\u00a0 <\/p>\n
15 Ekim 2005'te ger\u00e7ekle\u015ftirilen 'referandumla, Irak'ta kal\u0131c\u0131 bir anayasa ve i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerinin ayr\u0131laca\u011f\u0131 yeni bir siyasal y\u00f6netim d\u00f6neminin ba\u015flayaca\u011f\u0131 savlanmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Irak anayasas\u0131 kamu y\u00f6netimi ve siyasal i\u015fleyi\u015f \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131n\u0131p, b\u00f6lgeye nas\u0131l bir modelin ihra\u00e7 edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecektir. Bu ba\u011flamda, \u00f6ncelikle Irak'ta \u0130ran'la sava\u015f\u0131n s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc 1980-1988 aras\u0131ndaki d\u00f6nemden itibaren K\u00fcrt ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 hareketinin ve Birinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131'ndan itibaren olu\u015fan K\u00fcrt b\u00f6lgesinin konumu ele al\u0131nacak, ard\u0131ndan \u0130kinci K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131, Ge\u00e7ici Irak Anayasas\u0131 ve 30 Ocak 2005 se\u00e7imleri irdelendikten sonra, 15 Ekim 2005'te kabul ettirilen Irak Anayasas\u0131 ve gelecekteki yans\u0131malar\u0131 de\u011ferlendirilecektir. <\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
Irak'ta Otorite Bo\u015flu\u011funun Tarih\u00e7esi<\/strong> <\/p>\n Irak'\u0131n kuzeyinde asl\u0131nda Irak-\u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1980'den itibaren bir otorite bo\u015flu\u011fu var olmu\u015ftur. Talabani ve Barzani, \u0130ran taraf\u0131ndan Irak'a kar\u015f\u0131 destekleniyor, Saddam, sava\u015f y\u00fcz\u00fcnden kuzeye tam olarak egemen olam\u0131yordu. 1988-1991 y\u0131llar\u0131 boyunca Saddam, 3 y\u0131l boyunca b\u00f6lgeye egemen olabilmi\u015ftir. 1991'deki 1.K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131'n\u0131n ard\u0131ndan Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) G\u00fcvenlik Konseyi'nin ald\u0131\u011f\u0131 kararla, 36. Paralelin \u00fcst\u00fcn\u00fcn Irak'\u0131n denetiminden \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131, \u00fcstelik bu b\u00f6lgenin \u0130ncirlik'te konu\u015flanan \u00c7eki\u00e7 G\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan korunmas\u0131yla, Irak'\u0131n kuzeyinde merkezi Irak h\u00fck\u00fcmetinin kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda, K\u00fcrt a\u015firetlerinin b\u00f6lgesel anlamda egemen oldu\u011fu, K\u00fcrt etnisitesine dayanan bir durum ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Durum dememizin nedeni; ne devlet, ne b\u00f6lge, ne de ba\u015fka bir \u015fey olu\u015fmu\u015ftur. Uluslararas\u0131 hukukun tan\u0131mlayamad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge, asl\u0131nda 1991'de Irak'\u0131n kuzeyinden T\u00fcrkiye'ye K\u00fcrt g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn engellenmesi i\u00e7in, bizzat T\u00fcrkiye'nin ba\u015fvurusuyla, T\u00fcrkiye'nin \u0130ncirlik \u00fcss\u00fcnde konu\u015flanan \u00c7eki\u00e7 G\u00fc\u00e7le olu\u015fmu\u015ftur. Bu \u00e7er\u00e7evede, PKK eylemleri, otorite bo\u015flu\u011fundaki b\u00f6lgenin verdi\u011fi avantajla, geni\u015f bir zeminde ya\u015fama olana\u011f\u0131na kavu\u015fmu\u015ftur. 1992'de Irak'\u0131n kuzeyinde K\u00fcrt parlamentosu, ge\u00e7ici K\u00fcrt y\u00f6netimini kurmu\u015ftur. 2003'deki 2. