{"id":24,"date":"2006-11-04T18:30:52","date_gmt":"2006-11-04T18:30:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2006\/11\/04\/tesev-tesble-tke-ra-ker-tars\/"},"modified":"2006-11-04T18:30:52","modified_gmt":"2006-11-04T18:30:52","slug":"tesevin-tesbitiyle-turkiye-israil-iliskilerinin-tarihcesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2006\/ekim-2006\/tesevin-tesbitiyle-turkiye-israil-iliskilerinin-tarihcesi\/","title":{"rendered":"TESEV&#8217;\u0130N TESB\u0130T\u0130YLE: T\u00dcRK\u0130YE-\u0130SRA\u0130L \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130N\u0130N TAR\u0130H\u00c7ES\u0130"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> Tesev&#39;in \u00d6ns\u00f6z\u00fc  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &quot;Kitab\u0131n yazar\u0131 Gencer \u00d6zcan&#39;\u0131n Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtti\u011fi gibi, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri askeri ve stratejik i\u015fbirli\u011finin \u00e7ok \u00f6tesine gitmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen \u00fczerinde g\u00f6rece az \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir konu. Oysa \u0130srail bize pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan yak\u0131n bir \u00fclke. \u00dcstelik aram\u0131zda yo\u011fun ekonomik, siyasi ve askeri i\u015fbirli\u011fi var. Ancak iki \u00fclkenin de di\u011feri hakk\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgiye sahip oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. 1948&#39;den bu yana ili\u015fkiler Filistin sorununa endekslenmi\u015f bir \u015fekilde ilerliyor ya da geriliyor.  <\/p>\n<p>  \u00a0  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Art\u0131k bu \u00e7alkalanman\u0131n bir yerde durulmas\u0131, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerinin kendi mecras\u0131nda seyretmesi gerekiyor. T\u00fcrkiye&#39;nin Ortado\u011fu&#39;da istikrar unsuru olarak yer almas\u0131, sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 rol oynamas\u0131 ve hatta \u0130srail \u00fcst\u00fcnde etkili olabilmesi i\u00e7in, bu \u00fclkeyle ili\u015fkilerini kendi seyrine b\u0131rakmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz. T\u00fcrkiye&#39;nin, Filistin sorununa ra\u011fmen ve belki de bunun i\u00e7in \u0130srail&#39;i kendi \u00f6nemi ile de\u011ferlendirmesi \u015fart.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 TESEV a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u0130srail ve T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri \u00f6nemli. \u0130srail, TESEV&#39;in G-8 Demokrasi Destek Diyalogu mekanizmas\u0131 i\u00e7inde e\u015f ba\u015fkanl\u0131k sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi\u011fi b\u00f6lgenin kilit \u00fclkelerinden biri. Bu bir \u00f6n ko\u015ful olmasa da, Ortado\u011fu ve Kuzey Afrika \u00fclkelerinde demokrasinin zemin bulup yerle\u015fmesi i\u00e7in \u0130srail&#39;in taraf oldu\u011fu Filistin sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclmesi yolunda ad\u0131m at\u0131lmas\u0131 bekleniyor.&quot; \u015feklinde \u0130srail taraftarl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa vurulduktan sonra:  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &quot;Vurgulamaya gerek bile yok ama bu kitapta ifadesini bulan g\u00f6r\u00fc\u015flerin tamam\u0131 yazara aittir ve hi\u00e7bir \u015fekilde TESEV&#39;e mal edilemez. TESEV&#39;in yapt\u0131\u011f\u0131, iki \u00fclke ili\u015fkilerinin geli\u015fmesine engel olabilecek bilgi bo\u015flu\u011funu kapatmak i\u00e7in k\u00f6pr\u00fc rol\u00fc oynamaktan ibarettir. Bizim i\u00e7in \u00f6nemli olan yapaca\u011f\u0131m\u0131z ve yapt\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00f6lgenin istikrar\u0131na, T\u00fcrkiye&#39;nin ikili ve \u00e7ok tarafl\u0131 ili\u015fkilerinin geli\u015fmesine, d\u0131\u015f politikas\u0131ndaki sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine katk\u0131da bulunmas\u0131d\u0131r.&quot; Denilerek kendisini gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.  <\/p>\n<p> &quot;D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri her \u015feyi ve hepsinden \u00f6nemlisi g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini payla\u015fan \u00d6zden Z. Oktav, Fulya Atacan, Ergun Ayd\u0131no\u011flu, Soli \u00d6zel, Serhat G\u00fcven\u00e7, Sernur Yass\u0131kaya, Berivan G\u00f6k\u00e7enay olmasayd\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n eksikleri \u00e7ok daha fazla olurdu. G\u00f6r\u00fc\u015fmeler i\u00e7in zaman ay\u0131ran, g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini benimle payla\u015fan Hamit Batu, Rifat Bali, Mario Levi, Ester ve Murat Ruben, Sezai Orkunt, G\u00fcner \u00d6ztek, S\u00f6nmez K\u00f6ksal, Alon Liel, Oktay \u0130\u015fcen, \u00c7evik Bir, Ergun Ayd\u0131no\u011flu&#39;na da te\u015fekk\u00fcr bor\u00e7luyum&quot; ifadeleri de, ak\u0131l hocalar\u0131n\u0131 ve ayarlar\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri:  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcrkiye ile \u0130srail aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fma gerek ikili ili\u015fkiler d\u00fczeyinde, gerekse Ortado\u011fu \u00f6l\u00e7e\u011finde yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan son y\u0131llar\u0131n en ilgi \u00e7ekici b\u00f6lgesel geli\u015fmelerinden birisi olarak de\u011ferlendirilebilir. \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fman\u0131n \u00f6zg\u00fcl ko\u015fullar alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan konjonkt\u00fcrel bir i\u015fbirli\u011fi giri\u015fimi oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla zamanla b\u00f6lgenin h\u0131zla de\u011fi\u015fen dengeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren g\u00f6zlemciler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yan\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130li\u015fkiler olumsuz b\u00f6lgesel ko\u015fullar, Bar\u0131\u015f S\u00fcrecinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar, \u00f6zellikle T\u00fcrkiye&#39;de \u0130srail ile ili\u015fkilere olumsuz yakla\u015fan partilerin iktidara gelmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin aksine, s\u00fcrekli bir geli\u015fme \u00e7izgisi ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k sergilemi\u015ftir. Genel \u00e7izgileriyle \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n iki amac\u0131 vard\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma ilk olarak ikili ili\u015fkilerin doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndan itibaren a\u00e7\u0131k, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve geli\u015fme e\u011filimi sergileyen bir ili\u015fkiye do\u011fru evrilmesinin ard\u0131nda yatan nedenleri irdelemektedir. \u0130kinci olarak, \u00e7al\u0131\u015fma ili\u015fkiye y\u00f6n veren dinamiklerin nas\u0131l bir de\u011fi\u015fim sergiledi\u011fi, bu de\u011fi\u015fimin ard\u0131nda yatan nedenleri anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 So\u011fuk Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda b\u00f6lgesel geli\u015fmelerin yaratt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar y\u00fcz\u00fcnden, iki \u00fclke aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi alanlar\u0131n\u0131n ulusal g\u00fcvenli\u011fin \u00f6rt\u00fcl\u00fc konular\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131, adeta g\u00f6zlerden uzak bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130srail, 1948&#39;den beri ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k kayg\u0131s\u0131n\u0131 a\u015fabilmek i\u00e7in b\u00f6lgenin \u00f6nemli \u00fclkelerinden birisi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerine her zaman \u00f6zel bir \u00f6nem vermi\u015ftir. Ancak, doksanl\u0131 y\u0131llara gelinceye kadar Ortado\u011fu politikas\u0131ndan kaynaklanan s\u0131n\u0131rlamalar nedeniyle, T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130srail&#39;e y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 bu \u00fclkenin beklentilerini kar\u015f\u0131lamaktan uzak kalm\u0131\u015ft\u0131r. 1991 y\u0131l\u0131na kadar T\u00fcrkiye \u0130srail&#39;den gelen diplomatik temsil d\u00fczeyinin y\u00fckseltilmesi taleplerine olumlu yan\u0131t vermeyecektir. Kas\u0131m 1956&#39;da temsil d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi, Aral\u0131k 1980&#39;de diplomatik ili\u015fkilerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131larak temsil d\u00fczeyinin ikinci k\u00e2tiplik d\u00fczeyine indirilmesi kararlar\u0131n\u0131n Ankara taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 ili\u015fkinin asimetrik niteli\u011fine i\u015faret etmektedir. Ancak doksanl\u0131 y\u0131llara gelindi\u011finde ili\u015fkinin asimetrik niteli\u011fi de\u011fi\u015fime u\u011frayacakt\u0131r. \u0130srail a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye ile yak\u0131nla\u015fmay\u0131 gerektiren yeni nedenlerin -\u0130srail savunma sanayi i\u00e7in T\u00fcrkiye&#39;nin bir pazar olu\u015fturmas\u0131, \u0130srail Hava Kuvvetleri personelinin farkl\u0131 ko\u015fullarda e\u011fitim olanaklar\u0131na gereksinim duymas\u0131, vb.- ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, stratejik i\u015fbirli\u011fini ba\u015flatmak konusunda bu kez T\u00fcrkiye&#39;nin daha istekli davranan taraf olmas\u0131 ikili ili\u015fkilerin tarihi bak\u0131m\u0131ndan bir yeniliktir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda izlenen b\u00f6lgesel geli\u015fmeler, bir yandan, T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130srail ile ili\u015fkilerini engelleyen s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ortadan kalkmas\u0131na, \u00f6te yandan da, iki \u00fclkenin tehdit de\u011ferlendirmelerinde ortak noktalar\u0131n belirginle\u015fmesine neden olmu\u015ftur. \u00d6ncelikle, Ortado\u011fu bar\u0131\u015f s\u00fcreci ile birlikte, T\u00fcrkiye, \u0130srail ile ili\u015fkilerini Arap \u00fclkelerinin bask\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctebilece\u011fi bir ortama kavu\u015fmu\u015ftur.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yak\u0131nla\u015fma, \u0130srail&#39;in b\u00f6lgedeki ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k kayg\u0131s\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak nitelendirilmektedir. \u00dcrd\u00fcn ve T\u00fcrkiye ile de yak\u0131nla\u015fan ikili ili\u015fkiler, \u0130srail&#39;in Ortado\u011fu&#39;da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u011fen soyutlanm\u0131\u015fl\u0131k uygusundan ar\u0131nmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftur. Bir b\u00f6lge \u00fclkesi olarak \u0130srail&#39;in varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 onaylayan nitelikteki bu ili\u015fkiler, Tel Aviv&#39;de alg\u0131lanan ya\u015famsal tehdit d\u00fczeyinin azalmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, \u0130srail&#39;in T\u00fcrkiye ile stratejik \u00f6l\u00e7ekli bir i\u015fbirli\u011finden kazan\u0131mlar\u0131 bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015f, g\u00f6zlemcilerin \u00fczerinde \u00f6zellikle durdu\u011fu gibi, T\u00fcrkiye ile yak\u0131nla\u015fma s\u00fcreci \u0130srail&#39;e stratejik bir derinlik kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, \u0130srail&#39;de benimsenen yeni g\u00fcvenlik anlay\u0131\u015f\u0131nda, T\u00fcrkiye ile i\u015fbirli\u011finin, askeri tesislerin ortak kullan\u0131m\u0131 ve deneyim.