\u00a0 <\/p>\n
\u0130ran ne olacak?<\/strong> <\/p>\n Ortada bir sorun vard\u0131: \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer program\u0131. \u0130srail i\u00e7in bir tehlike olu\u015fturuyordu. <\/p>\n Ba\u015fka bir ifade ile sorun bir ABD-\u0130ran sorunu olmaktan \u00e7ok bir \u0130ran-\u0130srail sorunuydu. <\/p>\n \u0130\u015fte bu nedenle Bush y\u00f6netimi Yeni Muhafazak\u00e2rlar\u0131n t\u00fcm ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k itiraflar\u0131na ra\u011fmen \u0130ran'\u0131n \u00fczerine gitmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. <\/p>\n Avrupa \u00fclkeleri de geleneksel kaypak politikalar\u0131n\u0131 sergileyerek Washington ile birlikte hareket eder gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyorlar. <\/p>\n Oysa bu \u00fclkelerin baz\u0131lar\u0131 \u0130srail'e her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi vererek n\u00fckleer silaha sahip olmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftu. <\/p>\n \u00a0 <\/p>\n \u0130\u015fte tam bu s\u0131rada Bush Hindistan'\u0131 ziyaret ediyor ve bu \u00fclkenin \u0130srail destekli n\u00fckleer program\u0131n\u0131 destekledi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Klasik Amerikan tavr\u0131! <\/p>\n \u0130ran'\u0131n \u015fimdilik bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l n\u00fckleer program\u0131na k\u0131yameti koparan ABD, bir tarafta \u0130srail'in n\u00fckleer silahlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezlikten geliyor \u00f6b\u00fcr taraftan Hindistan'\u0131n askeri ama\u00e7l\u0131 n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcne destek veriyor. <\/p>\n Oysa \u0130ran'\u0131n hen\u00fcz n\u00fckleer silah yapt\u0131\u011f\u0131na ya da k\u0131sa vadede yapabilece\u011fine dair kesin hi\u00e7bir kan\u0131t yok. <\/p>\n \u0130\u015fte b\u00f6ylesi ger\u00e7ekler ortadayken Bat\u0131 ve yanda\u015flar\u0131 \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer tehlikesinden s\u00f6z ediyor. <\/p>\n T\u0131pk\u0131 Saddam'\u0131n kitle imha silahlar\u0131 ile ilgili yalanlar\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya yutturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 gibi. <\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yalanlara inanan baz\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131 ve 'bildik uzmanlar' Saddam'\u0131n f\u00fczelerinin \u0130stanbul'u vurabilece\u011finden s\u00f6z ediyordu. <\/p>\n Ayn\u0131 ki\u015filer \u015fimdi de \u0130ran'\u0131n f\u00fczelerinin T\u00fcrkiye i\u00e7in tehlikesinden s\u00f6z ediyor. Baz\u0131lar\u0131 da T\u00fcrkiye'nin de n\u00fckleer g\u00fcce sahip olmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor. Irak'ta ise \u015eiileri devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakacak bir h\u00fck\u00fcmet form\u00fcl\u00fc \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan ABD \u0130ran'a y\u00f6nelik plan\u0131nda BM'yi kullanmak istiyor. ABD tek ba\u015f\u0131na \u0130ran ile ba\u015f edemeyece\u011fini biliyor. <\/p>\n \u0130ran'\u0131 i\u015fgal etmek ya da belli hedeflerini vurman\u0131n \u00e7ok g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu bilen ABD, ekonomik ambargonun pe\u015finde. <\/p>\n \u0130ran petrol\u00fcne gereksinimi olan Avrupa \u00fclkeleri ise ambargo karar\u0131na s\u0131cak bakm\u0131yor, bakam\u0131yor. \u0130ran ise H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131 \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc kullanarak K\u00f6rfez \u00fclkelerinin petrol\u00fcn\u00fc de engelleyebilece\u011fi tehdidinde bulunuyor. Bu s\u0131rada i\u015fin i\u00e7ine \u0130srail fakt\u00f6r\u00fc giriyor. <\/p>\n \u0130srailli yetkililer \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer silaha sahip olmas\u0131na asla izin vermeyeceklerini s\u00f6yl\u00fcyor. <\/p>\n \u0130srail 1981'de Irak n\u00fckleer tesislerini bombalad\u0131\u011f\u0131 gibi \u0130ran'a y\u00f6nelik benzer bir sald\u0131r\u0131da bulunabilece\u011fini ima ediyor. <\/p>\n Oysa \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer tesisleri yakla\u015f\u0131k olarak 100 yerde ve \u00e7ok da\u011f\u0131n\u0131k alanlarda bulunuyor. <\/p>\n Bu da \u0130srail'in i\u015fini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. <\/p>\n Kald\u0131 ki; \u0130ran'\u0131 hedef alacak sald\u0131r\u0131n\u0131n intikam\u0131 pek gecikmez. ABD ve \u0130srail d\u00fc\u015fman\u0131 olan Irak ve Afganistan'daki \u015eiiler Amerikan