\u011fini ve \u0130ran’da n\u00fckleer silah \u00fcretmek i\u00e7in gerekli alt yap\u0131n\u0131n haz\u0131r oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131 da bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirildi\u011finde olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Ancak \u0130ran’da n\u00fckleer silah \u00fcretimi i\u00e7in alt yap\u0131n\u0131n haz\u0131r oldu\u011funun s\u00f6ylenmesi farkl\u0131 bir \u015feydir, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylenmesi farkl\u0131 bir \u015feydir. Bug\u00fcn gelinen noktada \u0130ran’\u0131n elinde n\u00fckleer silah sahibi oldu\u011funa dair iddialar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, kabul g\u00f6recek bir kan\u0131t yoktur. Bu durumda g\u00f6r\u00fcnen odur ki, \u0130ran belki de yapmad\u0131\u011f\u0131 bir silah\u0131 yapm\u0131\u015f gibi g\u00f6sterilmekte, bunun i\u00e7in uluslararas\u0131 kamuoyu yo\u011fun bir yanl\u0131\u015f bilgi bombard\u0131man\u0131na tutulmakta, \u0130ran’da bu silah\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silaha sahip olmak istemesi \u00e7ok da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Bug\u00fcnk\u00fc \u0130ran rejimi, 1979’ta ger\u00e7ekle\u015fen \u0130slam Devrimi’nin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Iran, siyasal \u0130slam olgusu \u00e7er\u00e7evesinde Devrim ihra\u00e7 politikas\u0131n\u0131 benimsemi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ABD ve \u0130srail d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, \u0130ran d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n temel s\u00f6ylemi haline getirmi\u015ftir. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015fman olarak tan\u0131mlayan ve bu ba\u011flamda, s\u00fcrekli tehdit alg\u0131lamas\u0131 i\u00e7inde bulunan bir \u00fclkenin kendisini korumak ad\u0131na her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6nteme ba\u015fvurmas\u0131, realist de\u011ferler dizisinin kabul etti\u011fi bir olgu de\u011fil midir? 1980-88 \u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131, ard\u0131ndan Sovyetler Birli\u011fi’nin y\u0131k\u0131lmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak uluslararas\u0131 sistemde ortaya \u00e7\u0131kan ve belirsizliklerle dolu ortam, \u0130ran’\u0131n yaln\u0131zla\u015fmas\u0131na ve ABD ile tek ba\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bu d\u00f6nemden sonra \u0130ran, d\u0131\u015f politikas\u0131nda pragmatist davran\u0131\u015f \u00e7er\u00e7evesinde kom\u015fular\u0131 ile iyi ili\u015fki kurma \u00e7abalar\u0131 ve savunma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesi, temel politika haline gelmi\u015f ve \u0130ran n\u00fckleer silah \u00fcretme \u00e7abas\u0131na bu d\u00f6nemden itibaren girmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7abalar ile ilgili olarak Pakistan’da n\u00fckleer silah yap\u0131m program\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda olan Prof. Dr. Abd\u00fclkadir Han, \u0130ran’a n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131 ile ilgili olarak teknoloji transferinde bulundu\u011funu ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u0130leri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re, Abd\u00fclkadir Han’\u0131n \u0130ran’a kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 teknoloji, teorik olarak n\u00fckleer silah \u00fcretimini ger\u00e7ekle\u015ftirmeye yetecek d\u00fczeydeydi.