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130srail&#39;i Tan\u0131ma  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Filistin&#39;de sava\u015f\u0131n sona ermesinden sonra Ocak 1949&#39;da b\u00fcy\u00fck devletler \u0130srail&#39;i tan\u0131maya ba\u015flayacakt\u0131r. ABD&#39;nin 31 Ocak 1949&#39;da \u0130srail&#39;i de jure olarak tan\u0131ma karar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye&#39;nin de benzer bir ad\u0131m ataca\u011f\u0131na ili\u015fkin belirtiler artacakt\u0131r. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Necmettin Sadak 8 \u015eubat 1949&#39;da Anadolu Ajans\u0131&#39;na verdi\u011fi deme\u00e7te, h\u00fck\u00fcmetin resmen tan\u0131ma i\u015flemini &quot;Filistin&#39;deki tavassut vazifesinin sona ermesine b\u0131rakmay\u0131 uygun&quot; g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtecektir: &quot;\u0130srail Devleti bir vak\u0131ad\u0131r. 30&#39;dan fazla devlet tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Arap temsilcileri de \u0130srail temsilcileriyle konu\u015fmaktad\u0131rlar. T\u00fcrkiye&#39;ye gelince, Uzla\u015ft\u0131rma Komisyonunda vazifemizi daha iyi g\u00f6rebilmemiz i\u00e7in bug\u00fcnk\u00fc durumumuzu de\u011fi\u015ftirmeme\u011fi daha faydal\u0131 buluyoruz.&quot; \u0130zleyen g\u00fcnlerde ise, Yahudi g\u00f6\u00e7menlerin T\u00fcrk bayrakl\u0131 gemilerle Filistin&#39;e gitmelerine izin veren bir kararname yay\u0131nlanacakt\u0131r. Filistin Uzla\u015fma Komisyonu T\u00fcrkiye temsilcisi H\u00fcseyin Cahit Yal\u00e7\u0131n Mart ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda de\u011ferlendirmelerini bir rapor halinde Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc&#39;ye sunacak, raporda T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130srail&#39;i derhal tan\u0131mas\u0131 gerekti\u011fini belirtecektir. Ayn\u0131 g\u00fcnlerde, Ekonomi ve Ticaret Bakan\u0131 Cemil Sait Barlas, \u0130srail Ajans\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye muhabirine &quot;diplomatik m\u00fcnasebetler kurulur kurulmaz memleketimize gelecek \u0130srail heyetini memnunlukla kabul edece\u011fini&quot; s\u00f6yleyecektir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcrkiye, \u0130srail&#39;i 28 Mart 1949&#39;da de facto olarak tan\u0131yacak, karar kamuoyuna Ulus&#39;ta yay\u0131nlanan tek c\u00fcmlelik bir haberle, &quot;H\u00fck\u00fcmetimiz \u0130srail&#39;i resmen tan\u0131maya karar verdi&quot; \u015feklinde\u00a0 duyurulacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tan\u0131ma karar\u0131n\u0131n ard\u0131nda bir dizi etkenin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir. \u0130lk olarak karar\u0131n T\u00fcrkiye&#39;nin Bat\u0131 g\u00fcvenlik yap\u0131lanmas\u0131 i\u00e7indeki yerini sa\u011flama alaca\u011f\u0131, \u00f6zellikle de NATO&#39;ya giri\u015fi konusunda kolayl\u0131k sa\u011flayaca\u011f\u0131 beklentisiyle al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde durulabilir. Tan\u0131ma karar\u0131, Ankara&#39;n\u0131n izleyen aylarda imzalanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanan Atlantik Pakt\u0131&#39;na T\u00fcrkiye&#39;nin de kabul edilmesi, bu olmazsa Akdeniz&#39;de T\u00fcrkiye&#39;nin de yer alaca\u011f\u0131 benzeri bir pakt\u0131n kurulmas\u0131 i\u00e7in giri\u015fimlerini yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlere rastlam\u0131\u015ft\u0131r. Tan\u0131ma karar\u0131n\u0131n ard\u0131nda yatan bir ba\u015fka neden ise T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda izledi\u011fi az\u0131nl\u0131klar politikas\u0131, \u00f6zellikle de Varl\u0131k Vergisi uygulamalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ABD ve \u0130ngiltere kamuoylar\u0131 kat\u0131nda u\u011frad\u0131\u011f\u0131 itibar kayb\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek olabilir. Ayr\u0131ca, 25 Ocak 1949&#39;da \u0130srail&#39;de yap\u0131lan se\u00e7imlerde kom\u00fcnist partinin \u00e7ok az oy almas\u0131 da T\u00fcrkiye&#39;de bu \u00fclkenin siyasal gelece\u011fine ili\u015fkin kayg\u0131lar\u0131n ortadan kalkmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Son olarak tan\u0131ma karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131ndan Ankara&#39;n\u0131n ABD&#39;den bekledi\u011fi kredilerinin al\u0131nabilmesi i\u00e7in bu \u00fclkedeki Yahudi finans \u00e7evrelerinin yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131 beklentisinin rol oynad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Nitekim \u0130srail&#39;in tan\u0131nmas\u0131 karar\u0131 24 Mart 1949&#39;da, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Sadak&#39;\u0131n \u0130srail&#39;in kayg\u0131lar\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak \u00fczere DP H\u00fck\u00fcmeti \u0130srail H\u00fck\u00fcmetine Ba\u011fdat Pakt\u0131n\u0131n ikili ili\u015fkileri etkilemeyece\u011fine ili\u015fkin g\u00fcvence verecektir. 28 Ocak 1955&#39;te Ba\u015fbakan Menderes \u0130srail el\u00e7isinin &quot;Irak&#39;\u0131n, Ba\u011fdat Pakt\u0131n\u0131 \u0130srail&#39;e kar\u015f\u0131 kullanmak istemesi halinde T\u00fcrkiye&#39;nin buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131na dair g\u00fcvence verip veremeyece\u011fi&quot; sorusunu &quot;T\u00fcrkiye&#39;nin y\u00fczde 90 ihtimalle b\u00f6yle bir iste\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 garantisini verebilece\u011fi[ni]&quot; s\u00f6yleyerek yan\u0131tl\u0131yordu. Nitekim \u0130srail&#39;in BP&#39; ye ili\u015fkin endi\u015felerini y\u00fcksek perdeden dile getirmesi ikili ili\u015fkilerin y\u0131pranmas\u0131na yol a\u00e7acak, 1955 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131ndan ba\u015flayarak diplomatik temaslar g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir bi\u00e7imde azalacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 BP&#39; ye \u00fcye \u00fclkelerin \u0130srail ile ili\u015fkilerini kesmesi y\u00f6n\u00fcnde gelen bask\u0131lar\u0131 sonucunda T\u00fcrkiye, 26 Kas\u0131m 1956&#39;da \u0130srail ile ili\u015fkilerini temsil d\u00fczeyini maslahatg\u00fczarl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrecek, Filistin konusunda haktan\u0131r bir \u00e7\u00f6z\u00fcme var\u0131lmadan g\u00f6revine d\u00f6nmemek \u00fczere, B\u00fcy\u00fckel\u00e7i \u015eefkati \u0130stinyeli&#39;yi geri \u00e7ekti\u011fini a\u00e7\u0131klayacakt\u0131r. Ana muhalefet partisi CHP yay\u0131n organ\u0131 olan Ulus&#39;ta karara y\u00f6nelik ele\u015ftiriler dikkat \u00e7ekicidir. B\u00fclent Ecevit Ulus&#39;ta yay\u0131nlanan makalelerde Ortado\u011fu&#39;ya y\u00f6nelik d\u0131\u015f politikan\u0131n Arap \u00fclkelerine ba\u011f\u0131tl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 ele\u015ftirecek, Arap \u00fclkeleri aras\u0131ndaki &quot;birli\u011fin sun&#39;i&quot; oldu\u011funu vurgulayarak \u0130srail ile ili\u015fkilerin temsil d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi karar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu savunacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcrk diplomatlar\u0131n \u0130srailli meslekta\u015flar\u0131na her \u015feyin &#39;eskisi gibi&#39; devam edece\u011fi teminat\u0131n\u0131 vermelerine kar\u015f\u0131n, karar \u0130srail&#39;de d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 uyand\u0131racakt\u0131r. Ger\u00e7ekten de izleyen birka\u00e7 y\u0131l\u0131n geli\u015fmeleri ikili ili\u015fkilerin bamba\u015fka bir \u00e7izgi izlemesine neden olacakt\u0131r. Suriye ile Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fman\u0131n \u00f6zellikle S\u00fcvey\u015f Bunal\u0131m\u0131 ve Eisenhower Doktrini sonras\u0131nda ivme kazanmas\u0131 Ankara&#39;da kayg\u0131 ile izlenecek, iki \u00fclke aras\u0131nda, dan\u0131\u015fmalar ve istihbarat de\u011fi\u015fimi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecektir. 1957 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak iki \u00fclke yetkilileri aras\u0131nda, bazen T\u00fcrkiye&#39;de bazen de\u011fi\u015fik Avrupa kentlerinde ve ABD&#39;de ger\u00e7ekle\u015ftirilen g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131lacakt\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelere \u0130srail taraf\u0131ndan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Golda Meir, Meir&#39;in dan\u0131\u015fman\u0131 konumunda bulunan Reuven Shiloah ve Ankaradan sonra Roma&#39;ya atanan B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Eliyahu Sasson kat\u0131lacaklard\u0131r. Ortado\u011fu konusundaki bilgi ve deneyimi, Ankara&#39;da geni\u015f bir tan\u0131d\u0131k a\u011f\u0131na sahip olmas\u0131 ve Ba\u015fbakan Adnan Menderes ile ki\u015fisel yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle Sasson bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde kilit rol oynayacakt\u0131r. Sasson Aral\u0131k 1957&#39;de Ba\u015fbakan Menderes&#39;le Paris&#39;te g\u00f6r\u00fc\u015fecek, Menderes&#39;ten ikili i\u015fbirli\u011finin art\u0131rmas\u0131n\u0131, BP toplant\u0131lar\u0131nda al\u0131nacak \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 kararlar\u0131 engellemesini isteyecek, Ba\u015fbakana 8 Ocak 1958&#39;te g\u00f6nderdi\u011fi mektupta bu isteklerini yineleyecektir. Sasson Ocak 1958&#39;de Roma&#39;da bu kez de Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 \u0130brahim Feyzi Meng\u00fc\u00e7 ile g\u00f6r\u00fc\u015fecektir. 1958 bahar\u0131nda D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Golda Meir T\u00fcrkiye&#39;ye gizli bir ziyaret yapacak, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Fatin R\u00fc\u015ft\u00fc Zorlu ile Marmara Denizinde bir gemide g\u00f6r\u00fc\u015fecektir. Ancak, bu gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin somut sonu\u00e7lara yol a\u00e7mas\u0131 i\u00e7in b\u00f6lgede bir ba\u015fka depremin daha ya\u015fanmas\u0131 gerekecek, Ankara \u0130srail&#39;in yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na ancak Ba\u011fdat&#39;ta 14 Temmuz&#39;da meydana gelecek darbeden sonra olumlu yan\u0131t verebilecektir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130srail&#39;e \u00e7evresel pakt!?  