{"id":1956,"date":"2011-01-08T22:50:08","date_gmt":"2011-01-08T22:50:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2011\/01\/08\/kurtce-asiret-dilidir-devlet-dili-olmasi-mumkun-degildir\/"},"modified":"2011-01-08T22:50:08","modified_gmt":"2011-01-08T22:50:08","slug":"kurtce-asiret-dilidir-devlet-dili-olmasi-mumkun-degildir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2011\/subat-2011\/kurtce-asiret-dilidir-devlet-dili-olmasi-mumkun-degildir\/","title":{"rendered":"K\u00dcRT\u00c7E A\u015e\u0130RET D\u0130L\u0130D\u0130R, DEVLET D\u0130L\u0130 OLMASI M\u00dcMK\u00dcN DE\u011e\u0130LD\u0130R."},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Sn. Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn, \u015fike ve \u015faibe kokular\u0131 sezdi\u011fimiz Diyarbak\u0131r ziyaretinde, MGK\u2019ya ve milli duyarl\u0131 halk\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 r\u00fc\u015fveti kelam cinsinden ve gayet c\u0131l\u0131z bir sesle \u201cResmi dilimiz T\u00fcrk\u00e7edir,\u201d demesine ra\u011fmen; di\u011fer b\u00fct\u00fcn eylem ve s\u00f6ylemleriyle sivil PKK olan BDP\u2019yi ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcleri cesaretlendirip sevindirecek tav\u0131rlar sergilemesi, hayret ve endi\u015feyle izlenmi\u015fti. <\/b><\/p>\n

Bilderberg\u2019ci mason Mesut Y\u0131lmaz\u2019\u0131n: \u201cAB\u2019nin yolu Diyarbak\u0131r\u2019dan ge\u00e7er\u201d, <\/b><\/p>\n

BOP E\u015f Ba\u015fkan\u0131 Recep Erdo\u011fan\u2019\u0131n; \u201cDiyarbak\u0131r\u2019\u0131 BOP\u2019un y\u0131ld\u0131z\u0131 yapaca\u011f\u0131z.\u201d S\u00f6zlerinden beter bir talihsizlikle:<\/b><\/p>\n

\u201cDiyarbak\u0131r Ortado\u011fu\u2019nun merkezidir.\u201d <\/i><\/b>Diyen Sn. Abdullah G\u00fcl, yoksa K\u00fcrdistan haritalar\u0131 yay\u0131nlayan \u0130ngiliz CFR\u2019si Siyonist kurulu\u015f CHATHAM HOUSE\u2019un verdi\u011fi madalyaya kar\u015f\u0131 vefa borcunu mu \u00f6demekteydi? <\/b><\/p>\n

Bu arada K\u00fcrtce\u2019nin yarg\u0131da, kamuda ve e\u011fitim kurumlar\u0131nda serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 savunan sahtekarlar\u0131n hi\u00e7birisi K\u00dcRTCE\u2019nin b\u00f6yle bir uygulamaya m\u00fcsait olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmemekteydi. K\u00fcrtce \u00fczerinden \u00e7ok ciddi ara\u015ft\u0131rmalar yapan dilbilimci Philip Kreyenbroek, (1992) Kurmanci, Sorani ve Zaza\u2019ca gibi dillerin, \u0130ngilizce ve Almanca kadar farkl\u0131l\u0131k arz etti\u011fini, ayn\u0131 dilin leh\u00e7eleri de\u011fil, ayr\u0131 dil kategorileri saymak gerekti\u011fini s\u00f6ylemekteydi. [1]<\/b><\/a><\/b><\/p>\n

Genellikle:<\/b><\/p>\n

1-Kurmanci (Kuzey K\u00fcrt\u00e7esi):<\/b> Sancari, Cudikani, Urfi, Botani, Hakkari, Ko\u00e7ari, Cezire, Dohak, Amadiye, Ko\u00e7ani ve Bicani gibi de\u011fi\u015fik \u015fivelere<\/p>\n

2-Sorani (Orta K\u00fcrtce):<\/b> Yahudi K\u00fcrt\u00e7esi, Erbili, Kerk\u00fcki, Pi\u015fdari, Ku\u015fnavi, Mukri, Bingirdi, Garrusi, Cafi gibi \u015fivelere<\/p>\n

3-Kelhuri (G\u00fcney K\u00fcrt\u00e7esi): <\/b>Feyli Luri Leki ve Ermeni K\u00fcrt\u00e7esi gibi \u015fivelere<\/p>\n

4-Zaza dili:<\/b> Palu, Siverek ve Tunceli gibi \u015fivelere ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinir.<\/p>\n

1911 de Viyana\u2019da yay\u0131nlanan Yezidilerin kutsal metni \u201cKitap El Celve\u201d nin K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin G\u00fcney leh\u00e7esiyle yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddia edilir.<\/p>\n

K\u00fcrt\u00e7ede; e\u015fya, hayvan ve a\u011fa\u00e7 isimlerinin, genellikle Fars\u00e7a ve Sanskritce iki kelimelik benzetmelerle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenir.<\/b> \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n

\u201cxwe= Tuz\u201d+ \u201cDan= Vermek\u201d = xwedan (Tuz vermek, TER)<\/p>\n

\u201cKer= E\u015fek\u201d + \u201cguh= Kulak\u201d =Kerguh (E\u015fek kulakl\u0131- Tav\u015fan)<\/p>\n

Ki\u015fi zamirlerindeki farkl\u0131l\u0131klar.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n\n\n\n\n\n
\n

T\u00fcrk\u00e7e<\/b><\/p>\n<\/td>\n

\n

Kurmanci<\/b><\/p>\n<\/td>\n

\n

Sorani<\/b><\/p>\n<\/td>\n

\n

Farisi<\/b><\/p>\n<\/td>\n

\n

Zaza Dili<\/b><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

BEN<\/p>\n<\/td>\n

\n

Ez<\/p>\n<\/td>\n

\n

Min<\/p>\n<\/td>\n

\n

man<\/p>\n<\/td>\n

\n

Hesz<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

BUNLAR<\/p>\n<\/td>\n

\n

Ev<\/p>\n<\/td>\n

\n

Em<\/p>\n<\/td>\n

\n

\u0130n<\/p>\n<\/td>\n

\n

No – Na<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u00a0<\/p>\n

NOT: Bu arada K\u00fcrtce\u2019yi geli\u015ftirmek ve b\u00fct\u00fcn K\u00fcrtleri ayn\u0131 dil ve leh\u00e7e etraf\u0131nda birle\u015ftirmek i\u00e7in a\u00e7\u0131lan b\u00fct\u00fcn Enstit\u00fclerin Ha\u00e7l\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde ve ABD\u2019de ve \u00f6zellikle Yahudi ve Ermeni giri\u015fimcilerle desteklenmesi de dikkat \u00e7ekicidir.<\/b><\/p>\n

Bizim as\u0131l s\u00f6ylemek istedi\u011fimiz \u015fudur: Bir halk\u0131n k\u00f6keni ve dilini yok saymak, hor bakmak ve yasaklamak ne denli bir barbarl\u0131k ve gaddarl\u0131k ise; T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkede ortak resmi dili ikiye, \u00fc\u00e7e-be\u015fe \u00e7\u0131karmak, \u00f6zerk y\u00f6netim ve \u00f6zel savunma birli\u011fi gibi taleplerde bulunmak ta, ayn\u0131 derecede sinsi ve tehlikeli giri\u015fimlerdir.<\/p>\n

