{"id":2361,"date":"2012-07-26T11:41:30","date_gmt":"2012-07-26T11:41:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2012\/07\/26\/resmi-dilimiz-turkceyi-dogru-ve-guzel-konusmak\/"},"modified":"2012-07-26T11:41:30","modified_gmt":"2012-07-26T11:41:30","slug":"resmi-dilimiz-turkceyi-dogru-ve-guzel-konusmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2012\/agustos-2012\/resmi-dilimiz-turkceyi-dogru-ve-guzel-konusmak\/","title":{"rendered":"RESM\u0130 D\u0130L\u0130M\u0130Z T\u00dcRK\u00c7EY\u0130 DO\u011eRU VE G\u00dcZEL KONU\u015eMAK"},"content":{"rendered":"\n

 <\/span><\/b><\/p>\n

Dil; duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi, bilgi ve becerilerimizi, \u00fcmit ve hayallerimizi, plan ve projelerimizi, strateji ve hedeflerimizi, arzu ve isteklerimizi ba\u015fkalar\u0131na anlat\u0131p aktarman\u0131n ve ileti\u015fim kurman\u0131n en \u00f6nemli \u00f6\u011fesidir. \u201cYaz\u0131\u201d bile, dilin sembollerle ifade edilen \u015feklidir. Konu\u015fma ve duygular\u0131m\u0131z\u0131 payla\u015fma arac\u0131 olan D\u0130L, Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131n\u0131n insanlara bah\u015fetti\u011fi en \u00f6nemli fazilet ve meziyetlerin ba\u015f\u0131nda gelir. Konu\u015fulan dilleri insanlar kendileri tasarlay\u0131p meydana getirmi\u015f de\u011fildir. Farkl\u0131 kavimlerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafi \u015fartlara uygun de\u011fi\u015fik renk ve bi\u00e7imlerde yarat\u0131lmalar\u0131 gibi ayr\u0131 ayr\u0131 \u201cD\u0130L\u201dleri onlara ilham eden de yine Rabbimizdir ve bu Allah\u2019\u0131n hikmet ve ibret ayetlerinden birisidir. (Bak: Rum 22. ayet) Evet, insanlara, dil icat etmekten ziyade, kendi dillerini geli\u015ftirmek, sistemle\u015ftirmek, devlet ve medeniyet dili haline getirmek f\u0131rsat\u0131 verilmi\u015ftir. <\/span><\/p>\n

\u201c(Allah) \u0130nsan\u0131 halk etmi\u015f ve ona beyan\u0131 (ileti\u015fim kurmay\u0131 ve duygular\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131na anlatmay\u0131) \u00f6\u011fretmi\u015ftir\u201d. (Rahman Suresi 4. ayet)<\/span><\/i><\/b><\/p>\n

\u201cBiz hi\u00e7bir El\u00e7i\u2019yi, kendi kavminin dilinden ba\u015fkas\u0131yla g\u00f6ndermedik ki, onlara (ilahi ger\u00e7ekleri ve insani g\u00f6revlerini) apa\u00e7\u0131k beyan edip (anlatabilsin)\u201d (\u0130brahim Suresi 4. ayet)<\/span><\/i><\/b> ayeti de, her \u00fclkede gerekli ve ge\u00e7erli olan resmi dili \u00e7ok g\u00fczel ve d\u00fczg\u00fcn konu\u015fmak l\u00fczumuna i\u015faret etmektedir.<\/span><\/p>\n

Asla unutulmas\u0131n ki, bir toplumu millet yapan ve birbirine ba\u011flay\u0131p g\u00fc\u00e7l\u00fc, onurlu ve huzurlu k\u0131lan \u00f6\u011felerin en \u00f6nemli ilk ikisi; D\u0130N birli\u011fi ile D\u0130L birli\u011fidir. Dil insanl\u0131k tarihiyle birlikte meydana gelmi\u015f ve devam etmi\u015f tabii bir ihtiyac\u0131n eseri ve \u00f6\u011fesidir.<\/span><\/b> Bu nedenle, dillerin yozla\u015fmas\u0131, bozulmas\u0131 ve k\u0131s\u0131rla\u015fmas\u0131, toplumun k\u00fclt\u00fcr seviyesini d\u00fc\u015f\u00fcrecek ve medeniyet s\u00fcrecini k\u00f6rletecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar, ancak konu\u015fup yazabildikleri D\u0130L seviyesinde d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretebilecektir. Ba\u015fkalar\u0131yla do\u011fru ve doyurucu ileti\u015fim kurabilmeleri de, yine ancak konu\u015fup yazabildikleri dilin zenginli\u011fi ve g\u00fczelli\u011fi sayesindedir. Dil sadece ileti\u015fimin de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 olumlu bi\u00e7imde etkilemenin ve y\u00f6nlendirmenin de en \u00f6nemli arac\u0131 olma \u00f6zelli\u011fine sahiptir. <\/span><\/p>\n

T\u00fcrk\u00e7eyi g\u00fczel ve do\u011fru konu\u015fman\u0131n \u00f6nemi:<\/span><\/b><\/p>\n

T\u00fcrk\u00e7emiz, ayn\u0131 zamanda binlerce y\u0131ll\u0131k inan\u00e7 ve k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerimizin ve medeniyet birikimlerimizin \u201ckod\u201dlar\u0131n\u0131 ve \u015fifrelerini \u00f6z\u00fcnde ta\u015f\u0131yan kelime hazinemiz ve ortak zihnimizdir. Dil, bilgisayar gibi sadece bilgilerin y\u00fcklendi\u011fi bir depo de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yeni bilgilerin ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin \u00fcretildi\u011fi, eski bilgilerin tazelenip g\u00fcncel ihtiya\u00e7 ve ama\u00e7lara uygun sentezlendi\u011fi bir ifade ve ileti\u015fim sistemidir. Yani insan\u0131n kelime hazinesi ve T\u00fcrk\u00e7eye h\u00e2kimiyeti, onun d\u00fc\u015f\u00fcnce ve de\u011ferlendirme seviyesinin de g\u00f6stergesidir. Ama bug\u00fcn maalesef \u00fcniversite mezunlar\u0131 bile Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Nutkunu anlayamaz ve dedesinin hat\u0131ralar\u0131n\u0131 okuyamaz hale getirilmi\u015ftir. Gerekli ve yeterli bilgi \u00fcretmenin ve yeni beceriler ve ke\u015fifler geli\u015ftirmenin vazge\u00e7ilmez iki unsuru: zengin bir dil hazinesi ve ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnme, zihnetme ve mant\u0131k y\u00fcr\u00fctme yetene\u011fidir.<\/span><\/p>\n

Bunun i\u00e7in de:<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

    \n
  1. <\/span><\/b>Anadilimizi ge\u00e7mi\u015fte konu\u015fulan ve yaz\u0131lan \u015fekliyle (Osmanl\u0131ca kelimelerle) bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk\u00e7emize yerle\u015fen yeni s\u00f6zc\u00fcklerle birlikte \u00f6\u011frenme gayreti g\u00fctmek<\/span><\/span><\/li>\n
  2. <\/span><\/b>T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan veya uzun zaman i\u00e7inde T\u00fcrk\u00e7ele\u015fmi\u015f say\u0131lan kelime ve deyimler varken, yabanc\u0131 ve \u00f6zellikle \u0130ngilizce s\u00f6zc\u00fcklere asla tenezz\u00fcl etmemek<\/span><\/span><\/li>\n
  3. <\/span><\/b>T\u00fcrk\u00e7emizi, dil bilgisi kurallar\u0131na uygun ve d\u00fczg\u00fcn konu\u015fmaya \u00f6zen g\u00f6stermek<\/span><\/span><\/li>\n
  4. d)<\/span><\/b>Ve \u00f6zellikle, hem de ivedilik (\u00f6ncelik)le, mahalli \u015fiveleri ve b\u00f6lgesel leh\u00e7eleri kesinlikle terk etmek gerekir.<\/span><\/b><\/li>\n<\/ol>\n

