{"id":1733,"date":"2010-01-24T15:53:14","date_gmt":"2010-01-24T15:53:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2010\/01\/24\/insana-kabalik-degil-kibarlik-yakisir\/"},"modified":"2010-01-24T15:53:14","modified_gmt":"2010-01-24T15:53:14","slug":"insana-kabalik-degil-kibarlik-yakisir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2010\/subat-2010\/insana-kabalik-degil-kibarlik-yakisir\/","title":{"rendered":"\u0130NSANA KABALIK DE\u011e\u0130L, K\u0130BARLIK YAKI\u015eIR"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kibar: Arap\u00e7a Kebir (b\u00fcy\u00fck) kelimesinden t\u00fcremedir. Aklen ve ahlaken b\u00fcy\u00fck kimselere, olgun ve dolgun ki\u015filere yak\u0131\u015fan davran\u0131\u015f bi\u00e7imine denir. Kibarl\u0131k; ince d\u00fc\u015f\u00fcnceli, terbiyeli, nazik ve edepli anlam\u0131na gelir ve en \u00f6nemli adab\u0131 mua\u015feret (sosyal ya\u015fam ili\u015fkileri) prensibidir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kibarl\u0131k:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Edepli; <\/strong>yani terbiyeli, hay\u00e2 sahibi ve dikkatli<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Erdemli; <\/strong>asaletli, karakterli ve y\u00fcksek meziyetli<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Efendi; <\/strong>a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131, vakarl\u0131 ve s\u00fck\u00fbnet ehli olmay\u0131 gerektirir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Bunun yan\u0131nda:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Nezahet; <\/strong>titizlik, incelik ve yufka y\u00fcreklilik, nezihlik<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Nezafet;<\/strong> temizlik, tertip, ruh g\u00fczelli\u011fi, naziflik<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Nezaket;<\/strong> naziklik, sayg\u0131 ve sevgi, kibarl\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zellikleridir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong><em>\u201c(Ey Resul\u00fcm) Allah\u2019tan bir rahmet ve \u015fefkat dolay\u0131s\u0131yla onlara (ashab\u0131na ve etraf\u0131na) yumu\u015fak davrand\u0131n. E\u011fer kaba ve kat\u0131 y\u00fcrekli olsayd\u0131n, onlar \u00e7evrenden da\u011f\u0131l\u0131p ka\u00e7arlard\u0131. Bu nedenle, onlar\u0131(n kusurlar\u0131n\u0131) affedip (ho\u015f kar\u015f\u0131la) ve ba\u011f\u0131\u015flanmalar\u0131 i\u00e7in duac\u0131 ol.\u201d (Ali \u0130mran: 159)<\/em><\/strong><strong> ayeti kerimesi<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong><em>\u201cO Rahman (olan Allah\u2019\u0131n sevimli ve seviyeli) kullar\u0131, yery\u00fcz\u00fcnde (\u00e7al\u0131ml\u0131 ve haval\u0131 de\u011fil) al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 y\u00fcr\u00fcrler ve (haddini bilmez g\u00f6rg\u00fcs\u00fcz ve \u015ferli ki\u015filer ve) cahiller kendileriyle (k\u0131r\u0131c\u0131 ve kavgac\u0131 \u015fekilde) muhatap olduklar\u0131nda (onlar\u0131n ayar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcp kendilerini ve vakitlerini israf etmezler, sadece) \u201cselametlik olsun\u201d deyip ge\u00e7i\u015ftirirler.\u201d (Furkan: 63) <\/em><\/strong>ayetleri, <strong>kat\u0131l\u0131ktan, kabal\u0131ktan ve kavgac\u0131l\u0131ktan<\/strong> uzak durmam\u0131z\u0131 \u00f6\u011f\u00fctlemektedir. Allah i\u00e7in k\u0131zmam\u0131z ve sert davranmam\u0131z gereken durumlarda bile, yular\u0131m\u0131z\u0131n nefsimizin ve \u015feytan\u0131n de\u011fil, vicdan\u0131m\u0131z\u0131n elinde olmas\u0131na dikkat etmelidir.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>G\u00fcle\u00e7 tav\u0131rl\u0131<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>G\u00fczel tarzl\u0131 ve<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>G\u00f6n\u00fcl al\u0131c\u0131 ki\u015filer <\/strong>say\u0131l\u0131p sevilir. Hz. Peygamber efendimizin: <strong>\u201c\u0130nsanlara g\u00fcler y\u00fcz g\u00f6stermek sadaka yerine ge\u00e7en bir g\u00fczellik ve iyiliktir\u201d<\/strong> buyurmalar\u0131 bunun i\u00e7indir.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Kibarl\u0131k;<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u0130nce d\u00fc\u015f\u00fcnceli olmay\u0131:<\/strong> Kar\u015f\u0131m\u0131zdaki insanlar\u0131n psikolojik durumlar\u0131n\u0131, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131, onlar\u0131 yanl\u0131\u015fa zorlayan sorunlar\u0131 hesaba katarak yakla\u015fmay\u0131<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u0130ffetli davranmay\u0131:<\/strong> Herkesin namus ve \u015ferefine, haysiyetine ve izzeti nefsine riayetk\u00e2r bulunmay\u0131<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u0130ltifat ehli olmay\u0131:<\/strong> Ailemiz, talebemiz, m\u00fc\u015fterimiz, cemaatimiz\u2026 Kim olursa olsun herkesi onure etmeyi, \u00f6nce iyi hallerini \u00f6verek, k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini d\u00fczeltmeyi \u00f6nemsemek ve kimseyi (mutlaka hak etmedik\u00e7e) k\u0131r\u0131p d\u00f6kmemek anlam\u0131na gelir.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kibar insanlar; sab\u0131rl\u0131, sayg\u0131l\u0131 ve sa\u011fduyu sahibi kimselerdir.<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kendine \u00f6zg\u00fcveni olan, \u00f6zverili davranan ve \u00f6zele\u015ftiri yapan ki\u015filer, haliyle kibar ve nazik hareket edecektir.<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u201cBeyan\u00fcl lisan, ayn\u0131yla insan\u201d (yani insan\u0131n konu\u015fma tarz\u0131 onun i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r) bu ger\u00e7e\u011fin ifadesidir.<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Beylik, insan\u0131n s\u00f6z\u00fcnden sohbetinden bellidir.<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u201cB\u00fclb\u00fclle bir ho\u015f, kem dille bayku\u015f\u201d denmi\u015ftir.<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Evet, bir insan\u0131n konu\u015fma tarz\u0131 ve tavr\u0131, onun anlay\u0131\u015f ve ayar\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131r. Bu nedenle konu\u015fma ve yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda mahalli ve kaba \u015fivelerden, ay\u0131p ve argo kelimelerden, k\u00f6t\u00fc ve \u00e7irkin \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar yapt\u0131racak deyimlerden dikkatle sak\u0131nmal\u0131d\u0131r. Her laf\u0131m\u0131z\u0131n ve davran\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6revli meleklerle kameraya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, hayat\u0131m\u0131z\u0131n her an\u0131n\u0131n Allah\u2019\u0131n huzurunda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir g\u00fcn hepsinin y\u00fcz\u00fcm\u00fcze vurulaca\u011f\u0131n\u0131 asla akl\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karmamal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Unutmayal\u0131m ki:<\/strong><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u00b7 <strong>Dil, kalbin terc\u00fcman\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u00b7 <strong>Dil, karakterin aynas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u00b7 <strong>Dil yaras\u0131, ok yaras\u0131ndan a\u011f\u0131rd\u0131r.