{"id":20540,"date":"2024-06-30T16:13:30","date_gmt":"2024-06-30T13:13:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/?p=20540"},"modified":"2024-10-20T21:46:59","modified_gmt":"2024-10-20T18:46:59","slug":"yasam-icin-ozel-tasarlanmis-karbon-elementi-bir-mucizedir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2024\/temmuz-2024\/yasam-icin-ozel-tasarlanmis-karbon-elementi-bir-mucizedir-2\/","title":{"rendered":"YA\u015eAM \u0130\u00c7\u0130N \u00d6ZEL TASARLANMI\u015e \u201cKARBON\u201d ELEMENT\u0130 B\u0130R MUC\u0130ZED\u0130R!"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

YA\u015eAM \u0130\u00c7\u0130N \u00d6ZEL TASARLANMI\u015e
\n\u201cKARBON\u201d ELEMENT\u0130 B\u0130R MUC\u0130ZED\u0130R!\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z evrenin zerrelerden k\u00fcrrelere t\u00fcm fiziksel dengeleri bizim ya\u015fam\u0131m\u0131z i\u00e7in \u00f6zel olarak ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Evrenin genel d\u00fczeninin, D\u00fcnyam\u0131z\u0131n bu evren i\u00e7indeki yerinin, yerk\u00fcrenin fiziksel \u00f6zelliklerinin, havan\u0131n, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ve suyun, tam olarak bizim ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz \u00f6zelliklere sahip olmalar\u0131 birer yarat\u0131l\u0131\u015f harikas\u0131d\u0131r. Ancak bir de t\u00fcm bunlar\u0131n \u00f6tesinde, sahip oldu\u011fumuz bedenimizi olu\u015fturan elementleri de incelememiz laz\u0131md\u0131r. Elimizi, g\u00f6zlerimizi, sa\u00e7\u0131m\u0131z\u0131, ci\u011ferlerimizi olu\u015fturan ya da bize besin sa\u011flayan t\u00fcm canl\u0131lar\u0131, bitkileri, hayvanlar\u0131, a\u011fa\u00e7lar\u0131, ku\u015flar\u0131 olu\u015fturan elementler de, \u00f6zel yarat\u0131lm\u0131\u015f yap\u0131 ta\u015flar\u0131d\u0131r. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sayg\u0131n fizik\u00e7i Robert E. D. Clark’\u0131n: “Yarat\u0131c\u0131, ya\u015fam\u0131n in\u015fas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmak \u00fczere \u00f6zel par\u00e7alar yaratm\u0131\u015ft\u0131r”<\/em> \u015feklindeki s\u00f6z\u00fcyle ifade etti\u011fi gibi, Allah\u2019\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yap\u0131 ta\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6zel ve \u00fcst\u00fcn birer tasar\u0131mla var etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130\u015fte bu yap\u0131 ta\u015flar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlisi ise, \u201c<\/strong>karbon\u201d<\/em><\/strong> olmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>

Karbondaki Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Tasar\u0131m Bir Yarat\u0131l\u0131\u015f San\u2019at\u0131d\u0131r!<\/strong><\/p>

Periyodik tabloda alt\u0131nc\u0131 s\u0131ray\u0131 i\u015fgal eden karbonun, \u2018k\u0131rm\u0131z\u0131 dev\u2019<\/em> ad\u0131 verilen b\u00fcy\u00fck y\u0131ld\u0131zlar\u0131n i\u00e7inde ne denli ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir s\u00fcre\u00e7 sonucunda \u00fcretildi\u011fi bilimsel olarak ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Karbonun bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc olu\u015fumunu ke\u015ffeden Fred Hoyle: “Fizik kanunlar\u0131n\u0131n, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri sonu\u00e7lara bak\u0131l\u0131rsa, bunlar bilin\u00e7li olarak yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r”<\/em> itiraf\u0131nda bulunmu\u015flard\u0131r. <\/strong>Karbonu inceledi\u011fimizde bu atomun sadece olu\u015fumunun de\u011fil, kimyasal \u00f6zelliklerinin de bilin\u00e7li olarak d\u00fczenlendi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/strong><\/p>

Karbon do\u011fada saf olarak iki ayr\u0131 formda bulunur; <\/strong>grafit<\/em><\/strong> ya da <\/strong>elmas<\/em><\/strong> olarak. Ama yapt\u0131\u011f\u0131 bile\u015fikler ortaya \u00e7ok farkl\u0131 maddeler \u00e7\u0131kar\u0131r. H\u00fccre zar\u0131ndan a\u011fa\u00e7 kabu\u011funa, g\u00f6z merce\u011finden bir geyi\u011fin boynuzlar\u0131na, yumurta beyaz\u0131ndan y\u0131lan zehrine kadar son derece farkl\u0131 organik yap\u0131lar\u0131n hepsi, karbon temelli bile\u015fiklerden olu\u015fmaktad\u0131r. Karbon; hidrojen, oksijen ve azot atomlar\u0131yla \u00e7ok farkl\u0131 geometrik \u015fekil ve s\u0131ralamalarda birle\u015ferek, son derece farkl\u0131 maddeler meydana \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Karbon bile\u015fiklerinin baz\u0131lar\u0131 sadece birka\u00e7 atomdan olu\u015furken, baz\u0131lar\u0131nda binlerce hatta milyonlarca atom vard\u0131r. Sadece karbon atomlar\u0131 bu denli uzun ve kal\u0131c\u0131 bile\u015fikler olu\u015fturabilecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. David Burnie’nin Life<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda belirtildi\u011fi gibi, “Karbon, \u00e7ok ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir element konumundad\u0131r… Karbon ve onun bu ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 \u00f6zellikleri olmasayd\u0131, D\u00fcnya’da ya\u015fam olmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131.”<\/em><\/strong><\/p>

Evet, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n karbon yerine bir ba\u015fka elemente dayanmas\u0131 ise, fiziksel ve kimyasal \u00f6zellikler nedeniyle, imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bir zamanlar karbona alternatif olarak ortaya at\u0131lan silikonun<\/em> ge\u00e7ersiz bir aday oldu\u011fu ise anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Sidgwick\u2019e g\u00f6re: “Ya\u015fam\u0131n temeli olarak, silikonun karbonun yerini alaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnya d\u00fc\u015f\u00fcncesinin imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fundan art\u0131k emin olacak kadar bilgiye sahip durumday\u0131z.”<\/em><\/strong><\/p>

