{"id":16368,"date":"2024-01-29T22:53:19","date_gmt":"2024-01-29T19:53:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/?p=16368"},"modified":"2024-01-29T22:53:19","modified_gmt":"2024-01-29T19:53:19","slug":"ataturkun-son-iki-haftasi-ve-yakin-tarihcilerin-buyuk-hatasi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2024\/subat-2024\/ataturkun-son-iki-haftasi-ve-yakin-tarihcilerin-buyuk-hatasi-2\/","title":{"rendered":"ATAT\u00dcRK\u2019\u00dcN SON \u0130K\u0130 HAFTASI<br> VE <br>YAKIN TAR\u0130H\u00c7\u0130LER\u0130N B\u00dcY\u00dcK HATASI"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"16368\" class=\"elementor elementor-16368\" data-elementor-settings=\"{&quot;element_pack_global_tooltip_width&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_padding&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true}}\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-7de2ddef elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"7de2ddef\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-66290f98\" data-id=\"66290f98\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e22e249 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4e22e249\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">ATAT\u00dcRK\u2019\u00dcN SON \u0130K\u0130 HAFTASI<br>\nVE<br>\nYAKIN TAR\u0130H\u00c7\u0130LER\u0130N B\u00dcY\u00dcK HATASI\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cf1e5bf elementor-widget elementor-widget-presto_video\" data-id=\"cf1e5bf\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"presto_video.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<!--presto-player:video_id=28--><figure class=\"wp-block-video presto-block-video  presto-provider-audio\" style=\"--plyr-color-main: var(--presto-player-highlight-color, #005aff); --presto-player-border-radius: 15px; --presto-player-logo-width: 191px; --plyr-audio-controls-background: #005aff;--plyr-audio-control-color: #ffffff;--plyr-range-thumb-background: #ffffff;--plyr-range-fill-background: #ffffff;--plyr-audio-progress-buffered-background: rgba(220,220,220,0.35); --presto-curtain-size: 25%\">\n\t<presto-player \n\t\tpreset='{&quot;id&quot;:5,&quot;name&quot;:&quot;MCD SESL\\u0130 MAKALE&quot;,&quot;slug&quot;:&quot;mcd-sesli-makale&quot;,&quot;icon&quot;:&quot;&quot;,&quot;skin&quot;:&quot;default&quot;,&quot;rewind&quot;:true,&quot;play&quot;:true,&quot;play-large&quot;:false,&quot;fast-forward&quot;:true,&quot;progress&quot;:true,&quot;current-time&quot;:true,&quot;mute&quot;:true,&quot;volume&quot;:true,&quot;speed&quot;:true,&quot;pip&quot;:false,&quot;reset_on_end&quot;:false,&quot;save_player_position&quot;:true,&quot;sticky_scroll&quot;:false,&quot;sticky_scroll_position&quot;:&quot;&quot;,&quot;on_video_end&quot;:&quot;&quot;,&quot;play_video_viewport&quot;:false,&quot;hide_logo&quot;:&quot;0&quot;,&quot;border_radius&quot;:15,&quot;background_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;control_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;is_locked&quot;:false,&quot;cta&quot;:{&quot;enabled&quot;:false,&quot;percentage&quot;:100,&quot;show_rewatch&quot;:true,&quot;show_skip&quot;:true,&quot;headline&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom_text&quot;:&quot;&quot;,&quot;show_button&quot;:true,&quot;button_text&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_text_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;background_opacity&quot;:0,&quot;button_link&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;&quot;,&quot;url&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;&quot;,&quot;opensInNewTab&quot;:false},&quot;button_radius&quot;:0},&quot;email_collection&quot;:{&quot;enabled&quot;:false,&quot;behavior&quot;:&quot;pause&quot;,&quot;percentage&quot;:0,&quot;allow_skip&quot;:false,&quot;provider&quot;:&quot;&quot;,&quot;provider_list&quot;:&quot;&quot;,&quot;provider_tag&quot;:&quot;&quot;,&quot;border_radius&quot;:0,&quot;headline&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom_text&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_text&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_text_color&quot;:&quot;&quot;},&quot;action_bar&quot;:{&quot;enabled&quot;:false,&quot;percentage_start&quot;:0,&quot;text&quot;:&quot;&quot;,&quot;background_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_type&quot;:&quot;none&quot;,&quot;button_count&quot;:false,&quot;button_text&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_radius&quot;:0,&quot;button_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_text_color&quot;:&quot;&quot;,&quot;button_link&quot;:{&quot;id&quot;:&quot;&quot;,&quot;url&quot;:&quot;&quot;,&quot;type&quot;:&quot;&quot;,&quot;opensInNewTab&quot;:false}},&quot;created_by&quot;:1,&quot;created_at&quot;:&quot;2022-10-18 14:10:19&quot;,&quot;updated_at&quot;:&quot;2024-01-25 03:15:12&quot;,&quot;deleted_at&quot;:&quot;&quot;,&quot;show_time_elapsed&quot;:false,&quot;type&quot;:&quot;audio&quot;}'\n\t\tbranding='{&quot;logo&quot;:&quot;&quot;,&quot;color&quot;:&quot;#005aff&quot;,&quot;logo_width&quot;:191,&quot;player_css&quot;:&quot;\\\/*presto player boyutland\\u0131rma*\\\/\\n@media only screen and (min-width: 600px) {.presto-audio__wrapper {max-width:50%}}\\n.presto-audio__title {display:none}\\n.presto-audio__wrapper.breakpoint-small .presto-audio__controls-wrapper {padding:5px}\\n.presto-audio__wrapper.breakpoint-small {margin-bottom:30px}\\n.presto-audio__wrapper.breakpoint-small {margin-left:auto; margin-right:auto}&quot;}'\n\t\tchapters='[]'\n\t\toverlays='[]'\n\t\ttracks='[]'\n\t\tblock-attributes='{&quot;playsInline&quot;:true,&quot;src&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.millicozum.com\\\/mc\\\/wp-content\\\/uploads\\\/mp3\\\/sesli-makale\\\/245-ataturkun-sonikihaftasi_0.m4a&quot;,&quot;title&quot;:&quot;245-Atat\\u00fcrk\\u00fcn Son\\u0130kiHaftas\\u0131_0&quot;,&quot;preset&quot;:5,&quot;id&quot;:28,&quot;attachment_id&quot;:16164}'\n\t\tanalytics='1'\n\t\tautomations\t\tprovider='audio'\n\t\t\t\tid=\"presto-player-1\"\n\t\tsrc=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/mp3\/sesli-makale\/245-ataturkun-sonikihaftasi_0.m4a\"\n\t\tmedia-title=\"245-Atat\u00fcrk\u00fcn Son\u0130kiHaftas\u0131_0\"\n\t\tcss=\"\/*presto player boyutland\u0131rma*\/\n@media only screen and (min-width: 600px) {.presto-audio__wrapper {max-width:50%}}\n.presto-audio__title {display:none}\n.presto-audio__wrapper.breakpoint-small .presto-audio__controls-wrapper {padding:5px}\n.presto-audio__wrapper.breakpoint-small {margin-bottom:30px}\n.presto-audio__wrapper.breakpoint-small {margin-left:auto; margin-right:auto}\"\n\t\tclass=\"presto-video-id-28 presto-preset-id-5 skin-default\"\n\t\tskin=\"default\" \n\t\ticon-url=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/plugins\/presto-player\/img\/sprite.svg\" \n\t\tpreload=\"\" \n\t\tposter=\"\"\n\t\tyoutube=\"{&quot;noCookie&quot;:false,&quot;channelId&quot;:&quot;&quot;,&quot;show_count&quot;:false}\"\n\t\tprovider-video-id=\"\"\n\t\tvideo-id=\"28\"\n\t\t\t\tplaysinline \n\t\t\t\t>\n\t\t\n\n\t<\/presto-player>\n<\/figure>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4b88e536 satir-basi siyah-link elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4b88e536\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Bu makale, hem bir tebrik, hem de bir tenkit yaz\u0131s\u0131d\u0131r. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn, \u00f6zellikle hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve son haftalar\u0131n\u0131 konu alan; <\/strong><strong><em>karde\u015fi Makbule Han\u0131m\u2019\u0131n <\/em><\/strong><strong>hat\u0131ralar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p bulmas\u0131, g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mas\u0131 ve b\u00f6ylece yak\u0131n tarihimizin karanl\u0131k bir k\u00f6\u015fesine \u0131\u015f\u0131k tutmas\u0131, Murat Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n tebrik ve takdir edilecek bir \u00e7abas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p><p><strong>Ancak: <\/strong><\/p><p><strong>a- Tarihimizin bu puslu sayfalar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatmada ve Atat\u00fcrk sonras\u0131n\u0131 daha iyi okuyup anlamada okurlara yard\u0131m\u0131 olacak <\/strong><strong><em>\u201cki\u015filerin ve haklar\u0131ndaki kanaatlerin\u201d <\/em><\/strong><strong>yaz\u0131lmamas\u0131, bu \u015fah\u0131slara h\u00fcrmet kas\u0131tl\u0131 olsa da, yak\u0131n ve karanl\u0131k tarihimize ve bizzat Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn takip\u00e7ilerine bir hakaret anlam\u0131 ta\u015f\u0131rd\u0131&#8230; \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 isimleri ve Atat\u00fcrk\u2019e y\u00f6nelik ilgisizlikleri gizlemek, tarihi olaylar\u0131n ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f yorumlanmas\u0131na yol a\u00e7ard\u0131\u2026 Yoksa, h\u00fcrmet k\u0131l\u0131f\u0131yla baz\u0131 ki\u015filer ve giri\u015fimler saklanarak aklanmaya m\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131?<\/strong><\/p><p><strong>b- Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn k\u0131z karde\u015fi Makbule Han\u0131m\u2019\u0131n bu hat\u0131ralar\u0131ndaki baz\u0131 s\u00f6zlerinin, serzeni\u015flerinin ve hakl\u0131 olarak \u015fikayet\u00e7i oldu\u011fu \u015fahsiyetlerin yaz\u0131dan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 da, ayr\u0131ca konunun anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmakta ve ger\u00e7ek amac\u0131ndan sapt\u0131rmaktad\u0131r.<\/strong><\/p><p><strong>c- \u0130\u015fte bu nedenle; hem yaz\u0131m ve anlat\u0131m kusurlar\u0131n\u0131, hem parantezli \u00e7\u0131karmalar\u0131n noksanl\u0131klar\u0131n\u0131 gidermi\u015f olmak, hem de okurlar\u0131n alg\u0131 ve anlay\u0131\u015f kolayl\u0131\u011f\u0131na katk\u0131 sunmak \u00fczere, taraf\u0131m\u0131zdan parantez i\u00e7i ekleme ve d\u00fczeltmelerle bu \u00f6nemli hat\u0131ralar yeniden aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, yaz\u0131m\u0131z bir al\u0131nt\u0131 de\u011fil, tebrik ve tenkit kas\u0131tl\u0131d\u0131r, ve bu olaylar\u0131n do\u011fru alg\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p><p><strong>Atat\u00fcrk gibi \u00f6nder ve ender bir \u015fahsiyetin, hem de hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n iyice kendisini bunaltt\u0131\u011f\u0131, belki de kas\u0131tl\u0131 azd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7te; deneyimli ve \u015fefkatli hasta bak\u0131c\u0131lar yerine, b\u00f6ylesine ilgisiz, bilgisiz ve sevgisiz insanlar\u0131n insaf\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131\u2026 Hatta bunlara, hakarete varan kabal\u0131klar ve kabahatler yapt\u0131r\u0131lmas\u0131, hangi kumpaslar\u0131n ve karanl\u0131k kurgular\u0131n icab\u0131yd\u0131? Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn etraf\u0131nda ve Dolmabah\u00e7e Saray\u0131\u2019nda, onu samimiyetle seven ve sahiplenen ki\u015filer de vard\u0131\u2026 Onlar\u0131 bile, Atat\u00fcrk\u2019e y\u00f6nelik bu haks\u0131z ve ahl\u00e2ks\u0131z davran\u0131\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda susmak zorunda b\u0131rakan, hangi d\u0131\u015f odaklard\u0131? Onlar\u0131n i\u00e7erideki kiral\u0131k adamlar\u0131 kimler olmaktayd\u0131?<\/strong><\/p><p><strong>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn daha \u00f6nce, <\/strong><strong><em>\u201cK\u00f6k\u00fc d\u0131\u015far\u0131da fesat ocaklar\u0131\u2026\u201d<\/em><\/strong><strong> olduklar\u0131 gerek\u00e7esiyle kapatt\u0131\u011f\u0131 Mason Localar\u0131 da bu h\u0131yanet ve hakaretlerin arkas\u0131nda m\u0131yd\u0131?! sorular\u0131n\u0131n yan\u0131tlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve ortaya koymak laz\u0131md\u0131. Aksi halde Sn. Murat Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131, sadece bir magazin yazarl\u0131\u011f\u0131 ve aziz Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hat\u0131ras\u0131n\u0131 istismar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 say\u0131lacakt\u0131.