    \u00c7\u00fcnk\u00fc:<\/span><\/b><\/p>\n

      \n
    1. <\/span><\/b>Mahalli \u015fiveler ve b\u00f6lgesel leh\u00e7elerle, duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi ifade etme imk\u00e2n\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 hale gelmekte, dolay\u0131s\u0131yla beynimiz k\u0131s\u0131r bir ileti\u015fime mahk\u00fbm edilmektedir.<\/span><\/li>\n
    2. <\/span><\/b>T\u00fcrk\u00e7emizi mahalli \u015fivelerle konu\u015fmak, ortak ileti\u015fim arac\u0131m\u0131z ve Milli kayna\u015fma kayna\u011f\u0131m\u0131z olan dilimizi birbirimize yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmakta ve maalesef Bat\u0131l\u0131 Do\u011fuluyla, Akdenizli Karadenizli ile anla\u015famaz duruma gelmektedir.<\/span><\/span><\/li>\n
    3. <\/span><\/b>B\u00f6lgesel \u015five ve leh\u00e7eler, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan bir ayr\u0131\u015fma vesilesi olarak te\u015fvik edilmektedir. \u00d6zellikle Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu b\u00f6lgemizdeki K\u00fcrt k\u00f6kenli karde\u015flerimiz T\u00fcrk\u00e7eyi kendilerine \u00f6zg\u00fc bir \u015fiveyle konu\u015farak, bu leh\u00e7eyi PKK\u2019n\u0131n ve sivil uzant\u0131lar\u0131n\u0131n bir parolas\u0131 ve birbirini tan\u0131ma vas\u0131tas\u0131 gibi kullanma e\u011filimindedir.<\/span><\/span><\/li>\n
    4. <\/span><\/b>Filmlerde, dizilerde, tiyatro sahnelerinde, hatta kitap ve gazete dilinde, \u201cDo\u011fu \u015fivesi, Karadeniz \u015fivesi, Ege \u015fivesi, Trakya \u015fivesi, \u0130\u00e7 Anadolu \u015fivesi, Elaz\u0131\u011f-Erzurum leh\u00e7esi\u201d s\u00fcrekli ve sistemli \u015fekilde g\u00fcndeme getirilmek suretiyle, hatta daha da ileri giderek \u201cK\u00fcrt\u00e7enin, Laz dilinin, \u00c7erkezcenin\u201d resmi e\u011fitim dili olmas\u0131 talepleriyle ve \u201cmasumane bir insan hakk\u0131\u201d g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle, Milli birlik ve dirli\u011fimiz dinamitlenmek istenmektedir.<\/span><\/span><\/li>\n
    5. <\/span><\/b>Bu tehlikeyi frenleyip \u00f6nlemek \u00fczere:<\/span><\/span><\/b> \n
        \n
      1. <\/span><\/b>Aile fertleri olarak:<\/span><\/b> kendi aram\u0131zda T\u00fcrk\u00e7eyi \u0130stanbul \u015fivesiyle ve do\u011fru \u015fekilde konu\u015fma ve mahalli \u015fiveleri b\u0131rakmaya \u00f6zel bir dikkat g\u00f6sterilmelidir. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131za b\u0131rak\u0131lacak en g\u00fczel miras onlara dilimizi g\u00fczelce \u00f6\u011fretmektir. <\/span><\/li>\n
      2. <\/span><\/b>Resmi ve \u00f6zel e\u011fitim birimleri olarak:<\/span><\/b> \u00f6\u011fretmenler ve okul y\u00f6neticileri ilk, orta ve lise seviyesindeki \u00f6\u011frencilerimizin, T\u00fcrk\u00e7eyi kesinlikle \u0130stanbul \u015fivesiyle konu\u015fmalar\u0131 ve yerel leh\u00e7eleri mutlaka b\u0131rakmalar\u0131 konusunda rehberlik etmeli ve bu maksatla \u00e7ok \u00f6zel kampanyalar y\u00fcr\u00fctmelidir.<\/span><\/li>\n
      3. <\/span><\/b>\u00d6zel ve resmi radyo ve TV\u2019ler olarak: <\/span><\/b>yerel ve bozuk \u015fivelerle sunum yapma, tart\u0131\u015fma a\u00e7ma, f\u0131kra ve g\u00fcld\u00fcr\u00fc sanat\u0131nda kullanma giri\u015fimlerini, \u00e7ok gerekli olmad\u0131k\u00e7a yer vermemeli, g\u00fczel ve etkili T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmay\u0131 \u00f6zendirmelidir.<\/span><\/li>\n
      4. <\/span><\/b>Devlet ve h\u00fck\u00fcmet yetkilileri olarak:<\/span><\/b> K\u00fcrt\u00e7e gibi, isteyenlerin anadilini rahatl\u0131kla \u00f6\u011frenme, geli\u015ftirme, yerel TV ve radyolarda kullanabilme imk\u00e2nlar\u0131 sa\u011flamak ve bu temel insan hakk\u0131na sayg\u0131 duyulmak yan\u0131nda, T\u00fcrk\u00e7eyi \u0130stanbul \u015fivesiyle ve yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle \u00f6\u011fretmek ve bunu yayg\u0131n hale getirmek \u00fczere, kaba ve bozuk mahalli leh\u00e7elerin tedricen terk edilmesi konusunda, etkin projeler \u00fcretmeli ve bunu Milli bir devlet politikas\u0131 haline getirmelidir.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n

        Resmi ve ortak dilin, en g\u00fczel \u015fiveyle ve en etkin bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131, Kur\u2019an\u2019\u0131n da emridir.<\/span><\/b><\/p>\n

        Rabbimiz, Nisa suresi 63. ayetinde:<\/span><\/p>\n

        \u201c(Ey el\u00e7im)\u2026 Sen onlara vaaz ve nasihatle \u00f6\u011f\u00fct ver ve onlar\u0131n i\u00e7lerini (nefislerini ve g\u00f6n\u00fcllerini) etkileyecek \u201cbeli\u011f\u201d (a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve vicdanlarda iz b\u0131rak\u0131r) \u015fekilde d\u00fczg\u00fcn ve g\u00fczel s\u00f6z s\u00f6yle\u201d<\/span><\/i><\/b> ayeti ortak dilimizi en do\u011fru \u015fekilde kullanmay\u0131 emretmektedir.<\/span><\/p>\n

        B\u00fcy\u00fck \u0130slam halifesi Hz. \u00d6mer\u2019in bu ayete dayanarak Arap\u00e7ay\u0131 bozuk \u015fivelerle konu\u015fanlar\u0131 ve ortak ileti\u015fim vas\u0131tas\u0131n\u0131 yozla\u015ft\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131, uymayanlar\u0131 cezaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve bu ama\u00e7la \u00f6zel bir kampanya ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 rivayet edilmektedir.<\/span><\/p>\n

        \u201c(Hz. Musa) Dedi ki: Rabbim, g\u00f6\u011fs\u00fcm\u00fc a\u00e7 (g\u00f6nl\u00fcm\u00fc ferahland\u0131r ve ilmimi artt\u0131r)\u201d<\/span><\/i><\/b><\/p>\n