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 14 Temmuz 1958 Irak Devrimi Ankara&#39;n\u0131n Ortado\u011fu politikas\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Devrim \u00f6ncelikle, DP&#39;nin en \u00f6nemli d\u0131\u015f politik yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan birisi olan Ba\u011fdat Pakt\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc simgeliyordu. T\u00fcrkiye&#39;nin kurulmas\u0131 ve ya\u015famas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba harcad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli halkas\u0131, b\u00f6ylelikle devre d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131yordu. Ayr\u0131ca, devrim T\u00fcrkiye&#39;nin b\u00f6lgedeki en yak\u0131n Arap m\u00fcttefikini kaybetmesi anlam\u0131na gelecek, Ankara&#39;daki \u00e7evrelenme kayg\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131racakt\u0131r. Sonuncu olarak da, devrimin askeri bir darbe bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fmesi Ankara&#39;da zaten y\u00fcksek olan siyasal gerilimi daha da art\u0131racak, isyan s\u0131ras\u0131nda DP \u00f6nderleriyle ki\u015fisel dostluk ili\u015fkisi olan Ba\u015fbakan Nuri Said Pa\u015fa&#39;n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi h\u00fck\u00fcmet \u00e7evrelerinde \u015fok etkisi yaratacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130srail ise bir yandan Irak&#39;ta &quot;k\u00f6t\u00fcle\u015fen&quot; durumdan dolay\u0131 kayg\u0131lan\u0131rken, \u00f6te yandan da T\u00fcrkiye ile &#39;\u00c7evresel Pakt&#39; stratejisini uygulayabilmek i\u00e7in uygun ko\u015fullardan yararlanarak Ankara ile yak\u0131nla\u015fmak i\u00e7in yeni giri\u015fimler ba\u015flatacakt\u0131r.(Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki Irak ihtilalinin arkas\u0131nda \u0130srail vard\u0131r. M.\u00c7) Ba\u015fbakan David Ben Gurion, Reuven Shiloah&#39;\u0131 devrimi izleyen haftalarda Etyopya ve Ankara&#39;ya g\u00f6nderecektir. Shiolah&#39;\u0131n Ankara&#39;daki ziyareti s\u0131ras\u0131nda b\u00f6lgesel durumu g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, iki \u00fclke aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi alanlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek konusunda \u00f6nerilerde bulundu\u011fu, muhtemelen daha \u00fcst d\u00fczeyde bir toplant\u0131 i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. 29 A\u011fustos 1958&#39;de T\u00fcrkiye&#39;ye gizlice gelen Ba\u015fbakan David Ben-Gurion ile Menderes&#39;in ba\u015fkanl\u0131k etti\u011fi \u00fcst d\u00fczey heyetler aras\u0131nda yap\u0131lan gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda iki \u00fclkenin askeri, diplomatik ve g\u00fcvenlik alanlar\u0131nda \u00f6rt\u00fcl\u00fc i\u015fbirli\u011fi yapmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 29-30 A\u011fustos 1958 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinden sonra, gizli \u00fcst d\u00fczey ziyaretlere devam edilecektir. Askeri delegasyonlar ilk kez 15 Ekim 1958&#39;de bir araya gelerek bir askeri i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayacakt\u0131r. \u0130srail askeri \u00e7evreleri taraf\u0131ndan &quot;\u00e7ok yak\u0131n&quot; ve &quot;\u00f6zel ili\u015fki&quot; olarak nitelendirilen i\u015fbirli\u011fine \u0130srail genelkurmay\u0131 &quot;Merkava&quot; kod ad\u0131n\u0131 verecektir. Tasnif d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lan \u0130srail kaynaklar\u0131 askeri i\u015fbirli\u011fi konular\u0131 aras\u0131nda istihbarat payla\u015f\u0131m\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi ve savunma sanayi alan\u0131nda teknik bilgi de\u011fi\u015fimi yap\u0131lmas\u0131 gibi konular\u0131 s\u0131ralamaktad\u0131r. T\u00fcrk diplomatlar da bu d\u00f6nemde iki \u00fclkenin yak\u0131n bir istihbarat de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini kaydetmektedir. Bu konuda en dikkat \u00e7ekici olgu iki \u00fclke askeri yetkililerinin Suriye&#39;yi hedef alan bir ortak harek\u00e2t plan\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Plan muhtemelen Nisan 1959&#39;da \u0130srail Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Haim Leskov&#39;un Ankara&#39;ya yapt\u0131\u011f\u0131 gizli ziyaret s\u0131ras\u0131nda son bi\u00e7imini alacakt\u0131r. Plan uyar\u0131nca, hava ve deniz kuvvetlerinin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilecek ortak bir harek\u00e2t yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Haz\u0131rlanmas\u0131nda \u0130srail Genelkurmay\u0131n\u0131n harek\u00e2tlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131nda bulunan \u0130zak Rabin&#39;in etkili rol oynad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu plan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 gerek \u0130srail, gerekse T\u00fcrk askeri kaynaklar\u0131 taraf\u0131ndan do\u011frulanmaktad\u0131r.  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Arap-\u0130srail Ate\u015fkesin imzalanmas\u0131n\u0131 izleyen uzun bir d\u00f6nem boyunca T\u00fcrkiye i\u00e7 siyasal g\u00fcndeme kilitlenecek, h\u00fck\u00fcmet kurmak i\u00e7in yap\u0131lan giri\u015fimler sonu\u00e7suz kalacak, 1974 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131na kadar T\u00fcrkiye fiilen h\u00fck\u00fcmetsiz kalacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, se\u00e7imlerin yaratt\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130srail ile ili\u015fkilerini etkileyecek iki \u00f6nemli sonu\u00e7 \u00fczerinde durulabilir. Bunlardan birincisi, sol bir s\u00f6ylem benimseyen CHP&#39;nin se\u00e7imlerden b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. B\u00fclent Ecevit \u00f6nderli\u011findeki parti T\u00fcrkiye d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n gelenekselle\u015fmi\u015f varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 sorgulayan bir yakla\u015f\u0131m sergilemeye ba\u015flayacakt\u0131r. \u0130kinci sonu\u00e7 ise, \u0130slamc\u0131 Milli Selamet Partisi&#39;nin [MSP] oy oran\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rarak parlamentoda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti konumuna gelmesidir. Ba\u015fta Ocak 1974&#39;te kurulan CHP-MSP Koalisyonu olmak \u00fczere yetmi\u015fli y\u0131llarda kurulan \u00e7e\u015fitli koalisyon h\u00fck\u00fcmetlerinde &#39;anahtar parti&#39; konumunda yer alan MSP \u00fclke d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 bir \u00e7izgi izlemesi konusunda \u0131srarc\u0131 olacakt\u0131r. Bu iki geli\u015fme, ba\u015fka uluslararas\u0131 geli\u015fmelerin de etkisiyle, Ankara&#39;n\u0131n Sovyetler Birli\u011fi ile ili\u015fkilerinin yak\u0131nla\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunurken, ayn\u0131 zamanda ABD ile sorunlar\u0131n da derinle\u015fmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. Bu d\u00f6nemde T\u00fcrkiye&#39;nin izledi\u011fi Arap yanl\u0131s\u0131 \u00e7izgi daha da belirginle\u015fecek, b\u00f6ylelikle de \u0130srail ile ili\u015fkilerin Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkilere ba\u011f\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 artacakt\u0131r. Ayn\u0131 d\u00f6nemde T\u00fcrkiye&#39;nin Arap \u00fclkeleri ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmesine neden olan ba\u015fka geli\u015fmelerin de dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. \u0130lk geli\u015fme, OPEC&#39;in Kas\u0131m 1973&#39;te Arap \u00fclkelerini desteklemeyen \u00fclkelere kar\u015f\u0131 petrol ambargosu uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir karar almas\u0131d\u0131r. \u0130kinci geli\u015fme ise, Temmuz 1974&#39;te K\u0131br\u0131s&#39;taki darbe kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye&#39;nin ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdahale karar\u0131 ile tetiklenmi\u015ftir. K\u0131br\u0131s&#39;a yap\u0131lan m\u00fcdahalesine tepki olarak ABD Kongresinin T\u00fcrkiye&#39;ye silah ambargosu uygulamaya ba\u015flamas\u0131 &#39;T\u00fcrk Ostpoliti\u011fi&#39; olarak adland\u0131r\u0131lan Sovyetler Birli\u011fi ile ili\u015fkilerin yak\u0131nla\u015fmas\u0131 s\u00fcrecine ivme kazand\u0131racakt\u0131r.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> \u0130srail&#39;le ili\u015fkilerin so\u011fumas\u0131  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Seksenli y\u0131llara ge\u00e7ilirken T\u00fcrkiye&#39;nin b\u00f6lgeye d\u00f6n\u00fck politikalar\u0131nda Arap \u00fclkelerini destekleyen e\u011filimin s\u00fcrmesine sa\u011flayan nedenler \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: \u0130lk olarak, \u0130ran Devriminin ard\u0131ndan g\u00fcndeme gelen Carter Doktrini uyar\u0131nca, ABD&#39;nin K\u00f6rfez&#39;deki Arap \u00fclkelerini kapsayan yeni bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki giri\u015fimleri \u00e7er\u00e7evesinde T\u00fcrkiye&#39;nin K\u00f6rfez \u00fclkeleriyle yak\u0131n ili\u015fki geli\u015ftirmesini gerektiriyordu. Nitekim seksenli y\u0131llar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye K\u00f6rfez \u00fclkeleriyle askeri e\u011fitim alan\u0131nda yak\u0131n i\u015fbirli\u011fi i\u00e7ine girecektir. \u0130kinci \u00f6nemli neden, 12 Eyl\u00fcl askeri darbesini ger\u00e7ekle\u015ftiren &#39;Milli G\u00fcvenlik Konseyi&#39; y\u00f6netiminin uluslararas\u0131 me\u015fruiyet sorununu a\u015fabilmek i\u00e7in Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkileri yak\u0131nla\u015ft\u0131rmas\u0131 olmu\u015ftur. 12 Eyl\u00fcl darbesini izleyen \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca &#39;Milli G\u00fcvenlik Konseyi&#39; y\u00f6netimi AET \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar nedeniyle, Ankara, ABD, Sovyetler Birli\u011fi ve Ortado\u011fu \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesine \u00f6ncelik verecektir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc neden ise ekonomiktir: Seksenli y\u0131llar 24 Ocak 1980&#39;de ba\u015flat\u0131lan ihracat\u0131 \u00f6zendirme politikalar\u0131 nedeniyle \u00f6zellikle Ortado\u011fu pazarlar\u0131n\u0131n \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar olacak, bu e\u011filim doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131na kadar s\u00fcrecektir.<a name=\"_ftnref1\" href=\"#_ftn1\" title=\"_ftnref1\">[1]<\/a>Ancak, Arap \u00fclkelerinin petrol gelirlerinin azalmas\u0131 ve Bat\u0131 Avrupa ekonomilerinin durgunluktan \u00e7\u0131kmas\u0131 sonucunda T\u00fcrkiye&#39;den ihracat\u0131n y\u00f6n\u00fc yeniden bat\u0131ya do\u011fru kayacak, 1990&#39;a gelindi\u011finde OECD \u00fclkelerine yap\u0131lan ihracat\u0131n toplam ihracat i\u00e7indeki pay\u0131 %68&#39;e y\u00fckselecektir.<a name=\"_ftnref2\" href=\"#_ftn2\" title=\"_ftnref2\">[2]<\/a>  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu yeni dinamiklerin T\u00fcrkiye \u0130srail ili\u015fkileri \u00fczerinde yarataca\u011f\u0131 k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 etkiler, \u00e7o\u011fu \u0130srail&#39;in tek yanl\u0131 uygulama ve kararlar\u0131ndan kaynaklanan geli\u015fmelerle birlikte daha da artacakt\u0131r. 31 Temmuz 1980&#39;de \u0130srail taraf\u0131ndan Kud\u00fcs&#39;\u00fcn ba\u015fkent ilan edilmesi, 7 Haziran 1981&#39;de Irak&#39;ta Osirek n\u00fckleer reakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn bombalanmas\u0131, 18 Ocak 1981&#39;de Golan&#39;\u0131n \u0130srail&#39;e ilhak\u0131 karar\u0131, 6 Haziran 1982&#39;de L\u00fcbnan&#39;\u0131n i\u015fgali, 16-18 Eyl\u00fcl 1982&#39;de Sabra ve \u015eatila kamplar\u0131nda yap\u0131lan k\u0131y\u0131mlar, Bat\u0131 \u015eeria&#39;da Yahudi yerle\u015fim merkezlerinin kurulmaya ba\u015flamas\u0131, 1 Ekim 1985&#39;de Tunus&#39;taki FK\u00d6 kararg\u00e2h\u0131n\u0131n bombalanmas\u0131 ikili ili\u015fkilerin geli\u015fimini engelleyecektir.  