\u00a0 <\/p>\n
Yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn h\u00e2diseler canl\u0131l\u0131k etraf\u0131nda d\u00f6nmekte, her \u015fey hayat fger\u00e7e\u011fi etraf\u0131nda \u015fekillenmektedir. Canl\u0131l\u0131k ve organik hayat sahibi varl\u0131klar olmasayd\u0131, sadece elementlerden m\u00fcte\u015fekkil fizik\u00ee ve kimyev\u00ee bir d\u00fcnyada bu kadar ince bir sanat ve i\u015fleyi\u015f g\u00f6r\u00fclmeyece\u011fi gibi, hi\u00e7bir problem de olmayacakt\u0131. K\u00e2inat\u0131n Sahibi'ni tan\u0131yacak ve tan\u0131tacak varl\u0131klar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131yla yery\u00fcz\u00fc \u015fenlenmi\u015f; bitki, hayvan ve insan gibi varl\u0131klar\u0131n her biri, Allah'\u0131n (cc) s\u0131n\u0131rs\u0131z ilmine ve kudretine terc\u00fcmanl\u0131k etmektedir.<\/em><\/strong> <\/p>\n \u00a0 <\/p>\n Do\u011fa Tahlilinde Par\u00e7a-B\u00fct\u00fcn M\u00fcnasebeti <\/strong> <\/p>\n Bat\u0131l\u0131lar\u0131n tabiat\u0131 par\u00e7alara ay\u0131rarak incelemeyi ‘her \u015fey' zannetme yan\u0131lg\u0131s\u0131; b\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00f6z ard\u0131 edilip unutulmas\u0131 ve kainatta ge\u00e7erli olan kanunlardaki hikmetli i\u015fleyi\u015finin anla\u015f\u0131lamamas\u0131 gibi bir neticeyi do\u011furmu\u015ftur. Bu \u00e7arp\u0131k bak\u0131\u015f, t\u0131bbi ve ekolojik bilimlerde t\u0131kan\u0131kl\u0131klara ve yanl\u0131\u015f te\u015fhislere sebep olmaktad\u0131r. <\/p>\n Son y\u0131llardaki teorik biyoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, tabiata bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ve bu bak\u0131\u015f\u0131 \u015fekillendiren niyet ve amac\u0131n; aile ve cemiyet hayat\u0131ndan, sa\u011fl\u0131k ve \u00e7evreye kadar \u00e7e\u015fitli sahalardaki tesirleri dile getirilmektedir. Tabiat hiyerar\u015fisinde en \u00fcste yerle\u015ftirilen insan\u0131n, doymak bilmeyen i\u015ftihas\u0131 ve daha rahat ya\u015fama arzusu, ona b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar \u00fczerinde s\u0131n\u0131rs\u0131z bir tasarruf sal\u00e2hiyeti oldu\u011fu zann\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Fakat insan\u0131n, yarat\u0131l\u0131\u015f hikmetinde her bak\u0131mdan en \u00fcst\u00fcn mevkie yerle\u015ftirilmesi, ona b\u00fct\u00fcn tabiat\u0131 s\u00f6m\u00fcrme hakk\u0131n\u0131 da vermi\u015f midir?! <\/p>\n \u0130nsan\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, tabiat\u0131n hen\u00fcz tahrip edilmedi\u011fi ve insan n\u00fcfusunun \u00e7evre i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehlike te\u015fkil etmedi\u011fi \u00e7a\u011flarda k\u0131smen ho\u015f g\u00f6r\u00fclebilir mahiyetteydi. Ancak fizik, kimya ve biyolojideki ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6stermektedir ki, yolun sonuna gelmek \u00fczereyiz. S\u0131n\u0131rs\u0131z arzular\u0131m\u0131z\u0131 ve rahat ya\u015fama h\u0131rs\u0131m\u0131z\u0131, tabiat\u0131n hen\u00fcz b\u00e2kir \u00e7a\u011flar\u0131ndaki gibi tatmin etme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz kalmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n Hem teorik biyoloji hem de biyo-etik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda, \u00e7evre ve sa\u011fl\u0131k mevzular\u0131na daha ciddi e\u011filme ve problemlere \u00e7are arama gayretleri artm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni \u00c7a\u011f d\u00f6neminin materyalist ve pozitivist felsefeleriyle s\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlanan