{"id":15470,"date":"2023-12-29T21:14:26","date_gmt":"2023-12-29T18:14:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/?p=15470"},"modified":"2023-12-29T21:18:07","modified_gmt":"2023-12-29T18:18:07","slug":"veliaht-vahdeddinle-mustafa-kemalin-almanya-seyahati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/veliaht-vahdeddinle-mustafa-kemalin-almanya-seyahati\/","title":{"rendered":"VEL\u0130AHT VAHDEDD\u0130N&#8217;LE MUSTAFA KEMAL&#8217;\u0130N <br>ALMANYA SEYAHAT\u0130"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"15470\" class=\"elementor elementor-15470\" data-elementor-settings=\"{&quot;element_pack_global_tooltip_width&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_padding&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true}}\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-634e10c elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"634e10c\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-72bd7393\" data-id=\"72bd7393\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4400799c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4400799c\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">VEL\u0130AHT VAHDEDD\u0130N'LE MUSTAFA KEMAL'\u0130N<br>\nALMANYA SEYAHAT\u0130\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5385378e satir-basi siyah-link elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5385378e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Tarihi hadiseleri ve \u015fahsiyetleri, konjonkt\u00fcrel (g\u00fcncel ve gerekli baz\u0131 durumlara g\u00f6re al\u0131nan veya konu\u015fulan ge\u00e7ici ve tedbir niyetli tepkiler) s\u00f6zleriyle de\u011fil, onlar\u0131n temel karakterleri ve genel hedefleri do\u011frultusunda yorumlamak l\u00fczumuna inanmaktay\u0131z. Bu nedenle, Mustafa Kemal\u2019le Sultan Vahdeddin irtibatlar\u0131nda, birbirlerine kar\u015f\u0131 \u00f6zel ve gizli bir itimat ve itibar\u0131n sezildi\u011fi kanaatini ta\u015f\u0131maktay\u0131z. Mustafa Kemal&#8217;in g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte: <\/strong><strong><em>\u201c\u0130\u015fgalci g\u00fc\u00e7lere direnen b\u00f6lge halk\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak!?\u201d<\/em><\/strong><strong> ama ger\u00e7ekte, <\/strong><strong><em>\u201cAnadolu Kurtulu\u015f Harek\u00e2t\u0131\u2019n\u0131 ba\u015flatmak\u201d<\/em><\/strong><strong> g\u00f6revi ve gayesiyle Samsun&#8217;a, hem de \u00e7ok etkin ve genel yetkili askeri m\u00fcfetti\u015f olarak yollanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda, Sultan Vahdeddin\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi telgraflarda gayet h\u00fcrmetk\u00e2r ve itaatk\u00e2r bir tav\u0131r tak\u0131nmas\u0131&#8230; Ama Cumhuriyet\u2019in kurulmas\u0131ndan, Padi\u015fahl\u0131k ve Hilafetin ilgas\u0131ndan sonra, NUTUK&#8217;ta da ge\u00e7ti\u011fi gibi, Sultan Vahdeddin aleyhinde baz\u0131 ifadeler kullanmas\u0131, \u015fartlar\u0131n ve ihtiya\u00e7lar\u0131n gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir tavr\u0131 yans\u0131tmaktad\u0131r. Art\u0131k \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f olan <em>Padi\u015fahl\u0131k ve Hilafet makam\u0131n\u0131 istismar ve suistimal ederek, Cumhuriyet\u2019e ve devlete kar\u015f\u0131 giri\u015filecek gaflet ve h\u0131yanet tertiplerini bo\u015fa \u00e7\u0131karmak<\/em> ama\u00e7l\u0131d\u0131r. Yani daha \u00f6nce Sultan Vahdeddin\u2019e h\u00fcrmet ve itaat s\u00f6zleri samimi, ama sonraki ifadeleri S\u0130YAS\u0130 ve STRATEJ\u0130K hesapl\u0131d\u0131r. Aksi halde Mustafa Kemal&#8217;i, <\/strong><strong><em>\u201cya\u011fc\u0131l\u0131k, f\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131k ve fesatl\u0131kla\u201d<\/em><\/strong><strong> su\u00e7lamak olur ki, bu hem tarihi ger\u00e7eklere, hem onun karakterine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn Filistin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Siyonist \u0130srail&#8217;in canavarl\u0131\u011f\u0131!<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Atat\u00fcrk; (\u00dclkeyi savunmak ve anar\u015fist isyanlar\u0131 bast\u0131rmak gibi) <\/strong><strong><em>\u201cHakl\u0131 nedenlere dayanmayan sava\u015f, cinayetle ayn\u0131d\u0131r!\u201d<\/em><\/strong><strong> diyen insand\u0131. Bu duyarl\u0131l\u0131k ve ufku a\u00e7\u0131kl\u0131kla, Filistin topraklar\u0131nda, uyduruk gerek\u00e7eler ve \u015feytani hedeflerle bir \u0130SRA\u0130L devleti kurulmas\u0131na, samimiyet ve cesaretle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve etkili olmu\u015flard\u0131. Bu ciddi ve ger\u00e7ek\u00e7i giri\u015fimleri sonucu 1937&#8217;de kurulmas\u0131 planlanan \u0130srail, 11 y\u0131l gecikmeli olarak, 1948&#8217;e kadar beklemek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Hatta bu y\u00fczden, me\u015fhur ABD&#8217;li Siyonist sermaye baronu DAVID ROCKEFELLER (1915-2017), hat\u0131ralar\u0131nda Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131&#8217;m\u0131z\u0131 da i\u00e7ine katarak, Atat\u00fcrk i\u00e7in: <em>\u201c\u0130srail&#8217;in kurulu\u015funu \u00e7eyrek as\u0131r (25 y\u0131l) aksatan d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z!?\u201d<\/em> diyerek kinlerini kusmu\u015flard\u0131\u2026<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bug\u00fcn, Siyonist \u0130srail&#8217;in b\u00fct\u00fcn Gazze\u2019yi i\u015fgal haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmak \u00fczere, HAMAS\u2019\u0131n hakl\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan sonraki 2 ay i\u00e7erisinde, 9 bini \u00e7ocuk, 5 bini kad\u0131n tam 20 bin masum M\u00fcsl\u00fcman katledilmi\u015f, b\u00fct\u00fcn Gazze harabeye \u00e7evrilmi\u015f durumdayd\u0131. Ayr\u0131ca 50 bin yaral\u0131 ve sakat vard\u0131, enkaz alt\u0131nda ise 10 binlerce cenaze bulunmaktayd\u0131. \u0130\u015fte Atat\u00fcrk, bu ac\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ta o d\u00f6nemde sezmi\u015f durumdayd\u0131.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Cani \u0130srail\u2019in Organ H\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve \u015eeytani Ars\u0131zl\u0131\u011f\u0131!