Evet, K\u00fcrt\u00e7e iptidai bir konu\u015fma dilidir. Kabile ve a\u015firet dili seviyesindedir; devlet ve medeniyet dili olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hatta 10 (ona) yak\u0131n \u00e7ok farkl\u0131 leh\u00e7eleri konu\u015fan K\u00fcrtlerin kendi aralar\u0131nda bile anla\u015famad\u0131klar\u0131 bilinmektedir. Bu nedenle K\u00fcrt\u00e7enin e\u011fitim ve bilim dili, siyaset ve hukuk dili olmas\u0131n\u0131 istemek, sadece kas\u0131tl\u0131 bir k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131k hedeflemektedir.  Bekaa kamplar\u0131nda ortak e\u011fitim ve anla\u015fma dilinin bile T\u00fcrk\u00e7e olmas\u0131n\u0131n, Kuzey Irak Barzani Y\u00f6netiminde e\u011fitimin ve \u00f6\u011fretimin Arap\u00e7a alfabesiyle yap\u0131lmas\u0131n\u0131n nedenleri \u00fczerinde iyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00c7ok iyi bildi\u011fim i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum: \u00d6rne\u011fin Elaz\u0131\u011f Kovanc\u0131lar Kazas\u0131n\u0131n Bing\u00f6l taraf\u0131 k\u00f6yleri Zazaca konu\u015fur, Karako\u00e7an\u2019\u0131n kom\u015fu k\u00f6yleri K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fur ve asla biribirini anlamazlar. Bunun gibi Kovanc\u0131lar\u0131n Kara\u00e7or B\u00f6lgesi K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fur, bunlar da Karako\u00e7an K\u00fcrtleriyle konu\u015famazlar. Elaz\u0131\u011f\u2019\u0131n Baskil kazas\u0131n\u0131n baz\u0131 k\u00f6yleri K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fur, ama onlar\u0131n konu\u015ftuklar\u0131yla Karako\u00e7an ve K\u0131\u011f\u0131 K\u00fcrt\u00e7eleri birbirini tutmazlar. \u015eimdi bir ilin hatta bir il\u00e7enin farkl\u0131 y\u00f6relerindeki K\u00fcrt\u00e7eleri bile biribirini tutmazken ve konu\u015fup anla\u015famazken, siz kalk\u0131p ta hangi K\u00fcrt\u00e7eyi ortak devlet ve e\u011fitim dili yapabilirsiniz? Bunun arkas\u0131nda mutlaka bir \u015feytanl\u0131k ve fesatl\u0131k aramak gerekmez mi? <\/b><\/p>\n

Diyarbak\u0131r Dicle \u00dcniversitesi b\u00fcnyesinde \u201cYa\u015fayan Diller Merkezi\u201d kurularak K\u00fcrt\u00e7e, Ermenice, Zazaca ve S\u00fcryanice dillerinin \u00f6\u011fretilmesiyle ilgili y\u00f6netmelikler haz\u0131rlanmas\u0131, yoksa B\u00fcy\u00fck K\u00fcrdistan\u2019\u0131n kullanaca\u011f\u0131 bir ORTAK K\u00dcRT\u00c7E olu\u015fturma gayreti miydi? ( Bak. 19. Ocak Milli Gazete Sh. 4)<\/b><\/p>\n

De\u011ferli ve duyarl\u0131 ayd\u0131n\u0131m\u0131z Muhsin Bozkurt Hocam\u0131z\u0131n g\u00fczel tespitleriyle:<\/p>\n

Art\u0131k \u201cNATO T\u00fcrkiye\u2019yi par\u00e7alama ve \u2018K\u00fcrdistan\u2019\u0131\u201d kurma g\u00fcc\u00fc oluyordu. C\u00fcmlemiz biliyoruz ki ta 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardaki bir NATO toplant\u0131s\u0131nda aralar\u0131nda bir T\u00fcrk subay\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu bir toplant\u0131da brifing i\u00e7in yanl\u0131\u015fl\u0131kla da\u011f\u0131t\u0131lan bir dosyada: NATO\u2019nun T\u00fcrkiye\u2019den 18 ili i\u00e7ine alan bir \u2018K\u00fcrdistan\u2019 hedefledi\u011fi, bunun sebebinin de, \u2018SSCB da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra kurulacak T\u00fcrk cumhuriyetleri ile T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u011flar\u0131n\u0131 koparmak\u2019 olarak belirlendi\u011fi dosya kapa\u011f\u0131nda apa\u00e7\u0131k yaz\u0131yordu\u2026<\/p>\n

Ayn\u0131 NATO\u2019nun T\u00fcrk\u00e7eyi \u00e7ok iyi konu\u015fan bir yarbay ve bir albay\u0131; 1. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, yani 1960 \u2018lardan 30 y\u0131l sonra 1991, Dahran\u2019daki Amerikan \u00fcss\u00fcnde G\u00fcneri Civao\u011flu\u2019na duvardaki bir haritada Irak\u2019\u0131n kuzeyi ve T\u00fcrkiye\u2019yi de i\u00e7ine alan b\u00f6lgeye elini koyarak, \u2018Burada bir K\u00fcrdistan kuraca\u011f\u0131z.\u2019 diyordu.<\/p>\n

Daha 2006\u2019n\u0131n Eyl\u00fcl ay\u0131nda Roma NATO Savunma Koleji\u2019nde Orta Do\u011fu\u2019daki son geli\u015fmeler hakk\u0131nda bir brifing veren ABD\u2019li albay\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 harita, T\u00fcrkiye\u2019den 18 ili de i\u00e7ine alan bir K\u00fcrdistan ihtiva etmiyor muydu? Bu haritay\u0131 g\u00f6ren T\u00fcrk subaylar\u0131 topluca salonu terk edip durumu Ankara\u2019ya bildirmiyor muydu? Sonra bu NATO halk\u0131n \u2018\u00c7eki\u00e7 G\u00fc\u00e7\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u0131l\u0131f alt\u0131nda PKK\u2019ya yard\u0131m ve yatakl\u0131k etmiyor muydu? Bunlar\u0131 dile getiren E\u015fref Bitlis\u2019in i\u00e7inde bulundu\u011fu helikopteri Irak\u2019\u0131n kuzeyinde d\u00fc\u015f\u00fcrmeye kalkmam\u0131\u015flar m\u0131yd\u0131? \u00c7eki\u00e7 G\u00fc\u00e7 helikopterleri Cudi ve civar\u0131nda PKK militanlar\u0131na malzeme atarken yakalanmad\u0131 m\u0131 ve \u00c7eki\u00e7 G\u00fc\u00e7 komutanlar\u0131 PKK \u00fcst y\u00f6neticileri ile toplant\u0131lar yaparken E\u015fref Bitlis taraf\u0131ndan bas\u0131lmad\u0131 m\u0131? (Ve \u00c7eki\u00e7 G\u00fcc\u00fc, b\u00f6lgeyi terk etmeye mecbur b\u0131rakan Erbakan\u2019\u0131n Refah-Yol iktidar\u0131na 28 \u015eubat tezg\u00e2h\u0131 kurulmad\u0131 m\u0131? N.G )<\/b><\/p>\n