bilim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, tabiata bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda meydana getirdi\u011fi tahribat ve insan hayat\u0131nda sebep oldu\u011fu \u00e7arp\u0131kl\u0131klar neticesinde toplumlar\u0131n huzuru bozulmu\u015ftur. Kutsallar\u0131 d\u0131\u015flayan, metafizi\u011fe so\u011fuk, pozitivist-materyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip bilim adamlar\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131yla, tabiat\u0131n anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131n ve bu tarz bilim adamlar\u0131yla insanl\u0131\u011fa huzurlu bir gelece\u011fin m\u00fcjdelenemeyece\u011finin fark\u0131na var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra bug\u00fcn "Sistem Biyolojisi" ad\u0131 alt\u0131nda, tabiat\u0131n g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f yan\u0131na dikkat \u00e7ekilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Tabiattaki m\u00fckemmel niz\u00e2ma ve bu sistemin i\u015fleyi\u015findeki hiyerar\u015fi mant\u0131\u011f\u0131na dikkatin \u00e7ekildi\u011fi bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda, ekosistemin alt birimleri aras\u0131ndaki par\u00e7a-b\u00fct\u00fcn m\u00fcnasebetine dikkat \u00e7ekilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n Hayata giden yolda hiyerar\u015fik seviyeler<\/strong> <\/p>\n Canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n hususiyetlerini sergileme derecelerini ve h\u00fccreden insana kadar kompleksli\u011fi giderek artan sistematik organizasyonlardaki pl\u00e2nl\u0131, hassas ve d\u00fczenli i\u015fleyi\u015flerin izah\u0131n\u0131, Esm\u00e2-i \u0130l\u00e2h\u00ee'nin farkl\u0131 derecelerdeki tecellisine dayand\u0131rarak yapmak; materyalistleri memnun etmese de, bu metodun biyoloji felsefesine ait problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde kullan\u0131labilece\u011fi, insafl\u0131 ve ufku a\u00e7\u0131k pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan art\u0131k kabul edilebilir duruma gelmi\u015ftir. <\/p>\n Yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn h\u00e2diseler canl\u0131l\u0131k etraf\u0131nda d\u00f6nmekte, her \u015fey hayat fger\u00e7e\u011fi etraf\u0131nda \u015fekillenmektedir. Canl\u0131l\u0131k ve organik hayat sahibi varl\u0131klar olmasayd\u0131, sadece elementlerden m\u00fcte\u015fekkil fizik\u00ee ve kimyev\u00ee bir d\u00fcnyada bu kadar ince bir sanat ve i\u015fleyi\u015f g\u00f6r\u00fclmeyece\u011fi gibi, hi\u00e7bir problem de olmayacakt\u0131. K\u00e2inat\u0131n Sahibi'ni tan\u0131yacak ve tan\u0131tacak varl\u0131klar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131yla yery\u00fcz\u00fc \u015fenlenmi\u015f; bitki, hayvan ve insan gibi varl\u0131klar\u0131n her biri, Allah'\u0131n (cc) s\u0131n\u0131rs\u0131z ilmine ve kudretine terc\u00fcmanl\u0131k etmektedir. <\/p>\n Bilimin bug\u00fcn geldi\u011fi seviye ile biyolojik, ekolojik ve t\u0131bb\u00ee ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n aralad\u0131\u011f\u0131 perdelerin arkas\u0131ndan g\u00f6r\u00fclen yeni ufukta; canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n tamamen bir yarat\u0131l\u0131\u015f mu'cizesi oldu\u011funun alt\u0131 \u00e7izilmekte, indirgemeci yakla\u015f\u0131mlar\u0131n eksikli\u011fini g\u00f6steren, k\u00fcll\u00ee ve ku\u015fat\u0131c\u0131 yorumlara ihtiya\u00e7lar dile getirilmektedir. Allah'\u0131n sanat eserlerine ‘analiz i\u00e7in analiz' anlay\u0131\u015f\u0131yla yakla\u015fma; sadece ‘ne', ‘nas\u0131l' ve ‘nerede' gibi sorulara tak\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ok dar bir alanda yapt\u0131\u011f\u0131 derin ara\u015ft\u0131rmalardan ba\u015fka bir \u015fey bilmeyen, k\u0131s\u0131r g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, terkip kabiliyetinden mahrum ‘uzman'lar\u0131 do\u011furmu\u015ftur. Bu ‘uzman'lar, insanl\u0131k ad\u0131na problemleri vuzuha kavu\u015fturamad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir\u00e7ok da problem \u00fcretmi\u015flerdir. Bunun birinci sebebi, k\u00fcll\u00ee (holistik) veya ku\u015fat\u0131c\u0131 (b\u00fct\u00fcnc\u00fcl) bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan mahrum bilim anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. G\u00f6z\u00fc \u00e7ok iyi bilen bir g\u00f6z doktorunun, g\u00f6z\u00fcn kalble, mideyle m\u00fcnasebetinden habersiz olmas\u0131 "uzman k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc" olarak isimlendirilir. Bunun gibi bir\u00e7ok bilim adam\u0131 tabiat\u0131n herhangi bir tabakas\u0131nda bilgi sahibi olabiliyor; fakat ilgilendi\u011fi tabakan\u0131n tabiat\u0131n di\u011fer seviyeleriyle olan m\u00fcnasebeti hususunda bir fikir sahibi olam\u0131yordu. \u0130nsan\u0131 doku ve organ par\u00e7alar\u0131ndan ibaret g\u00f6ren, v\u00fccutta sadece ilgilendi\u011fi organ\u0131 \u00e7ok iyi bilen, fakat v\u00fccuttaki di\u011fer sistemlerle ba\u011flant\u0131 kurmaktan \u00e2ciz uzmanlar\u0131n, tedavide \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131klar\u0131; aksine insan\u0131 madd\u00ee-m\u00e2nev\u00ee b\u00fct\u00fcn fak\u00fclteleriyle ele al\u0131p, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir nazarla inceleyen hekimlerin -Allah'\u0131n izniyle- \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131 neticelere vesile olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n Modern bilimin tabiata bu par\u00e7al\u0131 bak\u0131\u015f\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu, ba\u015fta \u00e7evre ve sa\u011fl\u0131k problemlerini g\u00f6r\u00fcnce, Kur'\u00e2n-\u0131 Mu'ciz\u00fc'l-Be-y\u00e2n'\u0131n insanl\u0131\u011fa sundu\u011fu tefekk\u00fcr tablolar\u0131n\u0131n ehemmiyetini daha iyi anl\u0131yoruz. Kur'\u00e2n'da tabiat\u0131n de\u011fi\u015fik tabakalar\u0131ndan mis\u00e2ller sunulduktan sonra, bizlere "d\u00fc\u015f\u00fcnmezler mi, akletmezler mi, tefekk\u00fcr etmezler mi, tezekk\u00fcr etmezler mi, g\u00f6rmezler mi?.." diye sorular tevcih edilmesinin hikmetini daha iyi anl\u0131yoruz. Kur'\u00e2n da k\u00e2inata par\u00e7a-b\u00fct\u00fcn m\u00fcnasebetini g\u00f6zeterek bakmaktad\u0131r. Birbiriyle al\u00e2kas\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnen mevzular\u0131n birinden di\u011ferine ge\u00e7ilmesindeki hikmet ancak bu perspektiften bak\u0131l\u0131nca anla\u015f\u0131labilir. Bitkilerden bahsettikten sonra, y\u0131ld\u0131zlara veya g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne ge\u00e7ilmesi, insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z edildikten sonra denizlerin nazara verilmesi ve ard\u0131ndan insan psikolojisi veya hukuk gibi mevzulara girilmesine, bir de bu nazarla bak\u0131l\u0131rsa, k\u00fcll\u00ee bak\u0131\u015f eksikli\u011finin bir neticesi olarak ortaya \u00e7\u0131kan bilim ve insan anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc daha iyi anla\u015f\u0131lacak, ilm\u00ee ara\u015ft\u0131rmalara \u00e7ok daha yeni ufuklar g\u00f6sterilecektir. <\/p>\n Bu hususun daha iyi anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in