<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u00d6yle ise dostlar;<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Sert de\u011fil yumu\u015fak davranmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u00c7\u00fcnk\u00fc kaba lokma t\u00fck\u00fcr\u00fckle \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fcp haz\u0131r hale getirilmeden yutulursa insan\u0131n bo\u011faz\u0131nda kal\u0131r ve midesini a\u011fr\u0131t\u0131r.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Sivri de\u011fil, yuvarlak s\u00f6z kullanmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Yani s\u00f6z\u00fcn erke\u011fini de\u011fil di\u015fisini konu\u015fursak, haliyle muhatab\u0131m\u0131za batmayacak ve nefsini kabartmayacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin: \u201cSen \u00e7ok a\u015fa\u011f\u0131 ve baya\u011f\u0131 bir insans\u0131n\u201d yerine \u201cBu t\u00fcr haks\u0131z ve yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015flar insan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr ve zor durumda b\u0131rak\u0131r\u201d daha etkili ve verimli olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Muhataplar\u0131m\u0131z\u0131 su\u00e7lamak yerine onlara sahip \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">B\u00f6yle yaparsak kendisini sevip destekledi\u011fimizi ve iyili\u011fini istedi\u011fimizi anlay\u0131p bize g\u00fcvenecek ve ele\u015ftirilerimize \u00f6fkeyle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Yunus Emre\u2019mizin buyurduklar\u0131 gibi:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u201cS\u00f6z ola, kestire ba\u015f\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>S\u00f6z ola, kese sava\u015f\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>S\u00f6z vard\u0131r, zehirli a\u015f\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Ya\u011f ile bal eder, hak s\u00f6z\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Ancak din ve devlet hainlerine, baz\u0131 az\u0131tm\u0131\u015f az\u0131nl\u0131k kesimlerine, \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131k ve ta\u015fk\u0131nl\u0131k yapan kimselere, hak ettikleri \u015fekilde okkal\u0131 ve oturakl\u0131 uyar\u0131lar yap\u0131lmas\u0131 da, yine bir tebli\u011f kural\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u00e7\u0131k haks\u0131zl\u0131klar ve ahlaks\u0131zl\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda susmak, su\u00e7lu ama g\u00fc\u00e7l\u00fc odaklardan korkup pusmak, Hz. Peygamberimizin ifadesiyle, \u201cD\u0130LS\u0130Z \u015eEYTANLIKTIR!<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>D\u0130L\u0130N\u0130 D\u0130ZG\u0130NLE<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Dil var, yalar sa\u011falt\u0131r; dil var yaralar<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Dil var, sarar ba\u011flar; dil var paralar<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Dil var, aklar paklar; dil var karalar<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Tatl\u0131 dile her dem, itibar olur!<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Bir tatl\u0131 s\u00f6z, bin ac\u0131 k\u00f6z s\u00f6nd\u00fcr\u00fcr<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Bir ac\u0131 s\u00f6z, bin tatl\u0131 \u00f6z \u00f6ld\u00fcr\u00fcr<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Bir fitne dil, nice yi\u011fit g\u00f6md\u00fcr\u00fcr<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Vicdan ehli d\u00fcr\u00fcst, hem kibar olur!<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Dikkat, \u00f6m\u00fcr k\u0131sa; hayat pusludur<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Nefis berbat; \u015feytan, \u015fer kapusudur<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Diline sahip \u00e7\u0131k, gizli pusudur<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kem s\u00f6z\u00fc saklarsan, kehribar olur!<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Haks\u0131zl\u0131\u011fa susmak, m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kt\u0131r<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Hainle zalimle, mutab\u0131kl\u0131kt\u0131r<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Tebli\u011fde kibarl\u0131k, muvaf\u0131kl\u0131kt\u0131r<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Haddi a\u015fan herkes, bir barbar olur!<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kem s\u00f6z sahibini, esir edecek<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Tatl\u0131 dil az\u0131n\u0131, kesir edecek<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u201cKavli leyyin\u201d kalbe, tesir edecek<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Sakin ol ki, zorlayan; bil cebbar olur!<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Delilik velilik, dilden bellidir<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kimi vakur, kimi; \u00e7ifte tellidir<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Asil ki\u015fi edep, irfan ehlidir<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Sayg\u0131s\u0131z d\u0131\u015flan\u0131r, hep kopar olur!<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kabal\u0131k ve basitlik karakteri nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r?