\u201cKovalent Ba\u011flar\u201d Harikas\u0131!<\/strong><\/p>

Karbon, organik bile\u015fikleri olu\u015fturmak \u00fczere ba\u015fka atomlarla birle\u015fti\u011finde, atomlar aras\u0131nda kurulan ba\u011fa “kovalent ba\u011f” ad\u0131 tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kovalent ba\u011f, iki atomun elektronlar\u0131n\u0131 payla\u015fmalar\u0131 ile kurulmaktad\u0131r. Elektronlar atom \u00e7ekirdeklerinin etraf\u0131nda belirli y\u00f6r\u00fcngeler i\u00e7inde yer al\u0131rlar. \u00c7ekirde\u011fe en yak\u0131n y\u00f6r\u00fcngede sadece iki elektron yer alabilir. Bir sonraki y\u00f6r\u00fcnge sekiz elektron al\u0131r. Daha sonraki 18 elektron al\u0131r ve b\u00f6ylece devam eder. \u0130lgin\u00e7 olan, atomlar\u0131n, y\u00f6r\u00fcngelerindeki elektron say\u0131lar\u0131n\u0131 tamamlamaya y\u00f6nelik bir e\u011filimleri olmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin ikinci y\u00f6r\u00fcngesinde 6 elektron bulunan oksijen, bu y\u00f6r\u00fcngeye iki tane daha elektron ekleyerek say\u0131y\u0131 8’e \u00e7\u0131karmak \u00e7abas\u0131ndad\u0131r. Atomlar\u0131n neden b\u00f6yle bir e\u011filimi oldu\u011fu sorusu cevaplanamamaktad\u0131r, ama bu e\u011filim olmasa, canl\u0131 organizmalar\u0131n var olamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Evet i\u015fte bu do\u011fal e\u011filim Allah\u2019\u0131n \u00f6zel ilham\u0131d\u0131r!.. Kovalent ba\u011flar, atomlar\u0131n bu “y\u00f6r\u00fcnge tamamlama”<\/em> iste\u011fi sayesinde kurulmaktad\u0131r. Her ikisi de y\u00f6r\u00fcngelerini tamamlamak isteyen iki farkl\u0131 atom, elektronlar\u0131n\u0131 payla\u015farak bu tamamlamay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin suyu (H2<\/sub>O) olu\u015fturan iki hidrojen ve bir oksijen atomu, <\/strong>kovalent<\/em><\/strong> ba\u011f<\/em><\/strong> yapmaktad\u0131r. Oksijen, iki hidrojendeki birer elektronu payla\u015farak ikinci y\u00f6r\u00fcngesini 8’e tamamlamaktad\u0131r. Hidrojenlerin her biri de, oksijenin elektronlar\u0131ndan birer tanesini kullanarak kendi y\u00f6r\u00fcngelerini ikiye tamamlamaktad\u0131rlar.<\/strong><\/p>

Karbon da i\u015fte bu t\u00fcr kovalent ba\u011flar kurarak \u00e7ok farkl\u0131 maddeler olu\u015fturmaktad\u0131r. Metan, bunlardan bir tanesidir. Metan\u0131n olu\u015fumu, d\u00f6rt ayr\u0131 hidrojen atomunun karbonla kovalent ba\u011f yapmas\u0131yla al\u00e2kal\u0131d\u0131r. Karbonun atom say\u0131s\u0131 (6) oksijeninkinden (8) iki eksik oldu\u011fu i\u00e7in, karbon iki yerine d\u00f6rt hidrojenle ba\u011f kurmaktad\u0131r. Ancak karbonun kurdu\u011fu ba\u011flar, ba\u015fta belirtti\u011fimiz gibi \u00e7ok geni\u015f bir yelpaze olu\u015fturmaktad\u0131r. Karbonun sadece hidrojen ile kurdu\u011fu farkl\u0131 ba\u011flar, “hidrokarbonlar<\/em>” olarak bilinen b\u00fcy\u00fck aileyi meydana \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Bu aile i\u00e7inde; do\u011falgaz, s\u0131v\u0131 petrol, gaz ya\u011f\u0131, kerosen ve \u00e7e\u015fitli makine ya\u011flar\u0131 vard\u0131r. Etilen ve propilen olarak bilinen hidrokarbonlar ise petrokimya end\u00fcstrisinin temel ta\u015flar\u0131d\u0131r. Ba\u015fka hidrokarbonlar benzen, toluen ve turpentin gibi bile\u015fikler yapmaktad\u0131r. Giysilerimizi g\u00fcvelenmekten korumas\u0131 i\u00e7in dolaplara konan <\/strong>naftalin<\/em><\/strong> ise bir ba\u015fka t\u00fcr hidrokarbondur. Klor veya florla birle\u015fen hidrokarbonlar ise anestezi maddeleri, yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fcler ve buzdolaplar\u0131nda kullan\u0131lan freonlar gibi farkl\u0131 maddeler olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>

Karbonun hidrojen ve oksijenle yapt\u0131\u011f\u0131 kovalent ba\u011flar ise, bir ba\u015fka geni\u015f yelpazeyi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Bunlar aras\u0131nda etanol ve propanol gibi alkoller, aldehitler, ketonlar ve ya\u011fl\u0131 asitler vard\u0131r. Yine karbon, hidrojen ve oksijen bile\u015fiklerinden olu\u015fan \u00e7ok \u00f6nemli iki madde ise, yedi\u011fimiz besinlerin i\u00e7indeki enerjiyi sa\u011flayan glukoz ve fruktozdur. A\u011fac\u0131n sert maddesini ve k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n ham maddesini olu\u015fturan sel\u00fcloz, bal mumu, sirke ve formik asit gibi maddelerin her biri, yine karbonun hidrojen ve oksijenle yapt\u0131\u011f\u0131 kovalent ba\u011flarla olu\u015fmaktad\u0131r. Karbon; hidrojen, oksijen ve azot atomlar\u0131 ile ba\u011flar kurdu\u011funda ise, bu kez ortaya yine \u00e7ok \u00f6nemli bile\u015fikler \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu bile\u015fiklerin ba\u015f\u0131nda, v\u00fccudumuzun temel yap\u0131 ta\u015f\u0131 olan proteinleri olu\u015fturan <\/strong>amino asitler<\/em><\/strong> vard\u0131r. DNA’y\u0131 olu\u015fturan n\u00fckleotidler de yine karbon, hidrojen, oksijen ve azot bile\u015fiminden olu\u015fan molek\u00fcller s\u0131n\u0131f\u0131ndand\u0131r. K\u0131sacas\u0131, karbon atomunun kurdu\u011fu kovalent ba\u011flar, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n var olabilmesi i\u00e7in mutlaka gereken \u015fartlar\u0131n ba\u015f\u0131ndad\u0131r. E\u011fer karbon; oksijen, azot ve hidrojenle kovalent ba\u011flar kuramayacak olsa, ya\u015famdan s\u00f6z etmek de m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r.<\/strong><\/p>