varl\u0131k hiyerar\u015fisine g\u00f6z atmak yerinde olur. Varl\u0131klardan mis\u00e2ller vererek sergiledi\u011fimiz yukar\u0131daki organizasyon \u015femas\u0131ndaki kompleksli\u011fin giderek artmas\u0131 ve her seviyenin, sistemin tamam\u0131na bakacak \u015fekilde birbiriyle m\u00fcnasebeti, teleolojik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda b\u00fct\u00fcn k\u00e2inat\u0131 ku\u015fatacak geni\u015flikte pl\u00e2nl\u0131 ve \u00e2henkli bir d\u00fczenin aksamadan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir. Bu teleolojik b\u00fct\u00fcnl\u00fck merkezde tutuldu\u011fu takdirde biyosferdeki d\u00fczenin, kendi kendine veya tesad\u00fcflerle y\u00fcr\u00fcyen \u00e7ok basit bir sistem olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclecektir. Bu tablodaki birinci basamak olan temel par\u00e7ac\u0131klardan h\u00fccreye kadar olan k\u0131s\u0131m, cans\u0131zlar \u00e2lemi; h\u00fccreden organizmaya kadar olan k\u0131s\u0131m, canl\u0131lar \u00e2lemi olarak ayr\u0131labilir. Organizmadan sonras\u0131 ise, canl\u0131 ile \u00e7evre aras\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc entegrasyonu i\u00e7ine alan, daha y\u00fcksek seviyede m\u00fcnasebetlerin kuruldu\u011fu, kompleks sistemler aras\u0131ndaki organizasyonlardan m\u00fcte\u015fekkil k\u0131s\u0131md\u0131r, bu da ekolojik bilimlerin konusudur. <\/p>\n Par\u00e7a-b\u00fct\u00fcn m\u00fcnasebeti<\/strong> <\/p>\n K\u00e2inata k\u00fcll\u00ee veya sistemci bir anlay\u0131\u015fla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, b\u00fct\u00fcn sistemlerin, kendilerini meydana getiren par\u00e7alar\u0131n toplam\u0131ndan daha fazla bir de\u011fer ifade etti\u011fi kolayl\u0131kla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Par\u00e7alar, teker teker fakat geli\u015fig\u00fczel bir araya y\u0131\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir b\u00fct\u00fcn meydana getirmez. Par\u00e7alar, ancak bir sistem ve organizasyon i\u00e7inde hakiki g\u00fc\u00e7 ve de\u011ferini g\u00f6steren b\u00fct\u00fcnler h\u00e2line gelebilir. Par\u00e7alar\u0131n \u00e2henkli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, b\u00fct\u00fcn\u00fcn sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn, par\u00e7alar\u0131n toplam\u0131ndan daha fazla bir m\u00e2n\u00e2 ifade eder. Par\u00e7alardaki eksilmeler veya bozulmalar, sistemin b\u00fct\u00fcn\u00fcndeki i\u015fleyi\u015fi bozar. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla; bir t\u00fcr\u00fcn tabiattan silinip yok edilmesi, ekosistemin i\u015fleyi\u015finde ar\u0131zalara sebep olacak, v\u00fccuttaki bir organ\u0131n eksikli\u011fi veya hatal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 v\u00fccudun i\u015fleyi\u015fini bozacakt\u0131r. Hiyerar\u015fik niz\u00e2m i\u00e7inde, a\u015fa\u011f\u0131 seviyelerdeki en k\u00fc\u00e7\u00fck bir eksiklik veya bozukluk, b\u00fcy\u00fck ar\u0131za ve hasarlara sebep olurken; yukar\u0131 seviyelere \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131k\u00e7a ise, k\u00fc\u00e7\u00fck ar\u0131zalar hemen kendini g\u00f6stermemekte, s\u00fcre\u00e7 uzamakta veya Hal\u00eem ve Ker\u00eem Rabb'imizin sistemin i\u00e7inde koydu\u011fu tamir ve tel\u00e2fi mekanizmalar\u0131yla tolere edilmektedir. <\/p>\n Bir h\u00fccrede mutasyon veya sitopl\u00e2zma i\u00e7ine giren \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck zehirli bir madde, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede h\u00fccrenin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7abilirken, organ veya organ sistemindeki bir ar\u0131za, haftalar veya aylar sonra ancak ortaya \u00e7\u0131kabilmekte veya sisteme konulan koruyucu mekanizmalar vesilesiyle (imm\u00fcn sistem, h\u00fccre tamir mekanizmalar\u0131 vs) engellenebilmektedir. Zararl\u0131 tesirlerin yol a\u00e7aca\u011f\u0131 fel\u00e2ketler biyosfer veya ekosistem gibi b\u00fcy\u00fck sistemlerde ise, aylar ve y\u0131llar i\u00e7inde de\u011fil, on y\u0131llar ve y\u00fczy\u0131llar i\u00e7inde kendini g\u00f6sterecektir. Buzullar\u0131n erimesi, ozon tabakas\u0131n\u0131n delinmesi, \u00e7\u00f6lle\u015fme, temiz su kaynaklar\u0131n\u0131n azalmas\u0131, zehirli at\u0131klarla hava, su ve topra\u011f\u0131n kirletilmesi gibi yery\u00fcz\u00fc \u00e7ap\u0131ndaki fel\u00e2ketleri buna mis\u00e2l verebiliriz. <\/p>\n Sistemci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131<\/strong> <\/p>\n K\u00e2inat\u0131 hiyerar\u015fik bir organizasyonlar b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak tarif eden sistem biyolojisinin, bize kazand\u0131raca\u011f\u0131 en m\u00fchim hususlardan biri, kendimizi de k\u00e2inat sisteminin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmemizdir. \u0130nsan\u0131n kendini tabiat\u0131n b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131yla m\u00fcnasebet i\u00e7inde g\u00f6rmesi; sevgi, merhamet ve \u015fefkat hislerinin geli\u015fmesine zemin haz\u0131rlayaca\u011f\u0131 gibi, ondaki s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fc\u00e7 vehmini veya kibir gibi hisleri de frenleyebilir. B\u00f6ylece insan kendinden bir par\u00e7a olan evl\u00e2d\u0131na k\u0131yamad\u0131\u011f\u0131 ve onu korumak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc fedak\u00e2rl\u0131\u011fa katland\u0131\u011f\u0131 gibi, ekosistemin bir par\u00e7as\u0131 olarak da i\u00e7inde bulundu\u011fu sistemi bozucu, y\u0131prat\u0131c\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flardan uzak kalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. <\/p>\n Varl\u0131k a\u011fac\u0131n\u0131n meyvesi veya k\u00e2inat\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclm\u00fc\u015f bir \u00e7ekirde\u011fi h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funun \u015fuurunda olan insan, tabiat\u0131 basit g\u00f6rme, s\u00f6m\u00fcrme, tahrip etme ve \u00f6l\u00fcme kadar gidebilecek bir sona s\u00fcr\u00fckleme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 terk eder. Uygun bir e\u011fitimle bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 kazand\u0131r\u0131lan, tabiat\u0131n bir k\u00f6le ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclecek bir meta olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eden insanlar, sa\u011fduyuyla hareket edeceklerinden, onlardan bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck beklenemez. Bu \u015fuura sahip insan, rahat ya\u015fama arzusu h\u0131rs, israf ve egoizm gibi menf\u00ee davran\u0131\u015flardan daha kolay uzakla\u015f\u0131r. Bir a\u011fac\u0131 keserken veya orman\u0131 yakarken bir kere daha d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, arabas\u0131n\u0131n egzozunu ihmal etmeden ayarlat\u0131r, daha fazla mahsul almak i\u00e7in tarlas\u0131nda standart d\u0131\u015f\u0131n\u0131 fark eden zira\u00ee il\u00e2\u00e7 kullanmaz, su kaynaklar\u0131n\u0131 kirletecek her t\u00fcrl\u00fc at\u0131k maddeyi \u00fcretmekten vazge\u00e7er. Benzer yakla\u015f\u0131m\u0131 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za