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131'ndan sonra, Talabani ve Barzani, sadece Irak'\u0131n kuzeyinin de\u011fil, t\u00fcm Irak'\u0131n yeni siyasal akt\u00f6rlerinden birileri olmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Haziran 2004'te BM G\u00fcvenlik Konseyi'nin 1546 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla, 30 Haziran 2004 sonras\u0131, Irak'\u0131n ge\u00e7ici y\u00f6netimi, genel se\u00e7imleri hakk\u0131nda kararlar al\u0131n\u0131rken, \u015eii egemenli\u011findeki bir Irak'ta K\u00fcrtler 8 Mart 2004'teki idari kararlara yani \u00f6zerkli\u011fe at\u0131fta bulunulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Irak y\u00f6netiminde ayr\u0131labileceklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece ilk kez resmi s\u00f6ylemde Irak K\u00fcrtleri'nin ayr\u0131lma talebi tehditk\u00e2r bir \u00fcslupla dile getirilmi\u015ftir. Irak'ta d\u00f6nemin ba\u015fbakan\u0131 Allavi ise, t\u00fcm milis g\u00fc\u00e7lerdeki silahlar\u0131n tasfiye edilece\u011fini, ancak Irak K\u00fcrt silahl\u0131 milis g\u00fc\u00e7lerinin yani pe\u015fmergelerin ellerindeki silahlar\u0131n al\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Pe\u015fmergelerin say\u0131s\u0131, 75 bin olarak ifade edilmektedir. \u00d6te yandan ge\u00e7ici Irak anayasas\u0131nda da, Irak'\u0131n federal ve \u00e7o\u011fulcu oldu\u011funa at\u0131fta bulunulmu\u015ftur. 1932 y\u0131l\u0131nda Irak'\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ilan edilirken, Araplar ve K\u00fcrtlerle adlar\u0131 ge\u00e7en, \u00fc\u00e7 asli halktan biri say\u0131lan T\u00fcrkmenler'e ge\u00e7ici anayasada da az\u0131nl\u0131k at\u0131f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n 30 Ocak 2005 Genel Se\u00e7imleri<\/strong> <\/p>\n Irak'ta 30 Ocak 2005 tarihinde yap\u0131lan genel se\u00e7imler, Irak'\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcnden \u00e7ok, Irak'\u0131n kuzeyini ilgilendiren bir plebisite d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 2004 Haziran'\u0131nda G-8 Zirvesi'nin ard\u0131ndan, \u0130stanbul'daki NATO Zirvesi'nde netle\u015ftirilen, ad\u0131 Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika Projesi (GOKAP) olarak de\u011fi\u015ftirilen B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi (BOP)un ger\u00e7ek anlam\u0131 daha fazla ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Irak GOKAP i\u00e7in bir numunedir. \u00dclkede, S\u00fcnni K\u00fcrt, S\u00fcnni Arap ve \u015eii Arap b\u00f6lgeleri olu\u015fturularak, ulus-devlet mant\u0131\u011f\u0131 yerine, alt kimliklere dayal\u0131, uluslararas\u0131 ili\u015fki kurma kabiliyetine sahip olmayan, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lere daha ba\u011fl\u0131 yap\u0131lar olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r, <\/p>\n 30 Ocak 2005 se\u00e7imleriyle, Irak'ta, Osmanl\u0131'n\u0131n 1. Me\u015frutiyet parlamentosu Meclis-i Mebusan gibi, etnik temelli bir y\u00f6netim olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Etnisiteye, alt kimliklere dayal\u0131 bir parlamentoda, ulusall\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131, sosyolojik bir ulus zemininin kurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Osmanl\u0131'n\u0131n deneyimleri ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc buna en uygun \u00f6rnektir. GOKAP'ta demokrasiyi getirmek, kad\u0131n haklar\u0131n\u0131 yaymak gibi kutsal hedefler olarak ortaya konurken, askeri i\u015fgal g\u00fcc\u00fc, i\u015fkence ve tecav\u00fczlerle, yabanc\u0131 bir unsurun demokrasiyi getirme sav\u0131 trajikomiktir. Irakl\u0131 annelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 korkutmak i\u00e7in "yaramazl\u0131k yapma, demokrasi gelir ha" s\u00f6z\u00fcn\u00fc kulland\u0131klar\u0131 bu ortamda, demokrasinin Irak ve Ortado\u011fu'daki alg\u0131lanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekler olabilir. <\/p>\n Demokratik bir se\u00e7imin olmazsa olmazlar\u0131 aras\u0131nda, se\u00e7men listelerinin \u00f6nceden ilan edilmesi, sand\u0131k merkezlerinin ve sand\u0131k g\u00f6revlilerinin se\u00e7imden makul bir s\u00fcre \u00f6nce belli olmas\u0131, oylaman\u0131n gizli, oy say\u0131m\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131, se\u00e7im propagandas\u0131n\u0131n e\u015fit ko\u015fullar \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve ekleyebilece\u011fimiz pek \u00e7ok ko\u015ful yer almaktad\u0131r. Irak