<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Allah&#8217;\u0131n y\u00fcceli\u011fini hakk\u0131yla kavrayan bir insan yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin her a\u015famas\u0131nda y\u00fcksek bir ahlak ortaya koyacakt\u0131r. Ancak basitlik ve fasitlik tavr\u0131 insan\u0131, Kuran ahlak\u0131na uygun bir ya\u015fam \u015feklinden tamamen uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Peygamberimiz (sav) &#8220;edepsizlik ve \u00e7irkin s\u00f6z\u00fcn girdi\u011fi yer \u00e7irkinle\u015fir&#8221; (Tirmizi, Birr 47) buyurmaktad\u0131r. Bu s\u00f6zde bildirildi\u011fi gibi gafil bir ruh haliyle ya\u015fayan insan\u0131n hayat\u0131na da \u00e7irkinlik ve karma\u015fa hakim olacakt\u0131r. B\u00f6ylelerinin bulundu\u011fu yerlerin; \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fcklerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, sorunlar\u0131n bir t\u00fcrl\u00fc a\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, gerilime uygun, huzursuz ortamlara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ancak burada \u201cbat\u0131l basitlik dininin\u201d \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Basitlik tek tarafl\u0131 ya\u015fanmayacakt\u0131r. Basit ki\u015filerin bu kirli k\u00fclt\u00fcrlerini sergileyebildikleri ki\u015filer yine kendileri gibi ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7indeki gafil ki\u015filer olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Allah&#8217;\u0131 unutarak insanlar\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6n planda tutmak, ki\u015fiyi basitli\u011fe s\u00fcr\u00fcklemektedir<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Basitlik denilince insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun zihninde, konu\u015fmas\u0131 bozuk, g\u00fcl\u00fc\u015fleri ve tav\u0131rlar\u0131 estetikten uzak, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ki\u015fili\u011fi olmayan insanlar canlan\u0131r. Oysa basitlik bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7ok daha geni\u015f bir anlam ta\u015f\u0131r. Basitlik yaln\u0131zca g\u00f6rg\u00fcden ve nezaketten uzak tav\u0131rlar\u0131 kapsayan bir kavram olamay\u0131p, esas olarak Allah&#8217;\u0131n kadrini hakk\u0131yla takdir edememekten kaynaklanan bir ahlak yozla\u015fmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir karaktere sahip insan\u0131n mutlaka abart\u0131l\u0131 tav\u0131rlar sergilemesini beklemek yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Bir ki\u015finin insanlardan korkmas\u0131, onlar\u0131n r\u0131zalar\u0131n\u0131 kaybetmekten kayg\u0131 duymas\u0131, onlar\u0131n sevgisini ve ho\u015fnutlu\u011funu kazanmay\u0131 Allah&#8217;\u0131n sevgisinden ve ho\u015fnutlu\u011fundan \u00f6nemli saymas\u0131 ya da onlardan medet ummas\u0131 da o ki\u015fiyi basit davran\u0131\u015flara y\u00f6neltir. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir ki\u015finin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan olaylar\u0131n Allah&#8217;\u0131n kontrol\u00fcnde oldu\u011funu unutarak pani\u011fe kap\u0131lmas\u0131, yak\u0131nmas\u0131, \u00f6fkelenmesi de basitlik g\u00f6stergesidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Kuran&#8217;da bildirilen; <strong>&#8220;Ey \u015euayb&#8221; dediler. &#8220;Senin s\u00f6ylediklerinin \u00e7o\u011funu biz &#8216;kavray\u0131p anlam\u0131yoruz&#8217;. Do\u011frusu biz seni i\u00e7imizde zay\u0131f biri g\u00f6r\u00fcyoruz. E\u011fer yak\u0131n-\u00e7evren olmasayd\u0131, ger\u00e7ekten seni ta\u015fa tutar-\u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fck. Sen bize kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00fcst\u00fcn de\u011filsin.&#8221; <\/strong>(Hud Suresi, 91) ayeti ile Allah bu insanlar\u0131n i\u00e7inde olduklar\u0131 ink\u00e2r\u0131n \u015fiddetini bildirmi\u015ftir. Kimi insanlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u011filen, onlar\u0131 hak etmedikleri bir yere koyan bu insanlar Allah&#8217;\u0131n sevdi\u011fi ve se\u00e7ti\u011fi \u015euayb Peygamberin se\u00e7kinli\u011fini, \u00fcst\u00fcn ki\u015fili\u011fini, samimiyetini ve ahlak\u0131n\u0131 takdir edememi\u015f, onun yaln\u0131z yak\u0131n \u00e7evresinden etkilenmi\u015f ve \u00e7ekinmi\u015flerdir. \u0130\u00e7inde bulunduklar\u0131 inkar\u0131n azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile, bu ki\u015filer g\u00fczel ahlaktan ve insaniyetten tamamen uzakla\u015fm\u0131\u015f, basitli\u011fin kirli k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 tercih etmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Basit insanlar\u0131n gafil ve cahil bir hayat ya\u015famalar\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Gaflet: insanlar\u0131n, Rabbimiz&#8217;in varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutarak, \u00f6l\u00fcm\u00fc ve ahiret ger\u00e7e\u011fini arkaya atarak, d\u00fcnyevi istek ve tutkular\u0131na uyup bunlarla u\u011fra\u015fmalar\u0131 sonucunda Allah&#8217;\u0131n y\u00fcce emirlerini b\u0131rakmalar\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Allah&#8217;\u0131n <strong>&#8220;Onlar, d\u00fcnya hayat\u0131ndan (yaln\u0131zca) d\u0131\u015fta olan\u0131 bilirler. Ahiretten ise gafil olanlard\u0131r.&#8221;<\/strong> (Rum Suresi, 7) ayetinde bildirdi\u011fi gibi; olaylar\u0131 sadece d\u0131\u015ftan g\u00f6r\u00fcnen y\u00f6nleriyle de\u011ferlendirmekle yetinen; Allah&#8217;\u0131n bu olaylar \u00fczerindeki mutlak hakimiyetini d\u00fc\u015f\u00fcnmeden y\u00fczeysel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ya\u015famay\u0131 kendileri i\u00e7in bir k\u00fclt\u00fcr haline getiren ki\u015filerin bu durumda olmalar\u0131nda inan\u00e7 eksikliklerinin \u00f6nemli bir etkisi vard\u0131r. Yarat\u0131c\u0131m\u0131z olan Allah&#8217;\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve hakimiyetinin s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerekti\u011fi gibi kavrayamam\u0131\u015f olmalar\u0131, onlar\u0131n, basitlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015fama konusunda \u00e7irkin bir cesaret kazanmalar\u0131na sebep olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Hayatlar\u0131nda y\u00fcksek ideallere yer olmamas\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">M\u00fcsl\u00fcmanlar d\u00fcnyada Hak ve adaletin tesisine ve ahirete y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck idealleri olan insanlard\u0131r. Bu ideallerin ba\u015f\u0131nda ahirette Allah&#8217;\u0131n iman edenler i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 cennete girme iste\u011fi yer al\u0131r. Ancak bunun \u00fcst\u00fcndeki yeg\u00e2ne idealleri Allah&#8217;\u0131n kendilerinden raz\u0131 olmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u201cAllah, m\u00fc&#8217;min erkeklere ve m\u00fc&#8217;min kad\u0131nlara i\u00e7inde ebedi kalmak \u00fczere, alt\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetler ve Adn cennetlerinde g\u00fczel meskenler vadetmi\u015ftir. Allah&#8217;tan olan ho\u015fnutluk ise en b\u00fcy\u00fckt\u00fcr&#8230;\u201d <\/strong>(Tevbe Suresi, 72) ayeti bu ger\u00e7e\u011fi anlat\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Cennet, nefsin arzu etti\u011fi her t\u00fcrl\u00fc nimeti