\u00a0 <\/p>\n
Milli G\u00f6r\u00fc\u015f partilerini iki kategoriye ay\u0131rmak gerekir. <\/p>\n
\n\t1- Milli Nizam (MNP), Milli Sel\u00e2met (MSP) ve Refah Partisi (RP): Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn; yerli ve tarihi gelene\u011fe ba\u011fl\u0131 ama giri\u015fimci, insani ve asil bir de\u011fi\u015fim ama\u00e7l\u0131, ama ger\u00e7ek\u00e7i partileridir. \t<\/div>\n\t2- Fazilet (FP) ve Saadet (SP) partileri ise: Saf Milli G\u00f6r\u00fc\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve Erbakan \u00e7izgisi ile hedefe ula\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 kanaat\u0131na (propagandas\u0131na) kap\u0131lan, "d\u00fcnya dengelerini g\u00f6zetmek ve g\u00fc\u00e7 merkezlerini \u00fcrk\u00fctmemek gerekti\u011fini" savunan ve marazl\u0131 medya ve malum odaklarca sahip \u00e7\u0131k\u0131lan "yenilik\u00e7i" ekibe ve onlar\u0131 takip edenlere, ne denli hakl\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 olacaklar\u0131n\u0131 fiilen g\u00f6stermek \u00fczere f\u0131rsat ve ruhsat verilen ve programlar\u0131 buna g\u00f6re \u015fekillenen partilerdir. \t<\/div>\n<\/blockquote>\n\u00a0 <\/p>\n
\n
- AKP'yi ise, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn takip\u00e7isi ve temsilcisi olarak de\u011ferlendirmek ve onun k\u0131l\u0131f de\u011fi\u015ftirmi\u015f bir devam\u0131 gibi g\u00f6stermek; e\u011fer bir gaflet ve cehalet eseri de\u011filse, kas\u0131tl\u0131 bir \u00e7arp\u0131tma, "Hak ile bat\u0131l\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rma" \u00f6rne\u011fidir.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc AKP, bir siyasi irtidat (davas\u0131ndan vazge\u00e7me ve \u00f6nceki inan\u00e7 ve ideallerini reddetme) ve bir fikri irtica (eski klasik d\u00fczene ve masonik g\u00fcd\u00fcme geri d\u00f6nme) hareketidir. <\/p>\n
Yazar Serdar \u015een'in tespitleri de bu ger\u00e7ek \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir.<\/strong> <\/p>\n
T\u00fcrkiye siyasal ya\u015fam\u0131nda \u00f6nemli bir yeri bulunan ve kimi zaman kazand\u0131\u011f\u0131 anahtar rol nedeni ile niceli\u011finin \u00fcst\u00fcnde \u00f6nem kazanan Milli G\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7izgisinin partileri, \u00f6zellikle 1994 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Genel Mahalli Se\u00e7imler'in ard\u0131ndan siyasal g\u00fcndemde \u00e7ok daha fazla yer tutmaya ba\u015flad\u0131lar. Necmettin Erbakan'\u0131n Konya'dan 1969 y\u0131l\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z milletvekili se\u00e7ilmesi ile ba\u015flayan ser\u00fcven, Milli Nizam Partisi (MNP), Milli Selamet Partisi (MSP), Refah Partisi (RP) ve Fazilet Partisi (FP)'nin kurulmas\u0131 ile devam etti.[1]<\/a> FP'nin ard\u0131ndan, Saadet Partisi (SP)'nin yan\u0131 s\u0131ra ikinci bir partinin, Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi (AKP)'nin kurulmas\u0131, \u00e7e\u015fitli sorular\u0131 g\u00fcndeme getirdi ve Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn ger\u00e7ek temsilcisinin hangi parti oldu\u011fu konusunda tart\u0131\u015fmalar ba\u015f g\u00f6sterdi. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn tart\u0131\u015fmas\u0131z lideri Necmettin Erbakan'\u0131n Saadet Partisi'nde ve \u00f6nde gelen isimlerinden (hormonlu bir propaganda ile \u015fi\u015firilen) Recep Tayyip Erdo\u011fan'\u0131n Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi'nde yer almas\u0131 ile kafalar daha da kar\u0131\u015ft\u0131. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn ger\u00e7ek partisinin hangisi oldu\u011fu sorusunun di\u011fer y\u00fcz\u00fc ise, AKP'nin de\u011fi\u015fip de\u011fi\u015fmedi\u011fidir. SP, AKP'nin Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fc oylar\u0131 bir yan\u0131lsama neticesinde ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu hareketin ger\u00e7ek temsilcisinin kendisi oldu\u011funu ileri s\u00fcrmektedir. AKP'liler ise, k\u00f6klerini reddetmemekle birlikte, \u00f6zellikle 28 \u015eubat'tan gerekli dersleri \u00e7\u0131kartt\u0131klar\u0131 ve kimi zaman dolayl\u0131 kimi zaman da do\u011frudan, de\u011fi\u015ftikleri mesaj\u0131n\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Di\u011fer siyasal \u00e7evrelerde ise AKP konusunda, kafalar, \u00e7ok daha kar\u0131\u015f\u0131k. \u00d6zellikle rejim merkezli sorgulamay\u0131 tercih edenler i\u00e7in AKP, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn de\u011fi\u015fim maskesi takm\u0131\u015f halidir. Bu nedenle de Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn di\u011fer partilerinden bir fark\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00e7ok daha tehlikelidir. Modern d\u00fcnyay\u0131 esas almakla birlikte, rejimi demokrasi ba\u011flam\u0131nda sorgulayarak de\u011fi\u015fim talep edenlerin k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek bir kesimi i\u00e7inse, AKP'nin "De\u011fi\u015ftik", beyan\u0131 esas al\u0131nmal\u0131 ve demokratikle\u015fmeye katk\u0131s\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Elbette de\u011fi\u015fim tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Fakat bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131 tek tek s\u0131ralamak yerine k\u0131saca alt\u0131n\u0131 \u00e7izecek olursak, AKP'nin de\u011fi\u015fip de\u011fi\u015fmedi\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131, ger\u00e7ek\u00e7i bir zemine oturtularak y\u00fcr\u00fct\u00fclmemektedir. <\/p>\n
Tart\u0131\u015fma s\u00fcrecinin seyrindeki bu karma\u015fa, \u00f6nemli oranda de\u011fi\u015fim s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn siyasal-ideolojik bir i\u00e7erikle ele al\u0131nmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle rejim merkezli siyasal duru\u015f i\u00e7indekiler i\u00e7in de\u011fi\u015fim; olumlu bir anlam i\u00e7ermektedir. Bu nedenle, AKP'de yer alanlar\u0131n de\u011fi\u015fti\u011finden s\u00f6z etmek, bir t\u00fcr olumlama anlam\u0131na geldi\u011finden son derece tehlikeli kabul edilmekte ve Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fc di\u011fer partiler gibi, bu parti ile de m\u00fccadele edilmesi gerekti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir. <\/p>\n
Farkl\u0131 siyasal duru\u015fa sahip \u00e7evrelerin ortak varsay\u0131m\u0131, ise: Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131n de\u011fi\u015fmedi\u011fidir. An\u0131lan hareketin, g\u00f6r\u00fc\u015flerini kendi partileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla temsil etmeye ba\u015flamas\u0131ndan bug\u00fcne ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fim ise tek bir s\u00f6zc\u00fckle ifade edilmektedir; takiye! AKP'nin, halen \u00e7ok yeni bir parti olmas\u0131 nedeni ile hem bu partinin de\u011fi\u015fti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrenler, hem de bunu \u015fiddetle reddedenler, zamanla bu partinin ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fcn\u00fcn kamuoyu taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclece\u011fini s\u00f6ylemektedir. Fakat tek farkla; bir taraf olumlu di\u011feri ise olumsuz bir sonuca i\u015faret etmektedir. <\/p>\n
De\u011fi\u015fim s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, yukar\u0131daki kavran\u0131\u015f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir i\u00e7erikle de kullan\u0131labilece\u011fi son derece a\u00e7\u0131k. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn, kimi konularda "eskiden kopu\u015f anlam\u0131na gelebilecek bir farkl\u0131la\u015fma" ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve bu de\u011fi\u015fimin, sistemin yeniden \u00fcretim s\u00fcrecine olumlu katk\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131n \u00e7e\u015fitli toplum kesimleri ad\u0131na olumsuzluk i\u00e7erdi\u011fi rahatl\u0131kla s\u00f6ylenebilir. Egemen paradigma bir kenara b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6ylesi bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n s\u00fcreci a\u00e7\u0131klamak y\u00f6n\u00fcnde daha i\u015flevsel oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fc salt rejim kar\u015f\u0131t\u0131 k\u00fclt\u00fcrel temelli bir muhalif hareket olarak a\u00e7\u0131klayan \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu hareketin partilerinin sistemle olan ili\u015fkileri ve de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ek niteli\u011fi \u00e7ok daha anla\u015f\u0131l\u0131r hale gelmektedir. <\/p>\n
AKP'nin Milli G\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7izgisinde bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 ya da de\u011fi\u015fimi temsil edip etmedi\u011fi sorular\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken, elbette \u00e7ok farkl\u0131 \u00e7er\u00e7eveler olu\u015fturulabilir ve tezleri g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelik \u00f6rnekler verilebilir. Bunlar\u0131n her biri, elbette yads\u0131namayacak \u00f6neme sahiptir. Her ne kadar programlarda yer alan ifadelerdeki de\u011fi\u015fimi ve sergilenen d\u00fc\u015f\u00fcnsel farkl\u0131la\u015fmay\u0131, "takiye" s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sihirli g\u00fcc\u00fcn\u00fcn arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak a\u00e7\u0131klayanlar olacaksa da, parti programlar\u0131n\u0131n ger\u00e7eklikle ili\u015fkileri de ink\u00e2r edilemez. <\/p>\n
AKP \u00fczerine s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen de\u011fi\u015fim tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir sonuca ula\u015fabilmesi, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7izgisindeki i\u00e7sel s\u00fcrecin takibi ve bu hareketin di\u011fer siyasal \u00f6znelerle ve t\u00fcm toplumsal dinamiklerle etkile\u015fim i\u00e7inde kavran\u0131lmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilir. <\/p>\n
De\u011fi\u015fim tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir sonuca ula\u015fabilmesi i\u00e7in, hem Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn b\u00fct\u00fcnl\u00fck\u00e7\u00fc bir anlay\u0131\u015fla de\u011ferlendirilmesi hem de de\u011fi\u015fim sorgulamas\u0131n\u0131 AKP ile s\u0131n\u0131rland\u0131rmak yerine; sorunun, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn zaman i\u00e7inde de\u011fi\u015fip de\u011fi\u015fmedi\u011fi \u015feklinde, sorulmas\u0131 gerekir. Serdar \u015een gibi yazarlar\u0131n iddias\u0131; Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn, \u00fclke i\u00e7i dinamikler \u00fczerinde y\u00fckseldi\u011fi ve uygulanan kapitalist modelin de\u011fi\u015fimine paralel olarak -gecikmeli de olsa- savundu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015flerin, zaman i\u00e7inde de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu hareketin ilk y\u0131llar\u0131ndan itibaren kalk\u0131nmac\u0131, ithal ikameci birikim modeli ve bununla uyumlu devlet ve toplum \u00f6rg\u00fctlenmesi savunulurken, zamanla d\u00fcnya ekonomisiyle daha fazla b\u00fct\u00fcnle\u015fen serbest piyasa ekonomisini model olarak ald\u0131\u011f\u0131 savunulmaktad\u0131r ki bunlar, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f hareketini ve Erbakan Ger\u00e7e\u011fini yeterince alg\u0131layamamaktan kaynaklanmaktad\u0131r. <\/p>\n