<\/strong><\/p><p><strong>Mustafa Kemal\u2019in k\u0131z karde\u015fi Makbule Han\u0131m\u2019a ait hat\u0131ralarda, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hastal\u0131\u011f\u0131na ve vefat\u0131na ait \u00e7ok \u00f6nemli bilgiler sakl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p><p><strong><em>\u201cDo\u011fum tarihi olarak kaynaklarda 1885 ile 1889 aras\u0131nda de\u011fi\u015fik seneler verilen, Ankara\u2019da bulunan kabrindeki mezar ta\u015f\u0131nda ise 1892 yazan Makbule Han\u0131m; a\u011fabeyi Mustafa Kemal gibi Sel\u00e2nik\u2019te do\u011fmu\u015f, Balkan Harbi\u2019nin ard\u0131ndan annesi ve baz\u0131 akrabalar\u0131 ile beraber \u0130stanbul\u2019a ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f, o senelerde Mustafa L\u00fctfi isimli bir askerle evlenmi\u015f, kocas\u0131 sonraki y\u0131llarda askerlikten ayr\u0131lm\u0131\u015f, ismini de\u011fi\u015ftirip <\/em><\/strong><strong><em>\u201cMustafa Mecdi\u201d yapm\u0131\u015f, i\u015f adam\u0131 olmu\u015f ve \u201cBoysan\u201d soyad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n art\u0131k <\/em><\/strong><strong><em>\u201cMakbule Boysan\u201d olan ve devlet kat\u0131nda <\/em><\/strong><strong><em>\u201cB\u00fcy\u00fck Han\u0131m\u201d diye bilinen k\u0131z karde\u015fi, 1930\u2019da a\u011fabeyinin talimat\u0131 ile Serbest Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131\u2019na kat\u0131lacak, \u00c7ankaya K\u00f6\u015fk\u00fc\u2019n\u00fcn yak\u0131n\u0131nda in\u015fa edilen Caml\u0131 K\u00f6\u015fk\u2019te ya\u015fayacak, 1946\u2019da kocas\u0131ndan bo\u015fan\u0131p <\/em><\/strong><strong><em>\u201cAtadan\u201d soyad\u0131n\u0131 alacak ve 1956\u2019da Ankara\u2019da vefat edip bu d\u00fcnyadan ayr\u0131lacakt\u0131.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Makbule Han\u0131m, a\u011fabeyinin vefat\u0131ndan sonra gazetecilere birka\u00e7 defa konu\u015fup r\u00f6portaj yapm\u0131\u015flard\u0131. 1953\u2019te bir gazetede d\u00f6rt ay devam eden ve Mustafa Kemal\u2019i gen\u00e7lik senelerine kadar anlatan fakat bir ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hemen anla\u015f\u0131lan bir hat\u0131rat \u00e7\u0131km\u0131\u015f; 1955\u2019te \u015eemsi Belli\u2019nin Makbule Han\u0131m ile hastanede yatt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada yapt\u0131\u011f\u0131, yine bir gazetede iki hafta boyunca \u00e7\u0131kan ve onunla yap\u0131lm\u0131\u015f tek m\u00fcl\u00e2kat olan dizi yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Makbule Han\u0131m, nesiller \u00f6nceki aile b\u00fcy\u00fcklerinden ba\u015flayarak a\u011fabeyinin vefat\u0131n\u0131n birka\u00e7 sene sonras\u0131na kadar ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131, tamam\u0131 eski harflerle 260 sahife olan bu hat\u0131ralar\u0131n\u0131 1947 ilkbahar\u0131nda gitti\u011fi Ni\u011fde\u2019deki \u00c7iftehan kapl\u0131calar\u0131nda iki yak\u0131n dostuna yazd\u0131rm\u0131\u015f, metnin sonuna babas\u0131 Ali R\u0131za Efendi ile annesi Z\u00fcbeyde Han\u0131m\u2019a ait birka\u00e7 adet \u015fecereyi, yani soya\u011fac\u0131n\u0131 da koymu\u015flard\u0131. Makbule Han\u0131m\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli ar\u015fivlerde bulunan mektuplar\u0131n\u0131, a\u011fabeyi Mustafa Kemal ile yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, di\u011fer evrak\u0131n\u0131 ve kocas\u0131 Mustafa Mecdi Bey\u2019in yazd\u0131klar\u0131n\u0131, Cumhuriyet tarihimiz bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemli olan bu hat\u0131ralar\u0131n\u0131n tamam\u0131 ile beraber \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki haftalarda kitap olarak yay\u0131mlayaca\u011f\u0131m.\u201d <\/em>diyen Murat Bardak\u00e7\u0131, yak\u0131n tarihimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli ve gizemli konular\u0131n g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131na vesile olmu\u015flard\u0131. <\/strong><\/p><p><strong><em>\u201cM<\/em><\/strong><strong><em>akbule Han\u0131m\u2019\u0131n \u015fu itiraflar\u0131nda; \u00e7aresiz bir hastal\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok sevdi\u011fi a\u011fabeyini hayattan al\u0131p g\u00f6t\u00fcrece\u011fini fark eden bir k\u0131z karde\u015fin \u00e7ekti\u011fi b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar ve dayan\u0131lmaz \u0131zd\u0131raplar vard\u0131r. Bu k\u0131z karde\u015f a\u011fabeyinin vefat\u0131ndan sonra kendisinin bir tarafa at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktarmaktad\u0131r; yaln\u0131zd\u0131r, kalbi yaral\u0131d\u0131r, bir zamanlar etraf\u0131nda pervane gibi d\u00f6nenlerin y\u00fczlerini \u00e7evirdiklerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in k\u0131rg\u0131nd\u0131r, k\u0131zg\u0131nd\u0131r, \u00fcstelik madd\u00ee s\u0131k\u0131nt\u0131lar i\u00e7inde k\u0131vranmaktad\u0131r.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>Yazar\u0131n \u015fu hususa \u00f6zellikle dikkat \u00e7ekmesi anlaml\u0131d\u0131r:<\/strong><\/p><p><strong><em>Makbule Han\u0131m a\u011fabeyinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi, onun vefat\u0131n\u0131n ard\u0131ndan da \u0130smet Pa\u015fa\u2019ya her \u015fekilde muhalif tav\u0131rl\u0131d\u0131r ve daha da tuhaf\u0131, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yak\u0131n\u0131 olan di\u011fer baz\u0131 ki\u015fileri bile hat\u0131ralar\u0131nda olduk\u00e7a sert ele\u015ftirmekte, hatta a\u011f\u0131r \u015fekilde su\u00e7lamaktad\u0131r!.. <\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Makbule Han\u0131m\u2019\u0131n anlatt\u0131klar\u0131n\u0131n baz\u0131 yerlerini abart\u0131l\u0131 bulanlar, yahut su\u00e7lamalar\u0131n\u0131n gere\u011finden fazla a\u011f\u0131r oldu\u011funu sananlar \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Ama, unutmayal\u0131m; b\u00fct\u00fcn bu ifadeler ve iddialar Mustafa Kemal\u2019in \u201cen yak\u0131n\u0131\u201dna, yani k\u0131z karde\u015fine ait itiraflard\u0131r ve dolay\u0131s\u0131 ile s\u00f6yledikleri Cumhuriyet tarihimiz bak\u0131m\u0131ndan her bak\u0131mdan \u00f6nemli aktar\u0131mlard\u0131r.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn hasta yatt\u0131\u011f\u0131 Dolmabah\u00e7e\u2019de azap dolu g\u00fcnler ve sonras\u0131<\/strong><\/p><p><strong><em>* &#8230;<\/em>(A\u011f\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecinde ziyaretine gitti\u011fim Atat\u00fcrk\u2019le) <em>A\u011fabeyimle hususi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerimize de m\u00e2ni olmak i\u00e7in bir\u00e7ok yalanlar tanzim etmi\u015flerdi ve bir\u00e7ok ki\u015filer de bunlarla hemfikir idiler\u2026 \u00a0Saraya girdikten sonra a\u011fabeyimle ba\u015f ba\u015fa kalmak ve mill\u00ee \u0131st\u0131raplar\u0131 <\/em>(\u00fclkenin s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131) <em>oldu\u011fu gibi kendisine anlatmak f\u0131rsat\u0131 verilmemi\u015ftir. Hatta, Atat\u00fcrk bana yatakta hasta h\u00e2linde: <\/em>\u201cOtur, s\u0131k\u0131l\u0131yorum, konu\u015faca\u011f\u0131m\u201d<em> dedi\u011fi halde biz konu\u015furken hemen i\u00e7eriye, (&#8230;) Bey\u2019e haber \u00e7ekiyordu. <\/em>\u201cBir\u00e7ok evraklar getirdim, m\u00fch\u00fcrlenecek ve mahrem g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek; Atat\u00fcrk\u2019\u00fc tenha (yaln\u0131z) bulmak isterim\u201d<em> diyordu. <\/em>(Yani Atat\u00fcrk\u2019le dertle\u015fmem, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla ilgilenip \u015fikayetlerini dinlemem ve milletin sorunlar\u0131n\u0131 dile getirmem istenmiyordu!..)