Ve yine Richard Holbrooke: \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin Irak\u2019\u0131n kuzeyine girmesini \u00f6nlemek i\u00e7in b\u00f6lgeye NATO g\u00fcc\u00fc yerle\u015fmelidir\u2019 diyen bir raporu 2006 y\u0131l\u0131nda kaleme almam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? T\u00fcrk milletinin \u2018\u00c7uvalc\u0131 General\u2019 olarak asla unutamayaca\u011f\u0131 o u\u011fursuz hadisenin komutan\u0131 General Ray Odierno da, \u2018Irak\u2019\u0131n kuzeyine NATO g\u00fcc\u00fc\u2018 \u00e7a\u011f\u0131rmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? NATO\u2019nun BM \u015femsiyesi alt\u0131nda girdi\u011fi Irak\u2019ta bir milyon M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131 katletti\u011fi, Barzani ve \u00e7etelerine Irak\u2019\u0131n kuzeyinde T\u00fcrk tapu ve n\u00fcfus idarelerini talan ettirdi\u011fi, Mehmet\u00e7i\u011fin ba\u015f\u0131na \u00e7uval ge\u00e7irdi\u011fi; ayn\u0131 NATO askerlerinin Afganistan\u2019da her g\u00fcn onlarca M\u00fcsl\u00fcman sivilleri katledip parmak ve kulaklar\u0131ndan koleksiyonlar dizdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? Irak\u2019\u0131n kuzeyine yerle\u015fecek NATO g\u00fcc\u00fc, acaba silahlar\u0131n\u0131n namlular\u0131n\u0131 Ba\u011fdat\u2019a m\u0131, Barzani\u2019ye mi, PKK\u2019ya m\u0131 yoksa T\u00fcrkiye\u2019ye mi do\u011frultacakt\u0131?<\/p>\n

Haberiniz olsun, NATO\u2019nun Irak\u2019\u0131n kuzeyine konu\u015flanmas\u0131 da \u2018G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019\u0131 korumak ama\u00e7l\u0131d\u0131r ve \u2018G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019\u0131n\u2019 bir de Kuzeyi vard\u0131r, oras\u0131 da \u2018T\u00fcrkiye topraklar\u0131d\u0131r. 50 y\u0131ll\u0131k NATO haritalar\u0131 ortadad\u0131r. Ve T\u00fcrkiye\u2019nin hangi meselesi NATO ve BM\u2019ye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015fsa, \u2018Musul ve Kerk\u00fck\u2019 mes\u2019elesi, \u2018K\u0131br\u0131s mes\u2019elesi\u2019 gibi olmu\u015ftur; haklar\u0131m\u0131z ve topraklar\u0131m\u0131z elimizden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d[2]<\/a><\/p>\n

Sun\u2019i Sorunlar \u00dcretilmektedir.<\/b><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her \u015feyin pazarlamas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, sorunlar da pazarlan\u0131yor. Sanal sorunlar \u00fcretiliyor ve\/veya ikincil (tali) sorunlar esas sorunlarm\u0131\u015f gibi politika piyasas\u0131na s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Dikkatleri ba\u015fka noktalara toplamak, esas sorunlar\u0131 gizli tutmak, g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7evrelere ho\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcp yaranmak, kamuoyuna baz\u0131 istekleri yutturmak i\u00e7in sorun pazarlamas\u0131 yap\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylece, asl\u0131nda sorun olmayan ya da ikincil \u00f6neme sahip sorunlar, esas sorunlarm\u0131\u015f gibi g\u00fcndemi kapl\u0131yor. \u0130\u015fte suni K\u00fcrt sorunlar\u0131 da bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor.<\/p>\n

Nitekim ABD\u2019nin Irak\u2019tan asker azaltma karar\u0131 ile e\u015f zamanl\u0131 olarak K\u00fcrt sorunu (!) alevlendirildi, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli sorunu\u201d olarak yetkili a\u011f\u0131zlardan ifade edilmeye ba\u015flan\u0131ld\u0131. Emperyal g\u00fc\u00e7ler, bu b\u00f6lgede kendi g\u00fcd\u00fcmlerinde bir K\u00fcrt devleti kurmak istiyorlar. B\u00f6ylece bir ta\u015fla birka\u00e7 ku\u015f vurmu\u015f olacaklar! Yani istedikleri zaman; T\u00fcrk\u00fc, K\u00fcrd\u00fc ve Arab\u0131 birbiriyle vuru\u015fturarak; petrol\u00fcn ba\u015f\u0131nda rahatlar\u0131na bakacak ve \u0130srail\u2019in g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayacaklar!<\/p>\n

Bunu da Sevr\u2019den,  hatta \u00f6ncesinden beri saklam\u0131yorlar. Ancak tam ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrt devletini yaratmak s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Kuzey Irak\u2019\u0131 kapsayacak bir T\u00fcrk\u2013K\u00fcrt federasyonu daha ucuz ve uygun bulunuyor. \u00dclkede bunun ortam\u0131n\u0131 yaratmaya, kiral\u0131k yazar-yorumcular\u0131 eliyle \u00fcst\u00fc kapal\u0131 i\u015flemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.\u201d[3]<\/a><\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc biliyorlar ki, bu vatan tekin de\u011fil. T\u00fcrk milleti s\u0131radan bir millet de\u011fil. Potansiyel co\u011frafyas\u0131 ve manas\u0131yla aziz ve azimli bir milleti par\u00e7alamak i\u00e7in \u00e7ok sinsi ve sistemli projeler y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu millet, sadece mazlum M\u00fcsl\u00fcman milletlerin de\u011fil, mazlum H\u0131ristiyan milletlerin ve di\u011fer ezilenlerin de hakiki ve samimi bir savunucusu ve koruyucusudur. E\u011fer bu tarihsel misyonundan mahrum edilirse; s\u0131rf mazlum M\u00fcsl\u00fcmanlar de\u011fil, mazlum H\u0131ristiyanlar da, bu tarihi koruyucular\u0131ndan mahrum ve yoksun kalacakt\u0131r.<\/p>\n

\u201c<\/b>K\u00fcrt\u00e7e; Hukuk, Siyaset ve Bilim Dili Olmaya m\u00fcsait de\u011fildir.<\/b> <\/b><\/p>\n

KCK davas\u0131nda yarg\u0131lananlar, savunmalar\u0131n\u0131 K\u00fcrt\u00e7e yapmay\u0131 talep etmekteydi: \u201cBu talep samimi mi? Daha do\u011frusu \u015f\u00f6yle soral\u0131m: Talepte bulunanlar uygulayabilirler mi?<\/p>\n