<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Siyonist organ mafyas\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli pazar\u0131 ABD oluyordu. ABD\u2019de bir\u00e7ok \u00fcst d\u00fczey siyaset\u00e7i, haham, akademisyen ve i\u015f adam\u0131 taraf\u0131ndan bu organ mafyas\u0131 y\u00f6netiliyordu. Bu organ mafyas\u0131, 1948 y\u0131l\u0131ndan beri \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu ve y\u00fczlerce Filistinli \u00e7ocu\u011fun i\u00e7 organlar\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131p sat\u0131lmaya devam ediyordu. \u0130srail, d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck <\/strong><strong><em>\u201cinsan derisi bankas\u0131na\u201d<\/em><\/strong><strong> sahip bulunuyordu. Estetik ameliyatlarda \u00f6zellikle bebek, eri\u015fkin, \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin v\u00fccut derileri kullan\u0131l\u0131yordu.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u0130srail halk\u0131n\u0131n, hem organ hem de deri ba\u011f\u0131\u015f\u0131 konusunda olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck orana sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck deri bankas\u0131na nas\u0131l sahip oldu\u011fu \u00fczerinde durmak gerekiyordu. Sadece Filistinlilerden de\u011fil, \u00fclkelerinden ka\u00e7mak zorunda b\u0131rak\u0131lan g\u00f6\u00e7menlerin \u00e7al\u0131nan ve ka\u00e7\u0131r\u0131lan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n v\u00fccutlar\u0131ndan da ailelerinin izni olmadan deri, kornea, kemik ve kalp kapak\u00e7\u0131klar\u0131 kesilip al\u0131n\u0131yor ve sat\u0131l\u0131yordu.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u0130srail g\u00fc\u00e7leri, Gazze&#8217;nin kuzeyindeki \u015eifa ve Endonezya Hastanelerinde d\u00fczinelerce cesede el koymu\u015ftu. \u015eifa Hastanesi\u2019nin avlusunda kaz\u0131lm\u0131\u015f olan bir toplu mezardaki cesetlere de el koydu\u011fu biliniyordu. Koklea (i\u00e7 kula\u011f\u0131n i\u015fitsel k\u0131sm\u0131) ve kornealar\u0131n (g\u00f6z\u00fcn renkli k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kaplayan saat cam\u0131 benzeri saydam tabaka) yan\u0131 s\u0131ra karaci\u011fer, b\u00f6brek ve kalp gibi di\u011fer hayati organlar da dahil olmak \u00fczere toplan\u0131yordu. \u0130srail, \u00f6len Filistinlilerin cesetlerini <em>&#8220;d\u00fc\u015fman sava\u015f\u00e7\u0131 mezarlar\u0131&#8221;<\/em> olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, kapal\u0131 askeri b\u00f6lgeler gibi belirli yerlerde haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve defin i\u015flemlerinin gizlice yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00f6zel toplu mezarlara g\u00f6m\u00fcyordu. Yani Siyonist Yahudiler, katlettikleri Filistinlilerin v\u00fccutlar\u0131n\u0131, i\u00e7 organlar\u0131n\u0131 ve deri par\u00e7alar\u0131n\u0131, canavarca kesip pazarl\u0131yordu!.. Ve Atat\u00fcrk, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u0130srail\u2019in kurulu\u015funa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu\u2026<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Gelelim Mustafa Kemal ve Sultan Vahdeddin irtibat\u0131na: <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>T\u00fcrk<\/strong><strong>\u2010<\/strong><strong>Alman ili\u015fkilerinin tarihi \u00e7ok eskilere dayan\u0131r. 18. y\u00fczy\u0131lda Prusya d\u00f6neminden ba\u015flayan ili\u015fkiler 19. y\u00fczy\u0131lda \u00f6zellikle askeri alanda geli\u015ferek 20. y\u00fczy\u0131lda I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda ittifak boyutlar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00fcy\u00fck sava\u015fta tarihsel kaderi birlikte payla\u015fan iki \u00fclke, b\u00fcy\u00fck bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7ine girerek varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Daha \u00f6nce iki kez Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni ziyaret eden Alman \u0130mparatoru II. Wilhelm\u2019in bu ziyaretlerine, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 Sultan Re\u015fad\u2019\u0131n ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131k verilememi\u015f ve bu eksiklik Veliaht Vahdeddin Efendi\u2019nin ziyaretiyle giderilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n da yaver olarak Veliaht Vahdeddin Efendi\u2019nin maiyetinde bulundu\u011fu bu ziyaret, resmi d\u00fczeydeki nezaket amac\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde bir anlam ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f\u0131n gidi\u015fat\u0131 ve ittifak\u0131n gelece\u011fi \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck hesaplar\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011fi bu ziyaret, iki \u00fclkenin gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli say\u0131lmaktayd\u0131. Yine de ziyaretin, sava\u015f\u0131n sonlar\u0131n\u0131n yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, sava\u015f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan fazlaca bir etkisi olmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong><strong>Ancak bu ziyaretin, Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nemdeki planlar\u0131 ve stratejisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6\u011fretici sonu\u00e7lar verdi\u011fini s\u00f6ylemek yerinde olacakt\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>20. y\u00fczy\u0131lda Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flamas\u0131yla birlikte yeni hesaplar i\u00e7ine giren (Mason \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki) Osmanl\u0131 Devleti, ilk a\u015famada \u0130tilaf Cephesinden arad\u0131\u011f\u0131 deste\u011fi bulamamas\u0131 \u00fczerine yeniden Almanya\u2019ya y\u00f6nelmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u015famada yakla\u015f\u0131k \u00e7eyrek as\u0131rd\u0131r ekonomik ve askeri zeminde geli\u015fen T\u00fcrk<\/strong><strong>\u2010<\/strong><strong>Alman ili\u015fkileri i\u00e7in ittifak zemini zaten mevcut durumdayd\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7, Alman&nbsp;\u0130mparatoru Kayzer Wilhelm\u2019in Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaretlerle (21 Ekim 1889 ve 5 Ekim 1898) olgunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Almanya\u2019n\u0131n da ayn\u0131&nbsp;\u015fekilde daha \u00e7ok stratejik a\u00e7\u0131dan Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne ihtiya\u00e7 duymas\u0131yla birlikte ger\u00e7ekle\u015fen T\u00fcrk<\/strong><strong>\u2010<\/strong><strong>Alman ittifak\u0131, 2 A\u011fustos 1914\u2019te yap\u0131lan gizli antla\u015fmayla