<\/strong><\/p><p><strong><em>&#8230;\u00c7ok defa bu tekliflerle <\/em>(ve g\u00fcya t\u0131bbi bahanelerle) <em>beni Atat\u00fcrk\u2019le ba\u015f ba\u015fa kalmakl\u0131\u011f\u0131m\u0131za m\u00e2ni oluyorlard\u0131.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Bu b\u00f6yle iken <\/em>(bayg\u0131n ve bak\u0131ms\u0131z)<em> \u00f6l\u00fcm h\u00e2linde yatan a\u011fabeyime <\/em>(\u015fayet)<em> candan bakan\u0131 olsa idi <\/em>(yine de) <em>can\u0131m yanmazd\u0131. Herhangi zaman bir il\u00e2\u00e7 arasa yerinde yoktur <\/em>(bulamazd\u0131)<em>, herhangi zaman su istese yerinde yoktur <\/em>(bir bardak suya bile ula\u015famazd\u0131)<em>.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Bu h\u00e2li g\u00f6ren ben karde\u015fi, tahamm\u00fcls\u00fcz bir halde telefon ba\u015f\u0131na ge\u00e7erek <\/em>(Dr.) <\/strong><strong>Ne\u015fet \u00d6mer\u2019i <em>telefon ba\u015f\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131m.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cDoktor bey, anneme Atat\u00fcrk\u2019ten \u00e7ok <\/em><\/strong><strong>(daha) <em>g\u00fczel bak\u0131ld\u0131. Ni\u00e7in <\/em>(b\u00f6yle)<em> lakayt <\/em>(ilgisiz ve \u00f6zensiz)<em> ge\u00e7iyorsunuz, yaz\u0131k de\u011fil mi Atat\u00fcrk\u2019e? <\/em>(En az\u0131ndan) <em>Bir kenara bir masa koyun, suyunu il\u00e2c\u0131n\u0131 bir kenara toplas\u0131n, arad\u0131\u011f\u0131 zaman hemen versinler, <\/em>(onu bu kadar) <em>\u00fczmesinler\u201d <\/em><em>dedim. <\/em>(Ama maalesef Dr.) <\/strong><strong>Ne\u015fet \u00d6mer (filan filan ki\u015filer ve yetkililer)<em> ile birle\u015fmi\u015fler, bana tuzaklar haz\u0131rlam\u0131\u015flar. Bir de ne bakay\u0131m, Atat\u00fcrk\u2019e beni \u00e7eki\u015ftirmi\u015fler. <\/em><\/strong><strong>\u201cBize hakaret ediyor, size bakam\u0131yormu\u015fuz!\u201d <em>demi\u015fler. Hemen a\u011fabeyim <\/em>(Atat\u00fcrk ise, mecburen): <\/strong><strong>\u201cKarde\u015fim \u00fcz\u00fclmeyin, bana iyi bak\u0131yorlar, \u00fcz\u00fclmeyin siz<\/strong><span style=\"font-weight: bolder; text-indent: 22.6667px;\">\u201d<\/span><strong>\u00a0dedi<em>. Ben de: <\/em><\/strong><strong>\u201cA\u011fabeyci\u011fim tahamm\u00fcl edemiyorum, size iyi bakm\u0131yorlar, hakikaten annem daha iyi bak\u0131ld\u0131\u201d<em> [dedim]. A\u011fabeyim <\/em>(buna ra\u011fmen)<em> beni teselli etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bitkin hali ile: <\/em><\/strong><strong>\u201c\u00dcz\u00fclme karde\u015fim, bana da iyi bakarlar, \u00fcz\u00fclme karde\u015fim, bana da iyi bakarlar\u201d&#8230; (\u015feklinde beni teskin ve teselli etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131&#8230;)<\/strong><\/p><p><strong><em>Bir g\u00fcn<\/em><\/strong> <strong>(Atat\u00fcrk;) <\/strong><strong><em>\u201c\u00c7a\u011f\u0131r\u0131n hem\u015firemi, (k\u0131z karde\u015fim Makbule\u2019yi) ben \u00e7ok iyiyim, kendisiyle konu\u015fmak istiyorum\u201d diyor. <\/em>(Ama maalesef) <em>Beni \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131yorlar,<\/em><\/strong> <strong>\u201c(Yerinde) Yoktur, sokaktad\u0131r, geziyor, e\u011fleniyor\u201d <em>diyorlar. <\/em>(Yani yalan s\u00f6yl\u00fcyorlar.)<\/strong><\/p><p><strong><em>Atat\u00fcrk: <\/em><\/strong><strong>\u201c\u0130syan edece\u011fim, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n hem\u015firemi!\u201d<em> diyor <\/em>(ve \u0131srar ediyor)<em>. Haber veriyorlar, gittim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Muayede salonunda beri taraf bana tahsis edilmi\u015fti, di\u011fer harem k\u0131sm\u0131nda da Atat\u00fcrk bulunuyordu. Bulundu\u011fu tarafa ge\u00e7tim, huzuruna girdim. <\/em>(Atat\u00fcrk bana;)<\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cGel karde\u015fim, gel ben \u00fcz\u00fcm rejimine giriyorum. Doktor s\u00f6yledi.\u201d<\/strong><\/p><p><strong><em>\u00c7ilek renginde yine yorganlar alt\u0131nda oturmu\u015f, kirpikleri yar\u0131m parmak uzam\u0131\u015f, aras\u0131ndan bakan mavi g\u00f6zlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cNe yap\u0131yorsun Pa\u015fam?\u201d diye sordum.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cYemek yiyorum\u201d buyurdular.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Bir k\u00fc\u00e7\u00fck masa taba\u011f\u0131 i\u00e7inde nohutlu yahni, pirin\u00e7 pil\u00e2v\u0131, makarna nazar-\u0131 dikkatimi celbetti. A\u011fabeyime:<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cHi\u00e7 nohutlu yahniyi sizin gibi hasta yiyebilir mi?\u201d<em> deyince bana;<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cTabii, bana doktor verdi, Ne\u015fet \u00d6mer Bey verdi\u201d<em> \u015feklinde cevap verdi.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cPa\u015fac\u0131\u011f\u0131m, b\u00f6yle bir nohutlu yahniyi benim midem bile hazmetmez, sizin mideniz buna nas\u0131l tahamm\u00fcl edecek?\u201d<em> dedim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>(Anla\u015f\u0131lan) <em>En kolay <\/em>(haz\u0131rlan\u0131p sunulan)<em> yemek<\/em><em> bu imi\u015f!?<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; <\/em>(Atat\u00fcrk yine;) <\/strong><strong><em>\u201cNe\u015fet \u00d6mer \u00f6yle s\u00f6yledi, \u00fcz\u00fclme!\u201d deyince, s\u00fck\u00fbt etmeye mecburdum, sustum. <\/em>(Atat\u00fcrk bana d\u00f6n\u00fcp:)<\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cKarde\u015fim, \u015fimdi ben \u00fcz\u00fcm rejimine giriyorum. Bana bir k\u00fcfe \u00fcz\u00fcm g\u00f6nderdiler, suyunu s\u0131k\u0131p s\u0131k\u0131p her g\u00fcn \u00fcz\u00fcm suyu i\u00e7ece\u011fim, \u00e7abuk iyile\u015fece\u011fim. Getirin o \u00fcz\u00fcm k\u00fcfesini bakay\u0131m.