i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran kusursuz bir mek\u00e2nd\u0131r. Kuran ahlak\u0131n\u0131 ya\u015fayan bir insan\u0131n i\u00e7inde ya\u015famay\u0131 tutkuyla arzulad\u0131\u011f\u0131, kavu\u015fmak i\u00e7in \u00e7aba harcad\u0131\u011f\u0131 sonsuz g\u00fczellikler diyar\u0131d\u0131r. Ancak ayette de bildirildi\u011fi gibi bir m\u00fcmin i\u00e7in sonsuz g\u00fc\u00e7 sahibi Rabbimiz&#8217;i raz\u0131 etmek her \u015feyin \u00fczerinde olmal\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7 do\u011frultusunda bir M\u00fcsl\u00fcman kendisini her an daha g\u00fczel ahlakl\u0131 olaca\u011f\u0131 \u015fekilde yeti\u015fmeye, insani \u00f6zelliklerini ise daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kaliteli hale getirmek i\u00e7in hedefini her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha y\u00fckseltmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle samimi bir M\u00fcsl\u00fcman kendini hi\u00e7bir konuda yeterli g\u00f6rmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc yeterli g\u00f6renler asla ki\u015fili\u011fini, karakterini ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirmek ya da geli\u015ftirmek ihtiyac\u0131n\u0131 hissetmez. M\u00fcsl\u00fcman, ki\u015fili\u011findeki geli\u015fimi hi\u00e7bir d\u00fcnyevi \u00f6l\u00e7\u00fc ya da k\u0131yaslama ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmaz. Her an daha iyiye, daha g\u00fczele, Allah&#8217;\u0131n kendisinden raz\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011fu daha olgun bir karaktere sahip olmaya istekli olur. Kendisini, d\u00fcnyay\u0131 de\u011fil cennet ortam\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc alarak geli\u015ftirir ve Allah&#8217;\u0131n cennete lay\u0131k g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc peygamberler gibi \u00fcst\u00fcn ahlakl\u0131 insanlarla bir arada ya\u015famay\u0131 umarak bir haz\u0131rl\u0131k yapacakt\u0131r. Bu y\u00fczden de hedefi hep \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Oysa Allah ve ahiret inanc\u0131 zay\u0131f olan gafil bir insan i\u00e7in idealler \u00e7o\u011funlukla d\u00f6rt duvar aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fayan bir insan\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlarda oldu\u011fu gibi y\u00fcksek bir ideal i\u00e7inde olmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bu tip ki\u015filerin idealleri daha \u00e7ok d\u00fcnya ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130yi bir ev, iyi bir i\u015f, iyi bir aile ortam\u0131, iyi bir ya\u015fam standard\u0131 en y\u00fcksek idealleri aras\u0131ndad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 sadece bu klasik ideallere ula\u015fmay\u0131 ister ve bunlar\u0131 elde etmek i\u00e7in hayatlar\u0131 boyunca \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00f6mr\u00fcn\u00fc bo\u015fa harcamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>E\u011fitim ve yeti\u015ftirilme tarz\u0131n\u0131n ki\u015fiyi basitlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle yo\u011furmas\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u0130nsanlar\u0131n kendi aile i\u00e7erisinden, yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde olduklar\u0131 arkada\u015f kesimlerinden ya da i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 sosyal \u00e7evreden ald\u0131klar\u0131 telkinler de, basitli\u011fin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015famalar\u0131nda \u00f6nemli bir etki olmaktad\u0131r. Aile ortam\u0131ndan ba\u015flayarak okul ve arkada\u015f ortam\u0131 ile devam eden e\u011fitim s\u0131ras\u0131nda ki\u015finin \u00e7evresindeki insanlardan \u00f6\u011frendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri t\u00fcm ya\u015fam\u0131nda etkili olmaktad\u0131r. E\u011fer bir insan cahiliye toplumu i\u00e7inde yeti\u015fmi\u015fse ve kendisi de Kuran ahlak\u0131n\u0131 benimsememi\u015fse, o zaman \u00e7evresinden \u00f6\u011frendi\u011fi \u00e7irkin karakteri ayn\u0131 \u015fekilde devam etmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u00d6zellikle \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131ndaki g\u00f6zlemlerin ve deneyimlerin bu bozuk karakterin ya\u015fanmas\u0131ndaki rol\u00fc b\u00fcy\u00fck olmaktad\u0131r. O \u00e7a\u011fda anne babas\u0131n\u0131n, yak\u0131n akrabalar\u0131n\u0131n ya da arkada\u015flar\u0131n\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ki\u015fiyi derinden etkileyip, hen\u00fcz hi\u00e7bir \u015fey bilmeyen bir \u00e7ocuk \u00e7evresindeki insanlarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc iyi ve k\u00f6t\u00fc her \u015feyi haf\u0131zas\u0131na al\u0131r. Belli bir s\u00fcre sonra da bunlar\u0131 taklit ederek benzer olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda ayn\u0131 tepkileri vermeye ayn\u0131 konu\u015fma tarz\u0131n\u0131 benimsemeye ba\u015flar. Belli bir ya\u015fa kadar zevkleri, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri neredeyse bu ki\u015filerin birer kopyas\u0131d\u0131r. Hatta kendisine yeni ve iyi bir \u015fey \u00f6\u011fretilmek istendi\u011finde hemen annesinden, babas\u0131ndan ya da yak\u0131n g\u00f6r\u00fcp k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc benimsedi\u011fini ve ba\u015fka bir ki\u015fiden b\u00f6yle \u00f6\u011frenmedi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerek g\u00fczel bir davran\u0131\u015f\u0131 uygulamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Allah Kuran&#8217;da <strong>&#8220;Hay\u0131r&#8221; dediler. &#8220;Biz atalar\u0131m\u0131z\u0131 b\u00f6yle yaparlarken bulduk.&#8221;<\/strong> (\u015euara Suresi, 74) ve <strong>&#8220;Ne zaman onlara: &#8220;Allah&#8217;\u0131n indirdiklerine uyun&#8221; denilse, onlar: &#8220;Hay\u0131r, biz, atalar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fczerinde buldu\u011fumuz \u015feye (gelene\u011fe) uyar\u0131z&#8221; derler.