        \u201c(Zalim y\u00f6neticilere ve gafil halk kesimlerine kar\u015f\u0131 iman ve ahlak esaslar\u0131n\u0131 tebli\u011f etme sorumlulu\u011fumda) i\u015fimi kolayla\u015ft\u0131r\u201d<\/span><\/i><\/b><\/p>\n

        \u201cDilimden d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc \u00e7\u00f6z (g\u00fczel ve etkili konu\u015fma becerisi kazand\u0131r)\u201d<\/span><\/i><\/b><\/p>\n

        \u201cKi (insanlar) s\u00f6yleyeceklerimi (kolayl\u0131kla) kavras\u0131n (ve ileti\u015fimde bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fanmas\u0131n)\u201d (Taha Suresi: 25-26-27-28)<\/span><\/i><\/b> ayetleri de gayet a\u00e7\u0131k ve nettir.<\/span><\/p>\n

        Do\u011fru kullan\u0131lan ortak ve resmi dil; y\u00fcksek edebiyat ve medeniyetin kilidi yerindedir<\/span><\/b><\/p>\n

        Dil, d\u00fc\u015f\u00fcncenin, fikir ve zikir ikliminin ana rahmi gibidir. Hikmet ve hakikat rehberi y\u00fcksek d\u00fc\u015f\u00fcnceler, \u00f6rnek ve orijinal projeler, ancak, do\u011fru, zengin ve doyurucu bir anadil ikliminde ve zemininde \u00e7i\u00e7ek a\u00e7abilir. Biz, e\u011fer bilimi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemini T\u00dcRK\u00c7E \u00fcretip, T\u00dcRK\u00c7E ifade edemiyorsak, biz o bilgi ve becerinin ger\u00e7ek sahipleri de\u011filiz demektir. Bir insan\u0131n yabanc\u0131 ve yayg\u0131n \u0130ngilizce gibi dilleri \u00f6\u011frenmesi, elbette onun ufuklar\u0131n\u0131 ve d\u00fcnyaya ula\u015fma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 geni\u015fletecektir. Ve hele Y\u00fcce Dinimizin temel kayna\u011f\u0131 olan Kur\u2019an lisan\u0131n\u0131n (Arap\u00e7ay\u0131) bilmek, insan\u0131n olgun d\u00fc\u015f\u00fcnme ve de\u011ferlendirme yetene\u011fini olduk\u00e7a derinle\u015ftirecektir. Ancak bir ba\u015fka dili do\u011fru anlaman\u0131n ilk \u015fart\u0131, kendi anadilini d\u00fczg\u00fcn ve \u00f6zg\u00fcn \u00f6\u011frenmektir.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        Dil sistemi ve \u00f6zellikle T\u00fcrk\u00e7emiz; \u201ckar\u015f\u0131t\u201dl\u0131k (z\u0131tl\u0131k) ilkesi \u00fczerine \u015fekillenir. \u00dcnl\u00fcler \u00fcns\u00fczlerle, e\u015f anlaml\u0131 kelimeler z\u0131t anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerle bir kar\u015f\u0131tl\u0131k (z\u0131tl\u0131k) d\u00fczeni i\u00e7inde konu\u015fma ve anla\u015fma dili haline gelir. Bunlar\u0131n en \u00f6nemli gere\u011fi ise, \u201cs\u00f6zc\u00fckleri se\u00e7me ve s\u0131raya dizme\u201d eksenidir. <\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        Bir dili kullan\u0131rken s\u00f6zc\u00fckleri, dil bilgisinden bildi\u011fimiz bir d\u00fczende “\u00f6zne, t\u00fcmle\u00e7, nesne, y\u00fcklem” d\u00fczeninde s\u0131ralamak gerekir. Buna \u201cs\u0131ralama ekseni\u201d ad\u0131 verilir. S\u0131ralama ekseninde s\u00f6zc\u00fcklere, c\u00fcmle i\u00e7indeki g\u00f6revlerine g\u00f6re yeni bir anlam y\u00fcklenir. “Ahmet kediyi yakalad\u0131.” c\u00fcmlesinde Ahmet eylemi yapan \u00f6znedir, \u201ckedi\u201d ise bu eylemden etkilenen varl\u0131k yerindedir. “Kedi fareyi yakalad\u0131.” c\u00fcmlesinde eylemi yapan kedidir. Bu, \u015fu anlama gelmektedir: S\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn c\u00fcmle i\u00e7indeki konumu, ona yeni bir anlam kazand\u0131r\u0131verir. Buna, s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn dil bilgisi anlam\u0131 denir. S\u0131ralama ekseninde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler, \u00e7ok ciddi anlam de\u011fi\u015fmelerine yol a\u00e7abilir. T\u00fcrk\u00e7e, s\u00f6z dizimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kurall\u0131 bir dil oldu\u011fundan onu do\u011fru kullanman\u0131n temel \u015fartlar\u0131ndan birisi, s\u0131ralama eksenine dikkat etmektir.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        S\u0131ralama ekseninde yer alan s\u00f6zc\u00fckler bulunduklar\u0131 konuma ba\u011fl\u0131 olarak dil bilgisel (gramatikal) bir anlam kazand\u0131klar\u0131 gibi, \u00f6n\u00fcnde veya ard\u0131nda bulunan s\u00f6zc\u00fcklere g\u00f6re ve birbirlerine ba\u011flan\u0131\u015f bi\u00e7imlerine g\u00f6re yeni anlamlar kazanabilir. Bu anlama, kelimenin s\u00f6z dizimi anlam\u0131 denir. “G\u00f6z” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bir c\u00fcmle i\u00e7inde kendisinden sonra gelen s\u00f6zc\u00fc\u011fe g\u00f6re yeni anlamlar i\u00e7erir: “G\u00f6z al\u0131c\u0131, g\u00f6z hekimi, g\u00f6z hakk\u0131, g\u00f6z hapsi, g\u00f6z karar\u0131, g\u00f6z koymak, g\u00f6z \u00f6n\u00fc, g\u00f6z ya\u015f\u0131, g\u00f6z yummak, g\u00f6zden d\u00fc\u015fmek, g\u00f6ze gelmek, g\u00f6zden ka\u00e7mak, g\u00f6zden kaybolmak, g\u00f6ze girmek, g\u00f6z\u00fc tok” gibi kullan\u0131mlarda “g\u00f6z” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne \u00e7ok farkl\u0131 anlamlar y\u00fcklenmi\u015ftir.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        S\u0131ralama ekseninden ba\u015fka, dilde bir de se\u00e7me ekseni \u00f6nemlidir. Se\u00e7me ekseni; s\u0131ralama ekseninde yer alan s\u00f6zc\u00fcklerin yerini alabilecek s\u00f6zc\u00fcklerin olu\u015fturdu\u011fu listedir. Bir c\u00fcmlenin \u00f6znesinin “Mehmet” oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu c\u00fcmlede “Mehmet” yerine “o, arkada\u015f\u0131m, karde\u015fim, bizim yaramaz” s\u00f6zc\u00fcklerini kullanabiliriz. Dilimiz bize, c\u00fcmlede bulunan bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn yerini alabilecek ba\u015fka s\u00f6zc\u00fck listesi sunacak kadar zengindir. Bu listeye se\u00e7me ekseni ad\u0131 verilmektedir. Dili do\u011fru kullananlar bu listeden en uygun s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7enlerdir. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7erken c\u00fcmleye en uygun olan\u0131n\u0131 bulmam\u0131z \u00f6nemlidir. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn se\u00e7iminde; kiminle, nerede ve hangi d\u00fczeyde konu\u015ftu\u011fumuzun veya yaz\u0131da kime ve hangi \u015fartlarda yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekir. Bu konu do\u011fru anlat\u0131m\u0131n temelini olu\u015fturan \u00f6nemli bir dil ilkesidir.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        Dikkat edilecek olursa se\u00e7me ekseninde yer alan s\u00f6zc\u00fckler iki z\u0131t \u00f6zelli\u011fi kendilerinde toplayabilir. Onlar bir bak\u0131ma e\u015f anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerdir. \u00d6zne olarak bir c\u00fcmlede “Ahmet” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanabilece\u011fimiz gibi “o” zamirini de kullanabiliriz. Bu durumda “Ahmet” ve “o” ayn\u0131 varl\u0131\u011f\u0131 dile getirir ve e\u015f anlaml\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerdir. Di\u011fer y\u00f6nden Ahmet’ten “Ahmet” veya “o” diye s\u00f6z etmemiz aras\u0131nda ince bir anlam fark\u0131 da sezilir. “Ahmet” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile “o” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bir “kar\u015f\u0131tl\u0131k” h\u00e2li i\u00e7indedir. Do\u011fru ve doyurucu anlat\u0131m, en uygun s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7ebilmektir.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        Etkili ve verimli ileti\u015fim prensipleri:<\/span><\/b><\/p>\n