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>\u0130li\u015fkilerde so\u011fuma Kud\u00fcs&#39;\u00fcn ebedi ba\u015fkent ilan edilmesiyle birlikte bunal\u0131m d\u00fczeyine t\u0131rmanacakt\u0131r. \u0130srail h\u00fck\u00fcmetinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu Temel Yasa&#39;ya T\u00fcrkiye sert tepki g\u00f6sterecek, karar\u0131 tan\u0131mayaca\u011f\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131klayacakt\u0131r. T\u00fcrkiye, ayr\u0131ca, Tel Aviv el\u00e7ili\u011finde g\u00f6rev yapmakta olan maslahatg\u00fczar \u00dcst\u00fcn G\u00fcndo\u011fdu&#39;yu dan\u0131\u015fmalarda bulunmak \u00fczere Ankara&#39;ya \u00e7a\u011f\u0131racak, ard\u0131ndan da 28 A\u011fustos 1980 tarihli BM G\u00fcvenlik Konseyi&#39;nin 20 A\u011fustos 1980&#39;de ald\u0131\u011f\u0131 478 say\u0131l\u0131 karar\u0131 uyar\u0131nca Kud\u00fcs temsilcili\u011fini kapatacakt\u0131r. Bu geli\u015fmeler \u00fczerine ba\u015f g\u00f6steren tart\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan, MSP \u0130srail&#39;e yeterli tepkinin g\u00f6sterilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hayrettin Erkmen hakk\u0131nda bir gensoru \u00f6nergesi verecektir. Erkmen hakk\u0131ndaki \u00f6nerge TBMM&#39;nin 3 Eyl\u00fcl 1980&#39;de yap\u0131lan oturumunda tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. MSP grubu ad\u0131na konu\u015fan Recai Kutan, &quot;\u0130srail el\u00e7ili\u011finin T\u00fcrkiye&#39;deki ter\u00f6r\u00fcn kaynaklar\u0131ndan birisi oldu\u011funu&quot; belirterek, h\u00fck\u00fcmete &quot;\u0130srail ile siyasi ili\u015fkiler s\u00fcrd\u00fcrmekte ne yarar vard\u0131r?&quot; sorusunu y\u00f6neltecektir. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Erkmen 5 Eyl\u00fcl 1980 g\u00fcn\u00fc MSP&#39;nin yan\u0131 s\u0131ra CHP ve MHP&#39;nin oylar\u0131yla cumhuriyet tarihinde ilk kez g\u00f6r\u00fclen bir bi\u00e7imde g\u00fcvensizlik oyuyla d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclecektir. <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>12 Eyl\u00fcl 1980 darbesinden sonra Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Kenan Evren ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda ve kuvvet komutanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla olu\u015fturulan Milli G\u00fcvenlik Konseyi,Kud\u00fcs karar\u0131na tepki olarak, 26 Kas\u0131m 1980&#39;de \u0130srail ile ili\u015fkilerini s\u0131n\u0131rland\u0131rarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 temsil d\u00fczeyini d\u00fc\u015f\u00fcrecektir. &quot;\u0130srail&#39;le ili\u015fkilerin kesilmemekle birlikte, yaln\u0131zca sembolik bir d\u00fczeyde tutulmas\u0131[n\u0131]&quot; \u00f6ng\u00f6ren karar uyar\u0131nca, T\u00fcrkiye&#39;nin Tel Aviv&#39;de bulunan maslahatg\u00fczar, m\u00fcste\u015far ve askeri ata\u015fe d\u00e2hil olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn g\u00f6revlileri merkeze \u00e7a\u011f\u0131racakt\u0131r.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Suriye, \u0130ran ve FK\u00d6&#39;ye y\u00f6nelik su\u00e7lamalar i\u00e7eren haberler izleyen g\u00fcnlerde de s\u00fcrecek, MKE&#39;nin K\u0131r\u0131kkale, Yah\u015fihan&#39;da bulunan &quot;Mermi Yap\u0131m ve Depo Tesisleri&quot;nde sabotaj sonucunda 7 itfaiyeci ve i\u015f\u00e7inin \u00f6l\u00fcm\u00fc ile sonu\u00e7lanan sabotaj eylemini yapanlar\u0131n Suriye istihbarat \u00f6rg\u00fct\u00fc Muhaberat&#39;tan talimat ald\u0131klar\u0131na ili\u015fkin iddialar bas\u0131na yans\u0131yacakt\u0131r. Ancak soru\u015fturma s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan baz\u0131 soru i\u015faretleri ve H\u00fck\u00fcmetin olaylara daha temkinli yakla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyen a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ile birlikte &#39;estirilen havan\u0131n&#39; zamanla etkisini kaybetti\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir. Ba\u015fbakan \u00d6zal T\u00fcrkiye ile Suriye&#39;yi &quot;durup dururken [&#8230;] kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar&quot; bulunmas\u0131 nedeniyle bu \u00e7evrelere &quot;alet olunmamas\u0131&quot; gerekti\u011fi uyar\u0131s\u0131n\u0131 yapacakt\u0131r.\u00a0 &#39;Abu Firas gidici&#39; t\u00fcr\u00fcnden haberlerden duydu\u011fu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ifade eden Ba\u015fbakan daha sonra istihbarat \u00f6rg\u00fctlerini de &quot;s\u0131zmaya&quot; dikkat \u00e7ekilecektir. Bir ba\u015fka askeri i\u015fbirli\u011fi alan\u0131 ise s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131 konusu olacakt\u0131r. 1996 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye&#39;nin g\u00fcney s\u0131n\u0131rlar\u0131nda g\u00fcvenli\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik yeni teknolojilerin uygulamaya konulmas\u0131 i\u00e7in iki \u00fclke askeri yetkilileri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131lacakt\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1996 anla\u015fmalar\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131yla bu s\u00fcre\u00e7 b\u00fcy\u00fck bir ivme kazanacakt\u0131r. Anla\u015fmalar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u00fclkeye kar\u015f\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f oldu\u011fu vurgulanmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, t\u00fcm de\u011ferlendirmelerde ilk akla gelen ya da dile getirilen ilk \u00fclke Suriye&#39;dir. Genelkurmay \u0130kinci Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Bir&#39;in May\u0131s 1997&#39;de \u0130srail&#39;e ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir ziyaret s\u0131ras\u0131nda, \u0130srail Savunma Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 David \u0130vry&#39;nin yan\u0131s\u0131ra ad\u0131 sakl\u0131 tutulan ABD&#39;li yetkililerin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131larda, &quot;Suriye ve \u0130ran&#39;\u0131n [&#8230;] yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir bunal\u0131m durumunda, \u00fc\u00e7 \u00fclkenin katk\u0131s\u0131yla bir ortak birli\u011fin olu\u015fumu ve yap\u0131lanmas\u0131 gibi konular\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen birli\u011fin beraber m\u00fcdahale yetene\u011fi edinmesine y\u00f6nelik e\u011fitim ve uyum \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemlerin&quot; g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin haberler bas\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. May\u0131s 1997&#39;den sonra izlenen geli\u015fmeler bu bilgileri do\u011frular niteliktedir. \u00dcst d\u00fczey siyasal yetkililerin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 da ayn\u0131 do\u011frultudad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, May\u0131s 1997&#39;de T\u00fcrkiye&#39;yi ziyaret eden \u0130srail D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 David Levy, a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda, iki \u00fclke aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011finin, &quot;\u0130ran ve Suriye&#39;yi d\u00fc\u015fmanca tutumlar sergilemekten cayd\u0131raca\u011f\u0131n\u0131&quot;, &quot;b\u00f6lge bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 tehdit eden \u00fclkelerin bir \u015fey yapmadan \u00f6nce iki kez d\u00fc\u015f\u00fcnmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131&quot; dile getirmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cumhurba\u015fkan\u0131 S\u00fcleyman Demirel, Eyl\u00fcl 1996&#39;da, \u0130srail&#39;de yay\u0131nlanan Ha&#39;aretz gazetesine verdi\u011fi bir deme\u00e7te, AE\u0130A&#39;n\u0131n askeri e\u011fitim alan\u0131nda i\u015fbirli\u011fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu ve Savunma Sanayii \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 [SS\u0130A]&#39;n\u0131n ise sadece savunma sanayinde i\u015fbirli\u011fi yapmak \u00fczere imzaland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir &#39;askeri pakt olmad\u0131\u011f\u0131&#39;, dolay\u0131s\u0131yla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u00fclkeye kar\u015f\u0131 tasarlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. \u0130srail Savunma Bakan\u0131 \u0130zak Mordehai da Nisan 1997&#39;de ikili ili\u015fkileri de\u011ferlendirirken, &#39;iki \u00fclke i\u00e7in de kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f, isti\u015fare ve i\u015fbirli\u011finin&#39; ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi vurgulayarak, &#39;\u0130srail-T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki savunma i\u015fbirli\u011fini ittifaktan \u00e7ok, sa\u011flam g\u00fcvenlik i\u015fbirli\u011fi ve siyasi ili\u015fkiler&#39; olarak tan\u0131mlanmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerinde durmu\u015ftur. Bu ifadeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve &#39;casus foederis&#39; unsuru a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye-\u0130srail askeri i\u015fbirli\u011finin bir ittifak ili\u015fkisi olarak tan\u0131mlanmas\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015fmektedir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130srail&#39;le \u0130\u015fbirli\u011finin Kapsam\u0131  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130ki \u00fclke hava kuvvetlerinin ortak e\u011fitim faaliyetleri icra edebilmesine olanak veren ilk anla\u015fma 18 Eyl\u00fcl 1995 tarihli &quot;Askeri U\u00e7aklar ile E\u011fitim Hakk\u0131nda Anla\u015fma Muht\u0131ras\u0131&quot; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<a name=\"_ftnref3\" href=\"#_ftn3\" title=\"_ftnref3\">[3]<\/a>S\u00f6zkonusu muht\u0131ra iki \u00fclkenin hava kuvvetlerine ait u\u00e7aklar\u0131n e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bulunmak \u00fczere \u00fclkelerin hava sahalar\u0131 ve tesislerini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak kullanabilmesine olanak tan\u0131yacakt\u0131r. 23 \u015eubat 1996&#39;da \u0130srail&#39;le imzalanan Askeri E\u011fitim \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 [AE\u0130A] ise genel bi\u00e7imi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fka \u00fclkelerle imzalanan anla\u015fmalara benzemektedir. AE\u0130A&#39;n\u0131n i\u00e7eri\u011fi bir b\u00fct\u00fcn halinde kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r. Konuya ili\u015fkin en kapsaml\u0131 bilgi haftal\u0131k bir dergide yer alm\u0131\u015f; anla\u015fman\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin \u00f6zg\u00fcn kopyalar\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.288 Anla\u015fman\u0131n i\u00e7eri\u011fine ili\u015fkin olarak Nisan 1996&#39;da TBMM&#39;ne sunulan bir soruyu yan\u0131tlarken Milli Savunma Bakan\u0131 Oltan Sungurlu AE\u0130A ile ilgili \u015fu bilgilere yer vermi\u015ftir:  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130srail&#39;de ulusal g\u00fcvenli\u011fi ilgilendiren kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131nda en etkili konumda bulunan Savunma Bakan\u0131, Bakanlar Kurulunun en \u00f6nemli \u00fcyesi konumundad\u0131r. Kendi bakanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde sahip oldu\u011fu yetkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Savunma Bakan\u0131n\u0131n konumu \u00f6teki bakanlardan farkl\u0131 \u00f6zellikler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilgi alan\u0131 olan bir konuda, sadece geni\u015f \u00e7apl\u0131 askeri operasyonlar, ulusal b\u00fct\u00e7eyi ve d\u0131\u015f politikay\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyecek nitelikte giri\u015fimler ve Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131n\u0131n atanmas\u0131 gibi \u00f6nemli kararlar al\u0131n\u0131rken Bakanlar Kurulunun siyasal a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan \u00fcyeleri s\u00f6z sahibi olabilmektedirler. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 da savunma alan\u0131ndaki karar alma s\u00fcrecinde son derece etkili bir konumdad\u0131r; hatta konumu baz\u0131 bakanlardan daha a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131d\u0131r. Kararlar\u0131n olu\u015fumunda enformel toplant\u0131larda yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Savunma kararlar\u0131, Savunma i\u00e7in Bakanlar Komitesi ya da Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan onaylanmaktad\u0131r. Karar alma yetkisi olmamakla birlikte, parlamento b\u00fcnyesindeki G\u00fcvenlik ve D\u0131\u015f Politika Komisyonu yetkililerin g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi yapabilmesini sa\u011flayan bir platformdur.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130ki \u00fclkenin g\u00fcvenlik \u00e7evresinde olu\u015fan bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm tehdit alg\u0131lamalar\u0131nda da de\u011fi\u015fime neden olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kuzeyden gelecek topyekun sald\u0131r\u0131 tehdidinin yerini, \u0130ran, Suriye ve Yunanistan&#39;dan kaynaklanan d\u0131\u015f tehditler alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00fclkelerden kaynaklanan tehditler aras\u0131nda, Yunanistan, \u0130ran ve Suriye&#39;nin elinde bulunan ya da edinmeyi tasarlad\u0131klar\u0131 f\u00fcze sistemlerinin olu\u015fturduklar\u0131 tehdidin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Aral\u0131k 1996 tarihinde bas\u0131nda yer alan ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti ile ortakla\u015fa karadan karaya at\u0131lan WS1 f\u00fczelerinin \u00fcretimini \u00f6ng\u00f6ren &#39;gizli&#39; bir anla\u015fman\u0131n imzaland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin haberde, 1994&#39;de ba\u015flat\u0131lan giri\u015fimler sonucunda \u00c7in ile anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildirilmekte, anla\u015fman\u0131n \u00f6ncelikle \u0130ran, Irak ve Suriye&#39;de bulunan f\u00fczelerin olu\u015fturdu\u011fu tehdit g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak imzaland\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Bu tehditlere kar\u015f\u0131, T\u00fcrkiye&#39;nin hava savunma sistemlerini geli\u015ftirmek, yeni sistemler edinmek ya da \u00fcretimine y\u00f6nelmek ve komuta\/kontrol\/erken uyar\u0131 platformu olarak kullanmak \u00fczere Awacs u\u00e7aklar\u0131 al\u0131m\u0131 i\u00e7in giri\u015fimlerde bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zellikle \u0130ran&#39;\u0131n uzun menzilli f\u00fcze geli\u015ftirme programlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra n\u00fckleer silah \u00fcretmek konusundaki \u0131srarl\u0131 \u00e7abalar\u0131.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 MGK&#39;n\u0131n Aral\u0131k 1996 toplant\u0131s\u0131nda Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve \u0130ran, Irak ve Suriye&#39;nin elinde bulunan n\u00fckleer, biyolojik ve kimyasal silahlar\u0131n T\u00fcrkiye i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 tehdidi de\u011ferlendiren bir rapor g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ba\u011flamda g\u00fcndeme getirilen ve T\u00fcrkiye&#39;nin, Yunanistan ve Suriye&#39;den gelecek sald\u0131r\u0131lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, e\u015f zamanl\u0131 olarak patlak verebilecek bir ayaklanmay\u0131 bast\u0131rabilecek yetenekleri edinmesini \u00f6ng\u00f6ren 2\u00bd Sava\u015f Stratejisi a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, &#39;T\u00fcrkiye&#39;nin savunma stratejisini \u00e7evre b\u00f6lgelerde belirecek istikrars\u0131zl\u0131klar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda birden \u00e7ok cepheli tehdide kar\u015f\u0131 ayn\u0131 anda ba\u015f etme temeline&#39; dayanan &#39;hava deniz ve kara kuvvetlerinin m\u00fc\u015fterek kullanabilece\u011fi ortak modernizasyon projelerine \u00f6ncelik verdi\u011fi&#39; g\u00f6zlemlenmektedir. 1992 ve 1997 y\u0131llar\u0131nda MGK taraf\u0131ndan Milli G\u00fcvenlik Siyaseti Belgesi olarak adland\u0131r\u0131lan belgede yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcndeme gelen tehdit de\u011ferlendirmeleri, ayr\u0131ca yeni nesil g\u00fcvenlik endi\u015felerini yans\u0131tmaktad\u0131r. Bu de\u011ferlendirmeler uyar\u0131nca, 1992&#39;de &#39;ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k&#39;, 1997&#39;de ise &#39;irtica&#39; gibi i\u00e7 tehditlerle sava\u015f\u0131m en \u00f6nemli ulusal g\u00fcvenlik \u00f6ncelikleri haline gelmi\u015ftir. Yeni tehdit ortam\u0131yla uyumlu g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 sonucunda, do\u011fal bir m\u00fcttefik olarak g\u00f6r\u00fclen \u0130srail ile a\u00e7\u0131k ve kapsaml\u0131 bir ili\u015fkiye giri\u015filmesi \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 bu geli\u015fmelerle ayn\u0131 d\u00f6neme rastlam\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p> \t\t\t<strong><em>1996 sonras\u0131 d\u00f6nem boyunca ikili ili\u015fkilere yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zellikle \u0130srail&#39;li yetkililerin, yayg\u0131nla\u015fan ve b\u00f6lgesel \u00f6zellikler kazanan tehditlere kar\u015f\u0131 yine b\u00f6lgesel bir g\u00fcvenlik d\u00fczenlemesi ile yan\u0131tlanmas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Eyl\u00fcl 1998&#39;de Ba\u015fbakan Y\u0131lmaz&#39;\u0131n \u0130srail&#39;e yapaca\u011f\u0131 ziyaret \u00f6ncesinde yap\u0131lan bir s\u00f6yle\u015fide Ba\u015fbakan Netanyahu, T\u00fcrkiye-\u0130srail anla\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131 olarak nitelendirerek askeri i\u015fbirli\u011finin kazanaca\u011f\u0131 b\u00f6lgesel do\u011frultular\u0131 \u015fu s\u00f6zlerle vurgulam\u0131\u015ft\u0131r: <\/em><\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Bu g\u00fcvenlik ku\u015fa\u011f\u0131na b\u00f6lge bar\u0131\u015f\u0131na katk\u0131da bulunmak isteyen herkes kat\u0131labilir. \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011finin hedefi b\u00f6lgedeki bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik bir ad\u0131md\u0131r. Bu hem T\u00fcrkiye, hem de \u0130srail&#39;in ortak \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet edecek ve her iki h\u00fck\u00fcmetin de ortakla\u015fa benimsedi\u011fi bir olu\u015fum. Bu b\u00f6lgede konvansiyonel olmayan sava\u015f ba\u015fl\u0131klar\u0131na sahip balistik f\u00fczeler geli\u015ftiren ve bunlar\u0131 f\u0131rlatabilecek yetene\u011fi olan radikal rejimlerle \u00e7ep\u00e7evre ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f durumday\u0131z. Bu rejimler ciddi tehdit olu\u015fturuyorlar. Ortado\u011fu&#39;da T\u00fcrk \u0130srail i\u015fbirli\u011fini b\u00f6lgesel bir g\u00fcvenlik sistemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yoruz. Ba\u015fbakan Y\u0131lmaz&#39;la bu konuyu etrafl\u0131ca ele almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00dcrd\u00fcn&#39;\u00fcn de bu sisteme kat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyorum. Bu konuyu \u00dcrd\u00fcn Veliaht\u0131 Prens Hasan ile bizzat konu\u015ftum.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ele al\u0131nabilecek baz\u0131 haberlerin bas\u0131na yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu haberlere g\u00f6re May\u0131s 1997&#39;de Genelkurmay \u0130kinci Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Bir, \u0130srail Savunma Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 David \u0130vry ve ABD&#39;li yetkililerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131larda, &quot;Suriye ve \u0130ran&#39;\u0131n [&#8230;] yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir bunal\u0131m durumunda, \u00fc\u00e7 \u00fclkenin katk\u0131s\u0131yla bir ortak birli\u011fin olu\u015fumu ve yap\u0131lanmas\u0131 gibi konular ele al\u0131nm\u0131\u015f, s\u00f6z konusu birli\u011fin beraber m\u00fcdahale yetene\u011fi edinmesine y\u00f6nelik e\u011fitim ve uyum \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Haberler, g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin, &quot;\u00fc\u00e7 \u00fclke ordusunun ortak tatbikatlar yapmas\u0131, T\u00fcrkiye&#39;de belirlenen b\u00f6lgelerde, gerekti\u011finde an\u0131nda kullan\u0131labilmesi i\u00e7in acil durum depolar\u0131 in\u015fa edilmesi, haberle\u015fme kodlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenilmesi ya da ortak kodlar geli\u015ftirilmesi, etkin istihbarat de\u011fi\u015fimi&quot; gibi konular\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bilgiler i\u00e7ermektedir. May\u0131s 1997&#39;den sonra izlenen geli\u015fmeler bu bilgileri do\u011frular nitelikte olmu\u015ftur. Kald\u0131 ki resmi temaslar s\u0131ras\u0131nda \u00fcst d\u00fczey siyasal yetkililerin beyanlar\u0131 bu \u00e7\u0131karsamayla uyum i\u00e7indedir. \u00d6rne\u011fin, May\u0131s 1997&#39;de T\u00fcrkiye&#39;yi ziyaret eden \u0130srail D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 David Levy, a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda, iki \u00fclke aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011finin, &#39;\u0130ran ve Suriye&#39;yi d\u00fc\u015fmanca tutumlar sergilemekten cayd\u0131raca\u011f\u0131n\u0131&#39;, &#39;b\u00f6lge bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 tehdit eden \u00fclkelerin bir \u015fey yapmadan \u00f6nce iki kez d\u00fc\u015f\u00fcnmesini sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131&#39; dile getirmi\u015ftir.