[3]<\/a> Ancak \u0130ran’\u0131n teorik olarak gerekli donan\u0131ma sahip olmas\u0131 ile bu teoriyi kullanarak n\u00fckleer silah yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, biraz abart\u0131l\u0131 bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Zira bug\u00fcn zeki ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bir \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi bile \u00fcniversite k\u00fct\u00fcphanelerinden ve internet kaynaklar\u0131ndan faydalanarak n\u00fckleer silah yap\u0131m\u0131 ile ilgili teorik bilgiye ula\u015fabilir. Burada \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken, \u0130ran’\u0131n teoriden uygulamaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn hangi noktas\u0131nda oldu\u011fudur. Ancak \u00f6te yandan \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silah elde etme iste\u011finin temelinde, ABD ve \u0130srail’in tehditlerine kar\u015f\u0131 koyma iste\u011finin yatt\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir.<\/p>\n Bug\u00fcn var\u0131lan noktada ABD, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan rahats\u0131zl\u0131k duymaktad\u0131r ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istemektedir. ABD’nin, \u0130ran’\u0131 “\u015fer ekseni” olarak tan\u0131mlayarak, “b\u00f6lge ve d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in bir tehdit” olarak g\u00f6stermesi, bu amac\u0131n somutla\u015fm\u0131\u015f bir ifadesi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r, \u0130ran’\u0131n n\u00fckleer silaha sahip olmas\u0131n\u0131 felaket senaryosu olarak g\u00f6ren ABD, \u0130ran’dan b\u00fct\u00fcn n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 durdurmas\u0131n\u0131 istemektedir. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi ABD daha \u00f6nce de Kuzey Kore’den benzer isteklerde bulunmu\u015f, sorunu t\u0131rmand\u0131rm\u0131\u015f ve askeri m\u00fcdahale a\u015famas\u0131na gelinmi\u015f iken geri ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131. Oysa \u0130ran konusunda geri ad\u0131m atmak bir yana, sava\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcndemde tutmaktad\u0131r. Ancak uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde sava\u015f, ilk ba\u015fvurulan \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. As\u0131l niyet sava\u015f bile olsa, sava\u015f\u0131n uluslararas\u0131 alanda hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Sava\u015f a\u015famas\u0131na gelinmeden, diplomasi tekniklerinin kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Bunun ilk ad\u0131m\u0131 hedef \u00fclkenin gizlice uyar\u0131larak, izledi\u011fi politikadan vazge\u00e7mesi istenir. \u0130ran-ABD ili\u015fkilerinin ge\u00e7mi\u015fi g\u00f6ze al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu gizli uyar\u0131n\u0131n yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam olarak bilemiyoruz, ikinci a\u015famada, hedef \u00fclkenin kendisinden beklenen politika de\u011fi\u015fikli\u011fine gitmemesi halinde uygulan\u0131r. Burada ayn\u0131 uyar\u0131 bu kez kamuoyu \u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve izlenen politikadan vazge\u00e7ilmesi halinde iki devlet aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin d\u00fczelece\u011fi s\u00f6ylenir. Bu a\u015faman\u0131n \u00f6nemi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflar\u0131n da sorunun varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar olmas\u0131d\u0131r. Ancak beklenen politika de\u011fi\u015fikli\u011fi ger\u00e7ekle\u015fmezse, bu sefer sorun uluslararas\u0131 alana ta\u015f\u0131n\u0131r ve beklenen politika de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilmemesi halinde yap\u0131lacak m\u00fcdahaleye me\u015fruiyet sa\u011flanmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r, i\u015fte ABD-\u0130ran ili\u015fkileri, \u015fimdi bu a\u015famadad\u0131r. ABD’nin sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in konunun ilk \u00f6nce BM G\u00fcvenlik Konseyi’ne ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 istemesinin nedeni budur. Beklenen, ABD’nin askeri operasyon ihtimalinin, d\u00fcnya devletlerini harekete ge\u00e7irmesi ve \u0130ran’\u0131n geri ad\u0131m atmas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ancak ABD’nin Kuzey Kore ile \u0130ran’\u0131 ayn\u0131 g\u00f6rmesi hatal\u0131 bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce \u0130ran, Kuzey Kore ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ekonomik olarak \u00e7ok daha iyi bir durumdad\u0131r. Halk\u0131n\u0131n okuma yazma oran\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksektir ve kendisini b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7 olarak g\u00f6rmek i\u00e7in yeterli bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fe sahiptir. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda ciddi anlamda rejim farkl\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131r. \u0130ran, halk\u0131n deste\u011fini belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde yan\u0131na alm\u0131\u015fken, Kuzey Kore’de bunu g\u00f6rebilmek \u00e7ok zordur. \u0130kinci olarak \u0130ran N\u00fckleer Silahlar\u0131n Yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Anla\u015fmas\u0131’na (Nuclear Non Proliferation Treaty) taraf \u00fclkelerden birisiyken, Kuzey Kore 2003 senesinde bu anla\u015fmadan imzas\u0131n\u0131 geri \u00e7ekmi\u015ftir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak \u0130ran, s\u00fcrekli olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7lar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve n\u00fckleer silah yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgularken, Kuzey Kore a\u00e7\u0131k\u00e7a n\u00fckleer silah yapmak azminde ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011funu ve bu silah\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamakta bir teredd\u00fct g\u00f6rmemektedir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak \u0130ran, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00fclkeleriyle yak\u0131n ekonomik ili\u015fkiler i\u00e7indedir. Oysa Kuzey Kore, bu d\u00fcnyaya ait olmayan bir \u00fclke g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. Bu durumda ABD’nin \u0130ran’da askeri \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na gitmesinin nedenlerini ba\u015fka konularda aramak gerekir.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu Projesi kapsam\u0131nda, ABD’nin Afganistan ve Irak’a yerle\u015fmesi ve de bu co\u011frafyada varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 hale getirmesinin \u00f6n\u00fcnde, \u0130ran; jeopolitik konumu, ideolojik kimli\u011fi, ABD’ye kar\u015f\u0131 duru\u015fu ile \u00e7ok ciddi bir engeldir. \u0130ran, Orta Asya ve Kafkasya ile geni\u015f toprak s\u0131n\u0131rlar\u0131 olan bir \u00fclkedir. \u0130ran’\u0131n bu b\u00f6lgelerde ABD’den ba\u011f\u0131ms\u0131z, Rusya merkezli bir d\u0131\u015f politika takip etmesi, ABD’nin b\u00f6lgedeki siyasi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etmektedir. Bu nedenle ABD’nin, Orta Asya ve Kafkasya’da \u0130ran sorununu \u00e7\u00f6zmeden istedi\u011fi ortam\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmesi, pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n \u0130ran bug\u00fcnk\u00fc duru\u015fuyla ABD’nin B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu Projesi’nde anahtar \u00fclke konumundad\u0131r. S\u00f6z konusu projenin hayata ge\u00e7irilmesi ve ABD’nin, Avrasya b\u00f6lgesinde proje kapsam\u0131nda istediklerini hayata ge\u00e7irebilmesi i\u00e7in, \u00f6nce \u0130ran sorununu \u00e7\u00f6zmek zorundad\u0131r. Bu nedenle iki devlet aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kacak geli\u015fmeler, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 \u00e7ok yak\u0131ndan ilgilendirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ran’\u0131n, ABD’nin k\u00fcresel ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r ve burada ya\u015fanacaklar do\u011frudan ABD’nin gelece\u011fini belirleyecektir. Her \u015feyden \u00f6nce ABD’nin \u0130ran’a y\u00f6nelik olas\u0131 askeri m\u00fcdahalesi, son y\u0131llarda b\u00f6lgede ve d\u00fcnyada y\u00fckselen anti-Amerikanizm dalgas\u0131n\u0131 \u00e7ok ciddi \u015fekilde k\u00f6r\u00fckleyecek geli\u015fmelere neden olabilir. Ba\u015fta El Kaide olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne kanl\u0131 eylemleri i\u00e7in me\u015fru bir zemin olu\u015fturabilir. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndaki (ABD ve AB) ili\u015fkileri de \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 hale getirebilir. Her \u015feyden \u00f6nemlisi, ABD’nin kendi \u00e7\u00f6z\u00fclme s\u00fcrecini ba\u015flatabilir.<\/strong><\/p>\n Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130ran’\u0131 Vuracak m\u0131?<\/strong><\/p>\n Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedeni, ABD’nin neden ne olursa olsun \u0130ran’\u0131 vuraca\u011f\u0131d\u0131r. Anadolu’da halk aras\u0131nda anlat\u0131lan bir hik\u00e2ye vard\u0131r. Hik\u00e2yeye g\u00f6re kurt ile kuzu, ayn\u0131 nehirden su i\u00e7mektedirler. Kuzu, kurda g\u00f6re daha yukar\u0131larda bir yerdedir. Kurt kuzuya bakar ve ona seslenir. “Hey kuzucuk, i\u00e7ti\u011fim suyu kirletiyorsun. Bu y\u00fczden seni yiyece\u011fim.” Bunun \u00fczerine kuzu yerini de\u011fi\u015ftirir ve kurttan daha a\u015fa\u011f\u0131 bir yere iner ve suyunu i\u00e7meye ba\u015flar ve kurda seslenir. “Kurt karde\u015f, bak art\u0131k senin suyunu kirletmiyorum. Beni yemeyeceksin de\u011fil mi?” Kurt, kuzuya bakar ve “suyu nereden i\u00e7ersen i\u00e7, fark etmez, ben seni yiyece\u011fim” der. Bu hik\u00e2yenin ana fikri bellidir. Kurt, bir kere kuzuyu yemeye karar vermi\u015ftir. Kuzunun suyu nereden i\u00e7ti\u011finin \u00f6nemi yoktur. Hik\u00e2yenin konumuzla olan ba\u011flant\u0131s\u0131na gelince, ABD’nin \u0130ran’a sald\u0131raca\u011f\u0131na dair ileri s\u00fcr\u00fclen iddialar\u0131 yaln\u0131zca \u0130ran’\u0131n sahip oldu\u011fu n\u00fckleer tesislere ba\u011flamak do\u011fru de\u011fildir. Buna etki eden nedenleri jeopolitik nedenler, ekonomik nedenler ve de ya\u015famsal nedenler olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131kta toplamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Jeopolitik nedenlerin ba\u015f\u0131nda, Amerika’n\u0131n Avrasya’ya y\u00f6nelik hedefleri gelmektedir. Bu hedefe ula\u015fabilmek; Hazar Havzas\u0131, Basra K\u00f6rfezi ve Do\u011fu Akdeniz gibi So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 jeopolitik atlas\u0131n \u00f6nemli noktalar\u0131n\u0131 ABD denetimindeki \u00e7ekirde\u011fe ba\u011flayarak, ABD aleyhine bo\u015fluk b\u0131rakmamakla ger\u00e7ekle\u015febilir. As\u0131l hedef, Avrasya’d\u0131r. Avrasya’da kal\u0131c\u0131 ve sorunsuz ABD egemenli\u011fi i\u00e7in temel al\u0131nan y\u00f6ntem; kilit co\u011frafi b\u00f6lgeler ve \u00fclkelerin, siyasal a\u00e7\u0131dan yeniden d\u00fczenlenmesidir. Bunun i\u00e7in sadece rejim de\u011fi\u015fiklikleri de\u011fil, harita de\u011fi\u015fimleri de \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Rice’\u0131n “Fas’tan \u00c7in s\u0131n\u0131r\u0131na kadar 22 \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 de\u011fi\u015fecek” s\u00f6zleri, ABD’nin