        \u00d6nce dinlemeyi bilin:<\/span><\/b> Bir\u00e7o\u011fumuz, ne s\u00f6yleyece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmekten, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u00f6ylediklerini do\u011fru d\u00fcr\u00fcst dinlemeyiz. Oysa siz onlar\u0131 dikkatle dinlerseniz, onlar da sizi, ilgiyle dinleyecek ve sayg\u0131 g\u00f6sterecektir.<\/span><\/p>\n

        Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ilgilendiren konulardan s\u00f6z edin:<\/span><\/b> Kar\u015f\u0131n\u0131zdakine yetenekli oldu\u011fu konuda konu\u015fma imk\u00e2n\u0131 verirseniz, s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir sessizli\u011fi \u00f6nlersiniz ve \u00e7o\u011funlukla kar\u015f\u0131n\u0131zdaki, anlatt\u0131klar\u0131na o denli dalar ki, iki insan\u0131n konu\u015fmas\u0131na en \u00e7ok engel olabilecek olan s\u0131k\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 kayboluverir.<\/span><\/p>\n

        S\u0131k\u0131c\u0131 ayr\u0131nt\u0131lara girmeyin:<\/span><\/b> Konu\u015furken, en k\u00fc\u00e7\u00fck ve gereksiz detaylara dalarsan\u0131z, siz ana konuya gelinceye kadar kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fi s\u0131k\u0131l\u0131p ilgisi da\u011f\u0131labilir.<\/span><\/p>\n

        Kesin ifadelerle konu\u015fmaya gayret g\u00f6sterin:<\/span><\/b> Konu\u015fmaya, ba\u015flamadan durup, \u00f6nce akl\u0131n\u0131zda kelimeleri se\u00e7in. Bir konudan \u00f6tekine ge\u00e7meyin. Konu\u015furken, konu\u015ftu\u011funuz ki\u015finin y\u00fcz\u00fcne bak\u0131n, m\u0131r\u0131ldan\u0131r ve m\u0131zm\u0131zlan\u0131r gibi konu\u015fmay\u0131 terk edin.<\/span><\/p>\n

        Etkili ve dikkat \u00e7ekici sorular y\u00f6nelttin: <\/span><\/b>Bir sorunun ak\u0131ll\u0131ca sorulmas\u0131yla, kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015finin \u201ca\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131\u201d sa\u011flars\u0131n\u0131z. \u201c\u0130\u015fler nas\u0131l?\u201d ya da \u201cne haber?\u201d gibi sorular gereksizdir. Fakat, \u201ci\u015fe nas\u0131l ba\u015flad\u0131n\u0131z?\u201d veya \u201csizce nas\u0131l\u201d gibi sorular kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fiyi konu\u015fturacak ve sizin de gerekenden fazla konu\u015fman\u0131z\u0131 \u00f6nleyecektir.<\/span><\/p>\n

        \u00d6fkelendirmeden itiraz etmeyi \u00f6\u011frenin:<\/span><\/b> \u00c7o\u011fu kez, ne konu\u015ftu\u011funuz de\u011fil de, nas\u0131l konu\u015ftu\u011funuz \u00f6nemlidir. Dost\u00e7a bir tart\u0131\u015fma konu\u015fmay\u0131 zenginle\u015ftirir, fakat sert\u00e7e sarf edilen bir s\u00f6z, iki taraf\u0131n da h\u0131rsa kap\u0131l\u0131p, birbirlerinden uzakla\u015fmalar\u0131na yol a\u00e7abilir.<\/span><\/p>\n

        Kimsenin s\u00f6z\u00fcn\u00fc kesmeyin:<\/span><\/b> Biri konu\u015furken konu\u015fmaya girmeniz gerekirse, konu\u015fmay\u0131 keserken yumu\u015fak ve g\u00f6n\u00fcl al\u0131c\u0131 bir c\u00fcmle kullanman\u0131z gerekir. <\/span><\/p>\n

        Ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc ve anlay\u0131\u015fl\u0131 hareket edin:<\/span><\/b> \u00c7o\u011fu kez bizi sinirlendiren ve rahats\u0131z eden ki\u015filerle konu\u015fmak zorunda kalabiliriz. B\u00f6yle durumlarda konu\u015fulan konu ile ilgilenmeye ve sayg\u0131 g\u00f6stermeye gayret edin.<\/span><\/p>\n

        Konu\u015furken dinleyenlere \u00f6vg\u00fc ve iltifattan \u00e7ekinmeyin: <\/span><\/b>Birini hakl\u0131 olarak \u00f6vmek onun ilgisini kazanmak demektir. \u0130nsanlara iltifat etmeyi \u00f6\u011frendi\u011finiz an, sohbetiniz de daha zenginle\u015fir.<\/span><\/p>\n

        Kendinizi bir\u00e7ok konuda geli\u015ftirin:<\/span><\/b> Bol bol kitap okuyun, Kur\u2019an Meali \u00fczerinde kafa yorun, u\u011fra\u015f alanlar\u0131 (spor, m\u00fczik vb.) bulun, ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olun. B\u00f6ylece sohbetleriniz zenginle\u015fir, unutmay\u0131n\u0131z, g\u00fczel sat\u0131c\u0131 ve pazarlay\u0131c\u0131 olmak \u00f6nemlidir, ancak sermayeniz ve satacak \u015feyiniz k\u0131s\u0131tl\u0131ysa, g\u00fczel pazarlamac\u0131l\u0131k yetersizdir.<\/span><\/p>\n

        Bu konuda de\u011ferli Hocam\u0131z Muhsin Bozkurt \u201cT\u00fcrk\u00e7e Dil Bayra\u011f\u0131m\u0131z\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u00f6nemli tespitlerde bulunmaktad\u0131r:<\/span><\/b><\/p>\n

        \u201cAvrupa Parlamentosu ve AB \u00fclkeleri T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrtlerin, kendi dillerinde konu\u015fmalar\u0131na, e\u011fitim yapmalar\u0131na ve k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015famalar\u0131na izin verilmedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. K\u00fcrt sorunu diye adland\u0131r\u0131lan sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilmesi i\u00e7in etnik hak olarak K\u00fcrt\u00e7enin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorlar. K\u00fcrt\u00e7eyi Anadolu\u2019nun G\u00fcneydo\u011fusunda ve Do\u011fusunda ya\u015fayanlar\u0131n kimli\u011finin temel unsuru say\u0131yorlar.\u201d<\/a>[1]<\/span><\/span><\/p>\n