i\u015fgaline kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131r, L\u00fcbnan'\u0131n g\u00fcneyinde bulunan 100 bin Hizbullah militan\u0131 \u0130srail'e kar\u015f\u0131 eyleme ge\u00e7er ve \u0130ran, ABD ve \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 t\u00fcm radikal ve 'ter\u00f6r' \u00f6rg\u00fctlerine destek verir. \u0130ran konusu g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden de \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k ve giderek b\u00f6lgesel hatta uluslararas\u0131 bir sorun haline geliyor. <\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc Rusya ve \u00c7in, ABD'nin d\u00fcnyay\u0131 tek kutuplu bir hale getirmesinden pek ho\u015fnut de\u011filler. Ortado\u011fu petrollerine ba\u011f\u0131ml\u0131 olan Avrupa \u00fclkeleri ise b\u00fct\u00fcn iki y\u00fczl\u00fcl\u00fcklerine ra\u011fmen durumun s\u0131cak bir \u00e7at\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesine izin vermeyeceklerdir. <\/p>\n E\u011fer bunu yapacak kadar \u00e7\u0131lg\u0131nla\u015f\u0131rlarsa i\u015fte o zaman sevgili Peygamberimize y\u00f6nelik son sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini \u00e7ok daha iyi anlayaca\u011f\u0131z! <\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta \u0130ran bir M\u00fcsl\u00fcman \u00fclke ve \u0130ran'\u0131 hedef alacak herhangi bir sald\u0131r\u0131 ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere yaln\u0131zca M\u00fcsl\u00fcman b\u00f6lge \u00fclkelerini etkileyecektir. <\/p>\n \u0130ran'\u0131n kom\u015fusu Irak'a bakmak yeterli. <\/p>\n T\u00fcrkiye ise \u0130ran'a, Irak'a ve sonraki hedef Suriye'ye kom\u015fu![1]<\/a> <\/p>\n Neo Con d\u00fczenine isyan b\u00fcy\u00fcyor…<\/strong> <\/p>\n S\u00fcrekli olarak Amerika Birle\u015fik Devletleri'nin k\u00fcresel sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131na ve bu sald\u0131rgan zihniyetin arkas\u0131nda yatan d\u00fc\u015f\u00fcnceye dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. <\/p>\n Bush y\u00f6netiminin bug\u00fcn d\u00fcnya genelinde uygulad\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel politikalar, ABD'nin hegemon bir imparatorluk kurma iste\u011fine i\u015faret ediyor. Bush y\u00f6netiminin beyin tak\u0131m\u0131n\u0131 "yeni muhafazak\u00e2r" olarak adland\u0131r\u0131lan Neo Con'lar olu\u015fturuyor. <\/p>\n Neo Con'lar Ne \u0130stiyor?<\/strong> <\/p>\n \u00d6ncelikle Amerikan ordusunun g\u00fc\u00e7lendirilmesini, modernize edilmesini isteyen Neo Con'lar, ABD'nin d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcne de sahip olmas\u0131n\u0131 arzu ediyorlar. <\/p>\n Neo Con'lar Amerikan ordusunun b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sava\u015flara g\u00f6re konu\u015fland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve iki cephede birden sava\u015fma yetene\u011fine kavu\u015fmas\u0131n\u0131 talep ediyorlar. K\u0131saca Neo Con'lar ABD'nin d\u00fcnyaya h\u00fckmetmesini, d\u00fcnyay\u0131 esir almas\u0131n\u0131 istiyorlar. <\/p>\n Dikkat edilecek olursa, Neo Con'lar\u0131n b\u00fct\u00fcn talepleri, sald\u0131rganl\u0131k, i\u015fgal, bask\u0131 ve tahakk\u00fcm esas\u0131na dayanmaktad\u0131r. Amerika'n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n hegemon g\u00fcc\u00fc olmas\u0131n\u0131 isteyen Neo Con'lar, Afganistan ve Irak'\u0131n i\u015fgalini desteklemi\u015flerdi, \u015fimdi de \u0130ran'a sald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorlar. <\/p>\n Wallerstein: Felaket Yak\u0131n!<\/strong> <\/p>\n Neoconizm'in d\u00fcnya \u00fczerinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yaralar, bug\u00fcnlerde en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. <\/p>\n Neoconizme kar\u015f\u0131 en son tepki \u00fcnl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Immanuel Wallerstein'den geldi. "D\u00fcnya sistemi felakete s\u00fcr\u00fckleniyor" uyar\u0131s\u0131nda bulunan Wallerstein, ABD'nin Irak i\u015fgaline sert ele\u015ftiriler y\u00f6nelttikten sonra \u015fu de\u011ferlendirmede bulunuyor: <\/p>\n "Amerikan kamuoyunda b\u00fcy\u00fck tepki toplamaya ba\u015flayan Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Dick Cheney'in ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Bush rejimindeki Neo Con \u00e7ete'nin bug\u00fcne kadar g\u00f6sterdi\u011fi tav\u0131r, sanki hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi ba\u015flar\u0131n\u0131 kuma g\u00f6mmek ve bildiklerini okumaya devam etmek olmu\u015ftur. Neo Con \u00e7ete, \u015fimdilerde, yo\u011fun bir \u015fekilde \u0130ran'a kar\u015f\u0131 sava\u015f \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanl\u0131\u011f\u0131 yapmakla me\u015fgul… Sanki Amerika'n\u0131n d\u00fc\u015fman \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fman kazanmas\u0131 yetmiyormu\u015f gibi, \u015fimdi de Cheney, Putin'i ve Rusya'y\u0131 hedef g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131.