De\u011fi\u015fim tart\u0131\u015fmalar\u0131, Refah Partisi i\u00e7inde 1990'l\u0131 y\u0131llar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ba\u015flamakla birlikte, bunun program d\u00fczeyinde kar\u015f\u0131l\u0131k bulmas\u0131 ilk kez Fazilet Partisi ile oldu. FP program\u0131nda kamuoyuna <\/em>sunulan genel \u00e7er\u00e7eve Saadet Partisi ile Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi programlar\u0131nda \u00e7ok daha kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcstelik SP ve AKP programlar\u0131 aras\u0131nda, \u015fa\u015f\u0131lacak d\u00fczeyde bir benzerlik bulunmaktad\u0131r. <\/u>Savunduklar\u0131 ekonomik modelleri esas ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortaya \u00e7\u0131kan k\u00f6kl\u00fc farkl\u0131l\u0131klar nedeniyle, MNP, MSP ve RP programlar\u0131 neredeyse tekrar niteli\u011finde oldu\u011fundan bu partileri birinci d\u00f6nem partileri; FP, SP ve AKP'yi ise programlar\u0131 aras\u0131ndaki benzerlikler nedeniyle ikinci d\u00f6nem partileri olarak adland\u0131rmay\u0131 tercih ettim. Bu programlar, konu baz\u0131nda ele al\u0131n\u0131p de\u011ferlendirildi\u011finde ve yerel y\u00f6netimler ile h\u00fck\u00fcmet deneyimleri -koalisyon ve bug\u00fcnlerde AKP h\u00fck\u00fcmeti- dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, genel olarak Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn de\u011fi\u015fti\u011fi sonucu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Tesbiti yanl\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc AKP Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn varisi veya evrimle\u015fmi\u015f bir \u00f6rne\u011fi de\u011fildir. Olsa olsa, FP ile ba\u015flayan, elbette parti programlar\u0131 ger\u00e7ekli\u011fin tamam\u0131 de\u011fildir; fakat yine de bir\u00e7ok \u015feyin g\u00f6stergesidirler. Bu hareketin yerli yerine oturtularak kavranabilmesi i\u00e7in, \u00f6ncelikle sistemle\/kapitalizmle ili\u015fkisinin a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konulmas\u0131 gerekir. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn ilk d\u00f6nem partileri, iktidar\u0131n egemen akt\u00f6rlerinin kapitalizmin geni\u015fletilmesi ve derinle\u015ftirmesi i\u00e7in savundu\u011fu ekonomik modeli -ithal ikameci birikim modeli- genel olarak kabullenmi\u015ftir. 1980 y\u0131l\u0131ndan itibaren sermayenin savundu\u011fu ve uygulamaya koydu\u011fu yeni birikim modeli -ihracata y\u00f6nelik sanayile\u015fme- RP program\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamam\u0131\u015fsa da, zamanla RP i\u00e7inde bu do\u011frultuda aray\u0131\u015f dillendirilmeye ba\u015fland\u0131 ve FP, yeni ekonomik modelden yana tercihlerini program\u0131na yazd\u0131. \u00dcstelik FP program\u0131nda ortaya konulan, SP ve AKP programlar\u0131nda geli\u015ftirilen d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lma ve b\u00f6lgesel d\u00fczeyde T\u00fcrkiye'nin etkin bir rol almas\u0131na y\u00f6nelik politikalar, hem k\u00fcresel \u00fcst\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelesi veren \u00fclkelerin-g\u00fc\u00e7lerin uygulamaya koydu\u011fu stratejiler ile uyum g\u00f6stermektedir. Hem de 28 \u015eubat 1997 MGK Kararlar\u0131 ile ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te, iktidar\u0131n egemen akt\u00f6rlerinin -askeri b\u00fcrokrasi, b\u00fcy\u00fck sermaye- savundu\u011fu politikalarla b\u00fcy\u00fck benzerlikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. (AKP i\u00e7in do\u011fru olan saptama Milli G\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in yanl\u0131\u015ft\u0131r.) <\/strong> <\/p>\n
‘\u0130lkel bir kapitalizm yerine, zamanla daha geli\u015fkin bir kapitalist modeli savunmaya ba\u015flayan Milli G\u00f6r\u00fc\u015f, di\u011fer alanlara dair bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da bu de\u011fi\u015fime paralel olarak yeniden d\u00fczenledi.' (Tespiti de bir alg\u0131lama hatas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Milli G\u00f6r\u00fc\u015f hem kapitalizme, hem de kominizme kar\u015f\u0131 olan ilmi ve insani temellere dayanan Adil D\u00fczen Projesini savunmaktad\u0131r) ya\u015fanan de\u011fi\u015fim sadece ortaya konulan