&#8221;<\/strong> (Bakara Suresi, 170) ayetleriyle cahiliye insanlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne atalar\u0131n\u0131n as\u0131ls\u0131z uygulamalar\u0131na uymakta \u0131srar ettiklerini anlat\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Felsefi teoriler de\u011fil, nefis terbiyesi gereklidir:<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">H\u00fcseyin Ak\u0131n\u2019\u0131n; \u201c\u015eayet felsefe akl\u0131 kullanman\u0131n ve do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnmenin yollar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir disiplin olarak takdim edilirse gen\u00e7lerin y\u00fcz\u00fc duvara de\u011fil kap\u0131ya d\u00f6necektir\u201d tespiti isabetlidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Ali \u00d6zt\u00fcrk&#8217;\u00fcn hikmetle felsefeyi y\u00fczle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 makalesi de b\u00f6yledir: &#8220;\u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorunu k\u00f6p\u00fck bilincin hikmetli s\u00f6z\u00fc yutmas\u0131d\u0131r. Bu imajolojidir. K\u00f6p\u00fck-bilin\u00e7, bir yan\u0131yla, s\u0131radan bir s\u00f6z\u00fc oldu\u011fu gibi kabul etmek ya da reddetmektir. E\u011fer bir bilgiye sorular sorabiliyorsak orada felsefe var demektir. Bu sorular akl\u0131n\u0131z\u0131 ve vicdan\u0131n\u0131z\u0131 kullanarak sordu\u011funuz sorular ise orada hikmetin varl\u0131\u011f\u0131 devreye girmektedir. S\u0131radan kabuller ise bizi sadece duygusall\u0131\u011fa itmektedir. Duygusal olmak ise &#8220;an&#8221;a g\u00f6re ya\u015famay\u0131 k\u00f6r taklit\u00e7ilik yapmay\u0131 netice verir. D\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden, ger\u00e7e\u011fi ve sonsuz gelece\u011fi aramadan karar vermek ve harekete ge\u00e7mek insan\u0131 kendi benli\u011finden, insanl\u0131k bilincinden ve yarat\u0131l\u0131\u015f gayesinden uzakla\u015ft\u0131rarak alt t\u00fcrlere ve behimi d\u00fcrt\u00fclere y\u00f6nlendirir. \u0130slami Hikmet ise insan\u0131n duyarl\u0131 olmas\u0131n\u0131 netice verir. Yani s\u00f6z\u00fcnde ve eyleminde tutarl\u0131, samimi, ahlakl\u0131 ve adil olmay\u0131 gerektirir.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Elbette felsefe: sorgulama, ele\u015ftirel yakla\u015fma k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne ba\u011flanmama gibi hasletlerin geli\u015fmesini sa\u011fl\u0131yorsa, g\u00fczeldir. Ama felsefe; kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaya, imanlar\u0131 karartmaya, \u015feytani vesveseler yumurtlay\u0131p, dini anlay\u0131\u015f ve ahlak\u0131 yozla\u015ft\u0131rmay\u0131 hedefliyorsa, bu \u015feytan\u0131n mektebidir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Kabal\u0131k ve basitlik ahlak\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u015fekilleri<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>a) Bedeviler ve Kirli K\u00fclt\u00fcrleri <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Her d\u00f6nemde oldu\u011fu gibi Peygamberimiz (sav) d\u00f6neminde de din ahlak\u0131n\u0131n inceliklerini kavrayamayan, y\u00fczeysel ve kaba d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na sahip, iman\u0131 kalplerine yerle\u015ftirememi\u015f insanlar vard\u0131. Bu kabal\u0131k ve basitlik dinini benimsemi\u015f olanlar\u0131n ilk \u00f6rne\u011fi asr\u0131saadetteki baz\u0131 \u201cBedevi\u201dler olu\u015fturmaktayd\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>&#8220;Bedeviler ink\u00e2r ve nifak bak\u0131m\u0131ndan daha \u015fiddetlidir. Allah&#8217;\u0131n el\u00e7isine indirdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 bilmemeye de onlar daha &#8216;yatk\u0131n ve elveri\u015flidir&#8217;&#8230;&#8221; <\/strong>(Tevbe Suresi, 97) ayetiyle bildirildi\u011fi gibi, Bedeviler itaatsizli\u011fe ve kaba hareketlere m\u00fcsait insanlard\u0131. Peygamberimiz (sav) gibi m\u00fcbarek bir Zat\u2019\u0131 bizzat g\u00f6r\u00fcp tan\u0131malar\u0131na, sohbetlerine kat\u0131lmalar\u0131na, O&#8217;nun tebli\u011fini almalar\u0131na, O&#8217;nun \u00fcst\u00fcn ve se\u00e7kin ahlak\u0131na, her durumda asil, kaliteli ve modern tav\u0131rlar\u0131na \u015fahit olmalar\u0131na ra\u011fmen Bedevilerin \u00e7o\u011fu, kendilerini geli\u015ftirememi\u015f, kaba ve basit bir \u00e7izgide kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu basitlik; onlar\u0131n Allah&#8217;\u0131n \u015fan\u0131n\u0131 gere\u011fi gibi takdir edip kavrayamamaktan, dine olan yanl\u0131\u015f bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na, itaat anlay\u0131\u015flar\u0131ndan Peygamberimiz (sav)&#8217;e kar\u015f\u0131 olan sayg\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131na, oturup kalkmalar\u0131na, yemek yemelerine kadar t\u00fcm tav\u0131rlar\u0131na yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise; kolay ve haram yollardan zenginle\u015fmi\u015f yurt d\u0131\u015f\u0131na gidip biraz para biriktirmi\u015f ve dil \u00f6\u011frenmi\u015f veya gelip yerle\u015ftikleri b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerin gecekondu semtlerindeki arsalar\u0131 zamanla de\u011ferlenmi\u015f; ama g\u00f6rg\u00fcs\u00fcz ve k\u00fclt\u00fcrs\u00fcz kimselerin \u015f\u0131mar\u0131k ve gururlu tav\u0131rlar\u0131 bedevileri and\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>b) Bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndaki basitlik ve seviyesizlik<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Bilindi\u011fi gibi insan\u0131n olaylara bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, sahip oldu\u011fu ki\u015fili\u011fi ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc yans\u0131t\u0131r. Y\u00fcze ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 veren bak\u0131\u015flar, ki\u015finin i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ruh halini, k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyini, ki\u015fili\u011fini ve karakter seviyesini te\u015fhis etmede \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Allah&#8217;a iman \u015fuurunu ta\u015f\u0131yan, i\u00e7inde ahiret korkusu duyan, ihl\u00e2sl\u0131 bir m\u00fcminin bak\u0131\u015flar\u0131nda derin bir tevazu, teslimiyet ve olgunluk g\u00f6ze \u00e7arpacakt\u0131r. G\u00f6zlerinde d\u00fcnyevi tutkulardan uzak ve olgunlu\u011fa ula\u015fm\u0131\u015f bir insan\u0131n mutmain olmu\u015f bak\u0131\u015flar\u0131 insana g\u00fcven kazand\u0131racakt\u0131r. Allah&#8217;a iman etti\u011fi, ak\u0131ll\u0131 ve \u015fuurlu bak\u0131\u015flar\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131r. Peygamber Efendimiz (sav) bir hadisinde &#8220;\u00d6l\u00fcm\u00fc en \u00e7ok hat\u0131rlayan\u0131 ve \u00f6l\u00fcmden sonraki (hayat\u0131) i\u00e7in en g\u00fczel \u015fekilde haz\u0131rlanan\u0131 Size bildireyim mi? \u0130\u015fte onlar en ak\u0131ll\u0131-\u015fuurlu olanlard\u0131r&#8221; buyurmu\u015flard\u0131r. (\u0130bni Mace, Cilt 10, Syf.540)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u0130\u015fte bu \u015fuura sahip bir M\u00fcsl\u00fcman\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ifadesine do\u011fal olmayan sahte anlamlar y\u00fckleme \u00e7abas\u0131nda olmamas\u0131, aksine bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 rahat b\u0131rakm\u0131\u015f, g\u00fcven telkin eden bir anlam ta\u015f\u0131mas\u0131; onun ruhunun, iman\u0131n kuvvetiyle sakinle\u015fmi\u015f oldu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Bak\u0131\u015flar\u0131; g\u00fczel ahlakl\u0131, Allah korkusu i\u00e7inde ya\u015fayan ve bir cahiliye k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde ya\u015famamakta kararl\u0131 oldu\u011fu belli olan bir insan\u0131n bak\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131\u015flarda heybet ve keskinlik vard\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Basit insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ufuklar\u0131, ancak kendi k\u00fclt\u00fcrlerine ait s\u0131radan konular\u0131 anlatacaklar\u0131 kadar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 ve y\u00fczeyseldir.