\u201cBuyurunuz savunman\u0131z\u0131 K\u00fcrt\u00e7e yap\u0131n\u0131z!\u201d<\/i><\/b> dense, KCK davas\u0131nda yarg\u0131lanan yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ezici \u00e7o\u011funlu\u011fu, savunmas\u0131n\u0131 be\u015finci dakikaya varmadan T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n hukuk ve siyaset dilleri K\u00fcrt\u00e7eden \u00f6nce T\u00fcrk\u00e7edir. G\u00fcnl\u00fck basit hayat, K\u00fcrt\u00e7enin \u015fu veya bu leh\u00e7esiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir. Ancak K\u00fcrt\u00e7e, yarg\u0131lama dili olarak yetersizdir. K\u00fcrt\u00e7e olarak basit bir cinayet veya yaralama olay\u0131n\u0131 anlatabilirsiniz. Ama hukuk ve yarg\u0131 bu de\u011fil ki! Bu insanlar\u0131m\u0131z\u0131n, Ceza, Ticaret, Bor\u00e7lar, \u015eirketler vb hukuk dilini K\u00fcrt\u00e7e olarak kullanmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Siyasal g\u00f6r\u00fc\u015flerini de K\u00fcrt\u00e7e olarak dile getiremezlerdi. B\u00f6ylesine geli\u015fmi\u015f bir K\u00fcrt\u00e7e yok idi. Kald\u0131 ki, savunma yaln\u0131z konu\u015farak yap\u0131lmaz; yazacak ve mahkemeye vereceksiniz. K\u00fcrt\u00e7e yazmay\u0131 acaba K\u00fcrtlerimizin y\u00fczde ka\u00e7\u0131 bilmekteydi? Avukatlar\u0131n\u0131z\u0131n da sizin yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlamas\u0131 gerekirdi. Hatta ka\u00e7 yurtta\u015f\u0131m\u0131z K\u00fcrt\u00e7e dilek\u00e7e yazabilirdi?<\/p>\n

Diyelim yarg\u0131lanan K\u00fcrtlerimizden biri K\u00fcrt\u00e7eyi \u00e7ok iyi biliyor, hukuki ve siyasi konulara da fazla girmeden konu\u015facak. Peki di\u011fer yarg\u0131lanan arkada\u015flar\u0131 onun ne dedi\u011fini anlayabilecek miydi? Hay\u0131r,  ancak T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilirse anlayabilirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye K\u00fcrtlerinin ortak anla\u015fma dili, K\u00fcrt\u00e7e de\u011fil, T\u00fcrk\u00e7edir.<\/p>\n

\u201cVarto\u2019nun H\u00fcrriyet Mahallesi Muhtar\u0131 Niyazi Bing\u00f6l bile, \u2018Biz Varto\u2019nun di\u011fer mahallelerinden hem\u015ferilerimizle T\u00fcrk\u00e7e anla\u015fabiliyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc konu\u015ftu\u011fumuz K\u00fcrt\u00e7eler birbirini tutmuyor.\u2019<\/i><\/b> demekteydi.<\/p>\n

Tunceli Mazgirt\u2019in birbirine 10 km uzakl\u0131ktaki iki k\u00f6y\u00fcnden insanlar\u0131 bir araya getirin, bir k\u00f6y Zazaca konu\u015fur, di\u011feri K\u0131rmanci. Dilleri birbirlerini anlayamayacak kadar farkl\u0131d\u0131r ve ancak T\u00fcrk\u00e7e anla\u015fabilirlerdi.<\/p>\n

Elaz\u0131\u011f Baskil\u2019den veya Malatya Gerger den bir K\u00fcrt vatanda\u015fa sorunuz:<\/p>\n

\u2018Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n K\u00fcrt\u00e7esini anlayabilir misin?\u2019<\/p>\n

\u2018Hay\u0131r!\u2019<\/p>\n

\u2018Peki, size yak\u0131n, Tunceli\u2019nin K\u00fcrt\u00e7esini anlayabilir misin?\u2019<\/p>\n

\u2018\u00c7o\u011fu Zazaca konu\u015fur, anlamam.\u2019 diyeceklerdi.<\/p>\n

\u201c1990 y\u0131l\u0131nda Diyarbak\u0131r Cezaevi\u2019nde kald\u0131m. O zaman Cezaevi mevcudu, hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re 600\u2019e yak\u0131nd\u0131\u2026 Cezaevi\u2019nde yer yer K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fulurdu, ama ortak dil T\u00fcrk\u00e7e idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc il\u00e7e cezaevi de\u011fil, \u00e7e\u015fitli illerin K\u00fcrtleri var; T\u00fcrkler de var. Siyasi dilde ise kesinlikle T\u00fcrk\u00e7e kullan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn K\u00fcrtleri kapsayan bir K\u00fcrt\u00e7enin ni\u00e7in geli\u015fmedi\u011fi ayr\u0131 bir meseledir. Tarihsel nedenleri tart\u0131\u015f\u0131labilir. Ama zaman\u0131 geriye d\u00f6nd\u00fcremezsiniz. K\u00fcrt\u00e7enin herhangi bir leh\u00e7esinin yarg\u0131lama, e\u011fitim, ekonomi, bilim ve \u00e7a\u011fda\u015f k\u00fclt\u00fcr i\u00e7in yetersiz olmas\u0131n\u0131n nedenleri de bellidir. K\u00fcrt\u00e7e elbette isteyene \u00f6\u011fretilebilir; ara\u015ft\u0131r\u0131labilir; geli\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00e7aba y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir. Ama bir ger\u00e7ek var: K\u00fcrt\u00e7eyle \u00e7a\u011fda\u015f hayata cevap veren e\u011fitim ve yarg\u0131 yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. E\u011fer yap\u0131labilseydi, Bekaa\u2019da yap\u0131l\u0131rd\u0131, oysa oradaki ortak dil yine T\u00fcrk\u00e7e idi.<\/p>\n

K\u00fcrtleri ve K\u00fcrt\u00e7eyi istismar eden Amerikal\u0131 ve Avrupal\u0131, soyut olarak \u2018Ana dille e\u011fitim\u2019 diye tutturuyor. Bat\u0131 g\u00fcd\u00fcm\u00fcndeki K\u00fcrt \u00f6rg\u00fctlerinin de b\u00f6yle talepleri g\u00f6zleniyor. Bu, bir m\u0131z\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kt\u0131r. Kendilerinin de uygulamad\u0131\u011f\u0131 ve uygulamayaca\u011f\u0131 bir talebi, s\u00fcrekli g\u00fcndemde tutuyor ve \u2018Zemheri ay\u0131nda ahl\u00e2t a\u011fac\u0131ndan kiraz isterim\u2019 demeye benziyor. Oysa, Hukuk dili olarak geli\u015fmi\u015f bir K\u00fcrt\u00e7emiz yok. K\u00fcrt\u00e7e savunma yapabilecek K\u00fcrd\u00fcm\u00fcz ve avukat\u0131m\u0131z yok. Yap\u0131lacak K\u00fcrt\u00e7e savunmalar\u0131 b\u0131rakal\u0131m b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131, b\u00fct\u00fcn K\u00fcrtlerin anlamas\u0131 bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.[4]<\/a><\/p>\n