hedeflerle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f, savundu\u011fu politikalar\u0131n de\u011fi\u015fimiyle birlikte me\u015fruiyet kaynaklar\u0131n\u0131 ve ortaya koydu\u011fu kavramsal \u00e7er\u00e7eveyi de farkl\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hareketin ilk partisi MNP, "Milletimizin f\u0131trat\u0131nda mevcut olan y\u00fcksek ahlak ve faziletin, kuvveden fiile \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131, inki\u015faf\u0131n\u0131"[2]<\/strong><\/a> <\/strong>"esas gaye" edinirken, "Milli ve manevi de\u011ferlerimize halel getirmeden… yeniden \u00fcst\u00fcn bir medeniyet"<\/strong> kurmaktan[3]<\/a> s\u00f6z etmektedir. Milli ve manevi de\u011ferleri koruyarak ve geli\u015ftirerek, "\u015fanl\u0131" ge\u00e7mi\u015fteki gibi \u00fclkeyi yeniden d\u00fcnyan\u0131n merkezine oturtmay\u0131 kendine ama\u00e7 edinen MNP, "sathi bat\u0131 \u00f6zenti ve taklit\u00e7ili\u011fine"<\/strong> tamamen kar\u015f\u0131 oldu\u011funu ve kar\u015f\u0131 duraca\u011f\u0131n\u0131[4]<\/a> s\u00f6ylerken, yerel ve milli olan\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kartmaktan ve b\u00f6ylelikle siyasal m\u00fccadelenin me\u015fruiyet kayna\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koymaktad\u0131r. MSP de benzer bir \u015fekilde program\u0131n\u0131n "Ana Gaye" b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde,\u00a0 "b\u00fcy\u00fck \u015fanl\u0131 tarihimiz", "anane ve \u00f6rflerini h\u00fcrmet ve sayg\u0131yla muhafaza" <\/strong>etmek, "milli \u015fahsiyet"[5]<\/strong><\/a><\/strong> t\u00fcr\u00fc ifadelere yer vererek, siyasal m\u00fccadelenin me\u015fruiyet kaynaklar\u0131na dair \u00f6nemli veriler sunmu\u015ftur. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn ilk d\u00f6nem partilerine g\u00f6re, me\u015fruiyetin kayna\u011f\u0131 milli ve manevi de\u011ferler olup; devlet, milli amac\u0131 organize bi\u00e7imde ifade eden kurumdur. <\/p>\n
Daha geli\u015fkin bir kapitalizmi savunmaya ba\u015flayan ikinci d\u00f6nem partilerine gelince, eskiyi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran baz\u0131 de\u011ferlendirme ve kavramlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, genel \u00e7er\u00e7eve dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda me\u015fruiyetin kaynaklar\u0131 da de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya pazar\u0131na daha fazla eklemlenmeyi ve serbest piyasa ekonomisini esas alan ikinci d\u00f6nem partilerinden ilki olan FP'ye g\u00f6re, "\u00d6nc\u00fc ve B\u00fcy\u00fck T\u00fcrkiye"den s\u00f6z etmekle birlikte, savundu\u011fu politikalar\u0131n me\u015fruiyetinin kayna\u011f\u0131 art\u0131k milli ve manevi de\u011ferler temelinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f, bireye ve topluma ra\u011fmen var olu\u015funu s\u00fcrd\u00fcren ve d\u00fcnyan\u0131n merkezi varsay\u0131lan devlet de\u011fildir. \u00d6znel de\u011ferlendirmelerin ve moral de\u011ferlere seslenen hedeflerin bir kenara b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 FP program\u0131n\u0131n ama\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, "d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn devletlerle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 menfaatlere dayal\u0131 ili\u015fkilerimizi korumak ve geli\u015ftirmek" <\/strong>\u015feklinde nesnel ve \u00e7\u0131kar temelli politikalar\u0131n geli\u015ftirilmesi s\u00f6z konusu edilmektedir. Art\u0131k \u00fclke politikalar\u0131 me\u015fruiyetini \u015fanl\u0131 ge\u00e7mi\u015f ile milli ve manevi de\u011ferlerde de\u011fil, piyasa ekonomisini temel alarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f \u00e7\u0131kar kavram\u0131nda bulmaktad\u0131r. \u00dcstelik \u00e7\u0131kar ge\u00e7mi\u015fteki gibi tek boyutlu bir ili\u015fkiyi ifade etmemektedir. FP i\u00e7in me\u015fruiyetin