se\u00e7imlerinde t\u00fcm bir \u00fclke se\u00e7im \u00e7evresi say\u0131l\u0131rken, ayr\u0131ca, il meclisleri i\u00e7in de oylama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kerk\u00fck \u00f6rne\u011finde yer ald\u0131\u011f\u0131 gibi, uygulanan istisnalarla, se\u00e7men yaz\u0131m\u0131nda ek s\u00fcreler verilmi\u015f, 1991-2003 aras\u0131 100 bin dolay\u0131nda K\u00fcrt'\u00fcn kenti terk etmek durumunda kald\u0131\u011f\u0131 savlan\u0131rken, 300 bin \u00fczerinde K\u00fcrt'\u00fcn Kerk\u00fck'te se\u00e7men olarak kaydettirildi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Se\u00e7imin sonu\u00e7lar\u0131ndan \u00e7ok, Kerk\u00fck'\u00fcn Irak'\u0131n federal yap\u0131s\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, K\u00fcrt b\u00f6lgesinde yer al\u0131p almayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Aral\u0131k 2004'te BM G\u00fcvenlik Konseyi'ne K\u00fcrtlerin 1 milyon 700 bin imzal\u0131 dilek\u00e7eyle ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talebinin g\u00fcndeme getirilmesinin ard\u0131ndan, 30 Ocak 2005 se\u00e7imlerinde, Irak'\u0131n kuzeyinde ek bir sand\u0131k kurularak, fiilen gayri resmi bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k referandumu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sand\u0131k merkezleri ve sand\u0131k g\u00f6revlileriyle, se\u00e7menlerin belli olmad\u0131\u011f\u0131 bu s\u00f6zde se\u00e7im ortam\u0131na dayanarak, gelecekte olas\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talebinin getirilece\u011fi, art\u0131k daha fazla netlik kazanmaktad\u0131r. \u00d6te yandan \u015eiiler, n\u00fcfus \u00e7o\u011funlu\u011funa dayanarak, \u015eii'le\u015fmi\u015f bir Irak hesaplar\u0131 yapmakta, ABD'ye kar\u015f\u0131 taktiksel a\u00e7\u0131dan sessiz kalmaktad\u0131rlar. Ancak bu hesab\u0131n Irak'\u0131n \u015eiile\u015fmesinden \u00e7ok, b\u00f6l\u00fcnmesine dolayl\u0131 yoldan hizmet etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Irak'\u0131n kurulmas\u0131ndan beri y\u00f6netici siyasal elit olarak rol oynayan S\u00fcnni Araplar ise, hem se\u00e7imleri \u00f6nemli oranda boykot etmi\u015f, hem de yeni s\u00fcre\u00e7te d\u0131\u015flanm\u0131\u015flard\u0131r. Zaten, Irak'\u0131n i\u015fgale direni\u015finde en \u00e7ok S\u00fcnni Arap unsurlar g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. ABD'nin gayr\u0131 resmi devlet siyasas\u0131n\u0131n Irak'ta \u00fc\u00e7 ayr\u0131 unsura dayal\u0131, merkezi devlet otoritesinin zay\u0131flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, b\u00f6l\u00fcnme senaryosunun ise, kanl\u0131 bir i\u00e7 sava\u015fa tercih edildi\u011fi varsay\u0131mlar\u0131 konu\u015fulmaktad\u0131r. Ukrayna'da aranan se\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi Irak'ta aranmamakta, "hi\u00e7 yoktan iyidir" havas\u0131 d\u00fcnya kamuoyuna hissettirilmektedir. ABD'nin \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, her alanda 'k\u00fcreselle\u015firken' demokratik anlamda bir 'k\u00fcresel standart' olu\u015fturulmaya gereksinim duyulmamaktad\u0131r. Uzun erimli bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 2. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesinde T\u00fcrkiye'deki kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na yans\u0131yan Stanford Plan\u0131'nda yer ald\u0131\u011f\u0131 gibi, ABD-\u0130srail m\u00fcttefiki K\u00fcrt devleti, \u00dcrd\u00fcn'le federasyon yapmas\u0131 olas\u0131l\u0131k olarak ileri s\u00fcr\u00fclen S\u00fcnni Arap b\u00f6lgesi; \u0130ran'\u0131n etkisi, \u0130ran'a yap\u0131lan bask\u0131yla ve Irak'\u0131n kuzeyinde \u0130srail'in de rahatl\u0131kla konu\u015flanmas\u0131yla tehdit unsuru kullan\u0131larak izole edilecek \u015eii Arap b\u00f6lgesi tasarlanmaktad\u0131r. Irak se\u00e7imleri, olas\u0131 b\u00f6l\u00fcnmeleri, K\u00fcrt b\u00f6lgesinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran, T\u00fcrkmenlerin