<\/strong> Bu nedenle ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fad\u0131klar\u0131 insanlarla \u00e7ok yak\u0131n diyalog kurabilirlerken, bu k\u00fclt\u00fcrden uzak ki\u015filerle konu\u015fmalar\u0131 son derece dar bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fir. Kendi basit d\u00fcnyalar\u0131nda ya\u015fayan insanlar\u0131n g\u00fcn i\u00e7inde a\u00e7t\u0131klar\u0131 sohbetler ve bu s\u0131rada kulland\u0131klar\u0131 kelimeler dahi hemen hemen hep ayn\u0131 \u015feylerdir. Onlar konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer ki\u015filer hangi kelimeleri dillendireceklerini, hangi konulardan ne \u015fekilde bahsedeceklerini bile tahmin edebilir. Ufuklar\u0131 geni\u015f olmad\u0131\u011f\u0131ndan, Allah&#8217;\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fczellikleri ve d\u00fcnyada geli\u015fen hadiseleri \u0130slami ve samimi bir g\u00f6zle yorumlayamad\u0131klar\u0131ndan yeni bir konu bulma, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini etkili anlatma yetenekleri k\u0131s\u0131r ve k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Hatta kendilerine hat\u0131rlat\u0131lsa bile bu durumlar\u0131n\u0131 fark edip rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyacak anlay\u0131\u015ftan dahi yoksunlard\u0131r. Samimi imandan uzakla\u015f\u0131p basitlik dinini benimsedikleri i\u00e7in ak\u0131l, basiret, feraset, hikmet gibi \u00f6zellikleri kapanm\u0131\u015f, hidayetleri kararm\u0131\u015ft\u0131r<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u00dcstelik s\u0131n\u0131rl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine ve konu\u015fabilmelerine, geni\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olmamalar\u0131na ra\u011fmen bu insanlar, kendilerini \u00e7ok \u00f6nemli, \u00e7ok zeki ve ak\u0131ll\u0131 g\u00f6r\u00fcrler.<\/strong> Bu nedenle konu\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda genelde kendilerini hep \u00f6ne \u00e7\u0131karan bir \u00fcslup i\u00e7indedirler. Yo\u011frulduklar\u0131 kirli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kendilerini soktu\u011fu al\u00e7alt\u0131c\u0131 durumdan habersiz bir \u015fekilde kendilerini gizli ya da a\u00e7\u0131k \u015fekilde \u00f6ven konu\u015fmalara giri\u015firler. Oysa M\u00fcsl\u00fcmanlar <strong>&#8220;&#8230;\u00d6vg\u00fc (hamd), \u00e7ocuk edinmeyen, m\u00fclkte orta\u011f\u0131 olmayan ve d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fckten dolay\u0131 yard\u0131mc\u0131ya da (ihtiyac\u0131) bulunmayan Allah&#8217;ad\u0131r.&#8221;<\/strong> (\u0130sra Suresi, 111) ayeti gere\u011fi \u00f6vg\u00fclerini daima Allah&#8217;a y\u00f6neltirler.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>c)<\/strong><strong> Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fayan insanlar\u0131n ortak \u00f6zelliklerinden biri de d\u00fcnyada meydana gelen olaylardan, M\u00fcsl\u00fcmanlara yap\u0131lan bask\u0131 ve haks\u0131zl\u0131klardan, zay\u0131f b\u0131rak\u0131lan, \u00e7aresiz kalan insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 zorluklardan habersiz konu\u015fmalar yapmalar\u0131d\u0131r. Bu ki\u015filer d\u00fcnyada ya\u015fanan bu ger\u00e7eklerle hi\u00e7bir zaman y\u00fczle\u015fmezler, ak\u0131llar\u0131 her zaman kendileri i\u00e7in kurduklar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyalar\u0131ndad\u0131r. Yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fanan olaylar\u0131n gidi\u015fat\u0131ndan, Kuran ahlak\u0131n\u0131n ya\u015fanmamas\u0131ndan dolay\u0131 insanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 zorluklardan, yine \u0130slam\u2019dan uzakl\u0131k nedeniyle \u00e7\u0131kan i\u00e7 sava\u015flardan ve \u00fclkeler aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalardan, a\u00e7l\u0131k ve sefalet i\u00e7inde ya\u015fayan insanlar\u0131n maruz kald\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lardan \u00e7o\u011fu zaman haberleri dahi olmamaktad\u0131r. Daha do\u011frusu bu olaylar kendilerinden uzakta oldu\u011fu i\u00e7in onlar\u0131 ilgilendirmez konulard\u0131r. Kendilerine bunlarla ilgili bir soru soruldu\u011funda olup bitenlerden habersiz olduklar\u0131, hi\u00e7 ilgilenmedikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131r. <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>d) Basit insanlar fiziksel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme getiren konu\u015fmalar yaparlar. B\u00f6yle insanlardan s\u0131k s\u0131k &#8220;ac\u0131kt\u0131m, susad\u0131m, ba\u015f\u0131m a\u011fr\u0131d\u0131, hi\u00e7 uyuyamad\u0131m&#8221; gibi s\u00f6zler duymak olas\u0131d\u0131r. Elbette insan bir ihtiyac\u0131n\u0131 gerekti\u011finde dile getirebilir ve anlat\u0131r. Ama burada s\u00f6z edilen basit karakterli insanlar\u0131n bu konular\u0131 g\u00fcndeme getirmeleri, zorunlu ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak yerine; bazen &#8220;laf olsun&#8221; diye bazen de dikkat \u00e7ekmek i\u00e7in bazen de iyi niyetli dost ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n merhamet damar\u0131n\u0131 kam\u00e7\u0131lay\u0131p menfaat koparmak niyetiyle b\u00f6yle davranmalar\u0131d\u0131r. Oysa bir M\u00fcsl\u00fcman bu tarz konular\u0131 dile getirmeye tenezz\u00fcl etmez, e\u011fer bir ihtiyac\u0131 varsa bunu ortadan kald\u0131racak tedbirleri al\u0131r. Zihni kendi k\u00fc\u00e7\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131 ile de\u011fil, daima Allah&#8217;\u0131 y\u00fccelten, d\u00fcnyada Allah&#8217;\u0131n raz\u0131 olaca\u011f\u0131 faydal\u0131 i\u015fler yapmaya y\u00f6nelik d\u00fc\u015f\u00fcncelerle me\u015fgul bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>e) Basit