<\/em><\/strong>  \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 AKP D\u00f6neminde Askeri E\u011fitim ve Savunma Sanayi Alan\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bu d\u00f6nemde bar\u0131\u015f s\u00fcrecinde ya\u015fanan t\u0131kan\u0131kl\u0131klara kar\u015f\u0131n askeri e\u011fitim ve savunma alan\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015fbirli\u011fi s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. A\u011fustos 2000&#39;de Ha&#39;aretz gazetesinde yay\u0131nlanan birraporda, T\u00fcrkiye ile askeri e\u011fitim i\u015fbirli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde \u0130srail&#39;in ba\u015fka bir \u00fclkeyle payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 gizlilikte bilgileri payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve iki \u00fclkenin t\u00fcm kuvvet unsurlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yeteneklerini artt\u0131rmay\u0131 hedefleyen ortak tatbikatlar\u0131n\u0131 tam kapasiteyle y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri belirtilmi\u015ftir. ABD&#39;nin de kat\u0131l\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen &quot;G\u00fcvenilir Denizk\u0131z\u0131&quot; seri tatbikatlar\u0131ndan sonra ilk kez Haziran 2001&#39;de T\u00fcrkiye \u0130srail bu kez ABD olmaks\u0131z\u0131n bir deniz tatbikat\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Bas\u0131na yans\u0131yan haberlerden Aksaz \u00fcss\u00fcn\u00fc kullanan iki \u00fclke sava\u015f gemilerinin reel sava\u015f ortam\u0131na y\u00f6nelik manevralar yapaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Haziran 2001&#39;de ise ve T\u00fcrkiye, \u0130srail ve ABD Hava Kuvvetlerinin de kat\u0131l\u0131m\u0131yla Konya&#39;da Anadolu Kartal\u0131 kod adl\u0131 bir tatbikat d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u0130zleyen y\u0131llarda yinelenece\u011fi a\u00e7\u0131klanan tatbikat\u0131n Filistin kentlerine y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme rastlamas\u0131 kamuoyunda tart\u0131\u015fmalara neden olmu\u015ftur.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G\u00fcvenli\u011fin \u00d6tesi  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130li\u015fkilerin askeri i\u015fbirli\u011fi ve g\u00fcvenlikle ilgili alanlar d\u0131\u015f\u0131nda, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticaret, teknolojik, k\u00fclt\u00fcrel ve bilimsel i\u015fbirli\u011fi, insanc\u0131l dayan\u0131\u015fma alanlar\u0131nda sergiledi\u011fi \u00e7e\u015fitlenme e\u011filimi \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye ve \u0130srail&#39;deki \u00f6nemli \u00fcniversiteler ve d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bilimsel i\u015fbirli\u011fi projeleri ve iki \u00fclke ili\u015fkileri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artmaktad\u0131r.<a name=\"_ftnref4\" href=\"#_ftn4\" title=\"_ftnref4\">[4]<\/a> Ba\u015fta tar\u0131m olmak \u00fczere de\u011fi\u015fik alanlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015fbirli\u011fi projeleri \u00e7e\u015fitlenmenin en fazla derinlik kazand\u0131\u011f\u0131 konulard\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130srail firmalar\u0131yla ortak yat\u0131r\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba harcamaktad\u0131r.<a name=\"_ftnref5\" href=\"#_ftn5\" title=\"_ftnref5\">[5]<\/a> GAP B\u00f6lge Kalk\u0131nma \u0130daresi \u0130srail&#39;de tar\u0131msal geli\u015ftirme projeleri y\u00fcr\u00fcten bir h\u00fck\u00fcmet kurulu\u015fu olan Mashav ile tar\u0131msal teknolojilerin b\u00f6lgede yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7indedir. \u0130\u015fbirli\u011fi, tar\u0131ma dayal\u0131 sanayiilerin geli\u015ftirilmesinde sulama sistemleri, at\u0131k sular\u0131n de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in teknolojiler,450 tohum \u0131slah birimleri ve verimlilik art\u0131r\u0131c\u0131 di\u011fer tekniklerin yerle\u015ftirilmesi gibi alanlar\u0131 kapsamaktad\u0131r. Sulama projeleri aras\u0131nda 67 bin hektarl\u0131k bir alan\u0131 sulayacak &#39;Mardin Ceylan p\u0131nar\u0131 Sulama Projesi&#39; en \u00f6nemli proje konumundad\u0131r. Ayr\u0131ca, \u0130srailli firmalar\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131lmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ask\u0131ya al\u0131nan &#39;Samsat Pompaj Sulamas\u0131 II. K\u0131s\u0131m&#39;, &#39;Kralk\u0131z\u0131 Cazibe Sulamas\u0131 II. K\u0131s\u0131m&#39; ile &#39;Kralk\u0131z\u0131-Dicle PIV Pompaj Sulamas\u0131&#39; in\u015faatlar\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131 beklenmektedir. \u0130srail Enerji ve Altyap\u0131 Bakan\u0131 Joseph Paritzky&#39;nin Ekim 2003 ile Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Ehud Olmert&#39;in Temmuz 2004 Ankara ziyaretlerinde bu konu konuk bakanlar taraf\u0131ndan g\u00fcndeme getirilecektir. Ayr\u0131ca, \u0130srail&#39;in \u00f6nde gelen tar\u0131msal teknoloji kurulu\u015flar\u0131ndan Merhav&#39;\u0131n uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan Ceylan p\u0131nar\u0131 Tar\u0131m \u0130\u015fletmesinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda Tar\u0131m \u0130\u015fletmeleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne &#39;yap-i\u015flet-devret&#39; modeline dayanan bir teklif haz\u0131rlanacakt\u0131r. Teklif i\u015fletmenin \u00fc\u00e7te biri kadar b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan 50 bin hektarl\u0131k alan\u0131 kapsamaktad\u0131r. Alan\u0131n %65&#39;inin pamuk \u00fcretimine ayr\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilen projede, patates, nohut vb. ihracat pazarlar\u0131 haz\u0131r \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretimi tasarlanmakta, \u00fcr\u00fcnlerin b\u00f6lgede i\u015flenmesini sa\u011flayacak yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in gerekli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n toplam de\u011ferinin 315 milyon ABD dolar\u0131na ula\u015faca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. 11 Ekim 2000&#39;de Ko\u00e7 Grubu ve ATA \u0130n\u015faat taraf\u0131ndan ortakla\u015fa olu\u015fturulan ilk \u00f6rnek \u00e7iftlik hizmete girecektir. 2500 d\u00f6n\u00fcml\u00fck bir arazide kurulan \u00e7iftlik i\u00e7in gereken know-how \u0130srail taraf\u0131ndan sa\u011flanmaktad\u0131r. May\u0131s 2003&#39;de Tel Aviv B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bir rapor ise tar\u0131msal alanda yap\u0131lacak i\u015fbirli\u011finin \u00f6nemi vurgulayarak, &quot;T\u00fcrk ve \u0130srail firmalar\u0131n\u0131n GAP b\u00f6lgesinde ortak yat\u0131r\u0131mlar&quot; yapmalar\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130srail Yanda\u015f\u0131 ve AKP Dan\u0131\u015fman\u0131 \u00c7evik Bir, Erbakan&#39;a Niye Kar\u015f\u0131?  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130\u015fte Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck&#39;\u00fcn tespit ve tahlilleri:  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Necmettin Erbakan&#39;\u0131 ba\u015fbakanl\u0131ktan uzakla\u015ft\u0131rman\u0131n nedenleri ba\u015fka yerdedir; kald\u0131 ki ak-ist h\u00fck\u00fcmet, Erbakan&#39;dan \u00e7ok daha derin bir dinsellik i\u00e7ine girdi\u011fi halde, y\u00fcksek komutanlar\u0131n bir itiraz\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcyoruz.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0  <\/p>\n<p> Frenklerin g\u00fczel bir deyi\u015fi var, bir insan\u0131 b\u00fcy\u00fc ile \u00f6ld\u00fcrebilirsiniz, yaln\u0131z kahvesine biraz arsenik de koymak gerek; burada \u00fc\u00e7 ka\u015f\u0131k arsenik analiz edebiliyoruz.  <\/p>\n<p> 1.Bir, d\u00f6viz sa\u011flamak nedeniyle, Almanya&#39;dan kullan\u0131lm\u0131\u015f otomobil ithalat\u0131n\u0131, bedelsiz ithalat, kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131.  <\/p>\n<p> 2.\u0130ki Fad\u0131l Akg\u00fcnd\u00fcz&#39;e, Malezya&#39;dan otomobil ithalat\u0131 imk\u00e2n\u0131 veriliyordu. Daha ucuzdu; bunlar, to-fa\u015f ve renault sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tehdit ettiler. Krizde olan otomobil imalat\u0131 daha b\u00fcy\u00fck bir krize ba\u011flan\u0131yordu.  <\/p>\n<p> 3.\u00dc\u00e7 kamu gelirlerinde &quot;havuz sistemi&quot; geli\u015ftirildi, ba\u015fbakanl\u0131kta bir d\u00fczen ihdas edildi.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00f6ylece devletin gelirleri ve bor\u00e7lan bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6r\u00fclebiliyordu; bu d\u00fczenleme ile baz\u0131 kamu kurumlar\u0131n\u0131n gelirleri, baz\u0131 \u00f6zel bankalarda dururken baz\u0131 kamu kurumlar\u0131 da ba\u015fka \u00f6zel bankalardan bor\u00e7 ald\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve izleniyordu. Devlet, paras\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck faizle baz\u0131 bankalarda tutarken, y\u00fcksek faizle ba\u015fka bankalardan kredi ar\u0131yordu; \u00f6nlenmese bile b\u00fcy\u00fck bankalar y\u00fcksek karlar\u0131 i\u00e7in bir tehdit g\u00f6rd\u00fcler.  <\/p>\n<p> \u00dc\u00e7 ka\u015f\u0131k arsenik zehiri bunlard\u0131\u00a0 &quot;irtica&quot; ise b\u00fcy\u00fcs\u00fc ve bahanesi oldu. (Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u00a0 Gizli Tarih Sh 281)  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Erbakan&#39;\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131, AKP ve \u0130srail: Bir Gelene\u011fin K\u0131r\u0131lmas\u0131?  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Milli G\u00f6r\u00fc\u015f gelene\u011fi i\u00e7inden gelen AKP kurucular\u0131n\u0131n \u0130srail&#39;e d\u00f6n\u00fck tutumlar\u0131 partinin kurulu\u015f s\u00fcrecinden ba\u015flayarak merak konusu olacakt\u0131r. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f gelene\u011finde anti-semit s\u00f6yleme \u00f6zellikle uluslararas\u0131 ili\u015fkilere dair \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerde s\u0131kl\u0131kla ba\u015fvuruldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130srail, Yahudilik ve Siyonizm uluslararas\u0131 alanda ya\u015fanan t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6sterilir. Necmettin Erbakan&#39;\u0131n May\u0131s 1975&#39;de TBMM&#39;de yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirme, izleyen y\u0131llarda s\u0131k s\u0131k kullanaca\u011f\u0131 d\u0131\u015f politika tespitlerinin erken \u00f6rneklerinden birisi olarak okunabilir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &quot;Bug\u00fcnk\u00fc \u0130srail&#39;in, B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin i\u00e7inde Teodor Herzl&#39;in heykeli bulunmaktad\u0131r. Y\u00fcz sene \u00f6nce Viyana&#39;da ya\u015fayan ve \u0130srail projesinin temelini atan bu siyonist, devrinde, \u0130srail&#39;in ilk almas\u0131 icap etti\u011fi topraklar\u0131n haritas\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f ve bu haritada T\u00fcrkiye topraklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 \u0130srail&#39;in bir vilayeti olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. \u0130srail projesi asl\u0131nda budur. \u0130ncil&#39;de Kayseri&#39;ye kadar uzanan Asur\u00eelerin \u00fclkesinin \u0130srail&#39;e ait oldu\u011fu zikredilmektedir. Bat\u0131 gerekti\u011finde \u0130srail&#39;in bu projesine g\u00f6z yumabilir. Avrupa ortak\u00a0 pazar\u0131n\u0131n ekonomik maksatlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesindeki gayeleri ve tatbikatlar\u0131 mevcuttur. Bilhassa \u00fcye devletler arazilerini yabanc\u0131lar\u0131n sat\u0131n almalar\u0131na a\u00e7\u0131k tutmalar\u0131 maddesi, T\u00fcrkiye&#39;nin bir\u00e7ok topraklar\u0131n\u0131n art ve ileri maksatl\u0131 kapitalist d\u00fcnya siyonistleri taraf\u0131ndan rahat\u00e7a ve \u00e7ok ucuz fiyatla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 da imkan dahiline sokabilir. Bu durum, T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130srail&#39;e bir vilayet olarak haz\u0131rlanmas\u0131 neticesini inta\u00e7 edebilir. Bu bak\u0131mdan bir s\u00f6m\u00fcrge olarak faydalanmak i\u00e7in bat\u0131, T\u00fcrkiye&#39;nin ortak Pazara girmesini istemekte, d\u00fcnya siyonistleri de bu giri\u015fi arkadan arkaya desteklemektedir.