\n

Ana Dil Nedir? Ne De\u011fildir?<\/b><\/p>\n

Deniyor ki, \u2018TC, K\u00fcrt\u00e7e yarg\u0131lama ve K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim yapmaya izin vermelidir!\u201d<\/i><\/b> Peki, Bekaa\u2019da e\u011fitimi ve yarg\u0131lamay\u0131 T\u00fcrk\u00e7e yapt\u0131ran da TC miydi? \u201cSamimi ve d\u00fcr\u00fcst olal\u0131m. Bekaa\u2019y\u0131 da g\u00f6r\u00fcp ya\u015fayanlar s\u00f6yl\u00fcyor: Abdullah \u00d6calan da s\u0131k s\u0131k belirtir, PKK\u2019nin Bekaa kamp\u0131nda e\u011fitim ve yarg\u0131lama dili K\u00fcrt\u00e7e de\u011fil, T\u00fcrk\u00e7edir.    \u201cBekaa kamp\u0131n\u0131n mevcudu 600 ki\u015fiydi. Bu kadar az say\u0131da insan aras\u0131ndaki ortak dil bile K\u00fcrt\u00e7e olam\u0131yorsa, milyonlarca K\u00fcrd\u00fcn yarg\u0131lama ve e\u011fitim dili nas\u0131l K\u00fcrt\u00e7e olabilirdi?<\/p>\n

PKK Kongrelerine kat\u0131lanlar\u0131n say\u0131s\u0131, yay\u0131n organlar\u0131na g\u00f6re, y\u00fcz delegeyi ge\u00e7mezdi. PKK\u2019nin Ba\u015fkanl\u0131k Konseyi ise, 10 ki\u015finin alt\u0131ndad\u0131r. Oralarda da konu\u015fmalar\u0131n T\u00fcrk\u00e7e yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ekti.<\/p>\n

Meclis\u2019teki BDP Grubu 20 milletvekilinden ibaretti. K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim dili olsun diyorlar. \u00d6nce BDP TBMM Grup Toplant\u0131s\u0131n\u0131 K\u00fcrt\u00e7e yaps\u0131n da g\u00f6relim, ama beceremezlerdi. Etnik anlamda T\u00fcrk olanlar\u0131 bir kenara b\u0131rakal\u0131m, BDP\u2019nin K\u00fcrt milletvekilleri i\u00e7inde de K\u00fcrt\u00e7eyi bilmeyen veya az bilenler vard\u0131. Bilenlerin de dilleri farkl\u0131yd\u0131, anla\u015fmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/p>\n

Bekaa\u2019y\u0131 ziyaret edenlere \u00d6calan \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti:<\/b><\/p>\n

\u2018T\u00fcrk\u00e7e meram\u0131m\u0131 daha iyi dile getirece\u011fime inanc\u0131m tamd\u0131r. (\u2026) Haliyle T\u00fcrk\u00e7emiz kuvvetlidir. Ben tamamen T\u00fcrk\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcnme ve eylem g\u00fcc\u00fcm\u00fc geli\u015ftiriyorum. K\u00fcrt\u00e7e ise ikinci planda kalan eylem ve d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Hatta \u015funu s\u00f6yleyebilirim; birinci zarf T\u00fcrk\u00e7e, ikinci zarf K\u00fcrt\u00e7edir\u2026\u2019 \u2018G\u00f6r\u00fcyorsunuz beni, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle T\u00fcrk\u00e7e sistemiyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u2026 Ki\u015fisel planda T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde ya\u015famak benim i\u00e7in kolayl\u0131k sa\u011flar. Ben ya\u015fam\u0131m\u0131 daha \u00e7ok K\u00fcrt\u00e7eyle de\u011fil, T\u00fcrk\u00e7eyle g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorum. K\u00fcrt\u00e7eyle belki de \u00e7ok zor olacak.\u2019<\/i><\/b><\/p>\n

Abdullah \u00d6calan, yaln\u0131z bize de\u011fil, di\u011fer gazetecilere de, \u2018Ne K\u00fcrt\u00e7esi ben r\u00fcyam\u0131 bile T\u00fcrk\u00e7e g\u00f6r\u00fcyorum\u2019<\/i><\/b> demi\u015fti.<\/p>\n

\u0130\u015fte size yeni bir ana dil tan\u0131m\u0131! Ana dil, r\u00fcyada konu\u015ftu\u011funuz dildir.<\/b><\/p>\n

Televizyon programc\u0131s\u0131 olsam, Varto\u2019nun Alevi ve S\u00fcnni mahallelerinden yurtta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve a\u00e7\u0131k oturum yapar\u0131m. Bakal\u0131m Vartolu K\u00fcrtlerimiz hangi dille anla\u015facaklar. B\u00fct\u00fcn televizyonlara \u00f6neriyorum, BDP Genel Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131 ve milletvekillerinden kura \u00e7ekerek d\u00f6rd\u00fcn\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n\u0131z, bir a\u00e7\u0131k oturum d\u00fczenleyiniz. Ancak a\u00e7\u0131k oturumun dili K\u00fcrt\u00e7e olsun. Be\u015f on dakika i\u00e7inde T\u00fcrk\u00e7eye d\u00f6neceklerdir. (Kald\u0131 ki,) Anadil, anam\u0131z\u0131n memesinden emdi\u011fimiz dil de\u011fildir; anadil en iyi bildi\u011fimiz, en iyi anla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z dildir. K\u00fcrtlerimizin y\u00fczde 95\u2019inin en iyi bildi\u011fi ve en kolay anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve kendisini geli\u015ftirebilece\u011fi, \u00e7a\u011fda\u015f ileti\u015fim ve \u00f6\u011frenim ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilece\u011fi dil, T\u00fcrk\u00e7edir. T\u00fcrk\u00e7e yaln\u0131z b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar\u0131m\u0131z aras\u0131nda de\u011fil, de\u011fi\u015fik y\u00f6relerden K\u00fcrt k\u00f6kenli yurtta\u015flar\u0131m\u0131z aras\u0131ndaki anla\u015fma arac\u0131d\u0131r\u2026 \u201cABD ve AB emperyalistlerinin keyfi i\u00e7in, toplumlar\u0131 olmayacak taleplerle kand\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc ve nereye kadar? Toplumlar\u0131n zihin tutulmalar\u0131 ge\u00e7icidir. Tarihsel s\u00fcre\u00e7ler b\u00f6ylesi zorlamalar\u0131 uzun s\u00fcre ta\u015f\u0131maz.\u201d[5]<\/b><\/a> <\/i><\/b><\/p>\n

Orta-Do\u011fu\u2019nun de\u011fi\u015fik y\u00f6relerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan K\u00fcrt ad\u0131 verilen topluluklar\u0131n konu\u015ftuklar\u0131 dile al\u0131\u015fagelindi\u011fi \u00fczere K\u00fcrt\u00e7e denmektedir. Bu tan\u0131mlama ile adeta b\u00fct\u00fcn K\u00fcrt ad\u0131 verilen topluluklar\u0131n ortak bir k\u00fclt\u00fcr unsuru olabilecek bir K\u00fcrt\u00e7e akla gelmektedir. Ancak ger\u00e7ek bu de\u011fildir. B\u00f6lgede ne kadar K\u00fcrt ad\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan topluluk varsa bir o kadar da farkl\u0131 K\u00fcrt\u00e7e vard\u0131r demek yerindedir. K\u00fcrt konusunda en \u00f6nemli kaynak konumunda olan \u201c\u015eerefname\u201d<\/b> bile K\u00fcrt denilen topluluklar\u0131 konu\u015ftuklar\u0131 diyalektlere g\u00f6re d\u00f6rt ana gruba ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r: Kurman\u00e7, Lor, Kelhur, Goran.[6]<\/a><\/p>\n