ki\u015filerin yapt\u0131klar\u0131 \u015fakalar genelde kar\u015f\u0131 taraf\u0131 onurland\u0131rmaz. Tam aksine kendilerini y\u00fcceltmeye, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 ise yermeye, ele\u015ftirmeye hatta k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeye y\u00f6neliktir. Din ahlak\u0131n\u0131 ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlar ise yapt\u0131klar\u0131 esprilerde mutlaka kar\u015f\u0131 taraf\u0131n da ho\u015fnutlu\u011funu g\u00f6zetir, buna \u00f6zellikle dikkat etmektedir. E\u011fer yerici bir \u015faka yapacaklarsa ancak kendi nefislerini yererek buna giri\u015filir. M\u00fcsl\u00fcmanlar geli\u015fmi\u015f bir insaniyet duygusuna sahip olduklar\u0131 i\u00e7in kar\u015f\u0131 taraf\u0131n memnuniyetine \u00f6nem verir, en ufak bir ho\u015fnutsuzluk ihtimali hissettiklerinde hemen geri \u00e7ekilir. Basit insan ise esprinin dozunu ayarlayamaz, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n hassas oldu\u011fu konularda espri ile \u00fczerine gider ya da yap\u0131lan espriyi gere\u011finden fazla uzat\u0131p insanlar\u0131 rencide etmektedir. Bu \u015fekilde onu rahats\u0131z edebilece\u011fi ihtimalini d\u00fc\u015f\u00fcnemez, d\u00fc\u015f\u00fcnse de bunu \u00f6nemsemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc basit insan ayn\u0131 zamanda duyarl\u0131l\u0131ktan da yoksun kimsedir. \u0130ncelikleri fark edemez, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6zetmez ve insaniyet g\u00f6stermeyi beceremez.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>f) Basitlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015fayan insanlar\u0131n esprilerinde, m\u00fcminlerin asla ba\u015fvurmayaca\u011f\u0131 bir y\u00f6ntem olan alayc\u0131l\u0131k da yo\u011fun olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Alayc\u0131 espriler bu insanlar\u0131n s\u00f6zde kar\u015f\u0131 taraf\u0131 ezmek ve kendilerini y\u00fcceltmek i\u00e7in s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurduklar\u0131 y\u00f6ntemlerden bir tanesidir. Bu \u015fekilde kendilerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. B\u00f6yle bir ki\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015finin a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan yanl\u0131\u015f bir kelimeyi, dilinin s\u00fcr\u00e7mesini, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f \u015feklini, bir konudaki bilgisizli\u011fini veya fizi\u011findeki bir kusuru tespit ederek hemen alayc\u0131 bir espri ya da g\u00fcl\u00fc\u015fle bunu de\u015fifre eder. \u0130nsani hatalar\u0131 ve eksiklikleri e\u011flence konusu haline getirir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>g) Olaylar\u0131 yorumlay\u0131\u015f \u015fekilleri <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Basitli\u011fin k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde ya\u015famaya raz\u0131 olmu\u015f insanlar\u0131n, \u00e7evrelerinde ve d\u00fcnya \u00fczerinde meydana gelen olaylar\u0131 yorumlama \u015fekilleri son derece y\u00fczeyseldir. Dar bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131na ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip bu ki\u015filer, olaylar\u0131 da, dar bir \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirirler. Dolay\u0131s\u0131yla i\u00e7inde bulunduklar\u0131 y\u00fczeysellikten hi\u00e7bir \u015fekilde kurtulma gayesi g\u00fcd\u00fclmemektedir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>1- Basit insan meydana gelen her olay\u0131 kendi k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yorumlamaya giri\u015fir. <\/strong>\u00d6rne\u011fin d\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda onun i\u00e7in \u00f6nemli olan kendisinin bundan zarar g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rmeyece\u011fidir. Ya\u015fant\u0131s\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik olabilir mi, mevcut d\u00fczeninde bozulma meydana gelecek mi, para piyasalar\u0131 bundan etkilenecek mi? gibi d\u00fc\u015f\u00fcncelerle sadece kendisi i\u00e7in ciddi endi\u015fe i\u00e7indedir<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Vicdan\u0131n\u0131 tam kullanarak, Allah korkusunun eksikli\u011finin d\u00fcnyada nas\u0131l bir karga\u015fa olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6r\u00fcp bu y\u00f6nde kendisinden ba\u015flayarak insanlar \u00fczerinde Kuran ahlak\u0131n\u0131 hakim k\u0131lmak i\u00e7in samimi bir \u00e7aba g\u00f6stermek yerine, sadece kendisini ve yak\u0131n \u00e7evresini kurtarmak isteyecektir. Kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 istedi\u011fi \u015fekilde kar\u015f\u0131layabilmek, s\u0131k\u0131nt\u0131 g\u00f6rmemek, zorluk \u00e7ekmemek; onun i\u00e7in fazlas\u0131yla yeterlidir. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ne durumda kalaca\u011f\u0131n\u0131n ve nas\u0131l ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n hi\u00e7 bir \u00f6nemi bunlar i\u00e7in s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>2- Basit insanlar\u0131n en belirgin \u00f6zelliklerinden biri de s\u00fcrekli olarak olumsuz yorumlar \u00fcretmeleridir. <\/strong>\u00c7o\u011fu zaman olaylar\u0131n hay\u0131rl\u0131 y\u00f6nlerini g\u00f6remediklerinden, sadece ma\u011fdur edilecekleri, \u00fcz\u00fclecekleri, s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fecekleri yorumlar\u0131 \u00fcretir ve haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayacaklar\u0131na y\u00f6nelik tahminleri dile getirir. Hatta b\u00f6yle insanlar kendilerine iyi bir s\u00f6z s\u00f6ylendi\u011finde bile aniden duygusalla\u015f\u0131r, yine a\u011flamakl\u0131 bir tav\u0131r g\u00f6sterirler. T\u00fcm bunlar\u0131n en \u00f6nemli nedeni dinin \u00f6z\u00fcn\u00fc kavrayamam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kuran&#8217;\u0131 t\u00fcm hayat\u0131nda uygulayan bir insan olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcncelerin etkisi alt\u0131na girmemesi ve Allah&#8217;\u0131n rahmetinden \u00fcmit kesmemesi gerekti\u011fini bilir. Bu, Allah&#8217;\u0131n Kuran&#8217;da bildirdi\u011fi \u00f6nemli bir konudur:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>\u201c&#8230;Allah&#8217;\u0131n rahmetinden umut kesmeyin. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00e2firler toplulu\u011fundan ba\u015fkas\u0131 Allah&#8217;\u0131n rahmetinden umut kesmez.