\u00a0 Cheney b\u00f6yle yapmakla, "tap\u0131na\u011f\u0131" yerle bir eden ABD'nin Samson'u rol\u00fcn\u00fc oynuyor. Oysa Cheney ancak ABD'de bir i\u00e7 sava\u015f'\u0131n patlak vermesine yol a\u00e7makla ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir…" <\/p>\n Immanuel Wallerstein a\u00e7\u0131k\u00e7a Neo Con'lar\u0131n sadece d\u00fcnyay\u0131 felakete s\u00fcr\u00fcklemedi\u011fini, ayn\u0131 zamanda ABD'de i\u00e7 sava\u015f\u0131n fitilini de ate\u015fledikleri uyar\u0131s\u0131nda bulunuyor. <\/p>\n Fukuyama: Ak\u0131ls\u0131z ve Duygusuz<\/strong> <\/p>\n Benzer uyar\u0131lar\u0131 yapanlardan biri de Francis Fukuyama… Amerikan d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n zorba zihniyetine tepki g\u00f6steren Fukuyama, "ABD'nin kalpleri ve ak\u0131llar\u0131 kazanmak i\u00e7in d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenlemeye ihtiyac\u0131 var" diyor. Yani Fukuyama, Bush y\u00f6netiminin mevcut d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 ak\u0131ls\u0131z, duygusuz ve merhametsiz buldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyuyor. <\/p>\n "Irak'a demokrasi g\u00f6t\u00fcrme" s\u00f6z\u00fcn\u00fcn palavradan ibaret oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Fukuyama, Neo Con politikalar\u0131n bug\u00fcn geldi\u011fi noktan\u0131n kendisini bile rahats\u0131z etti\u011fini ve art\u0131k desteklemesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. <\/p>\n Pentagon'a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile bilinen Fukuyama, ABD'nin d\u0131\u015f politikas\u0131na ve Neo Con zihniyete y\u00f6nelik ele\u015ftirilerini \u015f\u00f6yle s\u0131ral\u0131yor: <\/p>\n "\u015eimdi, neo muhafazak\u00e2r n\u00fcfuz bitmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, ABD'nin d\u0131\u015f politikas\u0131nda yeni bir tan\u0131mlamaya gitme ihtiyac\u0131 var. Birincisi, ter\u00f6re kar\u015f\u0131 k\u00fcresel sava\u015f olarak nitelendirdi\u011fimiz asker\u00ee g\u00fc\u00e7ten ar\u0131nmaya ve di\u011fer politik enstr\u00fcmanlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye gereksinimimiz bulunuyor. T\u00fcm d\u00fcnyadaki s\u0131radan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kalplerini ve g\u00f6n\u00fcllerini kazanmak i\u00e7in asker\u00ee de\u011fil politik bir kampanya y\u00fcr\u00fctmemiz gerekiyor. Fransa ve Danimarka'da ya\u015fananlar g\u00f6steriyor ki, Avrupa sava\u015f alan\u0131n\u0131n merkezi olacak. ABD'nin di\u011fer \u00fclkelerle ili\u015fkilerini mant\u0131ki zemine oturtmas\u0131 i\u00e7in "raz\u0131lar\u0131n koalisyonu" yerine daha iyi bir fikir \u00fcretmesi gerekiyor. D\u00fcnya, ortak bir eylemin me\u015fruiyetini g\u00f6r\u00fc\u015fme konusunda etkin uluslararas\u0131 kurumlardan yoksun. G\u00f6zden ge\u00e7irmemiz gereken alan, ABD'nin d\u0131\u015f politikas\u0131nda demokrasinin te\u015fviki ile alakal\u0131 husus. Irak sava\u015f\u0131ndan kalan en k\u00f6t\u00fc miras, ABD'yi otoriter rejimlerle ayn\u0131 hizaya sokan sinik bir realist politikaya keskin d\u00f6n\u00fc\u015fle sonu\u00e7lanan anti neo muhafazak\u00e2r tepki oldu." <\/p>\n Ya Kurtulu\u015f, Ya Felaket<\/strong> <\/p>\n Mevcut Bush y\u00f6netimi ve perde arkas\u0131ndaki Neo Con \u00e7ete, "g\u00fcc\u00fc hak sebebi" sayarak, Amerika'n\u0131n k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece d\u00fcnyaya h\u00fckmetmesini, dolay\u0131s\u0131yla hakl\u0131 konuma ge\u00e7mesini istiyorlar. Ama g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn hakl\u0131 oldu\u011fu d\u00fczene ABD'nin kendi vatanda\u015flar\u0131 bile isyan ediyor, zorbal\u0131\u011f\u0131n ve tahakk\u00fcm\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 felakete s\u00fcr\u00fckledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. <\/p>\n Ya d\u00fcnya bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6recek ve neo con \u00e7etesine kar\u015f\u0131 k\u00fcresel bir muhalefet geli\u015ftirecek, ya da d\u00fcnyan\u0131n felakete s\u00fcr\u00fcklenmesini seyredecek![2]<\/a> <\/p>\n N\u00dcKLEER KR\u0130ZDE \u0130RAN'A