Avrasya’ya y\u00f6nelik hedeflerinin en \u00e7arp\u0131c\u0131 ifade bi\u00e7imidir. Bu stratejinin ana hedefi; Avrasya’n\u0131n can damarlar\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na alarak, hem Avrasya’n\u0131n potansiyellerine h\u00fckmetmek, hem de Avrasya’n\u0131n bir araya gelebilme ve dayan\u0131\u015fma yetene\u011fini k\u00f6reltmektir. Bu durum ayn\u0131 zamanda Avrasya’n\u0131n kendi kendini y\u00f6netme iradesini zaafa u\u011fratmak, ortak hedef belirleme, ortak tehdide kar\u015f\u0131 savunma refleksleri geli\u015ftirme iddias\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 kabullenmi\u015f b\u00f6lgeler ve \u00fclkeler yaratmakt\u0131r.[4]<\/a> Ekonomik nedenlere gelince; \u0130ran, g\u00fcnl\u00fck yakla\u015f\u0131k 4 milyon varil ham petrol \u00fcretimiyle d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck petrol \u00fcreticisi, Petrol ihra\u00e7 Eden \u00dclkeler \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn (OPEC) ise ikinci b\u00fcy\u00fck petrol ihracat\u00e7\u0131s\u0131 durumundad\u0131r. Ayr\u0131ca Rusya’dan sonra d\u00fcnyan\u0131n en zengin do\u011falgaz kaynaklar\u0131na sahiptir. Ve \u0130ran’\u0131n elinde petrolden elde etti\u011fi d\u00f6viz rezervi, 45 milyar dolard\u0131r. Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi’nin di\u011fer \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi de, \u00f6zellikle petrol ve maden rezervlerinin bulundu\u011fu alanlar\u0131 kapsamas\u0131d\u0131r. Suudi Arabistan’dan sonra petrol rezervleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck petrol rezervlerine sahip \u0130ran, bu nedenle de ABD’nin hedef olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkelerin aras\u0131nda olabilir. Ancak ABD’nin \u0130ran’\u0131 vurmak istemesinin alt\u0131nda yatan en \u00f6nemli neden, do\u011frudan ABD’nin kendi gelece\u011fi ile ilgili olan ya\u015famsal nedendir. Ya\u015famsal neden, ABD’nin bir b\u00fct\u00fcn olarak uluslararas\u0131 sistemde var olmaya devam edip etmeyece\u011fi ile ilintilidir. \u0130ran’\u0131n vurulmas\u0131 karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, asl\u0131nda ABD’nin Mart 2003’te Irak’\u0131 vurmas\u0131yla birlikte g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Bilindi\u011fi gibi Irak lideri Saddam H\u00fcseyin’in sonunu getiren Kas\u0131m 2000’de petrol ihracat\u0131n\u0131 dolar yerine euro ile yapma karar\u0131 almas\u0131yd\u0131. \u015eimdilerde ayn\u0131 karar\u0131 alan di\u011fer b\u00f6lge \u00fclkesi ise \u0130ran’d\u0131r. O halde petrol\u00fcn euro ile sat\u0131lmas\u0131 ile ABD’nin gelece\u011fi aras\u0131nda do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Zira ABD’nin Irak’a y\u00f6nelik m\u00fcdahalesinin ger\u00e7ek nedeni buydu, ancak haks\u0131z i\u015fgali me\u015fru k\u0131lmak ad\u0131na, asl\u0131nda ABD gibi bir \u00fclkeye hi\u00e7 yak\u0131\u015fmayacak kadar basit yalanlar \u00fczerine olu\u015fturulmu\u015f bir nedenler zinciri olu\u015fturuldu. Saddam H\u00fcseyin’in g\u00fcc\u00fc abart\u0131ld\u0131, hatta o kadar abart\u0131ld\u0131 ki, Saddam H\u00fcseyin’in kendisi bile buna inand\u0131, ama art\u0131k Irak diye bir \u00fclke kalmad\u0131. \u015eimdilerde Ahmedinecad’\u0131n Tahran Petrol Borsas\u0131 kurma ve petrol\u00fc euro \u00fczerinden satmaya karar vermesi, onu ve \u00fclkesini hedef haline getirdi. \u00dcstelik bu sefer \u00fcretilen neden, Irak i\u00e7in \u00fcretilmi\u015f nedenlerin yan\u0131nda \u00e7ok daha ciddiydi. \u00d6yle ki \u0130ran’\u0131n en yak\u0131n m\u00fcttefikleri aras\u0131nda say\u0131lan Rusya, \u00c7in, Fransa ve Almanya bile teredd\u00fct i\u00e7inde.