Evliya \u00c7elebi on alt\u0131 kadar ayr\u0131 K\u00fcrtce diyalektlerden s\u00f6z edip bunlar aras\u0131ndaki anla\u015famamazl\u0131\u011f\u0131 \u2018birbirlerine elfazlar\u0131 ve leh\u00e7ei mahsusalar\u0131 mugayirdir, kim nicesi birbirlerinin kelimatlar\u0131n terc\u00fcman ile anlarlar.\u2019 ifadesi ile net bir \u015fekilde belirtmektedir.[7]<\/a> Evliya \u00c7elebi\u2019nin \u00fc\u00e7y\u00fcz y\u0131l kadar \u00f6nce ortaya koydu\u011fu bu ger\u00e7e\u011fi, kendisini a\u00e7\u0131k\u00e7a Pank\u00fcrdist olarak ilan eden Mehrdad R. \u0130zady; \u2018\u0130ran\u2019daki Kirman\u015fahl\u0131 bir K\u00fcrd\u2019\u00fcn, Irak\u2019taki Erbil\u2019li, Suriye\u2019deki Afrin\u2019li veya T\u00fcrkiye\u2019deki Diyarbak\u0131rl\u0131 bir ba\u015fka K\u00fcrd ile anla\u015fmas\u0131 i\u00e7in, basit bir selamla\u015fmadan sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir dili kullanmas\u0131 gerekmektedir\u2026\u2019<\/i><\/b>[8]<\/a> \u015feklinde kabullenmi\u015ftir.\u201d[9]<\/a><\/p>\n

Anadili Talebinin Temelsizli\u011fi!<\/b><\/p>\n

\u00d6nceki g\u00fcn K\u00fcrt k\u00f6kenli bir ayd\u0131nla sohbet ederken \u00e7ok ilgin\u00e7 bir \u015fey s\u00f6yledi: \u201cK\u00fcrtlerin anadili konu\u015fma talebi art\u0131k do\u011fru bir talep de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt\u00e7e art\u0131k anadili de\u011fil nene dili olmu\u015f vaziyettedir\u201d <\/i><\/b>\u201cNene\u201d derken  \u201cnine\u201dyi, \u201cb\u00fcy\u00fckanne\u201dyi kastediyordu.<\/p>\n

\u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc\u201d dedi, \u201cArt\u0131k anneler de \u00e7ocuklar da K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fmuyordu, konu\u015fanlarda birbirlerini anlam\u0131yordu. B\u00f6lgedeki e\u011fitim olanaklar\u0131n\u0131n artmas\u0131yla ve \u00f6zellikle de \u00f6zel televizyonlar\u0131n b\u00f6lgede rahat\u00e7a izlenebilir olmas\u0131yla birlikte  \u201cK\u00fcrt co\u011frafyas\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan G\u00fcneydo\u011fu ve Do\u011fu Anadolu\u2019da, ge\u00e7mi\u015fteki s\u00f6ylemlerin art\u0131k ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

\u201cEskiden  \u2018T\u00fcrk\u00e7e bilmiyorum. K\u00fcrt\u00e7e biliyorum\u2019 demek do\u011fruydu. \u201cBize bir dili dayatamazs\u0131n\u0131z\u201d demenin hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 bulunurdu. Ama art\u0131k \u00f6yle de\u011fil, dayatma falan yoktu. T\u00fcrk\u00e7e k\u00fclt\u00fcrel olarak b\u00f6lgeye girmi\u015f ve egemen olmu\u015ftu. Devlet zoruyla de\u011fil, televizyonlarla, yay\u0131nlarla, Anadolu co\u011frafyas\u0131n\u0131n dili T\u00fcrk\u00e7e olmu\u015ftu. Bug\u00fcn art\u0131k anneler de, \u00e7ocuklar da T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi K\u00fcrt\u00e7e\u2019den iyi konu\u015fuyordu.\u201d<\/i><\/b><\/p>\n

Bu tespit beni \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. Biraz daha de\u015ftim.<\/p>\n

\u201cBug\u00fcn art\u0131k K\u00fcrt\u00e7e anadili de\u011fil, nene dili oldu. \u0130ki ku\u015fak \u00f6ncesi konu\u015furdu. Yeni nesiller art\u0131k K\u00fcrt\u00e7e bilmiyor, \u00f6\u011frenmiyor, \u00f6\u011frenme ihtiyac\u0131 hissetmiyordu. Bak PKK\u2019n\u0131n televizyonunda bile T\u00fcrk\u00e7e program say\u0131s\u0131, K\u00fcrt\u00e7e program say\u0131s\u0131n\u0131 ge\u00e7iyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha geni\u015f kitleye hitap ediyor.\u201d\u2026<\/i><\/b>diyordu.<\/p>\n

\u201cB\u00f6yle giderse, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemlerde b\u00f6l\u00fcnme tehdidi ve arzusu, T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015fka b\u00f6lgelerinden gelebilir.\u201d[10]<\/b><\/a> <\/b><\/p>\n<\/p><\/div>\n

(Nitekim) Messoud Fany, K\u00fcrt\u00e7e konusunda \u015fu tespitlerde bulunmaktad\u0131r: \u201cK\u00fcrt dili de, K\u00fcrt halk\u0131 gibi, T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin \u00f6zellikle Osmanl\u0131 T\u00fcrk\u00e7esi\u2019nin ilk s\u0131ray\u0131 te\u015fkil etti\u011fi bir kar\u0131\u015f\u0131m arz etmektedir\u2026 K\u00fcrt\u00e7e grameri \u00e7ok basit olup, Fars\u00e7a gramere benzemektedir. Bununla birlikte her iki dil aras\u0131nda lexicologique (s\u00f6zl\u00fck bilgisi), syntaxique (s\u00f6z dizimi) ve morphologique (\u015fekil bilgisi) bak\u0131mlar\u0131ndan bir\u00e7ok farkl\u0131l\u0131klar olup, K\u00fcrt\u00e7e telaffuzlar \u00e7ok sert ve Fars\u00e7a\u2019dan daha az ahenklidir. K\u00fcrt\u00e7e bir g\u00f6\u00e7ebe dili s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015famam\u0131\u015f, bunun yan\u0131nda az\u00e7ok biri di\u011ferinden farkl\u0131 bir\u00e7ok leh\u00e7e meydana gelmi\u015ftir. \u00d6zellikle K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019da K\u00fcrtler \u015fivelerini hep T\u00fcrk\u00e7e kelimelerle zenginle\u015ftirmi\u015flerdir\u2026 K\u00fcrt\u00e7e bug\u00fcn halk\u0131n\u0131n etnik karakteri kadar \u00e7e\u015fitlilik arzeden \u00f6zelliklere sahiptir.\u201d[11]<\/a><\/p>\n