Karbonun bu ba\u011flar\u0131 kurabilmesini sa\u011flayan \u015fey ise, kimyac\u0131lar\u0131n “metastabilite” dedikleri \u00f6zelli\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. \u00dcnl\u00fc biyokimyac\u0131 J. B. S. Haldane, bu \u00f6zelli\u011fi \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: \u201cBir molek\u00fcl\u00fcn metastabil olmas\u0131 demek, bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u0131ras\u0131nda serbest enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karabilmesi, ama \u0131s\u0131, radyasyon ya da bir kataliz\u00f6rle birle\u015fme durumlar\u0131 hari\u00e7 istikrarl\u0131 olarak kalabilmesi anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r.\u201d <\/em><\/strong><\/p>

Bu teknik tan\u0131m, karbon atomunun \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn bir yap\u0131ya sahip oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Bu \u00f6zg\u00fcn yap\u0131 sayesinde karbon, normal \u015fartlar alt\u0131nda \u00e7ok kolay kovalent ba\u011flar kurmaktad\u0131r. Ancak burada \u00e7ok ilgin\u00e7 bir nokta vard\u0131r. Karbonun ya\u015fam i\u00e7in zorunlu olan s\u00f6z konusu “metastabilite” \u00f6zelli\u011fi, sadece \u00e7ok dar bir \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erli olmaktad\u0131r. 100\u00b0C’nin \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, karbon bile\u015fikleri son derece karars\u0131z bir hal almaktad\u0131r. <\/strong><\/p>

Bunu hepimiz g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131zda g\u00f6zlemleyip durmaktay\u0131z. Eti pi\u015firirken yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, asl\u0131nda karbon bile\u015fiklerinin yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirme olay\u0131d\u0131r. Ancak \u00f6nemli bir noktaya dikkat etmek laz\u0131md\u0131r: pi\u015fen et, art\u0131k tamamen “\u00f6l\u00fc” hale gelir, yani canl\u0131 organizmalarda kullan\u0131lan yap\u0131s\u0131ndan farkl\u0131la\u015f\u0131r. Nitekim \u00e7o\u011fu karbon bile\u015fikleri 100\u00b0C’nin \u00fczerinde bozulurlar. Vitaminlerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc hemen par\u00e7alan\u0131r. \u015eekerler ayn\u0131 \u015fekilde yap\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011frar ve besin de\u011ferlerini yitirirler. Biraz daha y\u00fcksek bir \u0131s\u0131da, \u00f6rne\u011fin 150\u00b0C’de, karbon bile\u015fikleri yanmaya ba\u015flar. <\/strong>Yani karbon bile\u015fiklerinin kovalent ba\u011flar kurup bu ba\u011flar\u0131 kararl\u0131 olarak koruyabilecekleri \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131, 100\u00b0C’yi a\u015fmaz. Alt s\u0131n\u0131r ise 0\u00b0C civar\u0131ndad\u0131r. 0\u00b0C’nin alt\u0131ndaki bir \u0131s\u0131da da organik biyokimyan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2ns\u0131zla\u015f\u0131r. <\/strong>Ama di\u011fer bile\u015fikler b\u00f6yle de\u011fildir. Organik olmayan maddelerin \u00e7o\u011fu \u0131s\u0131 de\u011fi\u015fimlerinden bu \u015fekilde etkilenmezler. Bunu g\u00f6rmek i\u00e7in bir par\u00e7a etin yan\u0131nda, biraz metal, cam ya da ta\u015f koyup bu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 \u0131s\u0131tabilirsiniz. Is\u0131 artt\u0131k\u00e7a etin yap\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fini, karard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sonunda yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Ama metale, cama ya da ta\u015fa, \u0131s\u0131y\u0131 y\u00fczlerce derece daha art\u0131rsan\u0131z bile bir \u015fey olmaz. <\/strong><\/p>

Dikkat ederseniz, karbon bile\u015fiklerinin kovalent ba\u011flar\u0131 kurmak ve korumak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131, tam da D\u00fcnya \u00fczerinde var olan \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Oysa daha \u00f6nce de belirtmi\u015f oldu\u011fumuz gibi, evrenin i\u00e7indeki \u0131s\u0131lar, en s\u0131cak y\u0131ld\u0131zlar\u0131n i\u00e7indeki milyarlarca derecelik korkun\u00e7 s\u0131cakl\u0131klardan, “mutlak s\u0131f\u0131r” noktas\u0131 olan -273.15\u00b0C’ye kadar de\u011fi\u015febilmektedir. Ama insan i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f olan D\u00fcnya, tam da hayat\u0131n yap\u0131 ta\u015f\u0131 olan karbon bile\u015fiklerinin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu darac\u0131k \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131na sahip bulunmaktad\u0131r. \u0130\u015fin daha da ilgin\u00e7 bir y\u00f6n\u00fc, ayn\u0131 \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n suyun s\u0131v\u0131 oldu\u011fu yeg\u00e2ne \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Ya\u015fam\u0131n temel \u015fartlar\u0131ndan biri olan su, tam da karbon bile\u015fiklerinin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u0131s\u0131ya ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. B\u00f6yle bir uyumu zorunlu k\u0131lan bir do\u011fa kanunu ise yoktur. Bu durum, suyun, karbonun ve D\u00fcnya’n\u0131n \u00f6zelliklerinin birbirlerine uygun olarak yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>

Zay\u0131f Ba\u011flar ve Hayati Yararlar\u0131!<\/strong><\/p>

Canl\u0131 bedenlerindeki atomlar\u0131 bir arada tutan yeg\u00e2ne ba\u011flar, kovalent ba\u011flardan ibaret san\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bir ikinci ba\u011f s\u0131n\u0131f\u0131 daha vard\u0131r. Farkl\u0131 t\u00fcrleri olan bu ba\u011flar\u0131n hepsine birden <\/strong>“zay\u0131f ba\u011flar”<\/em><\/strong> ad\u0131 tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zay\u0131f ba\u011flar, kovalent ba\u011flardan yakla\u015f\u0131k yirmi kat daha g\u00fc\u00e7s\u00fcz durumdad\u0131r. Ama bunlar organik kimya i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Canl\u0131 bedenlerinin temel yap\u0131 ta\u015f\u0131 olan proteinler, kompleks \u00fc\u00e7 boyutlu formlar\u0131na zay\u0131f ba\u011flar sayesinde sahip olmaktad\u0131r. <\/strong><\/p>