<\/p>\n Londra’da yay\u0131mlanan El Kuds El Arab\u00ee Gazetesi’ne g\u00f6re \u0130ran’a y\u00f6nelik ABD hava harek\u00e2t\u0131, 2008 sonras\u0131nda ba\u015flayacak. Bu tarihe gelene kadarki ABD senaryosu, El Kuds Gazetesi’nde \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenmi\u015fti:[5]<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n – G\u00fcvenlik Konseyi’nden \u0130ran’\u0131 k\u0131nama y\u00f6n\u00fcnde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fundan fazla karar \u00e7\u0131karmak ve askeri operasyona zemin haz\u0131rlamak i\u00e7in Irak’ta ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde \u0130ran’\u0131 uluslararas\u0131 hukuku ihlal etmekle su\u00e7lamak.<\/strong><\/p>\n – D\u00fcnya kamuoyuna ‘g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131n olas\u0131 b\u00fct\u00fcn bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ad\u0131mlar\u0131n t\u00fcketilmesi ard\u0131ndan son tercih oldu\u011fu’ yollu bir mesaj vermek i\u00e7in diplomatik ba\u011flant\u0131lara ve arac\u0131l\u0131k \u00e7abalar\u0131na m\u00fcmk\u00fcn olan en fazla s\u00fcreyi tan\u0131mak.<\/strong><\/p>\n – \u0130ran’\u0131 n\u00fckleer program\u0131ndan vazge\u00e7irme ad\u0131mlar\u0131 arkas\u0131nda, Arap \u00fclkelerini \u00f6zellikle de K\u00f6rfez \u00fclkelerini kapsayan sa\u011flam bir uluslararas\u0131 koalisyon olu\u015fturmak ve b\u00f6lgede Arap-Fars milliyet\u00e7i \u00e7eki\u015fmeyi yeniden canland\u0131rmak.<\/strong><\/p>\n ABD ve \u0130ran aras\u0131nda askeri \u00e7at\u0131\u015fma ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Zira \u0130ran y\u00f6netimi, uluslararas\u0131 bask\u0131lara kar\u015f\u0131 direnece\u011fini ve n\u00fckleer programlar\u0131ndan asla vazge\u00e7meyeceklerini bir\u00e7ok kez dile getirmi\u015ftir. Ayr\u0131ca \u0130ran y\u00f6netimi geri ad\u0131m atamayaca\u011f\u0131 bir noktaya gelmi\u015ftir. Var\u0131lan noktadan geriye d\u00f6n\u00fc\u015f, iktidar\u0131 kaybetmelerine neden olabilir. Di\u011fer yandan ABD de geri ad\u0131m atmayacak gibidir. Zengin petrol rezervlerine, n\u00fckleer teknolojiye, hatta n\u00fckleer silahlara sahip bir \u0130ran, Tahran’da petrol borsas\u0131n\u0131 da a\u00e7abilirse, ABD’nin k\u00fcresel hegemonyas\u0131n\u0131 tehdit edecek \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7 haline gelecektir. \u015eimdi gelelim ABD’nin \u0130ran’a y\u00f6nelik sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ne zaman ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na… Bu konuda Washington Times Gazetesi’nin 16 Nisan 2006 n\u00fcshas\u0131nda Willim Arkin’in “The Pentagon Preps for Iran” (Pentagon \u0130ran’\u0131 Vurmaya Haz\u0131r) ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131, ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir belge niteli\u011finde. Bu nedenle s\u00f6z konusu yaz\u0131, asl\u0131na sad\u0131k kal\u0131narak T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirildi. San\u0131r\u0131m bu yaz\u0131y\u0131 okuduktan sonra n\u00fckleer silahlarla ilgili yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar sizlere g\u00fcl\u00fcn\u00e7 gelmeye ba\u015flayacak ve biz bu filmin devam\u0131n\u0131 biliyoruz diyeceksiniz.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Bu uranyum UAEA g\u00f6zetiminde Tahranda depoland\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek s\u00fcrekli UAEA denet\u00e7ileri taraf\u0131ndan denetlenmektedir.<\/p>\n [2]<\/a> http:\/\/turkish.irib.ir\/makale\/94.htm<\/p>\n [3]<\/a> Do\u011fu Silah\u00e7\u0131o\u011flu, ABD\/\u0130srail\/\u0130ran Denklemi ve T\u00fcrkiye, \u0130stanbul: G\u00fcnizi Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Nisan 2006, s.71-72<\/p>\n
\n