G\u00d6ZDA\u011eI, H\u0130ND\u0130STAN'A G\u00dcLYA\u011eI<\/strong> <\/p>\n ABD Ba\u015fkan\u0131 George W. Bush, Asya ziyareti kapsam\u0131nda bulundu\u011fu Hindistan'da 3 Mart 2006 g\u00fcn\u00fc bir n\u00fckleer i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 imzalad\u0131. Anla\u015fmaya g\u00f6re Hindistan ABD'den sivil n\u00fckleer teknoloji alacak ve buna kar\u015f\u0131l\u0131k da tesislerini uluslararas\u0131 denetime a\u00e7acak. <\/p>\n Tesislerin uluslararas\u0131 denetime a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Hindistan mevcut 22 n\u00fckleer tesisinden 14'\u00fcn\u00fc sivil kullan\u0131m kategorisinde s\u0131n\u0131fland\u0131racak ve bunlar denetime tabi olacak. Geri kalan 8 tesis asker\u00ee kategoride oldu\u011fundan denetim d\u0131\u015f\u0131 kalacak. Anla\u015fma kapsam\u0131nda iki \u00fclke aras\u0131nda ticaretin geli\u015fimine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler de var. Anla\u015fmadan Hindistan'\u0131n daha k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu anla\u015fma Hindistan'\u0131n n\u00fckleer politikas\u0131nda uzun zamand\u0131r kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 izolasyonun da sonu demek. Hele hele ayn\u0131 t\u00fcrden bir anla\u015fmay\u0131 Bush'un Hindistan'dan sonra ziyaret etti\u011fi Pakistan'dan, Pakistan'\u0131n da bu y\u00f6nde talepte bulunmas\u0131na ra\u011fmen benzeri bir anla\u015fmay\u0131 esirgedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcnce Hindistan'\u0131n kazanc\u0131 daha da anla\u015f\u0131l\u0131r. Asl\u0131nda Hindistan'la n\u00fckleer i\u015fbirli\u011fine giden ilk devlet ABD de\u011fil. Bush'tan \u00f6nce Yeni Delhi'yi ziyaret eden Fransa Cumhurba\u015fkan\u0131 Chirac da benzeri bir anla\u015fmay\u0131 20 \u015eubat'ta Hindistan Ba\u015fbakan\u0131 Sanjoy Majumder ile imzalam\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck n\u00fckleer g\u00fcc\u00fc olan ABD'nin b\u00f6yle bir anla\u015fmaya varmas\u0131n\u0131n Fransa'ya g\u00f6re daha dikkat \u00e7ekici olmas\u0131 normal. Belki de bu nedenle ABD-Hindistan anla\u015fmas\u0131 daha detayl\u0131 ve sonu\u00e7lanmas\u0131 daha g\u00fc\u00e7 oldu. <\/p>\n \u0130ran'a k\u00f6stek, Hindistan'a destek!.. <\/strong> <\/p>\n \u00d6nce Fransa'n\u0131n sonra ABD'nin Hindistan'la yapt\u0131klar\u0131 bu n\u00fckleer i\u015fbirli\u011fi, her iki \u00fclkenin \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer program\u0131 konusunda ortak hareket ettikleri ve \u0130ran'dan n\u00fckleer faaliyetlerini durdurmas\u0131n\u0131 istedikleri dikkate al\u0131n\u0131nca ger\u00e7ekten manidar bir hal arz ediyor. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi 4 \u015eubat 2006'da Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Kurumu'nun (UAEK) y\u00f6netim kurulu, \u0130ran'\u0131n Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi'ne rapor edilmesine karar vermi\u015fti. Karar 27'ye kar\u015f\u0131 3 oyla al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131 ve 5 tane de \u00e7ekimser vard\u0131. Kar\u015f\u0131 oylar Venez\u00fcella, Suriye ve K\u00fcba'dan gelirken; Cezayir, Beyaz Rusya, Endonezya, Libya ve G\u00fcney Afrika \u00e7ekimser oy verdiler. Rusya ve \u00c7in, karar\u0131 Konsey'in marttan \u00f6nce herhangi bir i\u015flem yapmamas\u0131 kayd\u0131yla desteklerken, Fransa \u015farts\u0131z desteklemi\u015fti. Rusya ve \u00c7in'in istedi\u011fi \u00fczere marta kalan mesele UAEK'n\u0131n 6-8 Mart tarihli toplant\u0131s\u0131nda yeniden de\u011ferlendirildi. Kurum ba\u015fkan\u0131 El Baradey'in raporunun s\u0131zan h\u00fck\u00fcm c\u00fcmlesi "Kurum, \u015fu a\u015famada \u0130ran'da beyan edilmemi\u015f n\u00fckleer materyaller ve aktiviteler kalmam\u0131\u015ft\u0131r sonucuna varacak halde de\u011fildir" dedi\u011fi i\u00e7in, \u0130ran'\u0131n UAEK ile tam bir i\u015fbirli\u011fi yapmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle G\u00fcvenlik Konseyi'ne sevki hayli y\u00fcksek bir ihtimal. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi ABD'nin ve Fransa'n\u0131n, Hindistan'a ve \u0130ran'a tav\u0131rlar\u0131 ayn\u0131 de\u011fil. \u015e\u00fcphesiz \u0130ran ve Hindistan aras\u0131nda n\u00fckleer program bak\u0131m\u0131ndan farklar var. \u0130ran'a ve Hindistan'a tak\u0131n\u0131lan tav\u0131rlar\u0131n fark\u0131n\u0131 analiz etmeden g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda n\u00fckleer enerjinin kullan\u0131m rejimini hat\u0131rlamakta fayda var. <\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde n\u00fckleer enerjinin kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin iki uluslararas\u0131 enstr\u00fcman var. Bunlardan birincisi 1956 y\u0131l\u0131nda, zaman\u0131n ABD ba\u015fkan\u0131n\u0131n "Bar\u0131\u015f i\u00e7in atom" slogan\u0131yla ifade etti\u011fi, n\u00fckleer enerjinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, n\u00fckleer enerjiyi bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla talep eden \u00fclkelere yard\u0131mc\u0131 olmak ve bunu denetlemek i\u00e7in kurulan, ad\u0131n\u0131 son g\u00fcnlerde s\u0131k\u00e7a duydu\u011fumuz Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Kurumu (UAEK). \u0130kincisi ise 1968 y\u0131l\u0131nda imzalan\u0131p 1970'te y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren N\u00fckleer Silahlar\u0131n Yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00d6nleme Antla\u015fmas\u0131 (NPT-Nuclear Non-Proliferation Treaty). UAEK \u00e7o\u011fu uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctte oldu\u011fu gibi devletlerin egemenli\u011fi ilkesine dayand\u0131\u011f\u0131ndan, tek ba\u015f\u0131na herhangi bir devlet \u00fczerinde bir yapt\u0131r\u0131m\u0131 yok. Hatta denetleme ve yard\u0131m gibi i\u015flevlerini de ancak \u00fcye devletlerin r\u0131zas\u0131 dahilinde yapabilir. Yapabilece\u011fi tek yapt\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fcm\u00fcz uluslararas\u0131 d\u00fczeninin yeg\u00e2ne yapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fcne sahip olan kurulu\u015funa, yani BM G\u00fcvenlik Konseyi'ne, rapor etmek. \u0130ran konusunda da \u015fimdilerde bunu yap\u0131yor. NPT'ye gelince. \u00dc\u00e7ayak \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f bir sistem: Birincisi, n\u00fckleer silahlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131, bu \u00e7er\u00e7evede n\u00fckleer silahlar\u0131n olu\u015fumuna ili\u015fkin her t\u00fcrl\u00fc al\u0131\u015fveri\u015f yasakland\u0131. \u0130kincisi, mevcut n\u00fckleer silahlar\u0131n yok edilerek nihai bir n\u00fckleer silahs\u0131zlanmaya var\u0131lmas\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, n\u00fckleer enerjinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m\u0131n\u0131n UAEK denetiminde en tabii hak olarak kabul\u00fc. Mamafih, NPT ancak imzalayan devletleri ba\u011fl\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde 187 devlet NPT'ye imza koymu\u015f durumda. \u0130ran, imzalayan devletlerden. \u0130mzalamayan devletlerin ba\u015f\u0131nda \u0130srail, Hindistan ve Pakistan var. NPT dahilindeki \u00fclkelerin sadece bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l n\u00fckleer tesisleri de\u011fil, asker\u00ee n\u00fckleer tesisleri de kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler dahilinde bir t\u00fcr UAEK g\u00f6zetimi i\u00e7inde. En az\u0131ndan n\u00fckleer silah kapasitelerini rapor etmek durumundalar. Bu nedenledir ki bug\u00fcn \u0130srail'in n\u00fckleer silahlara sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak bilmiyoruz. Genel kan\u0131 \u0130srail'in buna sahip oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. Her ne kadar \u0130srail hen\u00fcz bir n\u00fckleer denemede bulunmam\u0131\u015f ve NPT dahilinde olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in UAEK'ya herhangi bir bilgi vermek durumunda de\u011filse de n\u00fckleer silaha sahip oldu\u011funu hi\u00e7bir zaman yalanlamad\u0131. Pakistan ve Hindistan'\u0131n n\u00fckleer silaha sahip oldu\u011funu, ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri denemeler dolay\u0131s\u0131yla biliyoruz. ABD, Rusya, \u0130ngiltere ve Fransa n\u00fckleer silaha en \u00f6nce sahip olanlar ve NPT kapsam\u0131nda olduklar\u0131ndan da bilinen n\u00fckleer g\u00fc\u00e7ler. Kuzey Kore \u00f6nceleri NPT'ye taraf iken sonra imzas\u0131n\u0131 geri ald\u0131 ve n\u00fckleer silaha sahip oldu\u011funu ilan etti; ama hen\u00fcz ba\u015far\u0131l\u0131 bir deneme ger\u00e7ekle\u015ftirmedi. \u0130ran'\u0131n \u015fu anda n\u00fckleer silah teknolojisine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Hatta uzmanlar \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer silah teknolojisini elde etmesinin y\u0131llar alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6yleyse b\u00fct\u00fcn bu g\u00fcr\u00fclt\u00fc nedir ve neden NPT i\u00e7inde olan ve n\u00fckleer silah pe\u015finde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece enerji kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitlendirmek i\u00e7in n\u00fckleer enerjiye ekonomik olarak talip oldu\u011funu beyan eden ve n\u00fckleer silah \u00fcretimini ve kullan\u0131m\u0131n\u0131 en y\u00fcksek din\u00ee lideri Ayetullah Ali Hamaney'in fetvas\u0131 ile yasaklayan \u0130ran'\u0131n \u00fczerine gidiliyor da NPT'ye bile taraf olmayan Hindistan'a \u00e2licenapl\u0131k g\u00f6steriliyor? <\/p>\n \u00d6nce \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer program\u0131 konusunda biraz daha bilgi verelim. \u0130ran, UAEK ve NPT'ye en ba\u015ftan \u00fcye olan devletlerden. N\u00fckleer enerjinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla kullan\u0131m\u0131 uluslararas\u0131 antla\u015fmalarda, \u00f6rne\u011fin NPT'nin 4. maddesine g\u00f6re, devletlerin dokunulmaz hakk\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131yor. \u015eimdilerde \u0130ran Devlet Ba\u015fkan\u0131 Mahmud Ahmedinejad "n\u00fckleer enerji \u0130ran'\u0131n en tabii hakk\u0131d\u0131r" derken bunu kastediyor. \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer program\u0131 1970'lere kadar gider. \u015eah R\u0131za Pehlevi \u00fclke genelinde 20 tane n\u00fckleer santral\u0131n in\u015fas\u0131 i\u00e7in planlar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anons etmi\u015fti. Gariptir bu program ABD ve Avrupa'n\u0131n deste\u011fiyle ba\u015flad\u0131. 1979 \u0130ran devrimine kadar ABD ve Almanya \u0130ran'a destek verirken, devrimden sonra Rusya ve \u00c7in destek vermeye ba\u015flad\u0131. \u0130ran'\u0131n n\u00fckleer enerji tesislerini in\u015fa etmesi UAEK ile yapt\u0131\u011f\u0131 emniyet tedbirleri (safeguards) dahilinde en tabii hakk\u0131yd\u0131. Lakin sorun 2002 y\u0131l\u0131nda Natanz ve Arak'ta iki tane UAEK'ya beyan edilmemi\u015f tesisin bulundu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. Ger\u00e7i, \u0130ran fiil\u00ee n\u00fckleer i\u015fleme ba\u015flamadan santrallar\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131 rapor etmek zorunda de\u011fildi; ama 18 y\u0131ld\u0131r s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lan bu projelerin gizlenmesi de biraz manidard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar uzanan kriz b\u00f6ylece ba\u015flam\u0131\u015f oldu. <\/p>\n \u00c7in'e kar\u015f\u0131 Hindistan'la denge kurmak ad\u0131na… <\/strong> <\/p>\n ABD her f\u0131rsatta \u0130ran'a kar\u015f\u0131 bask\u0131 koydu. \u0130ran da UAEK ile tam bir i\u015fbirli\u011fi yapm\u0131\u015f izlenimi vermedi. El Baradey \u0130ran'\u0131n i\u015fbirli\u011finin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 birka\u00e7 kez a\u00e7\u0131klad\u0131. Lakin, UAEK, \u0130ran'\u0131n NPT'yi ihlal etti\u011fini de hi\u00e7bir zaman s\u00f6ylemedi. \u0130ran, Ekim 2003'te \u0130ngiltere, Fransa ve Almanya ile vard\u0131\u011f\u0131 anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak uranyum zenginle\u015ftirmesine ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn faaliyetlerini durdurdu\u011funu ilan etti; ama 31 Temmuz 2004'te uranyum zenginle\u015ftirmesi i\u00e7in santrif\u00fcj in\u015fas\u0131na ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bunun ard\u0131ndan ABD ve \u0130ran aras\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelen kriz artmaya ba\u015flad\u0131. <\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bahse konu krizde, \u0130ran'\u0131n sab\u0131kas\u0131 ve \u00e7eli\u015fkileri var. \u0130ki santral\u0131n 18 y\u0131l gizlenmesi, UAEK ile tam bir i\u015fbirli\u011finin yap\u0131lmamas\u0131 ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kendisinin durdurdu\u011fu faaliyetlerden dolay\u0131 tazminat talebi s\u00f6ylemleri gibi. Mamafih b\u00fct\u00fcn bunlar UAEK alt\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek sorunlar de\u011fil. B\u00f6yleyken, \u00f6nceki soruya d\u00f6nersek, ni\u00e7in \u0130ran konusunda g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve Hindistan'a \u00e2licenapl\u0131k? \u00dcstelik Hindistan, NPT'yi bile imzalamam\u0131\u015f. Her ne kadar ABD ile var\u0131lan anla\u015fmada sivil tesislerin UAEK denetimine a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczerinde mutabakata var\u0131ld\u0131ysa da, sivil tesis-asker\u00ee tesis s\u0131n\u0131flamas\u0131n\u0131 Hindistan kendisi yapacak. H\u00e2lbuki bunun, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki kurallar gere\u011fi, UAEK ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Yani Hindistan'\u0131n