d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir araca d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n Irak Anayasas\u0131'nda Ulusal ve Siyasal Yap\u0131<\/strong> <\/p>\n Irak anayasas\u0131 analiz edildi\u011finde, ulus-devlet yap\u0131s\u0131 yerine, alt kimliklerin toprak, inan\u00e7, etnisite, mezhep gibi ba\u015fl\u0131klar halinde temsilini g\u00f6rmekteyiz. Yani Kemalist modelde, T\u00fcrk ulusu, \u00fclkeye yurtta\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131yla ba\u011fl\u0131 olan herkesi T\u00fcrk kabul eder ve alt kimli\u011fe dayal\u0131 kolektif haklar tan\u0131m\u0131 yapmazken, T\u00fcrk modelinin tam tersine, alt kimlikleri siyasal varl\u0131k olarak kabul eden hatta devlet yetkisi tan\u0131yan bir anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Ho\u015f, AB'nin T\u00fcrkiye hakk\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 6 Ekim 2004 \u0130lerleme Raporu'nun 48. sayfas\u0131n\u0131n ikinci paragraf\u0131nda Lozan'a at\u0131fta bulunularak, Ermeni, Rum ve Yahudi yurtta\u015flar\u0131n ad\u0131 an\u0131lan antla\u015fmayla kulland\u0131klar\u0131 az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n, i\u00e7inde K\u00fcrtlerin de bulundu\u011fu di\u011fer az\u0131nl\u0131klara yay\u0131lmas\u0131 talep edilmekte, ayn\u0131 raporun 44. sayfas\u0131n\u0131n sondan ikinci paragraf\u0131nda Alevi yurtta\u015flar\u0131m\u0131z i\u00e7in 'S\u00fcnni olmayan M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131k' tarifi yap\u0131lmaktad\u0131r. Yani AB, T\u00fcrk modelini Irak'la\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015farak, yeni az\u0131nl\u0131klar icat ederek, Br\u00fcksel \u00fczerinden T\u00fcrkiye'ye Irak sim\u00fclasyonu yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. <\/p>\n Irak anayasas\u0131n\u0131n daha \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde, S\u00fcnni, \u015eii, Arap, K\u00fcrt ve T\u00fcrkmen unsurlara at\u0131fta bulunularak, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131klar\u0131 ac\u0131lara de\u011finilmektedir. \u00d6ns\u00f6zde ge\u00e7en T\u00fcrkmen s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kimseyi yan\u0131ltmas\u0131n zira maddelere ge\u00e7ildi\u011finde T\u00fcrkmenler asli unsurlar\u0131n aras\u0131nda say\u0131lmamaktad\u0131r. Anayasa, yine \u00f6ns\u00f6zde mezhep\u00e7ili\u011fe, \u0131rksal ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa, b\u00f6lgecili\u011fe, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa ve tecride kar\u015f\u0131 oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. \u00d6te yandan bir sonraki paragrafta, ter\u00f6rizm ve tekfirin (bir kimseyi dinsiz ilan etme), \u00fclkeyi b\u00f6lemeyece\u011fi ifade edilmektedir. <\/p>\n \t\t\tAnayasa birinci maddede Irak Cumhuriyeti'ni 'ba\u011f\u0131ms\u0131z, ulusal egemenli\u011fe dayanan, demokratik, federal ve temsili -ki temsili s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yan\u0131na a\u00e7\u0131lan parantezde parlamenter s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yerle\u015ftirilmi\u015ftir- bir cumhuriyet oldu\u011fu dile getirilmi\u015ftir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, federal kavram\u0131nda yatmaktad\u0131r. Nas\u0131l Britanya \u0130mparatorlu\u011fu, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131, kendi siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc krall\u0131klar icat ederek endoktrine etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ysa, ABD \u0130mparatorlu\u011fu da kendi siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, federal sistemler kurarak, benimsetmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ancak dikkat edilmesi gereken zemin, ABD'de federal sistem, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u015fkanl\u0131k sistemiyle ya\u015famakta, birbirlerini dengelemektedir. Federalizmin