Bunu a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in proteinlerin yap\u0131s\u0131n\u0131 bilmek laz\u0131md\u0131r. Proteinler genellikle “amino asit zincirleri”<\/em> olarak an\u0131l\u0131r. Bu do\u011fru bir tan\u0131md\u0131r, ancak yetersiz kal\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc “amino asit zinciri” tan\u0131m\u0131, bir kolyedeki inci taneleri gibi art arda dizilmi\u015f iki boyutlu bir diziyi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Ama proteinleri olu\u015fturan amino asitler, bir a\u011fac\u0131n farkl\u0131 dallar\u0131ndaki yapraklar\u0131n konumu gibi, \u00fc\u00e7 boyutlu bir \u015fekle sahip bulunmaktad\u0131r. Kovalent ba\u011flar, aminoasitleri olu\u015fturan atomlar\u0131 bir arada tutarlar. Zay\u0131f ba\u011flar ise aminoasitleri gerekli \u00fc\u00e7 boyutlu \u015fekil i\u00e7inde birle\u015ftirmeye yararlar. E\u011fer zay\u0131f ba\u011flar olmasayd\u0131, proteinlerin var olmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131. Proteinlerin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda ise canl\u0131l\u0131k olu\u015fmayacakt\u0131. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 yan\u0131 ise, zay\u0131f ba\u011flar\u0131n da ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ayn\u0131 kovalent ba\u011flar gibi yine D\u00fcnya \u00fczerinde var olan \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Oysa zay\u0131f ba\u011flar ile kovalent ba\u011flar\u0131n yap\u0131lar\u0131 birbirinden tamamen farkl\u0131d\u0131r, ayn\u0131 \u0131s\u0131ya ihtiya\u00e7 duymalar\u0131n\u0131 gerektirecek hi\u00e7bir do\u011fal sebep yoktur. Buna ra\u011fmen her iki ba\u011f s\u0131n\u0131f\u0131 da, ayn\u0131 \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde kurulmaktad\u0131r. E\u011fer kovalent ba\u011flar ile zay\u0131f ba\u011flar farkl\u0131 \u0131s\u0131 aral\u0131klar\u0131nda kararl\u0131l\u0131k g\u00f6sterselerdi, protein in\u015fas\u0131 yine imk\u00e2ns\u0131z olacakt\u0131. Karbon atomunun ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6zellikleri ile ilgili olarak inceledi\u011fimiz t\u00fcm bu bilgiler, ya\u015fam\u0131n temel malzemesi olan bu atom ile ya\u015fam\u0131n di\u011fer temel malzemesi olan su ve ya\u015fam\u0131n bar\u0131na\u011f\u0131 olan D\u00fcnya gezegeni aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir uyum oldu\u011funu kan\u0131tlamaktad\u0131r. Michael Denton, Nature’s Destiny (Do\u011fan\u0131n Kaderi)<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda bu ger\u00e7e\u011fi \u015f\u00f6yle vurgulamaktad\u0131r: \u201cEvrendeki dev \u0131s\u0131 yelpazesi i\u00e7inde, tek bir darac\u0131k \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r ki; bu aral\u0131kta 1- S\u0131v\u0131 suya, 2- Metastabilite \u00f6zelli\u011fine sahip \u00e7ok bol ve farkl\u0131 organik bile\u015fiklere ve 3- Kompleks molek\u00fcllerin \u00fc\u00e7 boyutlu \u015fekillerini kararl\u0131 k\u0131lan zay\u0131f ba\u011flara sahibiz.\u201d<\/em><\/strong><\/p>

Bu darac\u0131k \u0131s\u0131 aral\u0131\u011f\u0131 ise, az \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi, bilinen b\u00fct\u00fcn g\u00f6k cisimleri aras\u0131nda sadece D\u00fcnya’da vard\u0131r. Dahas\u0131, hayat\u0131n iki \u00f6nemli temel ta\u015f\u0131 olan karbon ve su, D\u00fcnya’da son derece bol miktarlarda bulunmaktad\u0131r. T\u00fcm bunlar, karbon atomunun ve onun ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6zelliklerinin ya\u015fam i\u00e7in \u00f6zel olarak tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131n, D\u00fcnya gezegeninin ise karbon-temelli bir ya\u015fam i\u00e7in \u00f6zel olarak yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131tlar\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>

Oksijendeki Tasar\u0131m Program\u0131 ve Allah\u2019\u0131n Kudret ve Rahmet Kan\u0131t\u0131!<\/strong><\/p>

Karbonun, canl\u0131 bedenlerinin en \u00f6nemli yap\u0131 ta\u015f\u0131 oldu\u011funu ve bu i\u015flev i\u00e7in \u00e7ok \u00f6zel bir tasar\u0131mla yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ama karbon temelli t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, ikinci bir \u015farta daha ba\u011fl\u0131d\u0131r ki bu da enerji olmaktad\u0131r. <\/strong>Enerji<\/em><\/strong>, ya\u015fam\u0131n vazge\u00e7ilemez ihtiyac\u0131d\u0131r. Ye\u015fil bitkiler enerjiyi G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan al\u0131rlar. Ama hayvanlar ve bizim i\u00e7in enerjinin kayna\u011f\u0131 “oksidasyon”; yani yanmad\u0131r. Bizler bitkilerden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z besinleri “yakarak” enerji elde ederiz. Yakma ise, oksidasyon teriminden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, oksitleyerek, yani oksijenle reaksiyona sokarak ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130\u015fte bu nedenle oksijen de, kompleks ya\u015fam\u0131n su ve karbon gibi temel bir \u015fart\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p>

Bize enerji veren “yakma” reaksiyonunun form\u00fcl\u00fc \u015fudur: karbon bile\u015fikleri+oksijen–> su+karbondioksit+enerji.<\/strong><\/p>

Bu reaksiyon sonucunda, su ve karbondioksit yan\u0131nda b\u00fcy\u00fck miktarda enerji de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Reaksiyonda belirtilen karbon bile\u015fiklerinin ba\u015f\u0131nda, hidrojen ve karbon atomlar\u0131ndan olu\u015fan hidrokarbonlar vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin glikoz (yani \u015feker), v\u00fccudumuzda s\u00fcrekli olarak yak\u0131larak enerji sa\u011flanan temel bir hidrokarbondur. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 yan\u0131, hidrokarbonlar\u0131 olu\u015fturan hidrojen ve karbon atomlar\u0131n\u0131n, oksidasyon i\u00e7in olabilecek en uygun atomlar olmalar\u0131d\u0131r. Hidrojen, di\u011fer t\u00fcm atomlar i\u00e7inde, oksidasyona u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda en \u00e7ok enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan atomdur. Bir ba\u015fka deyi\u015fle oksijenin yakabilece\u011fi en iyi “yak\u0131t”t\u0131r. Karbon ise “yak\u0131t de\u011feri” y\u00f6n\u00fcnden, hidrojen ve borondan sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada yer al\u0131r. The Fitness of the Environment (\u00c7evrenin Uygunlu\u011fu) <\/em>kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 Henderson, bu “ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede faydal\u0131 uyum” kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015fk\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015f ve \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r: “Fizyoloji i\u00e7in olabilecek en uygun sonu\u00e7lar\u0131 veren kimyasal reaksiyonlar, ayn\u0131 zamanda ya\u015fama en iyi enerji aktaran reaksiyonlard\u0131r.”<\/em><\/strong><\/p>