hususunda da g\u00f6sterebiliriz. V\u00fccudumuzun her h\u00fccresi, di\u011fer h\u00fccre ve dokularla, her organ ve sistem v\u00fccudun b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131yla \u00e7e\u015fitli derecelerde m\u00fcnasebet i\u00e7erisindedir. Bug\u00fcnk\u00fc Ortodoks t\u0131p anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n getirdi\u011fi sadece belli organ ve sistem \u00fczerinde ihtisas anlay\u0131\u015f\u0131, insan\u0131n b\u00fct\u00fcn olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyici bir yakla\u015f\u0131m tarz\u0131d\u0131r. Bedeni ve ruhu birbirinden ay\u0131ran, dokular\u0131n ve organlar\u0131n i\u015fleyi\u015finde b\u00fct\u00fcn tesiri hormon ve sinirlere veren bu anlay\u0131\u015f, t\u0131p ilmini, cerrahinin ve sentetik il\u00e2\u00e7lar\u0131n darl\u0131\u011f\u0131na hapsetme gibi bir yanl\u0131\u015fa girmi\u015ftir. H\u00e2lbuki imm\u00fcn sistem \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir\u00e7o\u011funda, metafizik \u00e2lemin, dua ve inan\u00e7 eksenli yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n tesiri g\u00f6sterilmi\u015ftir. <\/p>\n Sistemci ve teleolojik organizasyon seviyelerinin i\u015fleyi\u015fi ile ilgili felsef\u00ee altyap\u0131n\u0131n, genellikle idealist d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131na dayanmas\u0131 ve metafizi\u011fe daha a\u00e7\u0131k bir ruh yap\u0131s\u0131n\u0131 te\u015fvik etmesi, Bat\u0131c\u0131 ayd\u0131nlanma d\u00f6neminin pozitivist ve nat\u00fcrel seleksiyon anlay\u0131\u015f\u0131nca tenkit edilmi\u015ftir. M\u00e2n\u00e2y\u0131, esteti\u011fi, kalb\u00ee ve vicdan\u00ee k\u0131ymet h\u00fck\u00fcmlerini \u00f6nemsemeyen bu felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnceler, bilimin, haddini a\u015facak tarzda yorumlanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f; bu ak\u0131mlar\u0131n kutsalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilim anlay\u0131\u015f\u0131 ne yaz\u0131k ki, ba\u015fta ekolojik fel\u00e2ketler olmak \u00fczere, insanl\u0131k \u00e7ap\u0131nda bir\u00e7ok kavgan\u0131n temeline oturmu\u015ftur. Bilimin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve yapabileceklerini daha insafla belirlemedikten ve ekosistemdeki dengeyi tabi\u00ee seleksiyon gibi yanl\u0131\u015f bir kavrama indirgeme anlay\u0131\u015f\u0131ndan vazge\u00e7ilmedikten sonra, insanl\u0131\u011f\u0131n bu ekolojik y\u0131k\u0131m\u0131 engelleme \u015fans\u0131 bulunmamaktad\u0131r. <\/p>\n B\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 kucaklayacak bir \u015fefkat ve merhamet hareketi geli\u015ftirilmedikten sonra, insanl\u0131\u011f\u0131n rahat ve huzurunun olamayaca\u011f\u0131 temel bir anlay\u0131\u015f olarak kabul edilmelidir. B\u00fct\u00fcn varl\u0131klar kendi aralar\u0131nda gayet huzurlu ve \u00e2henkli ya\u015farken, bizlerin parmak kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131yla bu \u00e2henk bozuldu. Akl\u0131m\u0131za \u00e7ok g\u00fcvenerek gerekli-gereksiz sisteme m\u00fcdahil olmaya kalk\u0131\u015ft\u0131k ve sistemi bozduk. Bunun temelinde, iki farkl\u0131 anlay\u0131\u015f yatmaktad\u0131r. Birincisi "Nas\u0131l olsa bu sistem benim i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f, her t\u00fcrl\u00fc tasarruf hakk\u0131 bana aittir, benim her \u015feye g\u00fcc\u00fcm yeter, istedi\u011fimi yer, istedi\u011fimi keser, bi\u00e7erim!" gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanmaktad\u0131r. \u0130kinci yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 farkl\u0131 bir noktadan \u00e7\u0131ksa bile, ayn\u0131 k\u00f6t\u00fc neticeye varan "Bu tabiat tesad\u00fcfen meydana gelmi\u015f, bir sistem ve \u00e2henk g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor gibi olsa da, asl\u0131nda kaos vard\u0131r, insan\u0131n di\u011fer canl\u0131lardan hi\u00e7bir fark\u0131 yoktur, g\u00fc\u00e7l\u00fc olan hayatta kal\u0131r(!)" d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. <\/p>\n Bu hiyerar\u015fik sistemin i\u015fleyi\u015findeki temel dinamikleri anlamak i\u00e7in bir \u00e2letin kullanma k\u0131lavuzu gibi bir talimatname veya \u00e7evre anayasas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r. Ancak bu anayasan\u0131n felsef\u00ee alt yap\u0131s\u0131n\u0131 ortaya koyacak derin anlay\u0131\u015f ufkundan mahrum b\u0131rak\u0131lan insanl\u0131k, aksine m\u00fccadele ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n hayatta kalmas\u0131 \u015feklinde kabul g\u00f6ren tabi\u00ee seleksiyon gibi biyolojik bir prensipte s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sath\u00ee bir nazarla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda vah\u015fi ve merhametsiz bir m\u00fccadele arenas\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen tabiat kitab\u0131n\u0131n, dikkatle incelendi\u011finde sat\u0131r aralar\u0131nda m\u00fckemmel bir dengenin \u00e7ok boyutlu parametreleri okunabilir. B\u00f6ylece her canl\u0131n\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir miktar\u0131n\u0131n ba\u015fka canl\u0131lar taraf\u0131ndan g\u0131da olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ne kadar hassas bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131r. Bu m\u00fckemmel i\u015fleyi\u015fin canl\u0131 pop\u00fcl\u00e2syonlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengede kalmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fu da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6ylece bir sivrisine\u011fin veya bir \u0131s\u0131rgan otunun bile sebepsiz ve hikmetsiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir h\u00fccreli amipin de, \u00e7ok h\u00fccreli balinan\u0131n da farkl\u0131 vazifeler i\u00e7in yap\u0131-fonksiyon m\u00fcnasebeti g\u00f6sterecek hiyerar\u015fik bir sistemin par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu, ayr\u0131ca varl\u0131klar aras\u0131ndaki \u00e2hengi, ilmimiz geli\u015ftik\u00e7e daha iyi anlayabilece\u011fiz. <\/p>\n \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n samimiyetle imtihan\u0131<\/strong> <\/p>\n Korkun\u00e7 harp sil\u00e2hlar\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in milyarlarca dolar harcayanlar, \u00e7\u00f6p kutular\u0131n\u0131 ekmek ve yemek art\u0131klar\u0131yla dolduranlar ve fakirlik sebebiyle a\u00e7l\u0131ktan k\u0131r\u0131lan y\u0131\u011f\u0131nlar ayn\u0131 d\u00fcnyada ya\u015famaktad\u0131r. B\u00f6yle bir durumda a\u00e7 insanlara tabiat\u0131 tahrip etmemelerini, hayvanlar\u0131n neslinin t\u00fckendi\u011fini, ormanlar\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek tabiat\u0131 koruma gayretleri ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir? Tabi\u00ee seleksiyonun haddini a\u015fan yorumunu \u0131srarla dayatanlarla, vah\u015fi ve ya\u011fmac\u0131 g\u00f6rd\u00fckleri insanlara tabiat\u0131 korumalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyenlerin, ayn\u0131 insanlar olmas\u0131 ac\u0131 bir paradoks olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor. H\u00e2lbuki o a\u00e7 