kuvveden fiile ge\u00e7irilmi\u015f olmaktayd\u0131. Sava\u015f&nbsp;boyunca t\u00fcm cephelerde g\u00f6r\u00fclen i\u015f birli\u011finin, sava\u015f\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla her iki \u00fclkenin gelece\u011fini de yak\u0131ndan etkilemesi do\u011fald\u0131. Sava\u015f\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, giderek Osmanl\u0131 Devleti ve Almanya\u2019n\u0131n aleyhine do\u011fru geli\u015fen sava\u015f\u0131n seyri yeni aray\u0131\u015flar\u0131 g\u00fcndeme getirmi\u015f&nbsp;ve her iki \u00fclke son a\u015famaya kadar bu alandaki imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 optimal bir&nbsp;\u015fekilde kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>T\u00fcrk Heyetinin Almanya Seyahati&nbsp;ve&nbsp;Sonu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>15 Aral\u0131k 1917 \u2013 4 Ocak 1918 tarihleri aras\u0131nda Osmanl\u0131 Devleti Veliahd\u0131 Vahdeddin Efendi ile birlikte Almanya\u2019ya bir seyahat ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f&nbsp;olan Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n bu ziyareti, \u00e7e\u015fitli eserlerde belirli boyutlarda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda u\u011fra\u015fanlar; Mustafa Kemal\u2019in, Falih R\u0131fk\u0131 Atay ve Siirt Milletvekili Mahmut (Soydan)\u2019a vermi\u015f&nbsp;oldu\u011fu bilgilerden hareketle H\u00e2kimiyet<\/strong><strong>\u2010<\/strong><strong>i Milliye ve Milliyet gazetelerinde yay\u0131mlanan yaz\u0131lardan yararlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Veliaht Vahdeddin Efendi\u2019nin, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda \u00e7e\u015fitli cepheleri ziyaret etmek amac\u0131yla Alman \u0130mparatoru II. Wilhelm taraf\u0131ndan Almanya\u2019ya davet edilmesi \u00fczerine, davete icabet karar\u0131 h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan \u0130stanbul\u2019daki Alman B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019ne aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Vahdeddin Efendi\u2019ye bu seyahatinde e\u015flik edenler aras\u0131nda Mustafa Kemal Pa\u015fa da vard\u0131. Mustafa Kemal Pa\u015fa, bu s\u0131rada Osmanl\u0131 Y\u0131ld\u0131r\u0131m Ordular\u0131 Grubu Komutan\u0131 olan Alman General <em>Erich<\/em> v<\/strong><strong><em>on Falkenhayn<\/em><\/strong><strong> ile g\u00f6r\u00fc\u015f&nbsp;ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015ferek, 7. Ordu Komutanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan aff\u0131n\u0131 istemi\u015f&nbsp;ve Ekim 1917\u2019de \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nm\u00fc\u015f bulunmaktayd\u0131. Bu s\u0131rada kendisine (bir m\u00fcddet \u0130stanbul\u2019dan uzakla\u015ft\u0131rmak d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle) bizzat Enver Pa\u015fa taraf\u0131ndan, Veliahd\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi Almanya seyahatine, orduyu temsilen kat\u0131lmas\u0131 teklif edildi\u011fi konu\u015fulmaktayd\u0131. Mustafa Kemal Pa\u015fa, gelece\u011fin Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi seyahatin kendisi i\u00e7in faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek bu teklife s\u0131cak bakm\u0131\u015ft\u0131r. Kendisine yap\u0131lan teklifi kabul eden Mustafa Kemal Pa\u015fa, daha evvel kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 Veliaht Vahdeddin Efendi ile tan\u0131\u015fmak amac\u0131yla, Harp Okulu\u2019ndan hocas\u0131 olup geziye kat\u0131lacaklar aras\u0131nda yer alan <\/strong><strong><em>Miralay (Albay) Naci Bey<\/em><\/strong><strong> ile beraber Vahdeddin\u2019in saray\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131r. Veliaht Vahdeddin Efendi, 15 Aral\u0131k 1917 Cumartesi g\u00fcn\u00fc Padi\u015fah\u2019\u0131n huzuruna \u00e7\u0131karak kendisiyle vedala\u015fm\u0131\u015f&nbsp;ve ak\u015fam saat 19.30\u2019da hareket eden Balkan treniyle Almanya seyahatine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Seyahatte Veliaht Vahdeddin Efendi\u2019ye refakat edenler aras\u0131nda; Mustafa Kemal Pa\u015fa ile beraber eski Ba\u015f Mabeyinci L\u00fctfi Simavi Bey, Miralay Naci, Te\u015frifat\u00e7\u0131&nbsp;\u0130hsan, Hususi K\u00e2tip Refik, Yaver Binba\u015f\u0131 Asaf ve Y\u00fczba\u015f\u0131 Hulusi Beyler yer almaktad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sirkeci Gar\u0131\u2019ndan hareket eden kafile, yoluna devam ederken, Veliaht Vahdeddin ile Mustafa Kemal Pa\u015fa aras\u0131nda zaman zaman \u00e7e\u015fitli konu\u015fmalar olmu\u015f, Mustafa Kemal Pa\u015fa bu konu\u015fmalardan memnun kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca bu konu\u015fmalar esnas\u0131nda, <\/strong><strong>Veliaht Vahdeddin<\/strong><strong><em>, Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00c7anakkale\u2019de kazanm\u0131\u015f&nbsp;oldu\u011fu ba\u015far\u0131lardan s\u00f6z etmi\u015f, bu vesileyle&nbsp;\u0130stanbul\u2019u kurtaran kahraman<\/em><\/strong><strong> olmas\u0131ndan dolay\u0131 kendisine \u00f6vg\u00fc dolu ifadelerde bulunmu\u015flard\u0131r. Heyet, pazar g\u00fcn\u00fc Sofya Tren&nbsp;\u0130stasyonu\u2019na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Burada, Bulgar Kral\u0131 ad\u0131na Sava\u015f&nbsp;Yaveri General Markov, Bulgar H\u00fck\u00fcmeti ad\u0131na Demiryollar\u0131 Naz\u0131r\u0131 M\u00f6sy\u00f6 Kuzinciki, Reis<\/strong><strong>\u2010<\/strong><strong>i N\u00fczzar M\u00f6sy\u00f6 Radoslavof ad\u0131na Hariciye Nezareti K\u00e2tib-i Umumisi M\u00f6sy\u00f6 Zlatov, Te\u015frifat M\u00fcd\u00fcr\u00fc M\u00f6sy\u00f6 \u0130lyef ve Sofya\u2019daki T\u00fcrk El\u00e7ilik elemanlar\u0131, kafileyi h\u00fcrmetle kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f&nbsp;ve daha sonra Almanya\u2019ya do\u011fru u\u011furlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Kafilenin Almanya\u2019daki ilk dura\u011f\u0131 M\u00fcnih olacakt\u0131r. 18 Aral\u0131k Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc M\u00fcnih\u2019e ula\u015fan T\u00fcrk heyeti i\u00e7in burada resmi bir kar\u015f\u0131lama t\u00f6reni haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Zira T\u00fcrk heyeti esas olarak Mainz \u015fehri civar\u0131nda bulunan Bad Kreuznach\u2019taki Bat\u0131 Cephesi Genel Kararg\u00e2h\u0131nda a\u011f\u0131rlanacakt\u0131r. \u00d6te yandan, M\u00fcnih\u2019te heyete