kaynaklar\u0131 ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6re farkl\u0131la\u015fmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda \u00e7e\u015fitlenir. Ama\u00e7lar do\u011frultusunda yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lan devletin, uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin, toplumsal yap\u0131n\u0131n ve bireyin var olu\u015funu sa\u011flayan zeminin yeniden \u00fcretimini sa\u011flamak i\u00e7in, "Birle\u015fmi\u015f Milletler Evrensel Beyannamesi, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Beyannamesi, AG\u0130T \u0130lkeleri, Paris \u015eart\u0131, Helsinki Nihai Senedi ve di\u011fer uluslar aras\u0131 hukuk normlar\u0131n\u0131n"<\/strong> esas al\u0131naca\u011f\u0131 FP taraf\u0131ndan, program\u0131n\u0131n "Temel Haklar ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler" b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan edilmi\u015ftir. Yani FP, daha \u00f6nceki d\u00f6nemde \u00f6teki medeniyete ait oldu\u011fu i\u00e7in reddedilen t\u00fcm de\u011ferleri-belgeleri, savundu\u011fu politikalar\u0131n me\u015fruiyet kaynaklar\u0131 aras\u0131nda saymaktad\u0131r. Temel ilkelerin-de\u011ferlerin farkl\u0131la\u015fmas\u0131, FP program\u0131nda devlete bak\u0131\u015f\u0131 da k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Bu parti program\u0131nda yer alan "Devlet" ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmde, "devlet insan ve toplum hayat\u0131n\u0131 tayin eden de\u011fil, kolayla\u015ft\u0131ran, milletiyle bar\u0131\u015f\u0131k bir unsur olmal\u0131d\u0131r. Toplum d\u00fczeninin sars\u0131lmadan bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin geli\u015ftirilmesi esast\u0131r."<\/strong> Denilerek me\u015fruiyetin kaynaklar\u0131 aras\u0131nda birey de say\u0131lm\u0131\u015f ve buna kar\u015f\u0131n devletin konumu zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
FP ile ba\u015flayan de\u011fi\u015fim, SP'de ve (Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'ten tamamen kopan)<\/strong> AKP programlar\u0131nda geni\u015fletilerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. AKP'ye g\u00f6re Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn ger\u00e7ek temsilcisi olarak g\u00f6sterilen SP program\u0131nda da, d\u00fcnya pazar\u0131na gittik\u00e7e daha \u00e7ok eklemlenecek ve serbest piyasa ekonomisini esas alan bir ekonomik yap\u0131 savunuldu\u011fundan, Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn ilk d\u00f6nem partilerinin aksine devletin rol\u00fc zay\u0131flamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. SP, "insan haklar\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler"<\/strong>i korumak ve geli\u015ftirmekten s\u00f6z etmekle kalmam\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda "\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi"ni bu konuda temel kabul etti\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Devlete kar\u015f\u0131 bireyi -ve haklar\u0131n\u0131- \u00f6ne \u00e7\u0131kartan SP, "sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ve siyasi partileri demokrasinin vazge\u00e7ilmez unsurlar\u0131 olarak kabul etmek"<\/strong>le kalmay\u0131p, "sivil siyasetin \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131"<\/strong>n\u0131[6]<\/a> \u00f6ncelikli hedefleri aras\u0131nda saymaktad\u0131r. Hatta bununla yetinilmeyerek SP program\u0131nda, "devlet k\u00fclt\u00fcr ve sanat \u00fcretmeyecek. K\u00fclt\u00fcr ve sanat faaliyetleri, tamamen bireylere ve sivil topluma ait olacak"[7]<\/strong><\/a><\/strong> denilmektedir. Yani daha \u00f6nce yok say\u0131lan birey ve sivil toplum \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131rken, her \u015feyin merkezine konulan devletin rol\u00fc ise zay\u0131flamaktad\u0131r. SP siyasal alanda y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fccadelenin, savunulan