da sab\u0131kas\u0131 var. O zaman ABD'nin Hindistan'la yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 tamamen politik. Yani \u00c7in'e kar\u015f\u0131 Hindistan'la denge kurmak. Dolay\u0131s\u0131yla ABD de sab\u0131kas\u0131z de\u011fil. \u00d6rne\u011fin NPT'nin 1. maddesi "herhangi bir al\u0131c\u0131ya" n\u00fckleer silah ve teknolojisinin transferini yasaklarken, ABD ve \u0130ngiltere yer yer bu transferi yapt\u0131lar, maddenin n\u00fckleer silah sahibi olanlarla olmayanlar aras\u0131nda ge\u00e7erli oldu\u011fu bahanesiyle. Yine, antla\u015fman\u0131n 5. maddesinde n\u00fckleer teknolojinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in transferinde ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k belirtilmi\u015fken ABD, Hindistan'la yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fman\u0131n benzerini Pakistan'la yapmad\u0131. \u00d6zetle, hem \u0130ran'\u0131n hem de ad\u0131 ge\u00e7en \u00e7o\u011fu devletin sab\u0131kas\u0131 var. \u0130ran \u00fczerine b\u00f6ylesine varman\u0131n hukuk\u00ee nedenleri zay\u0131f. Politik nedenler ise herkesin bildi\u011fi \u00fczere, 1979 \u0130ran devrimi sonras\u0131 \u0130ran-ABD s\u00fcrt\u00fc\u015fmesi ve 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131 Bat\u0131'da olu\u015fan negatif \u0130slam alg\u0131s\u0131. \u0130ran'\u0131n NPT ve UAEK sistemi dahilinde n\u00fckleer enerjiye hakk\u0131 oldu\u011fu arg\u00fcman\u0131na, ABD ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler \u0130ran'a "g\u00fcvenilemeyece\u011fi" \u015feklinde cevap veriyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, n\u00fckleer enerji i\u00e7in kullan\u0131lan yak\u0131t, kolayl\u0131kla n\u00fckleer patlama i\u00e7in de kullan\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebiliyor. El Baradey bir a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bug\u00fcn d\u00fcnyada 50'den fazla \u00fclkenin, sahip oldu\u011fu n\u00fckleer enerjiyi n\u00fckleer silaha d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme kapasitesine eri\u015fti\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. Bu durumda kim kime g\u00fcvenecek?[3]<\/a> <\/p>\n \u0130\u015fte Zaman Gazetesinin \u0130srail U\u015fakl\u0131\u011f\u0131 ve ABD \u015eak\u015fak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/strong> <\/p>\n Hindistan \u00f6rne\u011fi<\/strong> <\/p>\n "Hindistan, olmaz denilenleri oldurmay\u0131 ba\u015fard\u0131. D\u00fcnya Kuzey Kore'yi n\u00fckleer silahlardan ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in onca sava\u015f vermi\u015f, \u015fimdi \u0130ran'\u0131n \u00fczerinde ayn\u0131 tart\u0131\u015fma ya\u015fan\u0131yor derken Hindistan uluslararas\u0131 camian\u0131n me\u015fru bir n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcvermi\u015f oldu. <\/p>\n Nas\u0131l oluyor da b\u00f6yle oluyor? \u0130srail dahi hen\u00fcz n\u00fckleer g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc onanm\u0131\u015f bir \u00fclke de\u011filken, Amerikal\u0131lar\u0131n Hindistan'\u0131 y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n s\u00fcper g\u00fcc\u00fc olmaya ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnmeyen bir sebebi var m\u0131? <\/p>\n Hay\u0131r. Her \u015fey ortada. Amerikal\u0131lar \u00c7in'in kontrol edilemeyen y\u00fckseli\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda nispeten demokratik ve nispeten a\u00e7\u0131k pazar ekonomisi uygulayan Hindistan'\u0131 g\u00f6rmek istiyorlar. Dahas\u0131 kulland\u0131klar\u0131 basit bir mant\u0131k var: Bir g\u00fcc\u00fcn y\u00fckseli\u015fine engel olam\u0131yorsan, hi\u00e7 de\u011filse yan\u0131nda olaca\u011f\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na al. Hindistan, Bush ziyareti s\u0131ras\u0131nda Amerikal\u0131lardan kopard\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi zaten farkl\u0131 yollardan alabiliyordu. Mevcut n\u00fckleer santrallar\u0131n\u0131n modernizasyonunda ve yenilerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131nda Rusya ve \u00c7in'in yan\u0131 s\u0131ra Avrupal\u0131 pek \u00e7ok \u00fclke s\u0131rada bekliyordu zaten. Bush y\u00f6netimi Hindistan'\u0131n hi\u00e7 de\u011filse sivil ama\u00e7l\u0131 enerji \u00fcreten tesislerini kontrol alt\u0131na alarak gelece\u011fin bu s\u00fcper g\u00fcc\u00fcne g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u015fimdiden kabullendirmi\u015f oldu. <\/p>\n Hindistan oturdu\u011fu yerde dursayd\u0131 Amerikal\u0131lar\u0131n zihinleri bu