\u201d<\/strong><\/p><p><strong><em>\u00dcz\u00fcm k\u00fcfesi geldi.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; Bu mudur gelen \u00fcz\u00fcm? K\u00fcfe dedikleri bu mudur? Hani bunun \u00fcz\u00fcm\u00fc nerede?\u201d dedim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>K\u00fcfeyi sallad\u0131lar, dibinde bir okka \u00fcz\u00fcm ya var, ya yoktu.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cH\u00e2&#8230; \u00d6yle ise haydi bana yap\u0131n \u00fcz\u00fcm suyu.\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>\u00dcz\u00fcm suyu s\u0131k\u0131ld\u0131, barda\u011f\u0131n\u0131n dibinde bir bu\u00e7uk parmak \u00fcz\u00fcm suyu geldi.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; <\/em>(Atat\u00fcrk) <em>\u201cVerin, i\u00e7eyim\u201d <\/em>(deyince, barda\u011f\u0131 uzatt\u0131lar).<\/strong><\/p><p><strong><em>\u0130\u00e7ti, \u201cYat\u0131r\u0131n yatay\u0131m\u201d <\/em>(buyurdular)<em>. Yat\u0131rd\u0131lar, <\/em>(kendinden ge\u00e7ip) <em>yatt\u0131.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>* &#8230;V\u00fccudu deh\u015fetli a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131. Suyu pek fazla oldu. Buna \u00e7ok \u00fcz\u00fcl\u00fcyordum. Art\u0131k oynat\u0131lacak h\u00e2li de kalmam\u0131\u015ft\u0131. M\u00fcthi\u015f ac\u0131 hissediyordum. Bu ac\u0131 ile Kemal Bey\u2019in evine gittim. Hakiki durumunu sordum. Bana a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k s\u00f6yledi. \u0130kinci defa suyunu almak \u00fczere idiler. \u201cBu suyu da al\u0131nca tahamm\u00fcl edemez, muhakkak \u00f6l\u00fcr\u201d demi\u015fti. Tahamm\u00fcls\u00fcz bir halde evlerinden \u00e7\u0131kt\u0131m. Figan\u0131ma kimseler dayanamad\u0131.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>O suyu da ald\u0131lar, (\u015f\u00fck\u00fcr) \u00f6lmedi. B\u00fcnyesi ve kalbi sa\u011flam oldu\u011fu i\u00e7in tahamm\u00fcl etti. Fakat 18 g\u00fcn uykudan evvel, birinci komaya girmeden evvel \u00e7ok d\u00fc\u015fk\u00fcn bir h\u00e2le gelmi\u015fti. Takati kalmam\u0131\u015ft\u0131. Elinden tutup kald\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a \u00e7ok \u0131st\u0131rap \u00e7ekiyor ve \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Kollar\u0131, parmaklar\u0131 \u00e7ok zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131. Kald\u0131ranlar da hasta bak\u0131c\u0131 olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in onun h\u00e2linden pek anlamazlar idi. Bir g\u00fcn bu hal \u00fczerine beni \u00e7a\u011f\u0131rmadan i\u00e7eriye girdim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden(?) gelmi\u015f gibi beni kar\u015f\u0131lad\u0131.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cGel karde\u015fim, bak h\u00e2lime!\u201d <em>\u0130ki elini kald\u0131rd\u0131 ve bana g\u00f6sterdi. <\/em><\/strong><strong>\u201cBak h\u00e2lime, nezaket(?) kurban\u0131 oldum, nezaket kurban\u0131 oldum!\u201d<em> dedi. <\/em>(Yani; ilgisiz, bilgisiz, dikkatsiz bak\u0131c\u0131lar elinde peri\u015fan edildi\u011fini beyan etmi\u015flerdi&#8230;) <em>Hemen teselliye ba\u015flad\u0131m. \u201cKorkma karde\u015fim kurtulacaks\u0131n, yeneceksin!\u201d dedim. Bundan Atat\u00fcrk\u2019e b\u00fcy\u00fck bir cesaret ve emniyet geldi. Kuvve-i maneviyesi y\u00fckseldi.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cYine gelece\u011fim karde\u015fim, yine gelece\u011fim karde\u015fim. Yeneceksin karde\u015fim, yeneceksin daha beterleri var, in\u015faallah iyi olacaks\u0131n\u201d (s\u00f6zlerimle biraz moral bulup kendine gelmi\u015fti.)<\/strong><\/p><p><strong><em>Art\u0131k bu takatsizli\u011fi \u00e7ok s\u00fcrmedi. Kendine geldi\u011fi g\u00fcn bir kanama ge\u00e7irdi. Bu kanamay\u0131 da bana bildirmediler. Epeyce rahats\u0131zl\u0131k olmu\u015f, fakat Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn kap\u0131lar\u0131 kilitli idi, kendisini g\u00f6remiyordum. Kendisi de koma h\u00e2linde idi. Sabiha G\u00f6k\u00e7en, yatt\u0131\u011f\u0131 odan\u0131n biti\u015fi\u011findeki \u00e7\u0131kma balkondan i\u00e7erisini g\u00f6r\u00fcyormu\u015f, bana da gizlice haber verdi. Derhal bir gece karanl\u0131\u011f\u0131nda oradan sarkarak Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn uzaktan h\u00e2lini g\u00f6rebildik. Gece idi, herkes \u00f6lece\u011fini zannediyor <\/em>(ve bekliyor)<em>du. Odas\u0131na giren <\/em><\/strong><strong>\u201c\u0130nn\u00e2 lill\u00e2hi ve inn\u00e2 ileyhi r\u00e2ci\u00fbn\u201d <em>diyor ve s\u0131ralan\u0131yorlard\u0131. D\u00eevan durarak duvara be\u015f alt\u0131 ki\u015fi s\u0131raland\u0131. Birisi \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019ya benziyordu. Di\u011ferlerini tan\u0131yamad\u0131m. G\u00f6zlerim kararm\u0131\u015ft\u0131. Ben ve Sabiha bay\u0131ld\u0131k. Beyler -Hasan R\u0131za- bu h\u00e2li g\u00f6r\u00fcnce o pencerenin perdesini indirdiler. Bir daha i\u00e7erisini buradan da g\u00f6remez olduk.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>(Son) <em>\u00dc\u00e7 g\u00fcn ne oldu\u011funu bilemiyoruz. Yaln\u0131z o gece \u00e7ok \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, iki ki\u015fi \u00fcst\u00fcne y\u00fcklenerek tutmaya \u00e7al\u0131\u015f<\/em>(t\u0131klar\u0131n\u0131 aktarm\u0131\u015flard\u0131)<em>. Bu tazyike tahamm\u00fcl edemeyen karyola k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve hemen de\u011fi\u015ftirmek <\/em>(zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131)<em>. Komadan sonra g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7an Atat\u00fcrk: \u201cNi\u00e7in bu karyolay\u0131 de\u011fi\u015ftirdiniz? Ben ka\u00e7 g\u00fcn burada yatt\u0131m?\u201d diye sormu\u015flarm\u0131\u015f&#8230; \u00c7ocuklara doktorlar \u00f6\u011fretmi\u015fler, <\/em><\/strong><strong>\u201cD\u00f6rt bu\u00e7uk-be\u015f saat kadar uyudunuz\u201d<em> demi\u015fler. <\/em><\/strong><strong>\u201cBenimle oynar m\u0131s\u0131n\u0131z? Bana gazeteleri getirin g\u00f6reyim, size ka\u00e7 g\u00fcn uyudu\u011fumu s\u00f6yleyeyim!\u201d<em> demi\u015f. Yalanlar\u0131 mucibince eski gazeteleri getiriyorlar.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cBu karyola ni\u00e7in de\u011fi\u015fti, alt\u0131ma bu m\u00fcnasebetsiz e\u015fyalar\u0131 neden koydunuz? Derhal karyola yerine gelecek!