&quot;  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T\u00fcm uluslararas\u0131 geli\u015fmelerin ard\u0131nda ABD&#39;nin emperyalist ve \u0130srail&#39;in Siyonist komplolar\u0131n\u0131 g\u00f6ren bu anlay\u0131\u015f\u0131n basitle\u015ftirmeci ve y\u00fczeysel bir yakla\u015f\u0131mla, kamuoyunu ko\u015fulland\u0131rmaya y\u00f6nelik bir demagoji unsuru olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. RP&#39;nin \u0130srail devletine kar\u015f\u0131tl\u0131k ile Yahudilere kar\u015f\u0131tl\u0131k aras\u0131ndaki ayr\u0131mlar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederek kulland\u0131\u011f\u0131, anti-semit demagojiye say\u0131s\u0131z \u00f6rnek vermek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.(bu tamamen yaland\u0131r. Milli G\u00f6r\u00fc\u015f ba\u015f\u0131ndan beri d\u00fcr\u00fcst Yahudilerle, Siyonistleri \u00f6zellikle ayr\u0131 tutmaktad\u0131r. M.\u00c7.) Genel Ba\u015fkan Erbakan&#39;\u0131n Ekim 1991 se\u00e7imlerinden \u00f6nce a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131, Adil Ekonomik D\u00fczen ba\u015fl\u0131kl\u0131 manifestoya g\u00f6re, T\u00fcrkiye&#39;de ekonomik &quot;K\u00f6le D\u00fczeni, &#39;yery\u00fcz\u00fcndeki &#39;Emperyalizm&#39; ve &#39;Siyonizm&#39; g\u00fc\u00e7lerinin bilin\u00e7li, planl\u0131 ve programl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri &#39;Modern M\u00fcstemlecilik&#39; tatbikat\u0131n\u0131n bir sonucudur. Temmuz 1991&#39;de yay\u0131nlanan ve T\u00fcrkiye&#39;nin Meseleleri ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri ba\u015fl\u0131kl\u0131 program bro\u015f\u00fcr\u00fcnde Genel Ba\u015fkan Erbakan&#39;a g\u00f6re, &quot;halihaz\u0131rdaki BM&#39;in gayesi, yery\u00fcz\u00fcndeki hakk\u0131 adaleti tesisi etmek olmay\u0131p \u0130srail&#39;in kurulmas\u0131, korunmas\u0131 ve daha sonra B\u00fcy\u00fck \u0130srail&#39;in kurulmas\u0131d\u0131r.&quot; \u00c7al\u0131\u015fma, &#39;Siyonist&#39; bankalar\u0131n ABD \u00fczerinden aktard\u0131\u011f\u0131 bu kaynaklarla, \u0130srail&#39;in sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 silahlar\u0131n, T\u00fcrkiye&#39;nin g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gelecekte yarataca\u011f\u0131 sonu\u00e7lara da de\u011finmektedir: &quot;Her g\u00fcn \u015fahit olundu\u011fu gibi, Mescid-i Aksa&#39;dan \u00e7\u0131kan 10-15 ya\u015f\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcman \u00e7ocuklar\u0131n kafalar\u0131n\u0131 k\u0131r\u0131yor. Yak\u0131nda L\u00fcbnan&#39;\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131, onu takiben de Konya&#39;y\u0131 ve Erzurum&#39;u kendine vilayet yapaca\u011f\u0131n\u0131, bir an evvel Sultan S\u00fcleyman zaman\u0131ndaki topraklar\u0131, yani Arz-\u0131 Mev&#39;ud&#39;u ele ge\u00e7irece\u011fim. B\u00f6ylece Tevrat&#39;ta bize vaat edilen d\u00fcnya h\u00e2kimiyetine ula\u015faca\u011f\u0131m diyor&#39;.&quot;  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 RP-DYP H\u00fck\u00fcmetinin kurulmas\u0131ndan sonra g\u00fcndeme gelen SS\u0130A&#39;n\u0131n imzalanmas\u0131 s\u00fcrecinde RP&#39;nin ayak direyerek anla\u015fmay\u0131 geciktirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Bas\u0131na yans\u0131yan haberlerde, anla\u015fman\u0131n koalisyonun iki kanad\u0131 aras\u0131nda &#39;gizli bir s\u00fcrt\u00fc\u015fme&#39; konusu haline geldi\u011fi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Ba\u015fbakan Erbakan, kredi maliyetlerinin y\u00fcksek olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, anla\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini ileri s\u00fcrerek, anla\u015fmay\u0131 onaylamaktan ka\u00e7\u0131nacakt\u0131r. RP kanad\u0131, askeri i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek projeleri imzalamak \u00fczere T\u00fcrkiye&#39;ye gelecek \u0130srail heyetini engellemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f; ancak askeri kanad\u0131n T\u00fcrkiye&#39;nin \u00e7\u0131karlar\u0131na olan bu anla\u015fman\u0131n mutlaka imzalanaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde uyar\u0131da bulunmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, Aral\u0131k 1996&#39;da anla\u015fma imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fbakan Erbakan, Ekim 1996&#39;da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi M\u0131s\u0131r ziyareti s\u0131ras\u0131nda, AE\u0130A&#39;ya ili\u015fkin bir soruyu yan\u0131tlarken, F4 modernizasyonu projesini, &quot;basit bir paras\u0131n\u0131 verip u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 tamir ettirme meselesi&#39; olarak tan\u0131mlayacak; bu nedenle anla\u015fman\u0131n, &quot;T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130slam \u00e2leminden ayr\u0131l\u0131p \u0130srail&#39;le her sahada i\u015fbirli\u011fine kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde tefsir edilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131&quot; belirtmek ihtiyac\u0131 duyacakt\u0131r. Erbakan, bir ba\u015fka defas\u0131nda modernizasyon i\u00e7in gerekli sofistike teknolojileri edinmek i\u00e7in, \u0130srail ya da ABD d\u0131\u015f\u0131nda gidilecek bir ba\u015fka \u00fclke olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye&#39;yi ABD&#39;ye ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lan \u00f6nceki h\u00fck\u00fcmetlerdir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 AKP ise, Erbakan \u00e7izgisinde ayr\u0131l\u0131p ABD&#39;ye yakla\u015fma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 iktidara ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 T.Erdo\u011fan H\u00fck\u00fcmeti program\u0131nda da \u0130srail ile ili\u015fkilerin geli\u015ftirilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. AKP iktidar\u0131n\u0131n ilk aylar\u0131nda \u0130srail&#39;e bakan d\u00fczeyinde pek \u00e7ok ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirilecek, \u0130srail&#39;den T\u00fcrkiye&#39;ye de Devlet Ba\u015fkan\u0131 Mo\u015fe Katsav, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Silvan \u015ealom ba\u015fta olmak \u00fczere \u00fcst d\u00fczey ziyaretler yap\u0131lacakt\u0131r. Temmuz 2003&#39;te olu\u015fturulan T\u00fcrkiye \u0130srail Parlamentolar aras\u0131 Dostluk Grubuna 183&#39;\u00fc AKP&#39;li olmak \u00fczere 289 parlamenter \u00fcye olmu\u015f, grup ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na AKP milletvekili Suat K\u0131l\u0131\u00e7 se\u00e7ilmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> AKP, ABD ile ili\u015fkilerinde ya\u015fanan sorunlar\u0131 a\u015fabilmek \u00fczere bu \u00fclkedeki Yahudi lobileriyle ili\u015fkilerine de \u00f6zel \u00f6nem verecek, parti yetkilileri bu \u00fclkeye yapt\u0131klar\u0131 ziyaretlerde \u00f6nde gelen Yahudi kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ziyaret edecekler, bu kurulu\u015flar taraf\u0131ndan verilen \u00f6d\u00fclleri kabul etmekte sak\u0131nca g\u00f6rmeyecekler, bu kurulu\u015flarda yapt\u0131klar\u0131 konu\u015fmalarda \u0130srail ile ili\u015fkileri geli\u015ftireceklerine ili\u015fkin g\u00fcvenceler vereceklerdir. Irak&#39;\u0131n i\u015fgali s\u00fcrecinde iki \u00fclke aras\u0131ndaki dan\u0131\u015fmalar \u00fcst d\u00fczeyde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecektir. Nisan 2003&#39;te D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Silvan \u015ealom Irak&#39;taki geli\u015fmeler ba\u015fta olmak \u00fczer b\u00f6lgesel ve ikili sorunlar\u0131 tart\u0131\u015fmak i\u00e7in T\u00fcrkiye&#39;ye gelecektir. Kas\u0131m 2003&#39;te Neve \u015ealom ve Beth Israel sinagoglar\u0131na yap\u0131lan bombal\u0131 intihar sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sonra yeniden \u0130stanbul&#39;a gelen D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 \u015ealom ile D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 G\u00fcl yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda &quot;ter\u00f6rizme kar\u015f\u0131 uluslararas\u0131 alanda ortak m\u00fccadele etmek&quot; gerekti\u011fini vurgulayacaklard\u0131r. Sald\u0131r\u0131lar\u0131 izleyen Aral\u0131k ay\u0131nda \u0130srail \u0130\u00e7 G\u00fcvenlik Bakan\u0131 Tza\u00e7i Hanegbi Ankara&#39;ya gelerek &quot;uluslararas\u0131 organize su\u00e7lar, kad\u0131n ticareti, yasad\u0131\u015f\u0131 g\u00f6\u00e7, uyu\u015fturucuyla m\u00fccadele&quot; konular\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir anla\u015fma imzalayacakt\u0131r. May\u0131s 2005&#39;te g\u00fcvenlik alan\u0131nda bir ba\u015fka ilk daha ger\u00e7ekle\u015fecek ve MGK Genel Sekreteri Yi\u011fit Alpogan b\u00f6lgesel geli\u015fmelere ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapmak \u00fczere \u0130srail&#39;e gidecektir. B\u00f6lgesel geli\u015fmelerin ikili ili\u015fkiler \u00fczerindeki olumsuz etkilerine kar\u015f\u0131n AKP h\u00fck\u00fcmetleri d\u00f6neminde gerek askeri e\u011fitim gerekse savunma sanayi alanlar\u0131nda i\u015fbirli\u011fi devam edecektir. Askeri yetkililer aras\u0131ndaki kurumsal i\u015fbirli\u011fi d\u00fczenli ziyaretlerle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Yeniden Yumu\u015fama ve \u0130srail&#39;e yana\u015fma:  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2004 ortalar\u0131ndan ba\u015flayarak ili\u015fkilerin d\u00fczeltilmesi i\u00e7in giri\u015fimler ba\u015flat\u0131lacakt\u0131r. \u00d6nce, Haziran 2004&#39;te ABD&#39;nin gerginli\u011fi yumu\u015fatmak \u00fczere devreye girdi\u011fi, ABD&#39;den gelen yetkililerin gerginli\u011fin s\u00fcrmesi durumunda Musevi lobisinin T\u00fcrkiye&#39;ye verdi\u011fi deste\u011fin azalaca\u011f\u0131n\u0131 belirttikleri yolunda haberler bas\u0131na yans\u0131yacakt\u0131r. Haziran 2004&#39;te \u0130stanbul&#39;da toplanan NATO zirvesi s\u0131ras\u0131nda da ABD Ba\u015fkan\u0131 Bush Ba\u015fbakan Erdo\u011fan&#39;dan \u0130srail ile ili\u015fkilerin yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba harcanmas\u0131n\u0131 isteyerek iki \u00fclke aras\u0131ndaki iyi ili\u015fkilerin ABD&#39;nin \u00e7\u0131kar\u0131na oldu\u011funu an\u0131msatacakt\u0131r. Filistin Ekonomik ve Sosyal \u0130\u015fbirli\u011fi Koordinat\u00f6r\u00fc Vehbi Din\u00e7erler, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan Filistin&#39;e yard\u0131m olarak g\u00f6nderilmek istenen g\u0131da maddelerinin engellenmeksizin ta\u015f\u0131nabilmesi konusunda \u0130srail B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Pinhas Avivi&#39;den g\u00fcvence alacakt\u0131r. A\u011fustos 2004&#39;te ise Ba\u015fbakan Erdo\u011fan d\u0131\u015f politika kurmaylar\u0131ndan -\u015eaban Di\u015fli, \u00d6mer \u00c7elik, Egemen Ba\u011f\u0131\u015f, Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011fluolu\u015fan bir heyeti &quot;ili\u015fkileri tamir etmek&quot; \u00fczere \u0130srail&#39;e g\u00f6nderecektir. AKP&#39;nin d\u0131\u015f politika kurmaylar\u0131ndan Ya\u015far Yak\u0131\u015f geziyle ilgili olarak, ili\u015fkilerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcvene dayanmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret ederek ziyaretin, \u0130srail&#39;in yapt\u0131\u011f\u0131 ve sadece T\u00fcrkiye&#39;nin de\u011fil, &quot;uzun vadede \u0130srail&#39;in de \u00e7\u0131karlar\u0131na ters d\u00fc\u015fecek&quot; i\u015fler konusunda Ankara&#39;n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini \u0130srailli yetkililerin &quot;y\u00fczlerine kar\u015f\u0131 s\u00f6ylemek&quot; i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyecektir.  