Ate\u015fteki Tasar\u0131m Mucizesi, Hayret ve Hayranl\u0131k Uyand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r: \u0130\u015fte \u201cNeden Bir Anda Yanm\u0131yoruz?\u201d Sorusunun Yan\u0131t\u0131:<\/strong><\/p>

\u00dcstte inceledi\u011fimiz gibi, canl\u0131lara enerji sa\u011flayan en temel reaksiyon, karbon ve hidrojen bile\u015fiklerinin oksitlenmesi, yani yanmas\u0131d\u0131r. Ancak bu noktada ilgin\u00e7 bir soru ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Bizim v\u00fccudumuz da temelde karbon ve hidrojen bile\u015fiklerinden olu\u015fmaktad\u0131r. Peki neden v\u00fccudumuz da okside olmamaktad\u0131r? Ya da daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle, neden v\u00fccudumuz bir anda kibrit \u00e7\u00f6p\u00fc gibi tutu\u015fup yanmamaktad\u0131r? <\/em>Evet; v\u00fccudumuzun oksijenle temas etti\u011fi halde yanmamas\u0131, ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131r\u0131lacak bir durumdur ve bir harikad\u0131r.\u00a0 <\/strong><\/p>

Bu \u015fa\u015f\u0131lacak durumun nedeni, oksijenin normal \u0131s\u0131lardaki molek\u00fcler formu olan \u201cO2<\/sub>\u201d molek\u00fcl\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde “asal”, yani reaksiyona girmeyen bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131ndand\u0131r. Ama bu durumda bir ba\u015fka soru ortaya \u00e7\u0131kar; madem O2<\/sub> kolay kolay reaksiyona girmeyen bir molek\u00fcld\u00fcr, o halde bu molek\u00fcl bizim v\u00fccudumuzun i\u00e7inde nas\u0131l reaksiyona sokulmaktad\u0131r? 19. y\u00fczy\u0131ldan beri merak edilen bu sorunun cevab\u0131, son yar\u0131m y\u00fczy\u0131l i\u00e7indeki geli\u015fmeler sonucunda anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Biyokimyasal g\u00f6zlemler, insan v\u00fccudundaki baz\u0131 \u00f6zel enzimlerin, sadece oksijenin atmosferde bulunan formu olan O2<\/sub>‘yi reaksiyona sokmakla g\u00f6revli oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fccrelerimizdeki bu \u00f6zel enzimler, son derece karma\u015f\u0131k i\u015flemler sonucunda, v\u00fccudumuzdaki demir ve bak\u0131r atomlar\u0131n\u0131 kataliz\u00f6r (h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131) olarak kullanmakta ve b\u00f6ylece oksijeni reaktif hale sokmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>

Yani ortada \u00e7ok ilgin\u00e7 bir durum vard\u0131r: Oksijen yak\u0131c\u0131 bir elementtir ve normalde bizim bedenimizi de yakmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Bunu engellemek i\u00e7in, oksijenin atmosferdeki formu olan O2<\/sub> ilgin\u00e7 bir bi\u00e7imde “asal” k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r, yani kolay kolay reaksiyona girmemesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bedenimizin enerji elde etmesi i\u00e7in de, oksijenin yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Onun i\u00e7in h\u00fccrelerimizin i\u00e7ine, bu asal gaz\u0131 son derece reaktif hale getiren karma\u015f\u0131k bir enzim sistemi yerle\u015ftirilmi\u015f durumdad\u0131r. Bu arada yeri gelmi\u015fken belirtmek gerekir ki, s\u00f6z konusu enzim sistemi, canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n rastlant\u0131larla olu\u015ftu\u011funu iddia eden evrim teorisinin asla a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131 bir tasar\u0131m harikas\u0131d\u0131r. Bedenimizin aniden tutu\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in al\u0131nm\u0131\u015f bir ba\u015fka tedbir daha vard\u0131r. Bu, \u0130ngiliz kimyager Nevil Sidgwick’in ifadesiyle: “Karbonun karakteristik asall\u0131\u011f\u0131”<\/em>d\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, karbon atomu da normal \u0131s\u0131larda kolay kolay oksijenle reaksiyona girmez durumdad\u0131r. Kimyasal dille ifade edilen bu \u00f6zelli\u011fi, asl\u0131nda hepimiz g\u00fcnl\u00fck hayatta \u00e7ok yak\u0131ndan ya\u015fam\u0131\u015f\u0131zd\u0131r. So\u011fuk bir havada odun ya da k\u00f6m\u00fcr kullanarak ate\u015f yakmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zorluk, karbonun s\u00f6z konusu “karakteristik asall\u0131\u011f\u0131”d\u0131r. Ate\u015fi yakabilmek i\u00e7in bir hayli u\u011fra\u015fmam\u0131z, odunun ya da k\u00f6m\u00fcr\u00fcn \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 iyice y\u00fckseltmemiz laz\u0131md\u0131r. Ama ate\u015f bir kez alev ald\u0131ktan sonra da, karbon h\u0131zla reaksiyona girer ve b\u00fcy\u00fck bir enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Bu y\u00fczden bir yang\u0131n\u0131 ba\u015flatmak (kibrit vs. gibi \u00f6zel ate\u015f kaynaklar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a) son derece zordur. Ama yang\u0131n bir kez ba\u015flad\u0131ktan sonra da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u0131s\u0131 olu\u015fur ve bu \u0131s\u0131 etraftaki di\u011fer karbon bile\u015fiklerini de tutu\u015fturur.<\/strong><\/p>