\u201d<em>\u00a0demi\u015f. Esasen karyola da bu m\u00fcddet zarf\u0131nda tamir edilmi\u015f oldu\u011fundan hemen yerine geldi. Bu koma h\u00e2linde idi, bu hal iki g\u00fcn devam etti.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn kendine bir s\u0131k\u0131nt\u0131 gelmi\u015f, iki kolunu atarak \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131yordu. Titreme ge\u00e7ti. Nereye elini vuruyorsa birer k\u00f6\u015fe yast\u0131\u011f\u0131 konuyordu. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc <\/em><\/strong><strong>\u201cDiiil, diiil, diiil\u201d<em> diye diye bir ba\u011f\u0131rma \u00e7\u0131kard\u0131. Doktorlar \u015fa\u015f\u0131rd\u0131. <\/em><\/strong><strong>Ne\u015fet \u00d6mer: <\/strong><strong><em>\u201c\u015eimdiye kadar Atat\u00fcrk\u2019e bakt\u0131m, art\u0131k tahamm\u00fcl\u00fcm kalmad\u0131!\u201d dedi. Bir\u00e7ok doktor birden <\/em>(b\u0131rak\u0131p)<em> gittiler.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Atat\u00fcrk\u2019\u00fc bu h\u00e2linde arkas\u0131 \u00fcst\u00fc yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebildim. Akil Muhtar Bey\u2019i yakalad\u0131m. Ellerini \u00f6pt\u00fcm, yalvard\u0131m, <\/em><\/strong><strong>\u201cA\u011fabeyimin arkas\u0131 \u00fcst\u00fc \u00e7ok rahats\u0131z oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum, acaba az\u0131c\u0131k yana \u00e7evirebilir misiniz?\u201d<em> dedim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cBen de onun fark\u0131nday\u0131m k\u0131z\u0131m, derhal yapaca\u011f\u0131m!\u201d<em> dedi ve gitti, \u00e7evirdi.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Mim Kemal Bey <\/em><\/strong><strong><em>son hizmetlerinde <\/em><\/strong><strong>(Atat\u00fcrk\u2019\u00fc)<em> kimseye b\u0131rakmad\u0131, fakat parmaklar\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi i\u00e7in damarlar\u0131n\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fckle bulabildi. <\/em><\/strong><strong><em>Ne\u015fet \u00d6mer <\/em><\/strong><strong><em>o s\u0131rada hi\u00e7 yard\u0131m etmedi. <\/em><\/strong><strong>(Atat\u00fcrk\u2019\u00fc) <em>Bu h\u00e2le koyduktan sonra \u00f6lecek diye elini \u00e7ekti. Ne zaman i\u011fneleri Mim Kemal damar\u0131na bat\u0131rd\u0131, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn sad\u00e2s\u0131: \u201cAman, aman\u201d g\u00f6klere kadar \u00e7\u0131k\u0131yordu. Fakat kendinde de\u011fildi. Ben de karde\u015f y\u00fcre\u011fi, bu ac\u0131lar\u0131 duyar diye zannediyor, bu sad\u00e2lar\u0131na bayg\u0131nl\u0131klar ge\u00e7iriyordum. <\/em><em>Saray tavanlar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in aks-i sad\u00e2 \u00e7ok m\u00fcthi\u015f oluyordu!..<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Art\u0131k doktorlar \u00fcmitsiz bir halde ellerini \u00e7ektiler, bakal\u0131m ne olacak dediler. Ba\u015f\u0131na \u00fc\u00e7 n\u00f6bet\u00e7i adam, biri Mehmet, biri R\u0131dvan, hizmet\u00e7inin birini koydular ve istirahate \u00e7ekildiler.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn nihayetinde g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131, \u201cNe oturuyorsunuz?\u201d diye sordu. &#8230;Karyola yerine konduktan sonra oray\u0131 temizletti. Hal\u0131lar\u0131n yerlerini de\u011fi\u015ftirtti. Ondan sonra: \u201c\u00c7a\u011f\u0131r\u0131n gelsin karde\u015fim <\/em><\/strong><strong>(Makbule\u2019yi);<em> gelsin odam\u0131 temizledim, g\u00f6rs\u00fcn!\u201d demi\u015fler. Derhal haber geldi ko\u015farak gittim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>\u00ad<\/em><\/strong><strong><em>&#8211; \u201cGel karde\u015fim bak, temizlik yapt\u0131rd\u0131m, hal\u0131n\u0131n yerini de\u011fi\u015ftirttim, sandalyenin yerini de\u011fi\u015ftirttim, ben yapmad\u0131m, yapt\u0131rtt\u0131m\u201d.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Bunu sevin\u00e7le anlat\u0131yordu:<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cKarde\u015fim ben yapmad\u0131m, yapt\u0131rtt\u0131m.\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Bu hal kar\u015f\u0131s\u0131nda sevin\u00e7 ya\u015flar\u0131 d\u00f6kt\u00fcm. A\u011fabeyci\u011fime:<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cBiz sizin odan\u0131za gelemedik, bizi menettiler, fakat iyi ki haber etmi\u015fsiniz. Bak, iyi uyursunuz, sizi ne kadar iyi bulduk!\u201d<em> deyince bana:<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cEvet karde\u015fim, beni de g\u00f6r\u00fc\u015fmekten doktorlar menettiler.\u201d (\u015feklinde dert yanm\u0131\u015ft\u0131)<em>.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Kendisinin d\u00f6rt g\u00fcnl\u00fck komadan haberi yoktu. Art\u0131k bizi duyan kimseler, sevin\u00e7 hediyeleri vermeler&#8230; Kendisine hi\u00e7bir \u015fey de duyurmad\u0131k. 18 g\u00fcn zarf\u0131nda sevincinden art\u0131k \u00f6lmeyece\u011fini zannederek Bay Cel\u00e2l Bayar\u2019a da\u011flarda ev istedi. Kendi vaziyeti bence mal\u00fbm idi. G\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131 dindirecek ve bana \u00fcmit verecek bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131. Fakat kendisini teskin etmek i\u00e7in a\u011fabeyci\u011fime; \u201cDa\u011flarda yapt\u0131raca\u011f\u0131n ev \u00e7ok rutubetli olmas\u0131n, \u00e7ok g\u00fcne\u015fli olsun, akarsuyunu unutma, sana elimle s\u00fctl\u00fc b\u00f6rekler, muhallebiler yapaca\u011f\u0131m.\u201d dedim<\/em><\/strong><strong>. Atat\u00fcrk sevinerek:<\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cYapacak m\u0131s\u0131n karde\u015fim, yapacak m\u0131s\u0131n karde\u015fim?\u201d (diye tekrarlad\u0131)<em>.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201c<\/em>(Ben, evet) <\/strong><strong>Yapaca\u011f\u0131m a\u011fabeyci\u011fim\u201d (diye yan\u0131tlay\u0131nca);<\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201c\u00c7a\u011f\u0131r\u0131n Cel\u00e2l Bayar\u2019\u0131 buraya\u201d (buyurmu\u015flard\u0131)<em>.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Bu s\u00f6zlerim kendisine bir mevzu olmu\u015ftu. 18 g\u00fcn ya\u015fad\u0131 ve bu 18 g\u00fcnde d\u00fcnya bizim olmu\u015ftu. Me\u011fer biz de aldanm\u0131\u015f\u0131z.