da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 yetkileri, federal kurumlar merkezile\u015ftirmekte, Beyaz Saray ve Pentagon, Federal Reserve Bank yani Merkez Bankas\u0131yla bu \u00e7er\u00e7evede merkezi sistemi, siyasal, askeri ve mali a\u00e7\u0131dan ortaya koymaktad\u0131r. Oysa parlamenter kavram\u0131, bizdeki sistemi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rsa da, federal bir yap\u0131da i\u015fleyi\u015fi olanaks\u0131z k\u0131lmaktad\u0131r. Parlamenter sistem, ancak T\u00fcrkiye gibi \u00fcniter sistemlerde i\u015flevsel olabilir. \u0130kinci maddenin ba\u015flang\u0131c\u0131nda \u0130slam devletin resmi dini olarak belirtilmekte, yasaman\u0131n temel kayna\u011f\u0131 oldu\u011funun alt\u0131 \u00e7izilmektedir. Ard\u0131ndan birinci f\u0131kran\u0131n a, b ve c bendlerinde s\u0131ras\u0131yla, hi\u00e7bir yasan\u0131n, \u0130slam kurallar\u0131na, demokrasinin ilkelerine ve temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Bir yandan \u015eeriat, bir yandan demokrasi vurgusu \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye'deki tart\u0131\u015fmalar da an\u0131msan\u0131rsa, laik olmayan bir demokrasinin var olamayaca\u011f\u0131 somut bir ger\u00e7ektir. \u0130slami demokrasinin ad\u0131 da olsa olsa, Il\u0131ml\u0131 \u0130slam'd\u0131r. \u00dclkemize b\u00f6ylesine bir \u00e7uval\u0131 ge\u00e7irmek isteyenler, Irak'ta, Il\u0131ml\u0131 \u0130slam modeliyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, etnik, mezhepsel, dinsel ayr\u0131mlar\u0131n kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, 'Medine S\u00f6zle\u015fmesindeki at\u0131fta bulunanlar\u0131n, '\u00e7ok hukukluluk, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck' ad\u0131 alt\u0131nda \u0130kinci Cumhuriyet\u00e7ilerle el ele vererek ABD'ye ve AB'ye hizmet ettiklerinin art\u0131k fark\u0131na varmalar\u0131 gerekmektedir. Yoksa bunun ad\u0131n\u0131 koymak i\u00e7in k\u00e2hin olmaya gerek yoktur. Bu konudaki tespite katk\u0131 yaparcas\u0131na, anayasan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddesinde Irak, \u00e7ok etnili, \u00e7ok dinli ve \u00e7ok mezhepli bir \u00fclke olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \u00a0 <\/p>\n Sorun, bu ger\u00e7e\u011fin ifadesinde de\u011fildir. As\u0131l sorun, bu t\u00fcr alt kimliklerin ulusal varl\u0131k yerine ikame edilerek kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 madde kapsam\u0131nda, Irak'\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, Irak'\u0131n Arap halk\u0131n\u0131n da Arap ulusunun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu dile getirilmektedir. Buradaki kastedilen ulus, hi\u00e7 ku\u015fkusuz Kemalist anlamdaki, sosyolojik ulus tan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7ermemektedir. Ulus olarak kastedilen \u0131rkt\u0131r. Ve Irak halk\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, bir ba\u015fka \u0131rk\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu tesbiti, anayasal olarak vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Buradan yola \u00e7\u0131k\u0131larak, di\u011fer unsurlar\u0131n da, ba\u015fka \u0131rk ya da etnisitelerin par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Ayn\u0131 ulusun yurtta\u015fl\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde birer ferdi olmaktansa, \u0131rksal, etnik ya da mezhepsel aidiyetler, sadece \u00fclke i\u00e7inde de\u011fil, \u00fclke d\u0131\u015f\u0131ndaki unsurlarla da ortaya konulmaktad\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddede, Arap\u00e7a ve K\u00fcrt\u00e7e Irak'\u0131n resmi dilleri olarak belirtilmekte, kamusal kurumlarda yaln\u0131z ad\u0131 ge\u00e7en dillerin kullan\u0131labilece\u011fi s\u00f6ylenmekte, K\u00fcrdistan b\u00f6lgesinde federal kurumlar\u0131n her iki dili kullanaca\u011f\u0131 ifade edilmekte, T\u00fcrkmence ve Asurice'nin ise, ad\u0131 ge\u00e7en unsurlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde resmi dil olarak kullan\u0131labilece\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Herhangi bir b\u00f6lge ya da ilin, kendi dilini ek resmi dil olarak, referandumla kabul edebilece\u011fi anlat\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fin ger\u00e7e\u011fi, Irak'ta iki temel unsur olarak Araplar ve K\u00fcrtler kabul edilmi\u015ftir. Araplar'\u0131n aras\u0131ndaki mezhep ayr\u0131m\u0131 tarihsel ve toplumsal nedenlerle keskinle\u015fti\u011finden dolay\u0131, \u015eii ve S\u00fcnni olarak, siyasal, kamusal ve toplumsal alanda kendini ortaya atarken, K\u00fcrtler, bir b\u00fct\u00fcn olarak davranmaktad\u0131r. K\u00fcrtlerin S\u00fcnnili\u011fi, S\u00fcnni Araplarla ortak bir payda yaratmamaktad\u0131r. Yedinci maddedeki \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, ter\u00f6rizm, tekfir ve Baas Partisi yasaklanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece S\u00fcnni Araplar'\u0131n laikli\u011fe ve milliyet\u00e7ili\u011fe dayanan siyasal partisi, siyasal alandan tamam\u0131yla ihra\u00e7 edilmektedir. 9. maddede Irak Silahl\u0131 Kuvvetleri'nin, Irak'ta ya\u015fayan alt kimliklere dayal\u0131 bir denge i\u00e7inde olu\u015faca\u011f\u0131 savlan\u0131rken, IKDP lideri Barzani'nin 75 bin ki\u015filik pe\u015fmerge g\u00fcc\u00fcn\u00fc da\u011f\u0131tmama talebi, bu durumda anayasa d\u0131\u015f\u0131 kalmaktad\u0131r. Irak'taki yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin olu\u015fumuna ayr\u0131nt\u0131l\u0131 girmeyece\u011fiz. Belirtmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6yleyelim ki, 47. maddede, yasama organ\u0131n\u0131n Temsilciler Konseyi ve Birlik Konseyi'nden olu\u015ftu\u011fu ifade edilmekte, Temsilciler Konseyi'nin 48. maddede her 100 bin ki\u015fiye bir sandalye verilmesi bi\u00e7iminde olu\u015faca\u011f\u0131, parlamenter sistemin kurallar\u0131na g\u00f6re i\u015fleyi\u015finin s\u00fcrece\u011fi belirtilmektedir. 63. maddede de\u011finilen Birlik Konseyi'nin ise, b\u00f6lge ve il temsilcilerinden olu\u015faca\u011f\u0131, bu organ\u0131n b\u00f6lge ve illerin b\u00fct\u00e7elerini denetleyece\u011fi h\u00fckmedilmektedir. ABD'deki Temsilciler Meclisi ve Senato'ya benzeyen bir \u00e7ift kanatl\u0131 parlamento varsa da, ABD'deki Senato'nun i\u015flevleri Birlik Konseyi'ne verilmemi\u015ftir. 65. maddede belirtilen Cumhurba\u015fkan\u0131 ise parlamenter sistemdeki Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n yetkilerine ko\u015fut bir zemine sahiptir. 74. maddede de\u011finilen H\u00fck\u00fcmet, yine parlamenter sistem \u00e7er\u00e7evesindedir. \u0130lgin\u00e7 olan bir madde, 101. maddedir. Ad\u0131 ge\u00e7en madde kapsam\u0131nda, Irak Merkez Bankas\u0131'n\u0131n 'ba\u011f\u0131ms\u0131z' olaca\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. 2001 ekonomik krizinden sonra, IMF'nin dayatmalar\u0131 sonucunda Merkez Bankas\u0131'n\u0131n 'ba\u011f\u0131ms\u0131z'la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ulusal h\u00fck\u00fcmetlerden \u00e7ok ba\u015fta IMF olmak \u00fczere k\u00fcresel kurulu\u015flarla muhatap k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 an\u0131msan\u0131rsa, s\u00f6ylemek istedi\u011fimiz daha iyi anla\u015f\u0131labilir. <\/p>\n Irak Anayasas\u0131nda \u0130dari Yap\u0131lanma<\/strong> <\/p>\n 113. maddede, Irak'\u0131n idari yap\u0131s\u0131, ortaya konulmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re Irak, d\u00f6rt ana idari yap\u0131dan olu\u015fmaktad\u0131r: Ba\u015fkent, b\u00f6lgeler, merkezi olmayan iller ve yerel y\u00f6netimler. 