        H\u00e2lbuki \u201cT\u00fcrkiye \u2013 Irak \u2013 \u0130ran \u00fc\u00e7geninde yerle\u015fik bulunan \u00e7e\u015fitli etnik topluluklar\u0131n (Zaza, Goran, Lur, Kelhur, Beluci, Asur\u00ee, D\u00fcrz\u00ee, Feyli, Hawramani, Bahtiyari, vb.) bunlar\u0131n hepsinin \u2018K\u00fcrt\u2019 ad\u0131yla adland\u0131r\u0131lmalar\u0131 ne kadar yanl\u0131\u015f, kas\u0131tl\u0131 ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 ise, bu topluluklar\u0131n, birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 olan leh\u00e7e ve dillerine, genel bir ifade ile \u2018K\u00fcrt\u00e7e\u2019 denilmesi de o derece yanl\u0131\u015f ve hatal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201c1597 tarihinde, Bitlis Sanca\u011f\u0131 Beyi \u015eeref Han taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u015eerefname\u2019de, \u2018K\u00fcrt\u2019 diye nitelendirilen topluluklar, konu\u015ftuklar\u0131 dillere g\u00f6re; Kurmanci, Lor, Kelhur, Goran<\/a>[2]<\/span> \u015feklinde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201cTasnifi yap\u0131lan dillerin her biri de kendi i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fitli konu\u015fma gruplar\u0131na (leh\u00e7e, \u015five, a\u011f\u0131z) ayr\u0131lmaktad\u0131r.\u201d<\/a>[3]<\/span><\/span><\/p>\n

        \u201cRojgi\u201d<\/span><\/b> denilen Bitlis K\u00fcrtlerinin kendi aralar\u0131nda kulland\u0131klar\u0131 s\u00f6zler vard\u0131r ki bunlar\u0131 di\u011fer yerlerdeki K\u00fcrtler anlayamamaktad\u0131r.<\/a>[4]<\/span> <\/span><\/p>\n

        XVI. asr\u0131n me\u015fhur seyyah\u0131 Evliya \u00c7elebi, b\u00f6lgeye ait izlenimlerini \u015f\u00f6yle aktar\u0131r: \u201cBurada \u00e7e\u015fitli (16 farkl\u0131) diller konu\u015fulmakta olup bunlar: Zaza, Lulu, Hakk\u00e2ri, Avniki, Mahmudi, \u015eirvani, Cezrevi, Pesani, Sencari, Hariri, Erdelani, Sorani, Halifi, Cenvani, \u0130madi ve Roziki lisanlar\u0131d\u0131r.\u201d<\/i><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201cDiyarbak\u0131rl\u0131 sosyolog Ziya G\u00f6kalp de, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda bu konuyu irdelerken; Kurmanci, Zaza, Soran, Goran, Lur, Bahtiyari, Kelhur, Feyli, Lek gibi dil \/ (ve) leh\u00e7eleri sayd\u0131ktan sonra, \u015fu de\u011ferlendirmeyi yapmaktad\u0131r: <\/span><\/p>\n

        \u201c\u2018K\u00fcrt\u00e7enin birbirinin mensuplar\u0131 taraf\u0131ndan kat\u2019iyyen anla\u015f\u0131lmayan d\u00f6rt muhtelif lisana (Kurmanc, Zaza, Soran, Lur) \u00e2lem oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu d\u00f6rt lisan\u0131n sahipleri birbirinin dillerini anlamazlar. Dolay\u0131s\u0131yla aradaki farklar leh\u00e7e farklar\u0131 de\u011fil, lisan farklar\u0131d\u0131r. Bu d\u00f6rt dilin her biri, lisaniyat itibariyle m\u00fcstakil bir lisand\u0131r. Her biri m\u00fcteaddit (\u00e7e\u015fitli) leh\u00e7elerden de m\u00fcrekkeptir.\u2019<\/a>[5]<\/span><\/b><\/span><\/i><\/b><\/p>\n

        \u201cIrak K\u00fcrtlerinden Prof. Tevfik Vehbi\u2019nin tasnifi ise; 1.Zaza, 2.Goran (Hawrami, Zengene, Kakeyi, Bajelan), 3. Lurhi (Mamesani, Kelhori, Feyli, Laki, Baxtiyari), 4. Kurmanci (Bahdinan, Hekari, Asthi, Bohtan, Beyazidi), 5. Sorani (Seneyi, Suleymani, Mukri) (Tori, Ferheng, Kurdi \u2013 T\u0131rki, \u0130stanbul \u2013 1992, s: 6,7.) \u015feklinde olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201cT\u00fcrkiye K\u00fcrdistan Demokrat Partisi eski Genel Sekreteri Dr. \u015e\u0131van da; Kurmanci, Sorani, Zazaki, Gorani, Hevramani leh\u00e7elerini sayd\u0131ktan sonra, \u2018Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, b\u00fcy\u00fck a\u015firetlerin ve vadilerin de kendilerine \u00f6zg\u00fc birtak\u0131m \u015fiveleri vard\u0131r ve birbirini anlamakta zorlan\u0131r.\u2019<\/a>[6]<\/span> tespitinde bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201cNitekim yine bir K\u00fcrt orijinli olan Mesud Fani\u2019nin; \u2018K\u00fcrt\u00e7e bir g\u00f6\u00e7ebe dili s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015famam\u0131\u015ft\u0131r, bunun yan\u0131 s\u0131ra da, biri di\u011ferinden farkl\u0131 bir\u00e7ok leh\u00e7eden olu\u015fmaktad\u0131r\u2019 (Messoud Fany, La Nation Kurde et son Evolution Sociale, Paris 1933, s:85, 86; T\u00fcrk\u00e7e Bas\u0131m: Mesud Fani (Bilgili), K\u00fcrtler ve Sosyal Geli\u015fimleri, Ankara 1993, s: 44)\u2019 \u015feklindeki s\u00f6zlerinin \u00fczerinde de durulmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201c\u00d6te yandan; baz\u0131 K\u00fcrt\u00e7\u00fc ideologlar\u0131n politik \u00e7\u0131karlar gere\u011fi \u2018K\u00fcrt\u00e7eye d\u00e2hil ettikleri (Zazaca, Goranice, Lurca, vs. gibi) baz\u0131 dilleri, Bat\u0131l\u0131 ve insafl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan V. Minorski, David N. Mackenzie, Joyce Blau, Karl Hadank, Oskar Mann, Meyer Benedictsen, Peter Alford Andrews vb. gibi tan\u0131nm\u0131\u015f bilim adamlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, baz\u0131 K\u00fcrt yazarlar\u0131 bile K\u00fcrt\u00e7enin d\u0131\u015f\u0131nda tutmu\u015flard\u0131r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201c\u00d6rne\u011fin; \u015eeref Han, Kamuran Ali bedirxan, Ci\u011ferxwin vb. gibi baz\u0131 K\u00fcrt tarih\u00e7i ve dilcileri, Zaza dilini K\u00fcrt\u00e7eden ay\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ayr\u0131ca, Zaza orijinli yazar ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da, Zazaca\u2019n\u0131n K\u00fcrt\u00e7eden ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir dil oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