Bu durum incelendi\u011finde, asl\u0131nda ate\u015fte de \u00e7ok ilgin\u00e7 bir tasar\u0131m oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r. Oksijenin ve karbonun kimyasal \u00f6zellikleri \u00f6yle ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r ki, bunlar sadece \u00e7ok y\u00fcksek bir \u0131s\u0131da reaksiyona girip ate\u015f olu\u015ftururlar. E\u011fer b\u00f6yle olmasayd\u0131, D\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam imk\u00e2ns\u0131z olacakt\u0131<\/strong>. E\u011fer oksijenin ve<\/strong> karbonun reaksiyona girme e\u011filimleri biraz daha fazla olsayd\u0131, o zaman da hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 biraz artt\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131n, a\u011fa\u00e7lar\u0131n, hayvanlar\u0131n bir anda tutu\u015fup yanmalar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. \u00d6rne\u011fin \u00e7\u00f6lde y\u00fcr\u00fcyen bir insan, s\u0131cakl\u0131k g\u00fcn ortas\u0131nda en y\u00fcksek dereceye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda, bir kibrit \u00e7\u00f6p\u00fc gibi bir anda alevlere bo\u011fulacakt\u0131. Bitkiler ve hayvanlar da ayn\u0131 tehlikeyle y\u00fcz y\u00fcze kal\u0131rd\u0131. Elbette b\u00f6yle bir D\u00fcnya’da ya\u015famdan s\u00f6z etmek imk\u00e2ns\u0131zd\u0131.<\/strong> E\u011fer oksijenin ve karbonun karakteristik asall\u0131klar\u0131 daha fazla olsayd\u0131, bu sefer de D\u00fcnya \u00fczerinde ate\u015f yakmak \u00e7ok zor, belki de imk\u00e2ns\u0131z olacakt\u0131. Ate\u015fin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda ise, insanlar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131 ve teknoloji geli\u015ftirmesi m\u00fcmk\u00fcn olamazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilindi\u011fi gibi teknoloji metallere dayan\u0131r ve metaller de ancak \u00e7ok y\u00fcksek \u0131s\u0131larda yumu\u015fay\u0131p \u015fekillendirilebilir konumdad\u0131r. Bu durum, karbon ve oksijenin kimyasal \u00f6zelliklerinin de yine insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in en uygun bi\u00e7imde oldu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p>

Bir ba\u015fka deyi\u015fle, karbon da oksijen de, bizim ya\u015fam\u0131m\u0131za en uygun olacak bi\u00e7imde yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu iki elementin \u00f6zellikleri, bizlere ate\u015f yakabilme ve bu ate\u015fi en uygun bi\u00e7imde kullanma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Dahas\u0131, D\u00fcnya’n\u0131n her bir yan\u0131, \u00e7ok bol miktarda karbon i\u00e7eren, dolay\u0131s\u0131yla ate\u015f yakmak i\u00e7in kolayl\u0131kla kullanabildi\u011fimiz a\u011fa\u00e7larla doldurulmu\u015ftur. T\u00fcm bunlar, ate\u015fin ve malzemelerinin de insan ya\u015fam\u0131na en uygun bi\u00e7imde yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Nitekim Allah, Kur\u2019an’da \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r: \u201cKi O, size ye\u015fil a\u011fa\u00e7tan bir ate\u015f k\u0131l\u0131p \u00e7\u0131karand\u0131r; siz de ondan yak\u0131yorsunuz (<\/em>h\u00e2l\u00e2 d\u00fc\u015f\u00fcnmez misiniz?)<\/em>\u201d (Y\u00e2sin Suresi, 80)<\/strong><\/p>

Oksijenin \u0130deal \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Bir Mucize Tasar\u0131md\u0131r!<\/strong><\/p>

V\u00fccudumuzun oksijeni kullanabilmesi, bu gaz\u0131n suyun i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcnebilirlik \u00f6zelli\u011finden kaynaklan\u0131r. Nefes ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ci\u011ferlerimize giren oksijen, hemen \u00e7\u00f6z\u00fcnerek kana kar\u0131\u015f\u0131r. Kandaki hemoglobin adl\u0131 protein, \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f olan bu oksijen molek\u00fcllerini yakalayarak h\u00fccrelere ta\u015f\u0131r. H\u00fccrelerde ise, az \u00f6nce belirtti\u011fimiz \u00f6zel enzim sistemleri sayesinde, bu oksijen kullan\u0131larak ATP ad\u0131 verilen karbon bile\u015fikleri yak\u0131lmakla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. T\u00fcm kompleks canl\u0131lar bu sistemle enerjiye ula\u015f\u0131rlar. Ama elbette bu sistemin i\u015fleyebilmesi, \u00f6ncelikle oksijenin \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck \u00f6zelli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer oksijen yeterli derecede \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr olmasa, kana \u00e7ok az miktarda oksijen girecek ve bu da h\u00fccrelerin enerji ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131na yeterli olmayacakt\u0131. Oksijenin fazla \u00e7\u00f6z\u00fcnmesi ise, kandaki oksijen oran\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede art\u0131racak ve “oksidasyon zehirlenmesi<\/em>“ne sebep olacakt\u0131. <\/strong><\/p>

\u0130\u015fin ilgin\u00e7 yan\u0131, farkl\u0131 gazlar\u0131n su i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcnebilirlik oranlar\u0131n\u0131n, birbirlerinden bir milyon kat farkl\u0131 olmalar\u0131yd\u0131. Yani en \u00e7ok \u00e7\u00f6z\u00fcnen gaz ile en az \u00e7\u00f6z\u00fcnen gaz aras\u0131nda, bir milyon katl\u0131k bir \u00e7\u00f6z\u00fcnebilirlik fark\u0131 vard\u0131r. Hemen hemen hi\u00e7bir gaz\u0131n da \u00e7\u00f6z\u00fcnebilirlik oran\u0131n\u0131n ayn\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin karbondioksit, oksijene g\u00f6re su i\u00e7inde yirmi kat daha fazla \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr durumdad\u0131r. Bu kadar farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcnebilirlik de\u011ferleri i\u00e7inde oksijenin sahip oldu\u011fu de\u011fer ise tam bizim i\u00e7in en uygun olan orandad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n asla bir tesad\u00fcf olamayaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/strong><\/p>

Oksijenin \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc acaba biraz daha az ya da fazla olsayd\u0131 neler olacakt\u0131? <\/strong><\/p>