politikalar\u0131n me\u015fruiyet kaynaklar\u0131n\u0131 bunlarla s\u0131n\u0131rland\u0131rmam\u0131\u015f, FP gibi uluslar aras\u0131 alana do\u011fru da kayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Parti program\u0131nda bir\u00e7ok b\u00f6l\u00fcmde tek tek an\u0131lmakla birlikte genel bir ifade ile "uluslar aras\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler"<\/strong> ve "evrensel standartlar"[8]<\/strong><\/a><\/strong> SP taraf\u0131ndan da esas al\u0131nmaktad\u0131r. Referanslar\u0131n de\u011fi\u015fmeye ba\u015flamas\u0131yla birlikte, SP de uluslar aras\u0131 ili\u015fkileri \u00e7\u0131kar temelinde tan\u0131mlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\u00d6ncelikle AKP de, \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ekonomik model paralelinde, devletin rol\u00fcn\u00fc yeniden tan\u0131mlayarak etkinlik alan\u0131n\u0131 daraltma hedefini ortaya koymu\u015ftur. (Asl\u0131nda AKP, Siyonist s\u00f6m\u00fcr\u00fc sermayesinin simsarl\u0131\u011f\u0131na soyunmu\u015ftur. K\u00fcreselle\u015fme bahanesiyle \u00fclkeyi k\u00f6lele\u015ftirme yoluna koyulmu\u015ftur.) Program\u0131n\u0131n "giri\u015f" b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde "bireyi b\u00fct\u00fcn politikalar\u0131n merkezine alarak"<\/strong> faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctece\u011fini s\u00f6yleyen AKP, "kamu y\u00f6netimine vatanda\u015flar\u0131 ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerini dahil etmek"<\/strong> gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Bireyi ve sivil toplumu devlete \u00f6ncelikli hale getirmekten s\u00f6z eden AKP, bu konuda "evrensel \u00f6l\u00e7\u00fctler"in esas al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmekle yetinmeyip, "\u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesi, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi, Paris \u015eart\u0131, Helsinki Nihai Senedi", "Kopenhag Kriterleri", "\u0130LO S\u00f6zle\u015fme ve \u0130lkeleri", "Kad\u0131nlara Kar\u015f\u0131 Her T\u00fcrl\u00fc Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00d6nlenmesi S\u00f6zle\u015fmesi" gibi bir\u00e7ok uluslar aras\u0131 belgeye g\u00f6nderme yaparak, bunlar\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmektedir. AKP i\u00e7in uluslar aras\u0131 belge ve \u00f6l\u00e7\u00fctler savundu\u011fu politikalar\u0131n me\u015fruiyet kaynaklar\u0131 aras\u0131nda say\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye'nin d\u00fcnya ile ili\u015fkilerinde de "\u00e7\u0131kar" anahtar s\u00f6zc\u00fck durumuna gelmi\u015ftir. <\/p>\n
Milli G\u00f6r\u00fc\u015f hareketinin birinci ve ikinci d\u00f6nem partileri aras\u0131ndaki ayr\u0131mlar sadece me\u015fruiyet kaynaklar\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131 ve \u00e7o\u011falmas\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda kullan\u0131lan dil ve kavramlar da k\u00f6kl\u00fc bi\u00e7imde de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn birinci d\u00f6nem partilerinin programlar\u0131nda; kalk\u0131nma, a\u011f\u0131r sanayi, planlama, milli menfaat, medeniyet, \u015fanl\u0131 tarihimiz, manevi de\u011ferler, hak, adalet, hakikat, yabanc\u0131 k\u00fclt\u00fcr istilas\u0131, manevi istila hareketi, milli vicdan, milli ahlak gibi kavramlar\u0131n yo\u011fun kullan\u0131m\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131rken, ikinci d\u00f6nem partilerinde daha farkl\u0131 kavramlar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu kavramlar\u0131n hepsini saymam\u0131z olanaks\u0131zsa da bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz; k\u00fcreselle\u015fme, b\u00f6lgesel ili\u015fkiler, ger\u00e7ek\u00e7i d\u0131\u015f politika, d\u0131\u015f piyasa, yeni d\u0131\u015f ticaret alanlar\u0131, uluslar aras\u0131 rekabet, serbest pazar ekonomisi, \u00f6zelle\u015ftirme, yabanc\u0131 sermaye, b\u00fcrokratik idari yap\u0131n\u0131n \u0131slah\u0131, yerel y\u00f6netimlere yetki devri ve g\u00fc\u00e7lendirilmeleri, demokrasi, insan haklar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, birey, sivil toplum, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc anayasa, uluslar aras\u0131 de\u011ferler, evrensel standartlar, diyalog, kavramlar listesini daha da uzatmaya gerek yok. <\/p>\n