             \u201cMesud Fani\u2019nin deyi\u015fiyle; \u2018bir g\u00f6\u00e7ebe dili ve a\u015firet sevgisi s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015famam\u0131\u015f olan K\u00fcrt\u00e7enin, onlarca leh\u00e7e, y\u00fczlerce \u015five ve a\u011f\u0131z farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yans\u0131tan \u00f6zelli\u011fi, onun \u2018e\u011fitim dili\u2019 olmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mamaktad\u0131r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201cK\u00fcrt dili i\u00e7in hangi leh\u00e7enin temel al\u0131naca\u011f\u0131 konusu da \u00f6teden beri K\u00fcrt yazarlar\u0131 aras\u0131nda tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Irakl\u0131 K\u00fcrtler Soranice \u00fczerinde duruyor. Celadet Bedirxan, kendi dili olan Kurmanci\u2019nin Botan \u015fivesini \u00f6neriyor. K\u00fcrt tarih\u00e7i M. Emin Zeki ise Mukri leh\u00e7esinde \u0131srar ediyor. Ve \u015fu gerek\u00e7eyi sunuyor: \u2018Etnografik, filolojik, co\u011frafik durumlar, tarihi belgeler, rivayetler, toplumsal kan\u0131tlar g\u00f6steriyor ki, Sabalah b\u00f6lgesindeki Mukri K\u00fcrtleri\u2019nin leh\u00e7elerini K\u00fcrt dili i\u00e7in temel olarak almam\u0131z gerekiyor.<\/a>[7]<\/span><\/b> Ba\u015fka K\u00fcrt yazarlar\u0131 da daha ba\u015fka leh\u00e7eleri \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201cBir \u2018kabile dili\u2019 \u00f6zelli\u011fine sahip bulunan ve ad\u0131na \u2018K\u00fcrt\u00e7e\u2019 denilen \u2018Kurmanci\u2019yi \u00f6ne \u00e7\u0131kararak, bunu yaz\u0131 dili haline getirme gayreti i\u00e7erisinde bulunan \u00e7evrelerin yazd\u0131klar\u0131n\u0131 halk okuyamamakta ve anlayamamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc en geli\u015fmi\u015f leh\u00e7e olarak kabul edilen Kurmanci bile yaz\u0131 diline uyarlanamamaktad\u0131r. Kurmanci\u2019de kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmayan kelimeler, ba\u015fka dil ve leh\u00e7elerden al\u0131narak dildeki yetersizlik giderilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201c\u2018K\u00fcrt\u00e7e\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda birle\u015ftirilmek istenen Kurmanci, Sorani, Gorani, Luri, Zazaki vb. gibi kabile dillerinin e\u011fitim \u2013 \u00f6\u011fretim dili olamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini, insafl\u0131 K\u00fcrt orijinli yazar, e\u011fitimci ve politikac\u0131lar da hat\u0131rlatmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

             \u201cB\u00f6lgenin co\u011frafi \u015fartlar\u0131, konu\u015fma \u00e7e\u015fitlerini birbirlerinden b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6steren bir bi\u00e7imde kesin s\u0131n\u0131rlarla ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ki, baz\u0131 y\u00f6relerde, bir k\u00f6yde konu\u015fulan diyalekt (leh\u00e7e) ile kom\u015fu k\u00f6yde konu\u015fulan diyalekt aras\u0131nda bile anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r. Her bir konu\u015fma \u00e7e\u015fidi, fonetik ve morfolojik bak\u0131mdan ancak kendi i\u00e7lerinde ortak noktalar ihtiva eden diyalektler gruplard\u0131r. Her bir diyalektin, bir b\u00f6lgede veya kom\u015fu b\u00f6lgelerde \u00e7ok dar bir alanda kendi i\u00e7inde anla\u015f\u0131labilirli\u011fi ger\u00e7e\u011fi hesaba kat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

        Bunun da \u00f6tesinde as\u0131l sorun, Kurmanci\u2019nin di\u011fer dil veya leh\u00e7elerinin (Zazaki, Gorani, Luri, Sorani, Bahtiyari, Feyli, Leki, Kelhuri, Mukri, \u015eexb\u0131z\u0131ni, vb.) halk\u0131n hepsine dayat\u0131lmas\u0131nda ya\u015fanmakta, b\u00f6lgedeki di\u011fer dilleri \/ leh\u00e7eleri konu\u015fanlar, Kurmanci konu\u015fup yazmaya zorlanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201c(Oysa) ger\u00e7ek dil, kullan\u0131ma haz\u0131r geni\u015f bir kelime hazinesi olan yaz\u0131l\u0131 – e\u011fitim lisan\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201cKelime hazinesi \u00e7o\u011funlukla ba\u015fka dillerden \u00e7al\u0131nt\u0131ysa, c\u00fcmle te\u015fkili ve ifade \u015fekli ba\u015fka bir dilden al\u0131nm\u0131\u015fsa, morfoloji sisteminde denge yoksa, kendine ait ve dilin \u00f6zelliklerini koruyan bir alfabesi bulunmuyorsa, edebiyat ve e\u011fitim d\u00fczeyine ula\u015fmam\u0131\u015fsa, konu\u015fuldu\u011fu y\u00f6reye g\u00f6re de\u011fi\u015fiklikler arz ediyor ve o belirli y\u00f6rede s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131yorsa, bu durumlar ilkel anla\u015fma dillerinin tan\u0131m\u0131d\u0131r. Bu ileti\u015fim \u015fekilleri, sadece vernak\u00fcler olup, e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr dili olamazlar.<\/a>[8]<\/span><\/span><\/p>\n

        \u201c\u0130stanbul\u2019da kurulan K\u00fcrt Terakki ve Teav\u00fcn Cemiyeti (1908) ve K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti (1918) ile L\u00fcbnan\u2019da te\u015fkil edilen Hoybun Cemiyeti\u2019nin (1927) kurucular\u0131 aras\u0131nda yer alan Diyarbak\u0131r \/ Erganili Dr. Mehmet \u015e\u00fckr\u00fc Sekban, 1933\u2019te yay\u0131nlanan kitab\u0131nda; Irak\u2019ta, K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fulan S\u00fcleymaniye ve di\u011fer baz\u0131 kentlerde, K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7bir olumlu neticenin al\u0131namad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt\u00e7enin en temel ihtiya\u00e7lara bile k\u00e2fi gelmeyen bir dil \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bununla k\u00fclt\u00fcrde ilerleme sa\u011flanamayaca\u011f\u0131n\u0131 bizzat a\u00e7\u0131klamak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/a>[9]<\/span><\/b><\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201cFransa \/ Strasbourg \u00dcniversitesi\u2019nde dilbilimi profes\u00f6r\u00fc olan Japon as\u0131ll\u0131 Goichi Kojima, 1970 \u2013 1986 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye hemen her y\u0131l yapm\u0131\u015f oldu\u011fu seyahat ve incelemelerden edindi\u011fi izlenimlerini anlatt\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda:<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201c\u2018K\u00fcrt\u00e7enin bir dil de\u011fil, ancak bir diyalektler toplulu\u011fu say\u0131labilece\u011fini, Kurman\u00e7\u00e7a ve Zazacan\u0131n gramatik \u00f6zellikleri ve k\u00f6keni itibariyle b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterdi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6lge insan\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n birbiriyle anla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek ortak ileti\u015fim yaratma \u00f6zelli\u011finden yoksun oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini, T\u00fcrkiye\u2019de \u00fc\u00e7 grup Zazaca, be\u015f grup Kurman\u00e7\u00e7a konu\u015fulageldi\u011fini, bunlar\u0131n birbirlerini anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ektiklerini, asl\u0131nda Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da her 40 \u2013 50 km\u2019de yeni bir \u2018K\u00fcrt\u00e7e\u2019ye rastlan\u0131verdi\u011fini, t\u00fcm bu dillerin yaz\u0131l\u0131 \u015fekli olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, edebiyat ve k\u00fclt\u00fcr dili d\u00fczeyine de gelemediklerini, bu nedenle e\u011fitimde, \u2018K\u00fcrt\u00e7e\u2019lerden birini se\u00e7ip \u00f6teki gruplara dayatman\u0131n ne pratik ne de insan haklar\u0131na uygun bir i\u015f olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015flard\u0131r.<\/a>[10]<\/span><\/b> <\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        Paris\u2019teki K\u00fcrdoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn Zazaca yaz\u0131l\u0131 metinleriyle Kirman\u00e7i\u2019nin ger\u00e7ekten tek yaz\u0131l\u0131 t\u00fcr\u00fc olan S\u00fcleymaniye Kirman\u00e7isi\u2019yle yaz\u0131lm\u0131\u015f metinleri Anadolu\u2019da kime okunduysa anlamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