114. maddede, b\u00f6lgelerin bir ya da daha fazla ilden olu\u015fabilece\u011fi belirtilmektedir. Yani, bir il kendi ba\u015f\u0131na b\u00f6lge olabilmektedir. Ayn\u0131 maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda, bir ya da daha fazla ilin, a bendine g\u00f6re ya il konsey \u00fcyelerinin \u00fc\u00e7te ikisi, ya da ilde ya\u015fayanlar\u0131n onda birinin talebi \u00fczerine yap\u0131lacak referandumla, bir b\u00f6lgeye kat\u0131labilece\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. S\u00f6z\u00fc uzatmaya gerek yok. 114. madde Kerk\u00fck maddesidir. Kerk\u00fck'teki n\u00fcfus yap\u0131s\u0131, \u00f6zellikle \u00f6nceli paragraflarda da belirtti\u011fimiz \u00fczere de\u011fi\u015ftirilerek, K\u00fcrtlerin lehine de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Kerk\u00fck'\u00fcn dahil oldu\u011fu bir K\u00fcrt b\u00f6lgesinin, alternatif petrol g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131 da yaratarak, (Kerk\u00fck-Hayfa, Kerk\u00fck-Akabe) ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen gelirini 5bin-7bin civar\u0131na y\u00fckseltmesi, b\u00f6lge \u00fclkelerdeki \u0131rkda\u015flar\u0131na! cazibe merkezi olmas\u0131 i\u015ften bile de\u011fildir. \u0130\u015fin p\u00fcf noktas\u0131 da buradad\u0131r. B\u00f6lgelere 115. maddede yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 erkleri verilmi\u015ftir. 132. maddede b\u00f6lge i\u00e7inde yer almayan illere, geni\u015f idari ve mali yetkiler verilmektedir. 135. madde kapsam\u0131nda belirtilen yerel y\u00f6netimler bildi\u011fimiz anlamda yerel y\u00f6netimler de\u011fildir. Burada az\u0131nl\u0131k olarak g\u00f6rd\u00fckleri T\u00fcrkmen, Keldani, Asuri ve di\u011fer etnik unsurlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerdeki, idari, k\u00fclt\u00fcrel ve e\u011fitimsel haklar\u0131n\u0131n anayasan\u0131n g\u00fcvencesi alt\u0131nda oldu\u011fu dile getirilmektedir. 109. maddede petrol ve gaz\u0131n b\u00fct\u00fcn Irak halk\u0131na ait oldu\u011fu belirtilirken, 110. maddede federal h\u00fck\u00fcmetin var olan petrol ve gaz alanlar\u0131nda petrol \u00e7\u0131karma, e\u015fg\u00fcd\u00fcm hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Gelecekteki yeni olas\u0131 alanlar i\u00e7in bir h\u00fck\u00fcm yoktur. Bu h\u00fckm\u00fcn mefhum-u muhalifinden yola \u00e7\u0131k\u0131l\u0131rsa, b\u00f6lgeler ve merkez olmayan iller olas\u0131 petrol ve gaz alanlar\u0131n\u0131n idaresini \u00fczerlerine alabileceklerdir. 150. maddede K\u00fcrdistan b\u00f6lgesinde 1992'den beri \u00e7\u0131kart\u0131lan yasalar\u0131n, s\u00f6zle\u015fmelerin, mahkeme kararlar\u0131n\u0131n anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmamak ko\u015fuluyla ge\u00e7erli oldu\u011funun alt\u0131 \u00e7izilmi\u015ftir. Anayasa, geriye do\u011fru y\u00fcr\u00fcyerek, 1992'den beri K\u00fcrt b\u00f6lgesinin \u00f6zerk y\u00f6netimini yasalla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Yani K\u00fcrtler, 2005 de\u011fil, 1992'den beri K\u00fcrdistan \u00f6zerk b\u00f6lgesine bu ba\u011flamda sahiptir. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 olan taraf\u0131, anayasada b\u00f6lgelerden sadece K\u00fcrdistan ad\u0131 verdikleri b\u00f6lgeye ad vererek at\u0131fta bulunmalar\u0131d\u0131r. <\/p>\n \t\t\tAsl\u0131nda sonuca yazacak ne var diye sorgulamak gerekmektedir. Irak, Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan somut bir numunedir, Ortado\u011fu 'geni\u015fleyerek k\u00fcreselle\u015ftik\u00e7e, b\u00f6lgedeki ulus-devletler, alt kimliklere g\u00f6re k\u00fc\u00e7\u00fclerek ufalmaktad\u0131r. K\u00fcresel g\u00fc\u00e7, ulus-devletle de\u011fil, yerelle\u015fmi\u015f, belirsiz yap\u0131larla muhatap olmak istemektedir. Irak'taki haritalar\u0131n benzeri, \u0130ran, Suriye ve ne yaz\u0131k ki \u00fclkemizin de dahil oldu\u011fu co\u011frafyada tasarlanmaktad\u0131r. Irak'ta Irak halk\u0131n\u0131n, etnik, mezhepsel ve dinsel ayr\u0131mlara g\u00f6re kategorize edilmesi, s\u00f6z konusu kategorizasyonlar\u0131n, belli b\u00f6lgelerde, federe yap\u0131larla peki\u015ftirilmesi, bo\u015fanma \u00f6ncesi \u00e7iftlerin mal payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 an\u0131msatmaktad\u0131r. K\u00fcrt b\u00f6lgesi, ABD, AB ve \u0130srail