kat\u0131lmak i\u00e7in bekleyen Berlin T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi \u0130smail Hakk\u0131 Pa\u015fa kafileyi kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk heyetine ait \u00f6zel vagon burada Alman kararg\u00e2h\u0131na gidecek olan yeni bir trene ba\u011flan\u0131rken, kafile Bavyera Harbiye Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan kendilerine tahsis edilen bir \u00f6zel otomobil ve bir mihmandar subay ile M\u00fcnih&nbsp;\u015fehrinde k\u0131sa bir gezinti yapma imk\u00e2n\u0131 bulmu\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sal\u0131 gecesi M\u00fcnih\u2019ten ayr\u0131larak, Berlin T\u00fcrk Sefiri Hakk\u0131 Pa\u015fa refakatinde 19 Aral\u0131k \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc Bat\u0131\u2019daki Alman Genel Kararg\u00e2h\u0131na do\u011fru yol alan tren, kararg\u00e2ha yak\u0131n bir yerde, Rockenhausen \u0130stasyonu\u2019nda bahsi ge\u00e7en Alman mihmandarlar ve Almanya\u2019da sava\u015f s\u00fcresince T\u00fcrk Askeri Delegesi olarak bulunan Zeki Pa\u015fa taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f&nbsp;ve k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Genel Kararg\u00e2ha do\u011fru yol alm\u0131\u015ft\u0131r. Yar\u0131m saat sonra Bad Kreuznach tren istasyonuna ula\u015fan T\u00fcrk heyetini, Alman&nbsp;\u0130mparatoru II. Wilhelm\u2019in ye\u011feni olan Prens Waldemar ve baz\u0131 y\u00fcksek r\u00fctbeli subaylar kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f, buradan otomobillere binilerek kararg\u00e2ha var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk heyeti, bug\u00fcn bir kapl\u0131ca oteli olarak kullan\u0131lan Alman Genel Kararg\u00e2h\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki geni\u015f&nbsp;alanda Osmanl\u0131 mar\u015flar\u0131 \u00e7alan bir bando e\u015fli\u011finde Alman \u0130mparatoru II. Wilhelm, Alman Ordular\u0131 Ba\u015fkomutan\u0131 Mare\u015fal Paul von Hindenburg ve Alman 7. Ordu Kurmay Ba\u015fkan\u0131 General Erich Ludendorff taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerde terc\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131, Almanca bilen Miralay Naci Bey yapm\u0131\u015ft\u0131r. Mustafa Kemal Pa\u015fa tan\u0131\u015fma esnas\u0131nda eski askeri ba\u015far\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 Alman \u0130mparatoru\u2019ndan \u00f6vg\u00fc dolu s\u00f6zler duymu\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Kararg\u00e2ha yerle\u015fen T\u00fcrk heyeti k\u0131sa bir dinlenmeden sonra, Mustafa Kemal Pa\u015fa ve Miralay Naci Bey, Veliaht Vahdeddin\u2019in odas\u0131nda oldu\u011fu s\u0131rada, Alman&nbsp;\u0130mparatoru II. Wilhelm gelerek kendilerini ziyarette bulunmu\u015flard\u0131r. G\u00f6r\u00fc\u015fme esnas\u0131nda <\/strong><strong>Veliaht Vahdeddin<\/strong><strong>, <em>Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fman sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu h\u00fccumlar\u0131n devam etmesi halinde T\u00fcrkiye\u2019nin ak\u0131betinin k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n durdurulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde teminat alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu konuda kendisinin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131<\/em> ricas\u0131n\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;\u0130mparator bu sorudan rahats\u0131z olmu\u015f, <em>Veliahd\u0131n zihnini buland\u0131ranlar oldu\u011funu<\/em> vurgulam\u0131\u015f ve Veliahd\u0131n bu konuda bir&nbsp;\u015f\u00fcphesinin olmamas\u0131 gerekti\u011fini beyan etmesinden k\u0131sa bir m\u00fcddet sonra g\u00f6r\u00fc\u015fme sonlanm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra&nbsp;\u0130mparator bir \u00f6\u011fle yeme\u011fi haz\u0131rlatm\u0131\u015f, yemekten sonra yine sohbet toplant\u0131lar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f&nbsp;ve her iki grup birbirlerine kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 hediyelerde bulunmu\u015flard\u0131r. Sohbet esnas\u0131nda Mustafa Kemal Pa\u015fa, <em>Suriye\u2019deki durum ile ilgili Hindenburg\u2019a bilgi aktarm\u0131\u015f, ona baz\u0131 kritik sorular sormu\u015f,&nbsp;fakat Hindenburg cevap veremedi\u011fi i\u00e7in sorular\u0131 ge\u00e7i\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r<\/em>.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Ard\u0131ndan Mustafa Kemal Pa\u015fa, Veliaht Vahdeddin\u2019e;<\/strong><strong> <em>T\u00fcrklerin endi\u015felerini Alman \u0130mparatoru\u2019na s\u00f6ylemekten sak\u0131nmamas\u0131n\u0131, ve bu konu\u015fmalar\u0131n yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r<\/em>. Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n bu konudaki \u0131srar\u0131, sava\u015f\u0131n (dolay\u0131s\u0131yla ittifak\u0131n) gelece\u011fiyle ilgili Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin teredd\u00fctlerinin giderilmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Saat 16.00 s\u0131ralar\u0131nda daha \u00f6nce planlanm\u0131\u015f&nbsp;bir program gere\u011fince&nbsp;\u0130mparator, Flander cephesine gitmek zorunda oldu\u011fu i\u00e7in T\u00fcrk heyetine iyi seyahatler dileyerek kararg\u00e2htan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Prens Waldemar T\u00fcrk heyetine k\u0131sa bir gezi yapt\u0131rd\u0131ktan sonra taraflar Mare\u015fal von Hindenburg\u2019un vermi\u015f&nbsp;oldu\u011fu ak\u015fam yeme\u011finde bulu\u015fmu\u015flar ve yemekten sonra gece yar\u0131s\u0131na do\u011fru T\u00fcrk heyeti tren gar\u0131na giderek Strazburg\u2019a u\u011furlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun nedeni, ziyaret edecekleri cephelerin bu b\u00f6lgede yer almas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Epeyce yorgun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f&nbsp;olan T\u00fcrk heyeti, 19\u201320 Aral\u0131k gecesi tren Strazburg\u2019a do\u011fru yol al\u0131rken \u00f6zel vagonlar\u0131nda yorgunluk atm\u0131\u015flard\u0131r. 20 Aral\u0131k sabah\u0131 tren Strazburg&nbsp;\u0130stasyonu\u2019na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk heyetini W\u00fcrttemberg Krall\u0131\u011f\u0131 Prensi olup ayn\u0131 zamanda bu b\u00f6lgenin Flanders<\/strong><strong>\u2010<\/strong><strong>Lorraine Ordular\u0131 Grubu Komutanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 