        \u201cSorun, Kojima\u2019n\u0131n i\u015faret etti\u011fi gibi, Kirman\u00e7i diyalektlerinin neredeyse say\u0131s\u0131z par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olmas\u0131 ve temel kelime haznesinin yetersiz bulunmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, dilbilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden kaynaklanmaktad\u0131r.\u201d<\/a>[11]<\/span><\/span><\/p>\n

        \u201c1996 Mart ay\u0131nda Ba\u015fbakan Mesut Y\u0131lmaz\u2019\u0131n I\u011fd\u0131r\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmadaki a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131ndan sonra, Kojima\u2019y\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na davet ettim ve kendisine be\u015f Kirman\u00e7i alt grubu i\u00e7in ortaokullarda haftada birka\u00e7 saat okutulacak se\u00e7imlik ders kitaplar\u0131 haz\u0131rlay\u0131p haz\u0131rlayamayaca\u011f\u0131n\u0131 sordum. G\u00fclerek buna imk\u00e2n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zira her alt grubun alt\u0131nda da \u00e7ok say\u0131da birbiriyle anla\u015famayan diyalektler bulundu\u011funu hat\u0131rlatm\u0131\u015flard\u0131r.\u201d<\/a>[12]<\/span><\/span><\/p>\n

        B\u00fct\u00fcn bu a\u00e7\u0131klamalar \u00e7er\u00e7evesinde s\u00f6ylenebilecek husus \u015fudur: Her \u015feyden \u00f6nce, onlarca dil \/ leh\u00e7e \/ diyalekt ile y\u00fczlerce \u015five ve a\u011f\u0131z\u0131 \u2018K\u00fcrt\u00e7e\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda toplamak, bilimsel ger\u00e7eklere ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bununla birlikte, K\u00fcrt politik \u00e7evrelerince \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmak istenen \u2018Kurmanci\u2019 dilinin, e\u011fitim-\u00f6\u011fretim i\u00e7in yetersizli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra, di\u011fer dil \/ leh\u00e7e \/ diyalekt ve \u015fiveleri konu\u015fanlar\u0131n da bu dilden (Kurmanci) e\u011fitime tabi tutulmak istenmesi, e\u011fitim dili yaratmak ad\u0131na yap\u0131lan bir zorlamadan ibarettir ve ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgede di\u011fer dil ve leh\u00e7eleri \u2018konu\u015fan\u2019 geni\u015f kitleleri de yok sayan anti-demokratik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.\u201d<\/a>[13]<\/span><\/span><\/p>\n

        Nakletti\u011fimiz bu bilgiler do\u011frultusunda, \u00f6nceki y\u0131llarda Genelkurmay\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 olduk\u00e7a isabetli ve anlaml\u0131d\u0131r:<\/span><\/p>\n

        <\/span><\/i><\/b>\u201cK\u00fcrt diliyle e\u011fitim yap\u0131lmas\u0131 ve TV yay\u0131nlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 pratikte m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu zorluk be\u015f leh\u00e7e ve \u00e7ok miktarda a\u011f\u0131z farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ileri gelmektedir. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrk kimli\u011fiyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir\u00e7ok de\u011fi\u015fik k\u00f6ken aleyhine K\u00fcrt k\u00f6kenli vatanda\u015flara ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131nmas\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n e\u015fitlik ilkesiyle ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131 gibi, e\u011fitim birli\u011fi yasas\u0131na da uygun d\u00fc\u015fmemektedir.\u201d<\/span><\/i><\/b><\/p>\n

        Genelkurmay\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelere de \u015fu uyar\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/p>\n

        \u201c\u2026T\u00fcrkiye\u2019deki devlet g\u00f6revleri ve kademelerinin, k\u00f6ken fark\u0131 g\u00f6zetmeden herkese a\u00e7\u0131k oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilen a\u00e7\u0131klamada: \u2018Hangi k\u00f6kenden gelirse gelsin, vatanda\u015flar\u0131m\u0131z istedi\u011fi okula gidebilir, istedi\u011fi mesle\u011fi se\u00e7ebilir.\u2019 Denilerek \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015flere yer verildi: \u2018Hi\u00e7 kimseye, hi\u00e7bir yerde ve hi\u00e7bir alanda ya\u015fam, can ve mal g\u00fcvencesi, hukuk ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaz. Dillerini, konu\u015fma ve isim koyma gibi k\u00fclt\u00fcrel i\u00e7erikli konularda hi\u00e7bir k\u0131s\u0131tlama yoktur.\u2019\u201d<\/a>[14]<\/span><\/span><\/p>\n

        Sonunda, bu ger\u00e7e\u011fi kavrayanlardan biri olan mezk\u00fbr \u201cDr. \u015e\u00fckr\u00fc Mehmet Sekban, 1881\u2019de Ergani\u2019de do\u011fmu\u015ftur. 1903 y\u0131l\u0131nda Y\u00fczba\u015f\u0131 r\u00fctbesi ile Askeri T\u0131bbiye\u2019den mezun olmu\u015ftur.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201c\u2026Emperyalist devletlerin el alt\u0131ndan destekledikleri K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck ak\u0131m\u0131 \u00fclkemizde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u00fcrt\u00e7\u00fc \u00e7evrelerle temas kuran Dr. Sekban, 1908 \u0130kinci Me\u015frutiyeti\u2019nden sonra kurulan K\u00fcrt Teav\u00fcn ve Terakki Cemiyeti kurucular\u0131 aras\u0131nda bulunmu\u015f, K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck davas\u0131n\u0131n bir numaral\u0131 savunucular\u0131ndan olmu\u015ftur.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201cAncak, derin ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda ger\u00e7e\u011fi g\u00f6ren Dr. \u015e\u00fckr\u00fc Mehmet Sekban, 1933 y\u0131l\u0131nda Paris\u2019te Frans\u0131zca olarak \u2018La Question Kurde\u2019 (K\u00fcrt Meselesi) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r. \u20261960 y\u0131l\u0131nda, \u0130stanbul\u2019da hayata g\u00f6zlerini yummu\u015ftur. <\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        \u201cAra\u015ft\u0131rmas\u0131nda, K\u00fcrtlerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n aslen T\u00fcrk olduklar\u0131n\u0131 ilmi delilleriyle ortaya koyan Dr. Sekban, ayr\u0131ca K\u00fcrt\u00e7enin e\u011fitim i\u00e7in yeterli bir dil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir d\u00f6nem Irak\u2019ta K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim denemesi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde hi\u00e7bir sonu\u00e7 al\u0131namad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6zellikle vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