"Yukar\u0131da Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fc partilerin programlar\u0131n\u0131 zaman i\u00e7inde niteliksel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131 \u00e7izildi. Elbette bu konuda, bitmez t\u00fckenmez bir samimiyet tart\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7ine girilebilir. Fakat bu sonu\u00e7suz \u00e7abalar yerine Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn kapitalizmi kavray\u0131\u015f\u0131ndaki de\u011fi\u015fimi ve bununla uyumlu olarak programlar\u0131 aras\u0131nda her d\u00fczeyde ya\u015fanan farkl\u0131la\u015fmay\u0131 ele almak gerekir. Zamanla daha ileri bir kapitalist modeli savunmaya ba\u015flayan Milli G\u00f6r\u00fc\u015f, bu amaca paralel olarak b\u00fcy\u00fck sermaye ve b\u00fcrokrasi ile ili\u015fkilerini yeniden tan\u0131mlamaya, bir yandan da kendi politikalar\u0131n\u0131 destekleme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan farkl\u0131 s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131n ili\u015fkilerini de yeniden d\u00fczenlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Yani hem iktidar i\u00e7i hiyerar\u015finin hem de genel olarak toplumsal hiyerar\u015finin yeniden d\u00fczenlenmesi ama\u00e7l\u0131 m\u00fccadelenin i\u00e7inde Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn partileri de yer almaktad\u0131r." (S\u00f6zleri Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'\u00fcn faziletli fark\u0131n\u0131 ve Adil D\u00fczen programlar\u0131n\u0131 bilmemekten kaynaklanan iddialard\u0131r. AKP‘yi hala Milli G\u00f6r\u00fc\u015f'le ba\u011flant\u0131l\u0131 zannetmek tarihi bir yan\u0131lg\u0131d\u0131r.)<\/strong> "Oysa AKP h\u00fck\u00fcmetinin att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar sistem ad\u0131na sahici sonu\u00e7lar yaratmaktad\u0131r ve iktidar\u0131n etkin akt\u00f6rlerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden de AKP H\u00fck\u00fcmeti'ne kar\u015f\u0131 ciddi bir muhalefet y\u00fckselmemektedir. Yerle\u015fik de\u011ferleri ve ili\u015fkileri sarst\u0131\u011f\u0131-sarsaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen AKP, takiye kavram\u0131n\u0131n kal\u0131plar\u0131na s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lamayacak kadar kapsaml\u0131 ve karma\u015f\u0131k bir varolu\u015fa sahiptir." Diyen yazar, AKP'nin madalya ald\u0131\u011f\u0131 malum lobilerin i\u015fbirlik\u00e7isi ve hizmet\u00e7isi oldu\u011funu gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.[9]<\/a> <\/p>\n
<\/p>\n
\n[1]<\/a> Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fc partilerin kurulu\u015f ve kapat\u0131lma tarihleri: Milli Nizam Partisi; 26 Ocak 1970 \/ 20 May\u0131s 1971, Milli Selamet Partisi; 11 Ekim 1972 \/ 12 Eyl\u00fcl 1980, Refah Partisi; 21 Eyl\u00fcl 1983 \/ 16 Ocak 1998, Fazilet Partisi; 17 Aral\u0131k 1997 \/ 22 Haziran 2001, Saadet Partisi; 20 Temmuz 2001 \/ …., Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi; 14 A\u011fustos 2001 \/ …. <\/p>\n
[2]<\/a> madde-1 <\/p>\n
(Kitap i\u00e7inde parti programlar\u0131 ile 58. ve 59. H\u00fck\u00fcmet Programlar\u0131ndan ve 3 Kas\u0131m 2003 Millet Vekilleri Se\u00e7imleri i\u00e7in haz\u0131rlanan Se\u00e7im Beyannamelerinden yap\u0131lan aktarmalardaki t\u00fcm vurgular bana aittir.) <\/p>\n
[3]<\/a> madde-3 <\/p>\n
[4]<\/a> madde-23 <\/p>\n
[5]<\/a> madde-3 <\/p>\n
[6]<\/a> madde-II.1.3 <\/p>\n