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Cel\u00e2l Bayar, Atat\u00fcrk\u2019e emirleri ve\u00e7hiyle da\u011fda ev yapt\u0131rmak i\u00e7in projelerini anlatarak Atat\u00fcrk\u2019\u00fc avundurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>* &#8230;Metanetimi muhafaza ettim, <\/em>(\u00fcz\u00fcl\u00fcp \u015fikayet\u00e7i olsam)<em> doktorlar\u0131n beni uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan korkuyordum. Ertesi g\u00fcn\u00fc <\/em>(o ana kadar kap\u0131lar\u0131 kapat\u0131l\u0131p)<em> kilit alt\u0131nda ya\u015fayan karde\u015fimin; <\/em>(art\u0131k)<em> kap\u0131 kilitleri a\u00e7\u0131larak arkalar\u0131na kadar dayanm\u0131\u015ft\u0131. Saray ortas\u0131nda, geni\u015f salon ortas\u0131nda Ne\u015fet \u00d6mer\u2019le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. <\/em><\/strong><strong>\u201cHan\u0131mefendi, odaya m\u0131 giriyorsun?\u201d<em> dedi. Anlad\u0131m ki art\u0131k ihtiyat kalkm\u0131\u015f. G\u00f6zlerine hayretle ve manidar bakarak: \u201cEvet doktor bey, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn odas\u0131na gidiyorum!\u201d dedim ve vaziyeti anlad\u0131m.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>\u00ad- \u201cHaydi git, haydi git!\u201d <\/em>(deyince, ben)<em> i\u015fi anlad\u0131m. Dokuza yirmi dakika kala <\/em>(Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn)<em> huzuruna girmi\u015ftim. Nihat Re\u015fat, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn sol taraf\u0131na oturmu\u015f, bir l\u00e2stik tulum i\u00e7inde Atat\u00fcrk\u2019e su i\u00e7iriyordu. Konu\u015ftum:<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cAtat\u00fcrk ni\u00e7in g\u00f6\u011fs\u00fcnden nefes al\u0131yor?\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201c<\/em>(Durumu) <em>A\u011f\u0131rcad\u0131r efendim!\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201c\u0130yi olacak m\u0131 doktor bey?\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cTabii efendim iyi olacak!\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cUyanacak m\u0131 a\u011fabeyim?\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cElbet efendim. Ge\u00e7en defa nas\u0131l uyand\u0131. Yine uyanacak!\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Ben de karyolan\u0131n sol taraf\u0131na diz \u00e7\u00f6kt\u00fcm. G\u00f6zya\u015flar\u0131m yerlere akarak, ba\u015f\u0131m\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fc kimseye g\u00f6stermeyerek g\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131 \u00e7e\u015fmeler gibi d\u00f6kt\u00fcm. Onlar kendi vazifelerine -Doktor Nihat Re\u015fat ve bir hizmet\u00e7i- bakarken ben de burada Atat\u00fcrk ile konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131m:<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cA\u011fabeyci\u011fim, nedir bu uykun, \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr g\u00f6zlerini derin uykulardan a\u00e7am\u0131yorsun, mavi g\u00f6zlerine hasret kald\u0131m. Mah\u015fere mi kald\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmemiz, bir daha mavi g\u00f6zlerini g\u00f6remeyecek miyim? Bana hakk\u0131n\u0131 hel\u00e2l et, ben hakk\u0131m\u0131 hel\u00e2l ettim.\u201d<em> dedim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>Tam o s\u0131rada sa\u011f g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131.<\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cDoktor bey, hani a\u011fabeyimin bayg\u0131n oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftiniz, ben konu\u015funca bak g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131.\u201d<em> dedim.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cVallahi bayg\u0131nd\u0131r han\u0131mefendici\u011fim!\u201d dedi.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>&#8211; \u201cAman deme doktor bey, (a\u011fabeyim) bana g\u00fccenecek, \u00e7ok \u00e7irkin konu\u015ftum, hel\u00e2lle\u015ftim Atat\u00fcrk\u2019le. Atat\u00fcrk uyan\u0131yor. Ben ne y\u00fczle bakaca\u011f\u0131m Atat\u00fcrk\u2019e?\u201d<\/strong><\/p><p><strong><em>&#8211; \u201cVallahi bayg\u0131nd\u0131r han\u0131mefendi, merak etme!\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Saat dokuza sekiz dakika kalm\u0131\u015ft\u0131. Hemen <\/em><\/strong><strong><em>K\u0131l\u0131\u00e7 Ali <\/em><\/strong><strong><em>i\u00e7eri girdi. \u201cAman han\u0131mefendi, \u00e7ok a\u011flad\u0131n\u0131z, biraz d\u0131\u015far\u0131 buyurun!\u201d dedi. Elimden tutarak d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Her zamanki pl\u00e2nlar\u0131 \u00fczerine.<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>Orada mevcut olan b\u00fct\u00fcn doktorlar d\u0131\u015far\u0131da haz\u0131rlanm\u0131\u015flar, hep birden i\u00e7eri girdiler. <\/em><\/strong><strong><em>Nihat Re\u015fat: <\/em><\/strong><strong>\u201c\u00dcz\u00fclme, a\u011flama han\u0131mefendici\u011fim. \u015eimdi her g\u00fcnk\u00fc gibi doktorlar toplanarak kons\u00fcltasyon yapaca\u011f\u0131z, ne l\u00e2z\u0131msa iyi olmas\u0131 i\u00e7in yapaca\u011f\u0131z, \u00fcz\u00fclmeyiniz!\u201d<em> demi\u015fti. Biraz sonra doktorlar da hemen i\u00e7eri girdiler. Hepsi Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na s\u0131raland\u0131lar, ben de d\u0131\u015far\u0131da yumruklar\u0131m\u0131 ba\u015f\u0131ma vuruyordum. \u201cBakal\u0131m a\u011fabeyime ne olacak?\u201d diyordum.<\/em><\/strong><\/p><p><strong>(Sonradan Atat\u00fcrk\u2019e \u00f6zel) <\/strong><strong>Hizmete bakan sofrac\u0131 K\u00e2mil anlatt\u0131: <em>Atat\u00fcrk iki g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn mevcut olan doktorlar\u0131n ve odada bulunan \u015fah\u0131slar\u0131n y\u00fczlerine bak\u0131yormu\u015f&#8230; Ayr\u0131 ayr\u0131 dikkatle bakm\u0131\u015f. Hepsi de kollar\u0131n\u0131 ba\u011flayarak ihtiram vaziyeti alm\u0131\u015flar ve &#8230; bir halde <\/em>(\u00f6ylece) <em>durmu\u015flar&#8230; Atat\u00fcrk bu bak\u0131\u015ftan sonra kendi kendine iki ellerini g\u00f6\u011fs\u00fcne kavu\u015fturarak, ufak bir h\u0131r\u0131lt\u0131 ile <\/em>(dua eder gibi m\u0131r\u0131ldanarak)<em> ruhunu teslim edip <\/em>(bu d\u00fcnyadan ayr\u0131lm\u0131\u015flar\u2026)<\/strong><\/p><p><strong>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn vefat\u0131ndan sonra:<\/strong><\/p><p><strong><em>* &#8230;Bir yandan (&#8230;)\u2019\u0131n anneannesi, \u00e7ald\u0131klar\u0131 e\u015fyalar\u0131m\u0131zdan bug\u00fcne kadar ka\u00e7\u0131ramad\u0131klar\u0131n\u0131, avc\u0131 taz\u0131lar\u0131 gibi <\/em>(evimizden al\u0131p)<em> ka\u00e7\u0131rmak derdine d\u00fc\u015ft\u00fcler. Kanepelerin alt\u0131n\u0131, koltuklar\u0131n arkas\u0131n\u0131 ve salondan saklad\u0131klar\u0131 e\u015fyalar\u0131 ka\u00e7\u0131rmak tela\u015f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fcler. Hizmet\u00e7i k\u0131za emir verdiler: \u201c\u00c7abuk durma, \u015fimdi bizi buradan \u00e7\u0131karacaklar, e\u015fyalar\u0131 kald\u0131r\u0131n!