        E\u011fitim dili ger\u00e7e\u011fi ve K\u00fcrt\u00e7e konusunu yak\u0131n tarihten bir tespitle noktalayal\u0131m: (Mu\u015f eski milletvekili G\u0131yasettin Emre, Menderes\u2019le ilgili hat\u0131ralar\u0131nda \u015funlar\u0131 aktarmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

        \u201cMenderes\u2019in K\u00fcrt\u00e7e konusundaki tavr\u0131: <\/span><\/b><\/p>\n

        Sn. Ba\u015fbakan, ilk defa ziyaret etti\u011fi Mu\u015f\u2019ta g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir kalabal\u0131k taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ve tren istasyonu yan\u0131nda kurulan k\u00fcrs\u00fcde, \u00e7ok heyecanl\u0131, co\u015fturucu bir konu\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n

        \u201cOnun ard\u0131ndan, Meclis Ba\u015fkan\u0131 Refik Koraltan halka hitap ederken, birden bire vali, emniyet m\u00fcd\u00fcr\u00fc, koruma g\u00f6revlileri ve polisler pani\u011fe kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Menderes ortadan kaybolmu\u015flard\u0131. Sonra anla\u015f\u0131ld\u0131 ki, Ba\u015fbakan, miting alan\u0131ndan hayli uzak bir bostan\u0131n \u00e7ad\u0131r\u0131 alt\u0131nda, bir vatanda\u015fla sohbet ederken bulunmu\u015flard\u0131.<\/span><\/p>\n

        \u201cO s\u0131rada, bostan sahibi vatanda\u015f, radyo yay\u0131nlar\u0131n\u0131 ve Menderes\u2019in konu\u015fmalar\u0131n\u0131 anlayamad\u0131klar\u0131ndan yak\u0131nmaktayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc 7-8 ki\u015filik ailesinde, kendisinden ba\u015fka T\u00fcrk\u00e7e bilen bulunmamaktayd\u0131. \u00c7evredeki tablo da o durumdad\u0131r. K\u0131sacas\u0131, adam K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131n arzusunu ve l\u00fczumunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. \u201cBa\u015fbakan, K\u00fcrt\u00e7enin 4 leh\u00e7esi (Kurman\u00e7i, Gorani, Sorani, D\u0131m\u0131li) oldu\u011funu, bu ayr\u0131 leh\u00e7eleri konu\u015fanlar\u0131n birbirlerini zaten hi\u00e7 anlamad\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131p, \u2018m\u00fc\u015fterek bir diliniz yok mu?\u2019 sorusuna \u2018T\u00fcrk\u00e7e\u2019 cevab\u0131n\u0131 al\u0131nca da: \u2018O halde, m\u00fc\u015fterek dili bir yayg\u0131nla\u015ft\u0131ral\u0131m, herkes T\u00fcrk\u00e7eyi konu\u015fsun, okuyup yazs\u0131n. Bunun i\u00e7in okullar a\u00e7al\u0131m, b\u00f6ylece birbirimizle rahat\u00e7a konu\u015furuz. Dolay\u0131s\u0131yla, kalk\u0131p yeni ve ortak bir K\u00fcrt\u00e7e uydurmaktansa \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n T\u00fcrk\u00e7eyi \u00f6\u011frenmesi daha iyi olacakt\u0131r\u2019 teklifi o vatanda\u015f\u0131n da akl\u0131na yatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n


        <\/p>\n
        \n
        \n

        <\/a>[1]<\/span><\/span> G\u00fcnd\u00fcz Aktan, Goichi Kojima ya da K\u00fcrt\u00e7eler, Radikal, 23 Aral\u0131k 1998, s.11<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[2]<\/span> \u015eeref Han, \u015eerefname, \u00c7ev: M. Emin Bozarslan, \u0130st. \u2013 1971, s. 22<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[3]<\/span><\/span> Ziya Baran, E\u011fitim Dili Ger\u00e7e\u011fi ve K\u00fcrt\u00e7e, Zaman, 12 Ocak1999, s.15<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[4]<\/span><\/span> Mehmet Z\u0131llio\u011flu Evliya \u00e7elebi, Evliya \u00c7elebi Seyahatnamesi, Cilt: 3 \u2013 4, \u00dc\u00e7dal Ne\u015friyat, \u0130stanbul \u2013 (Tarihsiz), s: 1168.<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[5]<\/span><\/span> Ziya G\u00f6kalp, K\u00fcrt A\u015firetleri Hakk\u0131nda Sosyolojik Tetkikler -Haz: \u015eevket Beysano\u011flu- \u0130stanbul – 1992, s: 24, 25, 95, 96.<\/span><\/p>\n

         <\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[6]<\/span><\/span> Dr. \u015e\u0131van, Zmane Kurd \/ K\u00fcrt Dili, \u0130stanbul \u2013 1976, s: 28,29.<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[7]<\/span> M. Emin Zeki, K\u00fcrdistan Tarihi, \u0130stanbul \u2013 1977, s: 174<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[8]<\/span><\/span> Prof. Dr. Mehlika Aktok Ka\u015fgarl\u0131, K\u00fcrt Uygarl\u0131\u011f\u0131 ve A\u011f\u0131zlar\u0131 Hakk\u0131nda D\u00fc\u015f\u00fcnceler, Ankara 1991, s: 20 \u2013 21<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[9]<\/span><\/span> Dr. Mehmet \u015e\u00fckr\u00fc Sekban, \u2026T\u00fcrk\u00e7e bas\u0131m: K\u00fcrt Sorunu, \u0130stanbul \u2013 1970, s: 24 \u2013 25<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[10]<\/span><\/span> Prof. Dr. Goichi Kojima, T\u00fcrkiye\u2019nin Bir Ba\u015fka Ve\u00e7hesi, Japonya 1991, s: 200<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[11]<\/span><\/span> G\u00fcnd\u00fcz Aktan, Kojima\u2019n\u0131n D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fckleri, Radikal, 30 Aral\u0131k 1998, s: 11<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[12]<\/span><\/span> G\u00fcnd\u00fcz Aktan, Goichi Kojima ya da K\u00fcrt\u00e7eler, Radikal, 23 Aral\u0131k 1998, s:11<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[13]<\/span><\/span> Ziya Baran, E\u011fitim Dili Ger\u00e7e\u011fi ve K\u00fcrt\u00e7e, Zaman, 12 Ocak 1999, s: 15<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n

        \n

        <\/a>[14]<\/span><\/span> Ankara \u2013 Reuters, Milliyet, 5 Aral\u0131k 1998, s: 15<\/span><\/p>\n<\/p><\/div>\n<\/p><\/div>\n

         <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Dil; duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi, bilgi ve becerilerimizi, \u00fcmit ve hayallerimizi, plan ve projelerimizi, strateji ve hedeflerimizi, arzu ve isteklerimizi ba\u015fkalar\u0131na anlat\u0131p aktarman\u0131n ve ileti\u015fim kurman\u0131n en \u00f6nemli \u00f6\u011fesidir. \u201cYaz\u0131\u201d bile, dilin sembollerle ifade edilen \u015feklidir. Konu\u015fma ve duygular\u0131m\u0131z\u0131 payla\u015fma arac\u0131 olan D\u0130L, Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131n\u0131n insanlara bah\u015fetti\u011fi en \u00f6nemli fazilet ve meziyetlerin ba\u015f\u0131nda gelir. Konu\u015fulan […]<\/p>\n","protected":false},"author":51,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[139],"tags":[],"class_list":["post-2361","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agustos-2012"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2361"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2361\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}