\u201d<\/strong> (Yusuf Suresi, 87)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u00dcmitsizlik ve karamsarl\u0131k, basitlik k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ya\u015fayan zay\u0131f ki\u015filikli insanlar\u0131n maddi-manevi g\u00fc\u00e7lerini ellerinden alan, onlara moral bozuklu\u011fu, \u015fevksizlik ve mutsuzluk veren bir \u00f6zelliktir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>3- Basit insan\u0131n bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fc de insanlar\u0131n dikkatlerini \u00fczerine \u00e7ekmek i\u00e7in olaylar\u0131 abartarak anlatmas\u0131 gayretidir. <\/strong>\u0130nsanlar\u0131n, kendisini dinlemelerini istemek, onlar\u0131 g\u00fcld\u00fcrmek, kendisini sempatik bulmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak dikkat \u00e7ekmek gibi basit ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok rahatl\u0131kla abart\u0131l\u0131 anlat\u0131mlar yapmaktan, kar\u015f\u0131 tarafa do\u011frulu\u011fu \u015f\u00fcpheli olan ilgin\u00e7 bilgiler aktarmaktan \u00e7ekinilmemektedir. Hatta bu y\u00f6nde inat\u00e7\u0131 tart\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerine ve s\u00f6zl\u00fc \u00e7eki\u015fmelere girmekten de ka\u00e7\u0131nmaz. Dikkat \u00e7ekme arzusu bask\u0131n geldi\u011finden bir \u015fekilde bunu dindirmek amac\u0131yla, ger\u00e7e\u011fi sapt\u0131rarak ve orijinalinden farkl\u0131 \u015fekillere sokarak yalan s\u00f6yleyebilir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Bu basit karakterdeki ki\u015filer dikkatlerini, Allah&#8217;\u0131n raz\u0131 oldu\u011fu ahlak\u0131 g\u00f6stermeye de\u011fil de daha a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kendilerini \u00f6n plana \u00e7\u0131karmaya, insanlar\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmaya y\u00f6nelttikleri i\u00e7in bu \u00fcslubun temelde yalan \u00fczerine kurulu olmas\u0131n\u0131 \u00f6nemsemezler.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>h) Farkl\u0131 ortamlarda farkl\u0131 karakter sergileme <\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Basit karakterli insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131na ve dine yakla\u015f\u0131mlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda pek \u00e7ok noktada samimi olmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Bu ki\u015filerin s\u00f6yledikleri ile yapt\u0131klar\u0131 \u00e7o\u011fu zaman farkl\u0131 \u015feylerdir. Dine ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler ama bir zorlukla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca imanlar\u0131ndaki zay\u0131fl\u0131k hemen fark edilir. \u00d6rne\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu zamanlarda son derece \u015fevkli ve ne\u015feli olan bir insan\u0131n, hastalan\u0131p sakatland\u0131\u011f\u0131nda birdenbire ne\u015fesi ka\u00e7abilmekte, Allah&#8217;a etti\u011fi dualar\u0131 unutabilmekte, hatta Allah&#8217;\u0131n kendisine bu hastal\u0131\u011f\u0131 neden verdi\u011fini sorgulamaya giri\u015fmekte, daha da ileri giderek: \u201cb\u00f6yle bir \u015feyi hak etmedi\u011fini\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnebilmektedir. Bu \u015fekilde verilen nimetlere kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir nank\u00f6rl\u00fck etmekte ve tevekk\u00fcls\u00fczl\u00fck g\u00f6stermektedir. Halbuki hastal\u0131k, Allah&#8217;\u0131n kullar\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k denedi\u011fi, onlar\u0131n sab\u0131rlar\u0131n\u0131 ve ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u0131nad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok de\u011ferli bir imtihan vesilesidir. B\u00f6yle bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ve zorluk i\u00e7indeyken de Allah&#8217;a \u015f\u00fckretmeyi s\u00fcrd\u00fcren ve sabreden kullar derin bir iman ve anlay\u0131\u015fa sahip olan m\u00fcminlerdir.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>i) Yapt\u0131\u011f\u0131 iyi ve olumlu \u015feyleri s\u00fcrekli dile getirme ve \u00f6v\u00fcnme<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><strong>Basit karaktere sahip insanlar yapt\u0131klar\u0131 iyi i\u015fleri, g\u00f6sterdikleri olumlu hareketleri herkesin bilmesini ve \u00f6v\u00fclmesini istemektedir. Bu y\u00fczden de bunlar\u0131 olabildi\u011fince insanlar\u0131n g\u00f6rebilecekleri \u015fekilde yapmak adetleridir. \u00d6rne\u011fin bir yoksula para yard\u0131m\u0131nda bulunurken bunu a\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa etraftakilerin g\u00f6rebilecekleri \u015fekilde verilir. Sonras\u0131nda da yine yapt\u0131klar\u0131 bu yard\u0131m\u0131n, ya \u00fcst\u00fc kapal\u0131 \u015fekilde vurgulayarak anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ya da bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirir. Veya bu tarz insanlardan s\u0131k s\u0131k: &#8220;O hediyeyi ben g\u00f6nderdim, \u00fczerindekini ben giydirdim, oray\u0131 ben temizledim, o dosyay\u0131 ben d\u00fczenledim, bu fikri ona ben \u00f6\u011frettim, ben hat\u0131rlatmasam d\u00fc\u015f\u00fcnemezdi, arabamla evine b\u0131rakt\u0131m, hastayken ona ben bakt\u0131m&#8230;&#8221; \u015feklinde c\u00fcmleler duyulabilir. \u0130\u015fte bir insan\u0131 bunlar\u0131 yapmaya iten sebep basitliktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc basit karakterdeki insanlar bu tip \u015feylerle kendilerini s\u00f6zde y\u00fcceltmeye, \u00f6vmeye ve b\u00f6ylelikle insanlar\u0131n yan\u0131nda bir de\u011fer kazan\u0131p sayg\u0131 g\u00f6stermeye heveslenir. \u015eayet kalplerinde ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde Allah&#8217;\u0131n zikri olsa ku\u015fkusuz insanlar\u0131n takdirine, \u00f6vg\u00fcs\u00fcne tenezz\u00fcl etmezlerdi.<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kibar: Arap\u00e7a Kebir (b\u00fcy\u00fck) kelimesinden t\u00fcremedir. Aklen ve ahlaken b\u00fcy\u00fck kimselere, olgun ve dolgun ki\u015filere yak\u0131\u015fan davran\u0131\u015f bi\u00e7imine denir. Kibarl\u0131k; ince d\u00fc\u015f\u00fcnceli, terbiyeli, nazik ve edepli anlam\u0131na gelir ve en \u00f6nemli adab\u0131 mua\u015feret (sosyal ya\u015fam ili\u015fkileri) prensibidir. Kibarl\u0131k: Edepli; yani terbiyeli, hay\u00e2 sahibi ve dikkatli Erdemli; asaletli, karakterli ve y\u00fcksek meziyetli Efendi; a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131, vakarl\u0131 ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[],"class_list":["post-1733","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-subat-2010"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1733"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1733\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}