kadar parlak fikirlerle dolar m\u0131yd\u0131? Daha yedi y\u0131l \u00f6nce Amerika'n\u0131n n\u00fckleer ve ekonomik ambargosunda olan bir \u00fclke, hem de olanca n\u00fcfus karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla ‘bu memleket y\u00f6netilemez be karde\u015fim' dedirten bir \u00fclke, nas\u0131l oldu da Amerikal\u0131lar\u0131n stratejik orta\u011f\u0131 olma konumuna y\u00fckseldi? Bunda Hindistan'\u0131n \u0130ngiliz i\u015fgali d\u00f6neminden kalma okumu\u015f ve dil bilen diasporas\u0131n\u0131n etkisi var muhakkak. \u015eimdilerde Hint fakirlerinin ve civar \u00fclkelerden dahi \u00e7\u0131ksalar hepsi Hindistanl\u0131 san\u0131lan Hindu, Budist, Brahman, Sih ve Jain din \u00f6nderlerinin Bat\u0131 D\u00fcnyas\u0131'n\u0131n manevi tatminsizli\u011fine deva olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ger\u00e7e\u011fi de unutulmamal\u0131. Ama ortada elle tutulur bir sonu\u00e7 varsa, elle tutulur bir sebep de olmal\u0131d\u0131r. Bu sebep Yahudi lobisidir. <\/p>\n \u0130srail'in geleneksel ‘\u00e7evreleme politikas\u0131' \u00e7er\u00e7evesinde M\u00fcsl\u00fcman-Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f \u00e7evresinde m\u00fcttefik \u00fclkeler arad\u0131\u011f\u0131 bilinir. 1950'li y\u0131llarda David ben Gurion taraf\u0131ndan form\u00fcle edilen bu aray\u0131\u015f, o d\u00f6nemlerde ve seksenli y\u0131llarda T\u00fcrkiye'yi de i\u00e7ine alm\u0131\u015f ve 79 \u00f6ncesinde T\u00fcrkiye-Etiyopya ve \u0130ran'dan olu\u015fan \u0130srail m\u00fcttefikleri d\u0131\u015f ku\u015fa\u011f\u0131, 79 sonras\u0131nda \u0130ran'\u0131n yerini Hindistan'\u0131n almas\u0131yla yeniden kurgulanm\u0131\u015ft\u0131. Devrim \u00f6ncesinde bu \u00e7evreleme ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n atba\u015f\u0131 \u00fclkesi \u0130ran'd\u0131. Hatta bu \u00fclke i\u00e7in ‘B\u00fcy\u00fck \u0130srail' dendi\u011fi olurdu. Seksen sonras\u0131nda bu konuma T\u00fcrkiye oturmu\u015ftu. Ankara, \u0130srailli diplomatlar i\u00e7in Washington'dan sonra ikinci \u00f6nemli tayin yeri olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7iller-Erbakan h\u00fck\u00fcmetleri ile birlikte \u0130srail a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Hindistan'dan yana koymaya ba\u015flad\u0131. K\u0131sa zaman i\u00e7inde Mossad Ke\u015fmir'de Hindistan askerleri ile ortak operasyonlar d\u00fczenleyecek kadar Hindistan politikas\u0131na taraf haline geldi. Seksenli y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda T\u00fcrkiye i\u00e7in kullan\u0131lan ‘stratejik ortak' ifadesi, on y\u0131l i\u00e7inde Hindistan'la alakal\u0131 makalelerin ba\u015fl\u0131klar\u0131na kayd\u0131. \u0130ki \u00fclke, ge\u00e7ti\u011fimiz hafta Hindistan ile ABD aras\u0131nda imzalanan anla\u015fman\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 her alanda ve belki ba\u015fka alanlarda ortak hareket kararlar\u0131 ald\u0131lar. \u00d6yle ki Hindistan'\u0131n yar\u0131m as\u0131rl\u0131k d\u00fc\u015fman\u0131 Pakistan, bu ili\u015fkinin b\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7 dengesini kendi aleyhine bozdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u0130srail ile Hindistan'\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi benzeri ili\u015fkiler kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n D\u00fcnya politikas\u0131n\u0131n adil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, adil olmak zorunda da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131m hep. ‘Mo\u011fol \u0130stilas\u0131'ndan bu yana ‘hak kuvvettedir' zalimane prensibinin d\u00fcnya politikas\u0131na b\u00f6ylesine h\u00e2kim oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Fakat sistem adil de\u011fil diye sistem d\u0131\u015f\u0131 kalmak da kabul edilemez. Hindistan bu adaletsiz sistemde kendisine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yer bulmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. ABD ve \u00c7in'le birlikte ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu sistemi ne kadar adil olmaya y\u00f6nlendirecek, bilmek zor. O konumda olsayd\u0131k, \u015fimdilerde d\u0131\u015fi\u015flerimizin samimi niyetlerle oldu\u011fu besbelli arabuluculuk gayretleri bir anlam ifade edebilirdi."[4]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> H\u00fcsn\u00fc Mahalli \/ Ak\u015fam \/ 14.03.2006 <\/p>\n [2]<\/a> Abdullah \u00d6zkan \/ Milli Gazete \/ 10.03.2006 <\/p>\n [3]<\/a> Do\u00e7. Dr. A. Nuri Yurdusev \/ Zaman \/ 11.03.2006 <\/p>\n
\n