M. Fany\u2019yi do\u011frulayan bir kabullenme de Mehrdad R. \u0130zady\u2019den gelmektedir: \u201cStandart K\u00fcrt dili yarat\u0131lmak i\u00e7in gerekli devlet mekanizmas\u0131ndan yoksun olan ve standart milli bir dil yaratma \u00e7abalar\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131z olan K\u00fcrtler, \u00e7ok say\u0131da diyalekt konu\u015fmaya devam etmektedirler.[12]<\/a> A. M. Menta\u015fa\u015fvili de leh\u00e7e, \u015five ve a\u011f\u0131zlardaki farkl\u0131l\u0131\u011fa dikkat \u00e7ekerek ortak bir edebiyat dilinin kurulmas\u0131n\u0131n imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir.[13]<\/a><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki birtak\u0131m politik \u00e7abalar  \u201dK\u00fcrt\u00e7e\u201d  ad\u0131 alt\u0131nda, s\u0131n\u0131rlar\u0131 T\u00fcrkiye\u2013\u0130ran\u2013Irak ve Suriye\u2019de geni\u015f bir b\u00f6lgeyi ihtiva eden topraklar \u00fczerinde ya\u015fayan konglemera \u00f6zelli\u011findeki topluluklar\u0131 bir millet haline getirme amac\u0131yla, bu topluluklar\u0131n ortakla\u015fa konu\u015fabildikleri, yazabildikleri, anlayabildikleri bir dil yaratma gayretlerinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Maalesef TRT \u015ee\u015f bile bu sinsi hedefe hizmet etmektedir. Minorsky, B. Nikitine, Messoud Fany, Hassan Arfa, Martinus von Bruinessen vb. konuyla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan bilim adamlar\u0131n\u0131n ortaya koyduklar\u0131 ger\u00e7ekler bu politikalara ters d\u00fc\u015fmektedir. \u201cTek bir K\u00fcrt\u00e7e\u201d gayretlerine ra\u011fmen b\u00f6lgede g\u00f6r\u00fclen \u00e7ok say\u0131da diyalektler i\u00e7inde en \u00f6nemlilerini \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir:<\/b><\/p>\n

1.K\u0131rman\u00e7i veya Kurmanci (T\u00fcrkiye)<\/p>\n

2.Zazaca veya D\u0131mli (T\u00fcrkiye)<\/p>\n

3.Sorani (\u0130ran ve Irak)<\/p>\n

4.Gorani (\u0130ran)<\/p>\n

5.Badinani (Irak)<\/p>\n

Yukar\u0131da zikredilen diyalektlerin her biri kendi i\u00e7lerinde yeniden daha k\u00fc\u00e7\u00fck konu\u015fma gruplar\u0131na ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bir k\u00f6yde konu\u015fulan diyalekt ile kom\u015fu k\u00f6yde konu\u015fulan diyalekt aras\u0131nda \u00e7o\u011fu defa farkl\u0131d\u0131r. B\u00f6lgenin co\u011frafi \u015fartlar\u0131, konu\u015fma \u00e7e\u015fitlerini birbirlerinden b\u00fcy\u00fck ayr\u0131l\u0131klar g\u00f6steren bir bi\u00e7imde ayr\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Her bir konu\u015fma \u00e7e\u015fidi fonetik ve morfolojik bak\u0131mdan ancak kendi i\u00e7lerinde ortak noktalar ihtiva eden diyalektler grubu olu\u015fturmaktad\u0131r. Her birinin sadece, bir b\u00f6lgede veya kom\u015fu b\u00f6lgelerde \u00e7ok dar bir alanda kendi i\u00e7inde anla\u015fabildi\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Y\u00f6re halk\u0131n\u0131n itiraf ettikleri!<\/b><\/p>\n

\u201cBurada P\u00fcl\u00fcm\u00fcr, Naz\u0131miye, Ovac\u0131k, Hozat, merkez, k\u0131smen Mazgirt, Zazaca konu\u015fur. Biz buna K\u0131rman\u00e7 \/ K\u0131rman\u00e7ki deriz. K\u00fcrt\u00e7eye ise Kurman\u00e7 \/ Kurman\u00e7i tabir ederiz. K\u0131rman\u00e7\u2019\u0131 Dersim d\u0131\u015f\u0131nda Erzurum A\u015fkale ve H\u0131n\u0131s, Mu\u015f Varto, Erzincan, Sivas Zara ve Divri\u011fi konu\u015fmaktad\u0131r.\u201d K\u0131rman\u00e7\u2019\u0131n bir ad\u0131 da; D\u0131m\u0131lki olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Bing\u00f6l\u2019\u00fcn  % 90\u2019\u0131, Elaz\u0131\u011f\u2019\u0131n Palu, Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n Ergani, Dicle, \u00c7\u00fcng\u00fc\u015f, \u00c7ermik, Hani il\u00e7eleri a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Zazacad\u0131r. Yaln\u0131z, bunlar ile Dersim Zazacas\u0131 aras\u0131nda a\u011f\u0131z fark\u0131 vard\u0131r;  % 90\u2019\u0131n\u0131 anlar\u0131z. Ama Kurman\u00e7\u2019\u0131 (K\u00fcrt\u00e7eyi) % 80 anlam\u0131yoruz.\u201d<\/p>\n

Yusuf Cengiz anlat\u0131yor: \u201cBu y\u0131l Tunceli \u00dcniversitesi\u2019nde talep \u00fczerine birer saatlik Zazaca ve K\u00fcrt\u00e7e se\u00e7imlik ders kondu. Baz\u0131 K\u00fcrt \u00f6\u011frenciler, \u2018Zazaca, K\u00fcrt\u00e7enin bir leh\u00e7esi; bizi b\u00f6lemezsiniz\u2019 diye bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapt\u0131.\u201d Ayn\u0131 \u015feyi Boztu\u011f da s\u00f6yleyecek: \u201cBaz\u0131 \u00f6\u011frenciler \u2018Zazaca diye dil yoktur!\u2019 diye protesto ettiler.\u201d\u2026<\/p>\n

12 May\u0131s 2010 tarihli G\u00fcndem gazetesinde Demokratik Yurtsever Gen\u00e7lik\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131: \u201cK\u00fcrt\u00e7e bir dildir ve onun Kurman\u00e7a, Soranca, Goranca ve Zazaca olmak \u00fczere ana 4 leh\u00e7esi bulunmaktad\u0131r\u2026\u201c\u2026<\/p>\n

(K\u00fcrdoloji konusunda \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olan) Martin van Bruinessen dahi: \u201cGramerleri benziyor ama Zazaca K\u00fcrt\u00e7eden farkl\u0131d\u0131r. Ermenice, Zazaca, K\u00fcrt\u00e7e burada beraber geli\u015fti. Dersimliler bu \u00fc\u00e7 dili konu\u015fanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerdi; birbirlerini etkilediler\u2026\u201d demektedir.<\/p>\n

\u00d6zetle, ana diller tabii seyrinde b\u0131rak\u0131lmal\u0131, sun\u2019i \/ yapay m\u00fcdahalelerden ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar birer realite olup, bizim ger\u00e7eklerimizdir. Tarihten bug\u00fcnlere nas\u0131l gelmi\u015flerse, gelece\u011fe de ayn\u0131 \u015fekilde gidecekleri muhakkakt\u0131r. Mahalli dilleri resmi m\u00fcdahalelerle tabii mecralar\u0131ndan \u00e7\u0131kartarak; onlar\u0131 Resmi ve m\u00fc\u015fterek dilimiz T\u00fcrk\u00e7eye ortak olacak bir d\u00fczeye getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak; T\u00fcrkiye\u2019nin temellerine dinamit yerle\u015ftirmekten farks\u0131zd\u0131r. Zira bir milletin olu\u015fmas\u0131ndaki har\u00e7ta en b\u00fcy\u00fck pay; inan\u00e7 ve ama\u00e7 birli\u011finden sonra, orta direk konumundaki m\u00fc\u015fterek dil olmaktad\u0131r. Nas\u0131l ki orta dire\u011fi y\u0131k\u0131lan bir \u00e7ad\u0131r \u00e7\u00f6kmeye mahk\u00fbmsa, m\u00fc\u015fterek dili zay\u0131flayan bir millet de haliyle par\u00e7alan\u0131p da\u011f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrk Bir Irk De\u011fil, Millettir!<\/b><\/p>\n