a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir s\u0131\u00e7rama zeminidir. Ortado\u011fu'da Arap unsurlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman bir se\u00e7enek aray\u0131\u015f\u0131 yeni de\u011fildir. K\u00fcrt b\u00f6lgesi zaman zaman M\u00fcsl\u00fcman \u0130srail olarak ta adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u015eubat 2005'te gayri resmi olarak kurulan Ortado\u011fu Kul\u00fcb\u00fc'nde, \u0130srail, Filistin, M\u0131s\u0131r ve \u00dcrd\u00fcn bulunmaktad\u0131r. Be\u015finci \u00fcye olarak Irak davet edilmektedir. B\u00f6lgedeki alternatif petrol g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n\u0131n denize ula\u015fma noktas\u0131, \u0130srail'in Hayfa liman\u0131yla, \u00dcrd\u00fcn'\u00fcn Akabe liman\u0131 olarak g\u00f6sterilmektedir. Kerk\u00fck'\u00fcn i\u00e7inde yer almas\u0131 olas\u0131 K\u00fcrt b\u00f6lgesinin, ekonomik ya\u015fam alanlar\u0131 icat edilmi\u015ftir. ABD'nin MEFTA ad\u0131 verilen Ortado\u011fu Serbest Ticaret Alan\u0131'nda, \u0130srail ve \u00dcrd\u00fcn ba\u015f\u0131 \u00e7ekmekte, 'nitelikli sanayi b\u00f6lgeleri' ad\u0131 ge\u00e7en \u00fclkelerde olu\u015fturulmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye'ye ad\u0131 ge\u00e7en projede ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 'AB'ye ko\u015fullu \u00fcye' olarak resmi web sitesinde yer verirken, gayri resmi ortamlarda, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu ve Irak'\u0131n kuzeyinde ge\u00e7erli olacak nitelikli sanayi b\u00f6lgeleri dile getirilmektedir. \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n \u00a0 <\/p>\n MEFTA'da yer alman\u0131n ko\u015fullar\u0131ndan biri de \u0130srail'e ambargo uygulamayan ve ayn\u0131 \u00fclkeyle iyi ili\u015fkileri bulunmak olarak s\u0131raland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u0130srail Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu'da ekonomik olarak ta g\u00fc\u00e7lendirilirken, T\u00fcrkiye'nin ba\u015f\u0131na \u00e7uval ge\u00e7irilmektedir. Kamu Y\u00f6netimi Yasa Tasar\u0131s\u0131'nda devletin k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmesi, idari vesayet ve hiyerar\u015finin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu ve Irak'\u0131n kuzeyindeki belediyeler aras\u0131nda 'karde\u015f belediyeler birli\u011fi' projesi pi\u015firilmektedir. T\u00fcrkiye, \u0130slami sermaye ve Yahudi sermayesine e\u015f zamanl\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131rken, ulusal ekonomik varl\u0131klar dogmatik liberal yakla\u015f\u0131mlarla elden \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n Irak'ta olu\u015fturulan model ve anayasa, T\u00fcrkiye'nin idari, ulusal ve toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131n tam kar\u015f\u0131s\u0131nda, b\u00f6l\u00fcnmeye, ufalanmaya yarayan, i\u015flemeyen bir devlet modelini ifade etmektedir. Mustafa Kemal'in ulusal b\u00fct\u00fcnl\u00fckten ve mazlum uluslardan yana olan tercihi yerine, \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam ve etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa dayanan, k\u00fcreselle\u015fmeye b\u00f6lerek hizmet eden bir anlay\u0131\u015f, i\u00e7teki i\u015fbirlik\u00e7ileriyle uygulamaya sokulmak \u00fczeredir. T\u00fcrkiye Milli G\u00fcvenlik Siyaset Belgesi'ne, 1992'den itibaren b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck tehdidini, 1997'den itibaren ise irtica tehdidini, b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckle beraber \u00f6ncelikli tehdit alg\u0131lamas\u0131 i\u00e7ine alm\u0131\u015ft\u0131. Bu kararlar\u0131n ne kadar isabetli oldu\u011fu bug\u00fcn daha da iyi anla\u015f\u0131l\u0131rken, her iki tehdidin de 'stratejik ortak' sav\u0131ndaki ABD destekli unsurlardan gelmesi, tarihin garip bir cilvesidir.[1]<\/strong><\/a><\/strong> <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n\n\n
\n \n Sonu\u00e7<\/span><\/h3>\n
\n\n
\n \n
\n