da \u00fcstlenmi\u015f&nbsp;olan <\/strong><strong>D\u00fck von Albrecht<\/strong><strong>, Alsas Loren Askeri Valisi <\/strong><strong>Albay von Berenhorst,<\/strong><strong> Strasburg Belediye Ba\u015fkan\u0131 ve y\u00fcksek r\u00fctbeli baz\u0131 subaylar kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f&nbsp;ve kar\u015f\u0131lama t\u00f6reninden sonra konuklar i\u00e7in otomobillerle bir&nbsp;\u015fehir turu yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fck\u2019\u00fcn saray\u0131nda yenilen \u00f6\u011fle yeme\u011finden sonra, bir m\u00fcddet sohbet edilmi\u015f ve yine otomobillerle g\u00fcneybat\u0131daki Frans\u0131z s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n II. Wilhelm siperlerine k\u0131sa bir gezi ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r. 21 Aral\u0131k Cuma g\u00fcn\u00fc Vahdeddin Efendi ve beraberindeki heyet, g\u00fcneybat\u0131 Alman cephesinin en ileri noktalar\u0131ndaki siperlerde sava\u015fan Alman askerlerini ziyaret etmek i\u00e7in sabah\u0131n erken saatlerinde Strazburg\u2019dan Colmar\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Colmar\u2019a var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, cephe kararg\u00e2h merkezinin demiryolu istasyonunda Alman Ordu Komutan\u0131 Korgeneral von Koendel ve askeri erk\u00e2n heyeti kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f&nbsp;ve k\u0131sa bir tan\u0131\u015fma fasl\u0131ndan sonra otomobiller ile cepheye var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Cephede, harita \u00fczerinde cephenin durumu ile ilgili bilgilendirmeden sonra Bavyera B\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn yer ald\u0131\u011f\u0131 en ilerideki siperlere u\u011franm\u0131\u015f, buradaki Alman askerlerine T\u00fcrk milletinin selamlar\u0131 iletilmi\u015f&nbsp;ve <em>Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n ate\u015f&nbsp;hatt\u0131nda bir a\u011faca \u00e7\u0131karak Almanlar\u0131n ve d\u00fc\u015fman\u0131n durumunu daha yak\u0131ndan g\u00f6rmesiyle, Almanlar\u0131n sava\u015f&nbsp;cephesindeki durumlar\u0131 yak\u0131ndan saptanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em>Bu g\u00f6zlemlerinde <\/strong><strong>Mustafa Kemal Pa\u015fa Almanlar\u0131n durumunu i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><strong> Strasburg\u2019a hareket etmeden evvel Alman Ba\u015fkumandan\u0131 g\u00f6rkemli bir veda merasimi d\u00fczenleyerek T\u00fcrk heyetini u\u011furlam\u0131\u015ft\u0131r. Vahdeddin Efendi (Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019dan farkl\u0131 olarak) cephedeki bu ziyaret sonras\u0131nda, <em>Alman ordusunun sava\u015f\u0131n ilk g\u00fcnlerindeki gibi kuvvetli oldu\u011fu ve arzulu bir&nbsp;\u015fekilde m\u00fccadeleye devam etti\u011fi<\/em> kanaatine varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Almanya seyahatinin bundan sonraki b\u00f6l\u00fcm\u00fc biraz daha farkl\u0131 \u00f6zellikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6nce, Almanya ve m\u00fcttefikleri i\u00e7in yo\u011fun&nbsp;\u015fekilde silah \u00fcretiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Krupp fabrikalar\u0131 gezilmi\u015f ve daha sonra Berlin\u2019e do\u011fru yola \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Berlin\u2019de ise, Alman&nbsp;\u0130mparatoru\u2019nun konu\u011fu olarak \u00e7e\u015fitli ziyaretler, gezintiler ger\u00e7ekle\u015ftirilecek ve burada seyahat son bularak tekrar \u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f olacakt\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>22 Aral\u0131k sabah\u0131 yola \u00e7\u0131kan heyet, Mannheim, Mainz, Koblenz, K\u00f6ln, D\u00fcsseldorf, Duisburg \u00fczerinden, \u00f6\u011fleden sonra bir vakitte Essen tren istasyonuna ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Belediye Ba\u015fkan\u0131 ve Krupp firmas\u0131 ileri gelenleri taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanan heyet, do\u011fruca fabrikalara g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, toplar\u0131n ve di\u011fer silahlar\u0131n \u00fcretildi\u011fi at\u00f6lyeler kendilerine tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha evvel Osmanl\u0131 Devleti taraf\u0131ndan sipari\u015fi verilmi\u015f olan top ve silahlara da yerinde bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fabrikada, sava\u015f&nbsp;nedeniyle \u00fc\u00e7 vardiya halinde otuz be\u015f&nbsp;bini kad\u0131n olmak \u00fczere toplam yetmi\u015f be\u015f&nbsp;bin i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. O gece Essen\u2019den ayr\u0131lan T\u00fcrk heyeti, 23 Aral\u0131k Pazar g\u00fcn\u00fc sabah\u0131 Berlin\u2019e ula\u015fm\u0131\u015f&nbsp;ve Adlon Oteli\u2019ne konuk al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stasyonda kendilerini Alman Hariciye Nezareti erk\u00e2n\u0131ndan von K\u00fchlmann, Baron Duvahandorf ve Osmanl\u0131 Sefarethanesi Ata\u015fe Militeri kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. Berlin\u2019de Alman \u0130mparatoru\u2019nun konu\u011fu bulunan T\u00fcrk heyeti, burada on g\u00fcn kadar kalmak arzusundad\u0131r. Konuklar&nbsp;\u015ferefine Adlon Oteli\u2019ne T\u00fcrk Bayra\u011f\u0131 as\u0131lm\u0131\u015f, kendilerine iki otomobil ve terc\u00fcmanlar ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>T\u00fcrk heyeti ayn\u0131 g\u00fcn \u00f6\u011fle yeme\u011finde D\u0131\u015fi\u015fleri memurlar\u0131yla Adlon Oteli\u2019nde beraber olmu\u015f, \u00f6\u011fleden sonra ise Veliaht Vahdeddin, Mustafa Kemal Pa\u015fa ve Miralay Naci&nbsp; Bey Alman Krali\u00e7esi\u2019ne bir ziyarette bulunmu\u015flard\u0131r. Bu ziyaret esnas\u0131nda, Berlin\/Tiergarten\u2019daki Bellevue&nbsp;\u015eatosu\u2019nda ikamet eden Krali\u00e7e\u2019ye Veliaht Vahdeddin taraf\u0131ndan k\u0131ymetli ta\u015flarla s\u00fcsl\u00fc bir bro\u015f&nbsp;takdimi yap\u0131lm\u0131\u015f, ard\u0131ndan T\u00fcrk heyeti&nbsp;\u015ferefine Berlin\u2019deki Osmanl\u0131 Sefarethanesi\u2019nde bir ziyafete kat\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, ve Veliaht Vahdeddin Efendi Krali\u00e7e ile Opera Royal\u2019e giderek bir oyunu seyredip ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sonraki g\u00fcnlerde, heyet Berlin\u2019de gezilere \u00e7\u0131km\u0131\u015f, Veliaht Vahdeddin Efendi gazetecilerle g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f&nbsp;ve