ve fakir insanlar bizim yanl\u0131\u015f yorumlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z biyolojik prensiplerin gere\u011fini yap\u0131yor ve hayatta kalmak i\u00e7in son \u00e7are olarak tabiata sald\u0131r\u0131yorlar. Di\u011fer taraftan geli\u015fmi\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenen \u00fclkeler farkl\u0131 gerek\u00e7elerle ayn\u0131 tabiat\u0131 daha fazla tahrip ediyorlar. Daha l\u00fcks ve rahat bir hayat i\u00e7in tabiata zehirli at\u0131klar\u0131 salanlar, bilgi toplumu oldu\u011fu s\u00f6ylenen sanayile\u015fmi\u015f toplumlard\u0131r. Afrika \u00fclkelerinin at\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu organik mahiyette oldu\u011fu h\u00e2lde, sanayile\u015fmi\u015f Bat\u0131 \u00fclkelerinin at\u0131klar\u0131 daha \u00e7ok sentetik, kimyev\u00ee ve \u00e7o\u011fu da \u00e7evreye zararl\u0131 bile\u015fiklerden m\u00fcte\u015fekkildir. B\u00f6ylece tabiat sanayile\u015fmi\u015f ve zengin \u00fclkelerce a\u011f\u0131r bir \u015fekilde tahrip edilirken, sanayile\u015fememi\u015f \u00fclkeler de k\u0131smen bu tahribe kat\u0131lmaktad\u0131r. Bu f\u00e2sid daireyi k\u0131rmak i\u00e7in, ikinci kategorideki \u00fclkelerden bir \u015fey bekleyemeyiz, onlar ancak kar\u0131nlar\u0131n\u0131 doyurarak hayata tutunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Fakat geli\u015fmi\u015f ve sefahat i\u00e7inde yery\u00fcz\u00fcn\u00fc s\u00f6m\u00fcren \u00fclkeler, bu f\u00e2sid daireyi k\u0131rabilir. Bu da ancak varl\u0131klardaki hikmetli yap\u0131-\u00e7evre m\u00fcnasebetini ara\u015ft\u0131r\u0131p, ekosistemdeki denge ile birlikte yarat\u0131l\u0131\u015f hiyerar\u015fisinde en \u00fcst mertebeye yerle\u015ftirilen insan\u0131n ger\u00e7ek mahiyetinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. \u0130nsana hakiki de\u011ferini g\u00f6sterecek, hangi milletten olursa olsun her ferdin, bu sistemdeki insanca ya\u015fama hakk\u0131n\u0131 teslim edecek, b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcn\u00fc i\u00e7ine alacak bir \u015fefk\u00e2t ve merhametin h\u00fck\u00fcm ferma olmas\u0131, baz\u0131lar\u0131na \u00fctopik gibi gelse de, \u00e7evre g\u00f6n\u00fcll\u00fclerinin -bu hususta- b\u00fct\u00fcn fed\u00e2k\u00e2rl\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymalar\u0131 ile s\u00f6z konusu olabilir. <\/p>\n "Hepsinden \u00f6nemlisi ise, k\u00e2inat\u0131n bize emanet olarak verilmi\u015f hassas bir hediye oldu\u011funun fark\u0131nda olan; en k\u00fc\u00e7\u00fck zerresinden, biyosferin \u00e7e\u015fitli tabakalar\u0131na kadar her kademesinde, birbiriyle m\u00fcnasebet i\u00e7indeki ekosistem saraylar\u0131nda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn mahl\u00fbkata kar\u015f\u0131 sevgi ve \u015fefk\u00e2t temelli bir anlay\u0131\u015fla yakla\u015facak yeni nesillerin yeti\u015fmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. B\u00f6yle bir \u00e7evre anlay\u0131\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn mahluk\u00e2ta kar\u015f\u0131 derin bir h\u00fcrmet ve muhabbet hissinin do\u011fmas\u0131na, bu da insan\u0131n insana sayg\u0131s\u0131na ve sevgisine vesile olacakt\u0131r. Kur'\u00e2n\u00ee ilhamlar\u0131n yol g\u00f6sterdi\u011fi sevgiye ve \u015fefk\u00e2te dayal\u0131 b\u00f6yle hiyerar\u015fik, sistemci bir ekolojik anlay\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k i\u00e7in desteklenebilecek bir de\u011ferler b\u00fct\u00fcn\u00fc h\u00e2line getirilebilir."[1]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n
\n