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sonu\u00e7  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ba\u015flayan T\u00fcrkiye-\u0130srail yak\u0131nla\u015fmas\u0131 Ankara&#39;n\u0131n Ortado\u011fu&#39;yu de\u011fi\u015ftiren b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme uyum sa\u011flamak \u00fczere ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Ortado\u011fu bar\u0131\u015f s\u00fcrecinin yaratt\u0131\u011f\u0131 olumlu ko\u015fullarda ba\u015flayan yak\u0131nla\u015fman\u0131n askeri boyutuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 1984&#39;ten sonra giderek t\u0131rmanan K\u00fcrt ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekleyen Suriye&#39;ye kar\u015f\u0131 gerekti\u011finde ba\u015fvurulabilecek ortak yetenekler geli\u015ftirme aray\u0131\u015f\u0131 ile TSK i\u00e7in ivedilik kazanan modernizasyon gereksinimi ve tedarikinde g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 te\u00e7hizat\/m\u00fchimmat\/platformlar\u0131 ko\u015fulsuz olarak edinebilece\u011fi yeni kaynaklara eri\u015fim \u00e7abas\u0131 bulunmaktad\u0131r. Yeni silah sistemlerinin edinilmesi ve sorunsuz bir bi\u00e7imde idamesi i\u00e7in gerekli ba\u011flant\u0131lar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, T\u00fcrkiye&#39;de geli\u015fmi\u015f silahlar\u0131n \u00fcretimine elveri\u015fli teknolojik altyap\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u0130srail kaynak ve model bir \u00fclke olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra, T\u00fcrkiye, \u0130srail&#39;i ABD, Almanya, Fransa, \u0130sve\u00e7 ve \u0130svi\u00e7re gibi \u00fclkelerden al\u0131nan de\u011fi\u015fik silah sistemleri ve m\u00fchimmat\u0131n teslimat\u0131 s\u0131ras\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclen siyasal ko\u015fullar ve gizli ambargolar y\u00fcz\u00fcnden ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u015fabilmek \u00fczere kendisini &#39;anlayacak&#39; bir ortak ve &#39;arka kap\u0131 tedarik\u00e7isi&#39; olarak g\u00f6rmektedir. (Bu yakla\u015f\u0131m TESEV&#39;in ve masonik merkezlerin bir beklentisidir. M.\u00c7)  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130ki \u00fclkenin b\u00f6lgede askeri ve ekonomik bak\u0131mdan en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkeleri olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, i\u015fbirli\u011finin yaratt\u0131\u011f\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131 etkiyi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelere kar\u015f\u0131 aktif bi\u00e7imde kullanmaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 anlams\u0131zd\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, iki b\u00f6lgesel g\u00fcc\u00fcn askeri i\u015fbirli\u011fi i\u00e7ine girmesi ile a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan sessiz etkinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkeleri kendi b\u00f6lgesel politikalar\u0131nda daha \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc davranmaya zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r.(Bu s\u00f6zler, \u0130srail&#39;in T\u00fcrkiye&#39;yi \u0130slam D\u00fcnyas\u0131na kar\u015f\u0131 kullanmak istedi\u011finin en a\u00e7\u0131k ispat\u0131d\u0131r. M.\u00c7) Askeri yak\u0131nla\u015fman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etkinin kullan\u0131m\u0131nda \u00f6zenli davran\u0131lmas\u0131, kimi \u00e7evrelerin &#39;stratejik ittifak&#39; olarak nitelendirdi\u011fi yak\u0131nla\u015fmaya kar\u015f\u0131 ittifaklar\u0131n olu\u015fumunu da engellemi\u015ftir. Kar\u015f\u0131 ittifaklar\u0131 tetikleyece\u011fi bir yana, T\u00fcrkiye&#39;nin b\u00f6lgede yaln\u0131zl\u0131\u011fa itilece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren karamsar beklentiler de ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f; tersine iki binli y\u0131llar ba\u015flarken Ankara Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerinde belki de yak\u0131n tarihinde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar prestijli bir konuma gelmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak, Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkilerde ya\u015fanan ve T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130slam Konferans\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc Genel Sekreterli\u011fi i\u00e7in aday g\u00f6sterdi\u011fi Ekmeleddin \u0130hsano\u011flu&#39;nun se\u00e7ilmesi ile tepe noktas\u0131na ula\u015fan yak\u0131nla\u015fmada T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130srail ile yak\u0131n ili\u015fkilerinin bir engel olu\u015fturmamas\u0131 dikkat \u00e7ekici bir olgudur. T\u00fcrkiye, \u0130srail ile ili\u015fkilerini \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerle ili\u015fkilerini geli\u015ftirmek ya da onarmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan ara\u00e7salla\u015ft\u0131rmak konusunda ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u0130srail ile yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye&#39;nin Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkileri ya da Ortado\u011fu politikas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir y\u00fck ya da kambur olmak bir yana, bir de\u011fer, bir avantaj olmu\u015ftur. T\u00fcrkiye&#39;nin \u0130srail ile yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131, Arap \u00fclkeleri g\u00f6z\u00fcnde &#39;bandwagoning&#39; etkisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kamuoylar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130srail ile a\u00e7\u0131k ili\u015fki i\u00e7inde olmaktan \u00e7ekinen Arap \u00fclkeleri i\u00e7in T\u00fcrkiye ile ili\u015fkiler \u0130srail ile kurulamayan ili\u015fkilerin yerine ikame edilmi\u015ftir.  <\/p>\n<p> T\u00fcrkiye-\u0130srail Eksenli B\u00f6lgesel G\u00fcvenlik Mimarisi  <\/p>\n<p> ABD b\u00f6lgede T\u00fcrkiye-\u0130srail yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 merkez alan bir g\u00fcvenlik d\u00fczenlemesinin b\u00f6lgesel istikrar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir i\u015flev yerine getirece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir. ABD&#39;li yetkililer &#39;do\u011fal m\u00fcttefik&#39; olarak g\u00f6rd\u00fckleri iki b\u00f6lge \u00fclkesi aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fmay\u0131 desteklemekte, bu yak\u0131nla\u015fman\u0131n Ortado\u011fu&#39;da bir &#39;g\u00fcvenlik toplulu\u011fu&#39; yaratmaya y\u00f6nelik bir n\u00fcve olarak de\u011ferlendirmektedirler.&quot; (i\u015fte bunlar bizim y\u0131llard\u0131r s\u00f6yledi\u011fimiz halde bir t\u00fcrl\u00fc inand\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7eklerdir. M.\u00c7)  <\/p>\n<p> <\/p>\n<hr \/>\n<p> <a name=\"_ftn1\" href=\"#_ftnref1\" title=\"_ftn1\">[1]<\/a> Mustafa S\u00f6nmez, T\u00fcrkiye Ekonomisinde Bunal\u0131m &#8211; 12 Eyl\u00fcl ve Sonras\u0131n\u0131n Ekonomi Politi\u011fi, 2. bask\u0131, \u0130stanbul, Belge, 1986, s. 156 ve s. 161.  <\/p>\n<p> <a name=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\" title=\"_ftn2\">[2]<\/a> Mustafa S\u00f6nmez, 100 Soruda 1980&#39;lerden 1990&#39;lara &quot;D\u0131\u015fa A\u00e7\u0131lan&quot; T\u00fcrkiye Kapitalizmi, \u0130stanbul, Ger\u00e7ek, 1992 s. 53-54.  <\/p>\n<p> <a name=\"_ftn3\" href=\"#_ftnref3\" title=\"_ftn3\">[3]<\/a> S\u00f6zkonusu muht\u0131ra 24 Ekim 1995&#39;te 95-7435 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu Karar\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecektir.  <\/p>\n<p> &quot;\u0130srail&#39;le \u0130ttifak Anla\u015fmas\u0131 S\u0131r,&quot; Cumhuriyet, 5 Haziran 1996.  <\/p>\n<p> <a name=\"_ftn4\" href=\"#_ftnref4\" title=\"_ftn4\">[4]<\/a> Bu alandaki i\u015fbirli\u011finin en ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rneklerinden birisi Tel Aviv \u00dcniversitesi b\u00fcnyesinde kurulan  <\/p>\n<p> S\u00fcleyman Demirel K\u00fcrs\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Ayr\u0131ca, Kud\u00fcs \u0130brani \u00dcniversitesi, Hayfa \u00dcniversitesi ve Bar \u0130lan  <\/p>\n<p> \u00dcniversitesi ile T\u00fcrkiye&#39;deki pek \u00e7ok \u00fcniversite aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli bilimsel i\u015fbirli\u011fi projeleri uygulanmaktad\u0131r.  <\/p>\n<p> &quot;En B\u00fcy\u00fck Yard\u0131m \u0130srail&#39;den Geldi,&quot; Cumhuriyet, 19 A\u011fustos 1999.  <\/p>\n<p> <a name=\"_ftn5\" href=\"#_ftnref5\" title=\"_ftn5\">[5]<\/a> Bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler Tar\u0131m ve K\u00f6yi\u015fleri Bakan\u0131 Mustafa Ta\u015far&#39;\u0131n 1 Aral\u0131k 1997&#39;de \u0130srail&#39;e  <\/p>\n<p> \u00a0yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek, imzalanan &quot;Tar\u0131msal Alanda \u0130\u015fbirli\u011fi Mutabakat  <\/p>\n<p> Zapt\u0131&quot; uyar\u0131nca GAP b\u00f6lgesi ba\u015fta olmak \u00fczere, tar\u0131msal alanda i\u015fbirli\u011fi projeleri \u00fczerinde  <\/p>\n<p> \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanacakt\u0131r. Aykol, Ortado\u011fu Denkleminde \u0130srail-T\u00fcrkiye \u0130li\u015fkileri, s.2526 ve  <\/p>\n<p> Sel\u00e7uk G\u00fclta\u015fl\u0131 ve Kemal \u0130lter, &quot;\u0130srail&#39;le \u015eimdi de GAP Anla\u015fmas\u0131,&quot; Zaman, 13 Kas\u0131m 1997.  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> Tesev&#39;in \u00d6ns\u00f6z\u00fc  <\/p>\n<p> \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 &quot;Kitab\u0131n yazar\u0131 Gencer \u00d6zcan&#39;\u0131n Giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtti\u011fi gibi, T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkileri askeri ve stratejik i\u015fbirli\u011finin \u00e7ok \u00f6tesine gitmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen \u00fczerinde g\u00f6rece az \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir konu. Oysa \u0130srail bize pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan yak\u0131n bir \u00fclke. \u00dcstelik aram\u0131zda yo\u011fun ekonomik, siyasi ve askeri i\u015fbirli\u011fi var. Ancak iki \u00fclkenin de di\u011feri hakk\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgiye sahip oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. 1948&#39;den bu yana ili\u015fkiler Filistin sorununa endekslenmi\u015f bir \u015fekilde ilerliyor ya da geriliyor.  <\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[272,288,300],"class_list":["post-24","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ekim-2006","tag-israil","tag-turkiye","tag-tesev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}