gazetelerde r\u00f6portajlar\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Vahdeddin Efendi, Berlin\u2019de iken Miralay Naci Bey\u2019e yaverlik teklif etmi\u015f, bu konuda teredd\u00fctleri olan Naci Bey\u2019in Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019ya dan\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine, Mustafa Kemal Pa\u015fa teklifi kabul etmesi y\u00f6n\u00fcnde kendisine telkinlerde bulunmu\u015flard\u0131r. Heyet Berlin\u2019de iken, Brest Litovsk\u2019da Ruslarla g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmak i\u00e7in \u0130stanbul\u2019dan yola \u00e7\u0131kan Albay Rauf Orbay \u00f6nce Berlin\u2019e u\u011fram\u0131\u015f, do\u011fruca Adlon Oteli\u2019ne giderek Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 odas\u0131nda ziyaret etmi\u015f&nbsp;ve iki eski dost, memleket meseleleriyle ilgili fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmu\u015flard\u0131r. 31 Aral\u0131k Pazartesi g\u00fcn\u00fc sabah\u0131 Adlon Oteli\u2019nde kapsaml\u0131 bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, toplant\u0131da, Veliaht Vahdeddin Efendi (Almanlar\u0131n) Bat\u0131 Cephesi\u2019ndeki temaslar\u0131n\u0131 \u00f6vg\u00fcyle anlatm\u0131\u015f, Alman \u0130mparatoru II. Wilhelm\u2019in ki\u015fili\u011finden \u00e7ok etkilendi\u011fini vurgulam\u0131\u015f, iki dost \u00fclkenin birlikte hareket etmesinden T\u00fcrk milletinin memnuniyet duydu\u011funu ve izlenimleri sonucunda Almanlar\u0131n zafere ula\u015facaklar\u0131 kanaatinin kendisinde has\u0131l oldu\u011funu aktarm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Toplant\u0131dan sonra yaln\u0131z kalan Veliaht Vahdeddin Efendi ile Mustafa Kemal Pa\u015fa aras\u0131nda \u00f6nemli bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r!<\/strong> <strong>Devletin gidi\u015fat\u0131ndan endi\u015fe duyan<\/strong><strong> <em>Mustafa Kemal Pa\u015fa, gelece\u011fin padi\u015fah\u0131 olan Vahdeddin Efendi\u2019ye kurtulu\u015f&nbsp;re\u00e7etesi olarak bir \u00f6neride bulunmay\u0131 uygun bulmu\u015flard\u0131r<\/em>. <\/strong><strong>Mustafa Kemal Pa\u015fa, Almanya\u2019da&nbsp;\u0130mparator, veliaht ve prenslerin devlet i\u015fleriyle aktif olarak ilgilenmelerini \u00f6rnek g\u00f6stererek,&nbsp;<\/strong><strong><em>\u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde Liman von Sanders\u2019\u0131n emrinde olan 5. Ordu Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Veliahd\u0131n \u00fczerine almas\u0131n\u0131,<\/em> <\/strong><strong>bu durumda kendisine <em>Kurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapmaktan onur duyaca\u011f\u0131n\u0131 <\/em>hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, Vahdeddin Efendi;<em> \u0130ttihat ve Terakki iktidar\u0131n\u0131n kendisine bu komutanl\u0131\u011f\u0131n verilece\u011fine inanmad\u0131\u011f\u0131ndan,&nbsp;\u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fcklerinde durumu de\u011ferlendirece\u011fini aktarm\u0131\u015ft\u0131r ki,<\/em> bu cevab\u0131n Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 \u00fcmitsizli\u011fe ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcye sevk etti\u011fi anlat\u0131l\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Art\u0131k d\u00f6n\u00fc\u015f&nbsp;vakti gelip \u00e7atm\u0131\u015f, 1 Ocak 1918 Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc haz\u0131rl\u0131klar tamamlanm\u0131\u015f, tren gar\u0131nda T\u00fcrk heyetine ait \u00f6zel vagon, \u0130stanbul\u2019a hareket edecek olan Balkan Treni\u2019ne ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ak\u015fam vakti hareket edecek olan heyeti u\u011furlamak i\u00e7in istasyona gelenler aras\u0131nda, Alman&nbsp;\u0130mparatoru ad\u0131na Baron von S\u00fcssing, Generaller, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ileri gelenleri, o tarihte Berlin\u2019de bulunan Osmanl\u0131 Hariciye Naz\u0131r\u0131 Ahmet Nesimi Bey ile&nbsp;\u0130zzet Pa\u015fa, Berlin T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi&nbsp;\u0130smail Hakk\u0131 Pa\u015fa, T\u00fcrk Askeri Delegesi Zeki Pa\u015fa, Askeri Ata\u015fe Albay Cemil Bey ve el\u00e7ilik mensuplar\u0131 yer alm\u0131\u015flar ve bir t\u00f6ren ile kafileyi u\u011furlam\u0131\u015flard\u0131r. D\u00f6n\u00fc\u015f&nbsp;yolunda, Vahdeddin, Mustafa Kemal Pa\u015fa ve Miralay Naci Bey aras\u0131nda birka\u00e7 defa seyahatin de\u011ferlendirilmesi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Hareketten bir g\u00fcn sonra Budape\u015fte\u2019ye ula\u015fan tren, Osmanl\u0131 Ba\u015f \u015eehbenderi Ahmet Hikmet Bey,&nbsp;\u015eehbenderhane erk\u00e2n\u0131 ve Osmanl\u0131 zabitleri taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f&nbsp;ve k\u0131sa bir s\u00fcre sonra kafile tekrar yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ertesi g\u00fcn tren Belgrad \u00fczerinden Sofya\u2019ya ula\u015f\u0131nca, Mustafa Kemal Pa\u015fa, Sofya\u2019da heyeti kar\u015f\u0131layan T\u00fcrk B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Fethi Okyar\u2019a <em>Almanya\u2019n\u0131n sava\u015f\u0131 kaybedece\u011fi kanaatinde oldu\u011funu, bizim ayr\u0131 bir bar\u0131\u015f&nbsp;imzalayarak sava\u015ftan en az zararla kurtulmam\u0131z <\/em>l\u00fczumunu hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>1 Ocak 1918 ak\u015fam\u0131 Berlin\u2019den hareket eden tren, 4 Ocak 1918 Cuma g\u00fcn\u00fc ak\u015fama do\u011fru (saat 16.10) \u0130stanbul Sirkeci \u0130stasyonu\u2019na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Padi\u015fah ad\u0131na \u015eehriyarileri Ziyaeddin Efendi ile Ba\u015fyaver Salih Pa\u015fa, \u015eehzade Abd\u00fclmecid ve Osman Fuad Efendiler,&nbsp;\u015eeyh\u00fclislam Musa Kaz\u0131m Efendi, Harbiye Naz\u0131r\u0131 ve Ba\u015fkomutan Vekili Enver Pa\u015fa, Adliye Naz\u0131r\u0131 Halil Beyefendi, Alman El\u00e7isi Kont Bernsdorf, ayandan Tevfik Pa\u015fa, Almanya ve Avusturya El\u00e7ili\u011fi Askeri Ata\u015feleri, ayandan ve milletvekillerinden baz\u0131 kimseler bando tak\u0131m\u0131 e\u015fli\u011finde bir b\u00f6l\u00fck askerle heyeti kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131r. Veliaht Vahdeddin Efendi bir m\u00fcddet istasyonda dinlendikten sonra do\u011fruca Saray\u2019a giderek seyahatleri hakk\u0131nda Padi\u015fah\u2019a bilgi sunmu\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Veliaht Vahdeddin Efendi Berlin\u2019de iken Vossische Zeitung gazetesi yazarlar\u0131ndan Profes\u00f6r Stein\u2019a vermi\u015f&nbsp;oldu\u011fu m\u00fcl\u00e2katta, <em>genel olarak ziyareti \u00e7ok verimli bulduklar\u0131n\u0131, Alman askerlerinin g\u00f6zlerinde kazanma azminin parlad\u0131\u011f\u0131n\u0131,&nbsp;\u0130mparator II. Wilhelm, Mare\u015fal Hindenburg ve General Ludendorff\u2019un misafirperverli\u011finden memnun kald\u0131klar\u0131n\u0131 <\/em>aktarm\u0131\u015ft\u0131r<em>.