\u00d6nce birinci ihtimale bakal\u0131m. E\u011fer oksijen suyun (ve dolay\u0131s\u0131yla kan\u0131n) i\u00e7inde biraz daha az \u00e7\u00f6z\u00fcnecek olsayd\u0131, kana daha az oksijen kar\u0131\u015facak ve h\u00fccreler yeterince oksijen alamayacakt\u0131. Bu durumda insan gibi y\u00fcksek metabolizmal\u0131 canl\u0131lar\u0131n ya\u015famas\u0131 \u00e7ok zorla\u015facakt\u0131. B\u00f6yle bir durumda ne kadar \u00e7ok nefes al\u0131rsak alal\u0131m, havadaki oksijen h\u00fccrelere yeterince ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, kademeli bir bi\u00e7imde bo\u011fulma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r\u0131z. E\u011fer oksijenin \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc daha fazla olursa, bu kez az \u00f6nce belirtti\u011fimiz “oksidasyon zehirlenmesi” ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131. Oksijen asl\u0131nda \u00e7ok tehlikeli bir gazd\u0131r ve normal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00fcst\u00fcnde al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda canl\u0131lar i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir etkisi bulunmaktad\u0131r. Kanda oksijen oran\u0131 artt\u0131\u011f\u0131nda, bu oksijen su ile reaksiyona girerek son derece reaktif ve tahrip edici yan \u00fcr\u00fcnler ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. V\u00fccutta, oksijenin bu etkisini gideren son derece kompleks enzim sistemleri vard\u0131r. Ama e\u011fer oksijen oran\u0131 biraz daha fazlala\u015fsa, bu enzim sistemleri i\u015fe yaramayacak ve ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her nefes v\u00fccudu biraz daha zehirleyerek bizi k\u0131sa s\u00fcrede \u00f6l\u00fcme s\u00fcr\u00fckleyecektir. D\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc kimyac\u0131 Irwin Fridovich, bu konuda \u015funlar\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cSolunum yapan b\u00fct\u00fcn organizmalar ilgin\u00e7 bir tuza\u011fa yakalanm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar. Ya\u015famlar\u0131n\u0131 destekleyen oksijen, ayn\u0131 zamanda onlar i\u00e7in zehirleyici (toksik) \u00f6zelliktedir ve bu tehlikeden sadece \u00e7ok hassas baz\u0131 \u00f6zel savunma mekanizmalar\u0131 sayesinde korunurlar.\u201d<\/em><\/strong><\/p>

\u0130\u015fte bizi s\u00f6z konusu tuzaktan, yani oksijenle zehirlenme ya da oksijensiz kalarak bo\u011fulma tehlikelerinden koruyan \u015fey, oksijenin \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck oran\u0131n\u0131n ve v\u00fccuttaki karma\u015f\u0131k enzim sistemlerinin tam gerekti\u011fi bi\u00e7imde belirlenmi\u015f ve yarat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle, Allah, soludu\u011fumuz havay\u0131 da, bu havay\u0131 kullanmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan sistemlerimizi de kusursuz bir uyumla yaratm\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong><\/p>

Di\u011fer Elementlerin Mucize Yap\u0131lar\u0131<\/strong><\/p>

Ku\u015fkusuz ya\u015fam i\u00e7in \u00f6zel olarak yarat\u0131lm\u0131\u015f elementler karbon ve oksijenle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Canl\u0131 bedenlerinin yine b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan hidrojen, azot gibi elementler de canl\u0131 ya\u015fam\u0131na imk\u00e2n verecek belirli \u00f6zelliklere sahiptir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, periyodik tabloda bulunan t\u00fcm elementlere, asl\u0131nda \u015fu ya da bu \u015fekilde, ya\u015fama destek olmak \u00fczere \u00f6zel g\u00f6revler verilmi\u015ftir. Periyodik tabloda hidrojenden uranyuma kadar 92 tane element oldu\u011fu bilinir. (Uranyum sonras\u0131 elementler do\u011fada bulunmazlar, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda laboratuvarda \u00fcretilmektedirler ve zaten kararl\u0131 de\u011fildirler.) Bu 92 elementin 25 tanesi, ya\u015fam i\u00e7in do\u011frudan gereklidir. Bunlar\u0131n 11 tanesi, yani; hidrojen, karbon, oksijen, azot, sodyum, magnezyum, fosfor, k\u00fck\u00fcrt, klor, potasyum ve kalsiyum<\/em>, canl\u0131 organizmalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %99.9’unu olu\u015fturan temel elementlerdir. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki 14 element, yani: vanadyum, krom, mangan, demir, kobalt, nikel, bak\u0131r, \u00e7inko, molibden, bor, silikon, selenyum, flor ve iyot<\/em> ise canl\u0131 bedenlerinde \u00e7ok az miktarda bulunur, ama \u00f6nemli i\u015flevler \u00fcstlenirler. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda arsenik, kalay ve tungsten<\/em> de baz\u0131 organizmalarda yer al\u0131r ve bir k\u0131sm\u0131 tam \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015f i\u015flevler y\u00fcr\u00fct\u00fcrler. Brom, stronsiyum ve baryum<\/em> gibi \u00fc\u00e7 elementin daha canl\u0131 organizmalar\u0131n \u00e7o\u011funda bulundu\u011fu bilinmektedir ama i\u015flevleri hen\u00fcz anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir.<\/strong><\/p>

Bu geni\u015f yelpaze, periyodik tablonun farkl\u0131 gruplar\u0131na ba\u011fl\u0131 atomlar\u0131 i\u00e7ermektedir. (Periyodik tabloda atomlar\u0131 \u00f6zelliklerine g\u00f6re ay\u0131ran gruplar vard\u0131r.) Bu durum ise, periyodik tablodaki farkl\u0131 element gruplar\u0131n\u0131n hepsinin bir \u015fekilde ya\u015fam i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. J. J. R. Fra\u00fasto da Silva ve R. J. P. Williams, The Biological Chemistry of the Elements (Elementlerin Biyolojik Kimyas\u0131)<\/em> adl\u0131 kitaplar\u0131nda \u015funlar\u0131 belirtmektedir: \u201cBiyolojik elementler, periyodik tablonun her grubundan ve alt grubundan \u00f6zenle se\u00e7ilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmektedirler ve bu da her t\u00fcrl\u00fc kimyasal \u00f6zelli\u011fin, \u00e7evre \u015fartlar\u0131n\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde, ya\u015fam i\u015flevleriyle ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.\u201d<\/em><\/strong><\/p>