\u0130nsan\u0131n milliyetini; ortak inan\u00e7 ve ama\u00e7 de\u011ferlerinden sonra konu\u015ftu\u011fu dil tayin eder. K\u00f6keni ne olursa olsun, o kimse konu\u015ftu\u011fu dilin ait oldu\u011fu millet ismiyle an\u0131l\u0131r. Yani m\u00fc\u015fterek dilin sahibi olan millet ad\u0131yla vas\u0131flan\u0131r. Yoksa bu verilen s\u0131fat onun kavmini ink\u00e2r manas\u0131 ta\u015f\u0131maz ve ta\u015f\u0131mamal\u0131d\u0131r. Keza mensup oldu\u011fu kavmin dilini de reddetmekte elbette yanl\u0131\u015ft\u0131r ve haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Ancak millet olu\u015fun kendisine kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fterek vasf\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan birisinin de ortak dil oldu\u011fu asla unutulmamal\u0131d\u0131r. <\/b><\/p>\n

\u0130\u015fte, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de tek bir millet vard\u0131r\u201d derken, ortak inan\u00e7 ve ama\u00e7 birli\u011fi yan\u0131nda herkesin m\u00fc\u015fterek dil olarak T\u00fcrk\u00e7eyi bilip konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 kastediyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc millet do\u011fu\u015ftan ziyade bir olu\u015fumdur. Yani, bir kimse aslen T\u00fcrk olmasa da, T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyorsa, ayn\u0131 milli ve manevi de\u011ferleri sahipleniyorsa o, T\u00fcrk milletinden say\u0131l\u0131r. Ama maalesef K\u00fcrt k\u00f6kenli M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131m\u0131z\u0131n davas\u0131n\u0131 g\u00fctt\u00fcklerini iddia edenler, bir ka\u015f\u0131k suda f\u0131rt\u0131na koparmaktad\u0131r. \u00d6zellikle, madde ve manada kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z karde\u015flerimiz,  \u201cAna dilde e\u011fitim!\u201d  yaftas\u0131yla; zamanla ayr\u0131\u015fmayla sonu\u00e7lanacak ve hatta belki de b\u00f6l\u00fcnmeye yol a\u00e7acak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir mecraya ve tehlikeli bir maceraya k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmaktad\u0131r.<\/b><\/p>\n

En az bin y\u0131l\u0131 geride b\u0131rakarak, millet olmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f olan T\u00fcrkleri, K\u00fcrtleri ve ba\u015fka k\u00f6kenleri, bin y\u0131l \u00f6ncesine d\u00f6nd\u00fcrme gayreti, onlar\u0131 \u00e7a\u011flar\u0131n gerisine \u00e7ekmek anlam\u0131 ta\u015f\u0131r. \u015ea\u015far\u0131m ben onlar\u0131n ak\u0131ls\u0131z akl\u0131na! \u00c7\u00fcnk\u00fc nehri tersine ak\u0131tmak isteyenlerin belli ki, ak\u0131llar\u0131ndan zoru vard\u0131r!<\/b><\/p>\n

Bireysel hak, hakt\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de hemen herkes bu haklara sahip k\u0131l\u0131nmal\u0131d\u0131r. Eksikler varsa onlar da olanaklar nispetinde tamamlanmal\u0131d\u0131r. Fakat resmi haklar devletin tasarrufundad\u0131r. Devleti ayakta tutacak ve milli birli\u011fimizi koruyacak unsurlara hep birlikte sahip \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu devlet y\u0131k\u0131l\u0131rsa, T\u00fcrkler kadar K\u00fcrtler de bu enkaz\u0131n alt\u0131nda kalacak, pi\u015fman ve peri\u015fan olacaklard\u0131r.[14]<\/b><\/a> <\/b> <\/b><\/p>\n

<\/b><\/p>\n

<\/b><\/p>\n

<\/b><\/p>\n

<\/b><\/p>\n


<\/p>\n
\n
\n

[1]<\/a> (Bak: wikipedi S\u00f6zl\u00fck)<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[2]<\/a> Hasan Demir, Yeni\u00e7a\u011f, 6 Ekim 2010, s.6<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[3]<\/a> \u00d6ztin Akg\u00fc\u00e7, 17 Ekim 2010<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[4]<\/a> Ayd\u0131nl\u0131k, 24 Ekim 2010, s.4-5<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[5]<\/a> www.doguperincek.info\u2019dan<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[6]<\/a> \u015eeref Han, \u015eerefname, s.22<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[7]<\/a> Evliya \u00c7elebi Seyahatnamesi, C. IV., Varak: 219 a.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[8]<\/a> Mehrdad R. \u0130zady. A Concise Handbook, s. 186.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[9]<\/a> Her Y\u00f6n\u00fcyle K\u00fcrt Dosyas\u0131, Prof. Dr. Abdulhaluk M. \u00c7ay, Geni\u015fletilmi\u015f 8. Bask\u0131 \u0130stanbul \u2013 Temmuz 2010, s. 168,170<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[10]<\/a> Fatih Altayl\u0131, Haber T\u00fcrk, 24 Ekim 2010, s17<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[11]<\/a> Messoud Fany, La Nation Kurde\u2026,s. 85 \u2013 86.<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[12]<\/a> A Concise Handbook The Kurds, p. 167<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[13]<\/a> Bk. D\u00fcnden Bug\u00fcne K\u00fcrtler, \u00c7ev. Ay\u015fe Hac\u0131hasano\u011flu, \u0130stanbul 2004, s.82<\/p>\n<\/p><\/div>\n

\n

[14]<\/a> (Muhsin Bozkurt-Gebze)<\/p>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sn. Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn, \u015fike ve \u015faibe kokular\u0131 sezdi\u011fimiz Diyarbak\u0131r ziyaretinde, MGK\u2019ya ve milli duyarl\u0131 halk\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 r\u00fc\u015fveti kelam cinsinden ve gayet c\u0131l\u0131z bir sesle \u201cResmi dilimiz T\u00fcrk\u00e7edir,\u201d demesine ra\u011fmen; di\u011fer b\u00fct\u00fcn eylem ve s\u00f6ylemleriyle sivil PKK olan BDP\u2019yi ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcleri cesaretlendirip sevindirecek tav\u0131rlar sergilemesi, hayret ve endi\u015feyle izlenmi\u015fti. Bilderberg\u2019ci mason Mesut Y\u0131lmaz\u2019\u0131n: \u201cAB\u2019nin yolu Diyarbak\u0131r\u2019dan […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[120],"tags":[],"class_list":["post-1956","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-subat-2011"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1956"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1956\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}