<\/em> Sava\u015f&nbsp;ve Bat\u0131 ile ilgili olarak ise; <em>bu sava\u015fa istila amac\u0131yla de\u011fil, T\u00fcrk topraklar\u0131n\u0131 m\u00fcdafaa amac\u0131yla girdiklerini, sava\u015f&nbsp;sonras\u0131nda imzalanacak olan antla\u015fmada Osmanl\u0131 m\u00fclk\u00fcn\u00fcn ve Hilafet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gerekti\u011fini <\/em>vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Son olarak,<em> Bat\u0131\u2019n\u0131n ilerlemesini a\u015famal\u0131 olarak benimsemek suretiyle Avrupa devletleriyle olan kader ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve devaml\u0131 k\u0131lmak amac\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 <\/em>anlatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Almanya a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu gezinin as\u0131l amac\u0131, giderek zorla\u015fm\u0131\u015f&nbsp;ko\u015fullarda m\u00fcttefiki olan T\u00fcrkiye\u2019nin bu konuda g\u00fcvenini tazelemi\u015f olmakt\u0131r. Ancak, ba\u015f\u0131ndan beri (\u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 olarak) Almanlarla yap\u0131lan ittifak\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131na inanan Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019da, gezi sonras\u0131nda<\/strong><strong> <em>Almanlar\u0131n sava\u015ftan yenilgiyle ayr\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi<\/em> <\/strong><strong>peki\u015fmi\u015f durumdad\u0131r. Bu konuda, belirtilmesi gereken as\u0131l nokta; Veliaht Vahdeddin ve Mustafa Kemal Pa\u015fa ba\u015fta olmak \u00fczere pek \u00e7ok devlet adam\u0131n\u0131n, haklar\u0131m\u0131z\u0131 koruyarak ve en az zararla bir an \u00f6nce bar\u0131\u015f&nbsp;antla\u015fmas\u0131 imzalanmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatini ta\u015f\u0131malar\u0131d\u0131r. Devlet adamlar\u0131n\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye sevk eden neden, muhtemelen uzun s\u00fcren sava\u015flar ve&nbsp;\u015fartlar\u0131n a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 sonucu devletin ve milletin art\u0131k \u00e7ok yoruldu\u011funa inanm\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Genel bir de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, seyahate kat\u0131lan \u015fahsiyetlerle, seyahati de\u011ferlendiren bas\u0131n \u00e7evrelerinin g\u00f6zlemleri aras\u0131ndaki farklar\u0131n dikkat \u00e7ekici boyutta oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan seyahatin, sava\u015f\u0131n gidi\u015fat\u0131 konusunda iki \u00fclke a\u00e7\u0131s\u0131ndan pozitif sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011fundan s\u00f6z etmek imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Zira reel durumun \u00e7ok farkl\u0131 olmas\u0131, hemen hemen t\u00fcm cephelerde \u0130ttifak Cephesi\u2019nin \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f&nbsp;olmas\u0131 bunun ba\u015fl\u0131ca kan\u0131t\u0131d\u0131r. Bu nedenle, seyahatin bu a\u015famada psikolojik etkilerinden ve nezaket ziyareti \u00f6zelli\u011finden \u00f6te fazlaca bir anlam\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda, \u00f6zellikle T\u00fcrk taraf\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan <em>sava\u015f&nbsp;sonras\u0131ndaki ikili ili\u015fkilerin olumlu ve yap\u0131c\u0131 seyrinin korunmas\u0131<\/em> hedefi, seyahatin beklenilen sonu\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bu seyahatin, gerek Veliaht Vahdeddin gerekse Mustafa Kemal Pa\u015fa i\u00e7in sava\u015f&nbsp;sonras\u0131 m\u00fctareke ve Mill\u00ee M\u00fccadele d\u00f6nemlerinde ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f&nbsp;s\u00fcrecinde birbirleriyle olan ili\u015fkilerinde kendilerini daha yak\u0131ndan tan\u0131malar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli ve \u00f6\u011fretici taraflar\u0131 bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Seyyid Abd\u00fclhakim Arvasi Efendinin \u0130tiraflar\u0131! 1865 (Van-Arvas K\u00f6y\u00fc) &#8211; 1943 (Ankara-Ba\u011flum K\u00f6y\u00fc)<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Seyyid Abd\u00fclhakim Arvasi Hz.lerinin yak\u0131nlar\u0131na aktard\u0131\u011f\u0131 hat\u0131ralar\u0131na g\u00f6re, Sultan Vahdeddin, \u0130stanbul\u2019un ileri gelen \u00e2limleriyle birlikte kendilerini de bir iftar yeme\u011fi ikram edilmek \u00fczere Saraya \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Ziyafet ve sohbetlerden sonra, Padi\u015fah Vahdeddin\u2019in ba\u015f yaveri a\u011f\u0131rlanan \u00e2limlerin yan\u0131na gelerek:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>\u201cSultan\u0131m\u0131z Hz.lerinin Siz Muhterem Ulema heyetinden bir talepleri vard\u0131r. \u015eu anda Anadolu\u2019da, i\u015fgalci d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 Aziz Vatan\u0131m\u0131z\u0131 kurtarmak \u00fczere \u00e7arp\u0131\u015fan Kuvay-\u0131 Milliye kahramanlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 ve yurdumuzu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fturmalar\u0131 i\u00e7in; Zat-\u0131 Alilerinizin devaml\u0131 dualar\u0131yla birlikte, gen\u00e7 ve din\u00e7 insanlar\u0131n Anadolu\u2019ya gitmeleri i\u00e7in cemaatlerinizi te\u015fvik buyurmalar\u0131n\u0131z\u0131\u2026 Ayr\u0131ca Anadolu Kurtulu\u015f Harek\u00e2t\u0131na her t\u00fcrl\u00fc maddi deste\u011fin haz\u0131rlan\u0131p ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, \u00f6zellikle rica ve istirham buyurmaktad\u0131r\u2026\u201d<\/em><\/strong><strong> dedi\u011fini anlatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Evet, Sultan Vahdeddin\u2019in, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6nderli\u011finde \u015eanl\u0131 Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131m\u0131z\u0131n hem ba\u015flat\u0131lmas\u0131 hem ba\u015far\u0131lmas\u0131 hususunda ciddi ve samimi katk\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Ama zahiren i\u015fgalci \u0130ngilizleri oyalam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kuvay-\u0131 Milliye\u2019ye imk\u00e2n ve zaman kazand\u0131rmak amac\u0131ndad\u0131r.