Periyodik tablonun en sonunda yer alan radyoaktif elementler ise daha dolayl\u0131 da olsa, yine insan ya\u015fam\u0131na hizmet etmektedir. Michael Denton’\u0131n Nature’s Destiny (Do\u011fan\u0131n Kaderi<\/em>) adl\u0131 kitab\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi, s\u00f6z konusu radyoaktif elementler, \u00f6rne\u011fin uranyum, D\u00fcnya’n\u0131n jeolojik yap\u0131s\u0131n\u0131n \u015fekillenmesinde b\u00fcy\u00fck rol oynamaya m\u00fcsaittir. D\u00fcnya’n\u0131n \u00e7ekirde\u011findeki \u0131s\u0131n\u0131n saklanmas\u0131 radyoaktivite ile yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Bu \u0131s\u0131 sayesinde D\u00fcnya’n\u0131n \u00e7ekirde\u011finde s\u0131v\u0131 demir birikimi mutlaka gereklidir ve D\u00fcnya’n\u0131n manyetik alan\u0131 bu sayede muhafaza edilir. Periyodik tablo i\u00e7inde ya\u015fam i\u00e7in etkisiz gibi g\u00f6r\u00fcnen asal gazlar ve nadir toprak metalleri ise, atom \u00fcretme i\u015fleminin uranyuma kadar uzanabilmesi i\u00e7in ge\u00e7ilmesi gereken zorunlu basamaklar gibidir. K\u0131sacas\u0131 evrende var oldu\u011funu bildi\u011fimiz t\u00fcm elementler, insan ya\u015fam\u0131na bir \u015fekilde hizmet etmektedirler. Hi\u00e7biri bo\u015funa ve ama\u00e7s\u0131z de\u011fildir. Bu durum, evrenin Allah taraf\u0131ndan insan i\u00e7in yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan bir ba\u015fka delildir.<\/strong><\/p>

Sonu\u00e7 olarak:<\/strong><\/p>

Evrenin incelenen her fiziksel ya da kimyasal \u00f6zelli\u011fi, ya\u015fam i\u00e7in tam olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u0130nceleme ne kadar art\u0131r\u0131l\u0131rsa art\u0131r\u0131ls\u0131n bu genel kural ayn\u0131 kalmaktad\u0131r. Evrenin her par\u00e7as\u0131nda insan ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00f6zeten bir ama\u00e7 ve bu amaca y\u00f6nelik kusursuz bir uyum, tasar\u0131m ve denge vard\u0131r. Ve elbette bu durum, evreni bu ama\u00e7la yaratm\u0131\u015f olan \u00fcst\u00fcn bir Yarat\u0131c\u0131’n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat\u0131d\u0131r. Maddenin hangi \u00f6zelli\u011fini incelersek inceleyelim, maddeyi yoktan yaratm\u0131\u015f olan Allah’\u0131n sonsuz bilgi, ak\u0131l ve kudreti ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Her \u015fey O’nun iradesine boyun e\u011fmi\u015f durumdad\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla her \u015fey kusursuz bir uyum i\u00e7inde bulunmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>

20. yy biliminin varm\u0131\u015f oldu\u011fu bu sonu\u00e7 ise, yine, insanlara Kur\u2019an’da bildirilmi\u015f olan bir ger\u00e7e\u011fin ispat\u0131d\u0131r. Allah, evrenin her detay\u0131n\u0131n Kendi yarat\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u00fckemmelli\u011fini g\u00f6sterdi\u011fini, Kur\u2019an’da insanlara \u015fu \u015fekilde hat\u0131rlat\u0131r:<\/strong><\/p>

\u201cM\u00fclk (b\u00fct\u00fcn k\u00e2inat ve h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131)<\/em> elinde bulunan (Allah) <\/em>ne M\u00fcbarektir ve \u015ean\u0131 ne Y\u00fccedir. O, her \u015feye K\u00e2dir (ve Muktedir olan)<\/em>d\u0131r. O, (\u0130<\/em>slam\u2019a ve insanl\u0131\u011fa uygun davran\u0131\u015f, ahl\u00e2k ve anlay\u0131\u015fta) <\/em>amel bak\u0131m\u0131ndan hanginizin daha iyi (d<\/em>aha g\u00fczel ve daha verimli)<\/em> olaca\u011f\u0131n\u0131 denemek (<\/em>ve hak etti\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 vermek)<\/em> i\u00e7in, (d\u00fcnyada ya\u015fat\u0131p)<\/em> \u00f6l\u00fcm\u00fc ve (<\/em>ahirete kald\u0131r\u0131p sonsuz)<\/em> hayat\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. O, \u00dcst\u00fcn ve G\u00fc\u00e7l\u00fc oland\u0131r, \u00e7ok Ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r. O, biri di\u011feriyle \u2018tam bir uyum\u2019 (<\/em>mutabakat)<\/em> i\u00e7inde yedi (<\/em>tabaka)<\/em> g\u00f6k yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Rahman (<\/em>olan Allah)<\/em>\u0131n yaratmas\u0131nda hi\u00e7bir \u2018\u00e7eli\u015fki ve uygunsuzluk\u2019 (<\/em>tefav\u00fct) <\/em>g\u00f6remezsin (<\/em>bulamazs\u0131n).<\/em> \u0130\u015fte g\u00f6z\u00fc(<\/em>n\u00fc) <\/em>\u00e7evirip-gezdir; herhangi bir \u00e7atlakl\u0131k (<\/em>bozukluk ve \u00e7arp\u0131kl\u0131k) <\/em>g\u00f6rebiliyor musun? (<\/em>K\u00e2inatta ve tabiatta bir kusur ve noksanl\u0131k var m\u0131d\u0131r?)<\/em><\/strong> Sonra g\u00f6z\u00fcn\u00fc iki kere daha \u00e7evirip-gezdir; (<\/em>g\u00f6receksin ki)<\/em> o g\u00f6z (<\/em>uyumsuzluk bulmaktan)<\/em> umudunu kesmi\u015f bir halde ve bitkin olarak sana d\u00f6necektir. (\u00c7<\/em>\u00fcnk\u00fc Allah\u2019\u0131n yarat\u0131\u015f\u0131nda ve harika sanat\u0131nda hi\u00e7bir hata bulunamayacakt\u0131r.)<\/em>\u201d (M\u00fclk Suresi, 1-4)<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

YA\u015eAM \u0130\u00c7\u0130N \u00d6ZEL TASARLANMI\u015e \u201cKARBON\u201d ELEMENT\u0130 B\u0130R MUC\u0130ZED\u0130R! \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z evrenin zerrelerden k\u00fcrrelere t\u00fcm fiziksel dengeleri bizim ya\u015fam\u0131m\u0131z i\u00e7in \u00f6zel olarak ayarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Evrenin genel d\u00fczeninin, D\u00fcnyam\u0131z\u0131n bu evren i\u00e7indeki yerinin, yerk\u00fcrenin fiziksel \u00f6zelliklerinin, havan\u0131n, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ve suyun, tam olarak bizim ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz \u00f6zelliklere sahip olmalar\u0131 birer yarat\u0131l\u0131\u015f harikas\u0131d\u0131r. Ancak bir de t\u00fcm bunlar\u0131n \u00f6tesinde, sahip […]<\/p>\n","protected":false},"author":76,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6767],"tags":[],"class_list":["post-20540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-temmuz-2024"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/76"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20540"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20540\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}