\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8230;Bu s\u00f6zlere hizmet\u00e7i Zeynep <\/em><\/strong><strong>(bile)<em> isyan etti. <\/em>\u201cAllah\u2019tan korkun al\u00e7aklar. (Siz hi\u00e7) Utanmaz m\u0131s\u0131n\u0131z? (dedi. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn) <em>Daha hen\u00fcz y\u00fcz\u00fcne t\u00fclbent \u00f6rt\u00fcld\u00fc, daha teni so\u011fumad\u0131. Ne al\u00e7ak insans\u0131n\u0131z, (&#8230;), al\u00e7ak (&#8230;), namussuz, h\u0131rs\u0131z, merhametsiz (&#8230;), doymad\u0131n m\u0131 h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa? \u015eimdiye kadar \u00e7ald\u0131klar\u0131n\u0131z yetmez mi? Sen Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn h\u00e2line a\u011flamayacaksan bari b\u0131rak da ben a\u011flayay\u0131m!\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>* &#8230;Birka\u00e7 g\u00fcn sonra, bu ate\u015fli dakikalar\u0131mda (&#8230;) gelir gelmez, eskisi gibi metanetimi muhafaza ederek g\u00f6zlerine bakt\u0131m, acaba ne okutacak&#8230; \u201cEfendim, Atat\u00fcrk\u2019\u00fc \u015fimdi y\u0131kayacaklar!\u201d \u201cYaaa, \u00f6yle mi?\u201d dedim, kendimden ge\u00e7tim. <\/em><\/strong><strong>Fakat senelerden beri bize rahat y\u00fcz\u00fc g\u00f6stermeyen bu hain adama kar\u015f\u0131 metin olmakl\u0131\u011f\u0131m icap ediyordu. \u00dcsk\u00fcpl\u00fc (&#8230;) neler etti bize. \u0130skemle \u00fczerinde oturup arzuhal yazan adam\u0131n o\u011flu (sonunda) bize neler etti, neler etti!<\/strong><\/p><p><strong><em>* &#8230;Birinci g\u00fcn \u00f6yle ge\u00e7ti. Ertesi g\u00fcn\u00fc \u0130smail Hakk\u0131 Bey, a\u011fabeyimin y\u00fcz\u00fcn\u00fc <\/em><\/strong><strong>(bile)<em> g\u00f6stermedi. Kendisine k\u00fclliyetli, kar\u0131s\u0131na k\u00fclliyetli mal b\u0131rakan karde\u015fim <\/em>(Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn)<em>, \u015fimdi tek bir k\u0131z karde\u015fi <\/em>(olan ben)<em> ha\u015fin <\/em>(bir)<em> muamele g\u00f6r\u00fcyordum. Teselli de\u011fil, ha\u015fin bir muameleye l\u00e2y\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordum. <\/em>\u201cReisicumhur Mustafa Kemal \u00f6ld\u00fc, ya\u015fas\u0131n yeni Cumhur reisi!\u201d<em> diyorlard\u0131. Tarih tekerr\u00fcr ediyordu. Fakat kimsesiz olan ben bu hale sokulmamal\u0131yd\u0131m!..<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>* &#8230;Eve geldik. \u0130lk i\u015f olarak otomobilimizi hemen ald\u0131lar. Hizmet\u00e7ilerimizi ald\u0131lar. Kap\u0131ya s\u00fcng\u00fcs\u00fc tak\u0131lm\u0131\u015f bir nefer koydular. Sa\u011fa sola k\u0131p\u0131rdanacak hi\u00e7bir serbest vaziyet b\u0131rakmad\u0131lar. Ne oldu\u011fumuzu \u015fa\u015f\u0131rd\u0131k, ate\u015f\u00e7imiz gitti, vekilharc\u0131m\u0131z gitti, \u015fof\u00f6r\u00fcm\u00fcz Arap Kadri bizim adam\u0131m\u0131z zannediyorduk, o tarafa ge\u00e7ti. Elimizde Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ilk neferi olan \u015eakir Ko\u015far ad\u0131ndaki bir neferle bir Arap k\u0131z\u0131 kald\u0131. Bunlar\u0131 al\u0131rken de hi\u00e7bir nezaket kaidesine riayete dahi l\u00fczum g\u00f6rmeden ve bize mal\u00fbmat verilmeden do\u011frudan do\u011fruya e\u015fh\u00e2sa haber ve emir g\u00f6ndererek e\u015fh\u00e2s\u0131 geri ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Duvars\u0131z olan evimizin b\u00fct\u00fcn etraf\u0131nda iki caml\u0131 olan duvarlar aras\u0131nda itina ile Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn emriyle yeti\u015ftirilen \u00e7i\u00e7ekler, akvaryumlarda itina ile bak\u0131lan bal\u0131klar, i\u015f\u00e7iler al\u0131n\u0131nca birdenbire s\u00f6nd\u00fc kald\u0131. Efendim, o bah\u00e7\u0131van \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019ye odac\u0131 olarak l\u00e2z\u0131m olmu\u015f, gitti, yine \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra bir gen\u00e7 bah\u00e7\u0131van g\u00f6nderdiler. Fakat hemen arkas\u0131ndan askerli\u011fi geldi\u011finden g\u00f6nderildi. Ba\u015fka bir bah\u00e7\u0131van geldi, o g\u00fcn geri ald\u0131lar. Sorduk, cevaben: \u201cEfendim adamlar\u0131m\u0131z azd\u0131r, bize l\u00e2z\u0131md\u0131r, onun i\u00e7in almaya mecburuz\u201d dediler. \u015eof\u00f6rler de \u015fof\u00f6rl\u00fc\u011fe laz\u0131mm\u0131\u015f. Bu suretle hepsine birer hizmet buldular ve ald\u0131lar. Elimizde \u015eakir ile Arap k\u0131z\u0131 kald\u0131. \u015eakir de d\u00f6nd\u00fc, biraz ge\u00e7ti \u015eakir\u2019i de ba\u015fka yere ald\u0131lar.<\/em><\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ATAT\u00dcRK\u2019\u00dcN SON \u0130K\u0130 HAFTASI VE YAKIN TAR\u0130H\u00c7\u0130LER\u0130N B\u00dcY\u00dcK HATASI Bu makale, hem bir tebrik, hem de bir tenkit yaz\u0131s\u0131d\u0131r. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn, \u00f6zellikle hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve son haftalar\u0131n\u0131 konu alan; karde\u015fi Makbule Han\u0131m\u2019\u0131n hat\u0131ralar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p bulmas\u0131, g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mas\u0131 ve b\u00f6ylece yak\u0131n tarihimizin karanl\u0131k bir k\u00f6\u015fesine \u0131\u015f\u0131k tutmas\u0131, Murat Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n tebrik ve takdir edilecek bir \u00e7abas\u0131d\u0131r. Ancak: a- Tarihimizin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":178,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6493],"tags":[441,6234,6478,6479,6480],"class_list":["post-16368","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-subat-2024","tag-ataturk","tag-mustafa-kemal","tag-makbule-hanim","tag-makbule-atadan","tag-neset-omer"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/178"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16368"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16368\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}