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>1924\u2019te medreseler, 1925\u2019te de tekkeler kapan\u0131nca Abd\u00fclhak\u00eem Arvasi Efendi bir daha \u015feyhlik faaliyetinde bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. <em>\u201cBunlar bo\u015f mek\u00e2nlar\u0131 kapatt\u0131lar. Buralar\u0131 zaten kendilerini kapatm\u0131\u015flard\u0131. \u0130stanbul\u2019a geldi\u011fimde bid\u2019at kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f \u00e7ok az tekke vard\u0131\u201d<\/em> dedikten sonra, <em>\u201cTarikat i\u015fi maalesef \u00f6z\u00fcn\u00fc ve \u00f6zelli\u011fini kaybetmi\u015f durumdad\u0131r. Ancak muhabbet ve muhiblik b\u00e2ki kalacakt\u0131r!\u201d<\/em> buyurarak art\u0131k tasavvufun pratiklerinden ziyade manev\u00ee miras\u0131na sahip \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret buyurmu\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Abd\u00fclhak\u00eem Arvasi Hz.leri bir s\u00fcre Vefa Lisesi\u2019nde din dersleri hocal\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Vefat\u0131na kadar Ayasofya Camii, Bayezid Camii, Fatih Camii, Ey\u00fcp Camii, A\u011fa Camii, Sinanpa\u015fa Camii, \u00dcsk\u00fcdar Yeni Camii, Osmana\u011fa Camii, Zuhuratbaba Camii, Arap Camii, Yeralt\u0131 Camii ve Kas\u0131mpa\u015fa Camii\u2019nde fahr\u00ee vaazlar\u0131n\u0131 aksatmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu derslere mesture bir \u015fekilde gelip bir kenarda oturan han\u0131mlar da kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u00c7ok \u00e2limlerin okutmaktan \u00e7ekindi\u011fi <em>Beyd\u00e2v\u00ee Tefsiri<\/em>\u2019nden ders verip tamam\u0131n\u0131 aktarmak kendisine nasip olmu\u015f bir zatt\u0131r. Ayr\u0131ca Ebussuud, Nimetullah ve H\u00fcseyn\u00ee tefsirlerinden ba\u015fka, <em>\u015eir\u2019at\u00fc\u2019l-\u0130sl\u00e2m, \u015eif\u00e2-i \u015eerif ve Kimy\u00e2-i Sa\u00e2det<\/em> okutmu\u015flard\u0131r. K\u00fcrs\u00fcde sahabenin \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini anlatmaktan geri durmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u0130ttihat\u00e7\u0131lara muhalif olmas\u0131na ve \u015eeyh\u00fclisl\u00e2m Mustafa Sabri Efendi\u2019nin \u0131srar\u0131na ra\u011fmen H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf F\u0131rkas\u0131\u2019na yana\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. <em>\u201cM\u00fcsl\u00fcman dine uyar, g\u00fcnah i\u015flemez; kanuna uyar, su\u00e7 i\u015flemez\u201d<\/em> buyurarak insan\u0131n kendisini tehlikeye atmas\u0131n\u0131n ve fitne \u00e7\u0131karman\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. 1931 y\u0131l\u0131 Ramazan ay\u0131nda apar topar evinden al\u0131n\u0131p Menemen\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek Divan-\u0131 Harb\u2019e \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Mahkemede, <em>\u201cSen \u015feyhmi\u015fsin?\u201d<\/em> sualini \u015f\u00f6yle yan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131: <em>\u201cAbd\u00fclk\u00e2dir Geyl\u00e2n\u00ee, \u0130mam-\u0131 Rabb\u00e2n\u00ee gibi zatlar\u0131 kastediyorsan\u0131z, ben onlara hizmetk\u00e2rl\u0131k yapmaya bile l\u00e2y\u0131k de\u011filim. Ama piyasadaki baz\u0131 \u015feyh k\u0131l\u0131kl\u0131 sahtek\u00e2rlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsan\u0131z, ben onlardan birisi olmaya tenezz\u00fcl etmem!\u201d <\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bu cevap \u00fczerine beraat edip \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nse de dine hizmeti ve etraf\u0131nda gen\u00e7 ve m\u00fcnevver bir z\u00fcmrenin te\u015fekk\u00fcl\u00fc baz\u0131lar\u0131n\u0131 rahats\u0131z etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1943\u2019te, yine bir Ramazan g\u00fcn\u00fc derg\u00e2h\u0131 polislerce bas\u0131larak 83 ya\u015f\u0131ndaki Abd\u00fclhak\u00eem Efendi \u0130zmir\u2019e s\u00fcrg\u00fcne yolland\u0131. Ya\u015fl\u0131l\u0131k, yol ve havan\u0131n tesiriyle hastaland\u0131. Milletvekili olan damad\u0131n\u0131n \u0131srarl\u0131 te\u015febb\u00fcsleri \u00fczerine h\u00fck\u00fcmet \u0130zmir\u2019den Ankara\u2019ya geli\u015fine izin verdiyse de burada iki hafta ancak ya\u015fayacakt\u0131. Hac\u0131 Bayram\u2019daki ye\u011feninin evinde 27 Aral\u0131k 1943 g\u00fcn\u00fc bu d\u00fcnyadan ayr\u0131ld\u0131. M\u00fcbarek cenazesi Ankara yak\u0131n\u0131ndaki Ba\u011flum kasabas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp burada defni yap\u0131ld\u0131.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> (Bak: Veliaht Vahdeddin ve Mustafa Kemal\u2019in Almanya, Seyahati- K. \u00c7olak, F. Yetim\u2019den \u00f6zetlenmi\u015f ve d\u00fczeltilmi\u015f notlar.)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial;\"><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> (Bak: Kaz\u0131m Albay- Sultan Vahdeddin ve Milli M\u00fccadele)<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>VEL\u0130AHT VAHDEDD\u0130N&#8217;LE MUSTAFA KEMAL&#8217;\u0130N ALMANYA SEYAHAT\u0130 Tarihi hadiseleri ve \u015fahsiyetleri, konjonkt\u00fcrel (g\u00fcncel ve gerekli baz\u0131 durumlara g\u00f6re al\u0131nan veya konu\u015fulan ge\u00e7ici ve tedbir niyetli tepkiler) s\u00f6zleriyle de\u011fil, onlar\u0131n temel karakterleri ve genel hedefleri do\u011frultusunda yorumlamak l\u00fczumuna inanmaktay\u0131z. Bu nedenle, Mustafa Kemal\u2019le Sultan Vahdeddin irtibatlar\u0131nda, birbirlerine kar\u015f\u0131 \u00f6zel ve gizli bir itimat ve itibar\u0131n sezildi\u011fi kanaatini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":81,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[6278,6451,6452,6453,6454,272,441,6234],"class_list":["post-15470","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar","tag-filistin","tag-sultan-vahdettin","tag-almanya","tag-organ-mafyasi","tag-birinci-dunya-savasi","tag-israil","tag-ataturk","tag-mustafa-kemal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/81"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15470"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15470\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}