{"id":24856,"date":"2025-01-01T01:31:06","date_gmt":"2024-12-31T22:31:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/?p=24856"},"modified":"2025-01-01T01:42:18","modified_gmt":"2024-12-31T22:42:18","slug":"sabataycilik-ve-donme-islamcilarin-tahribatlari-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2025\/ocak-2025\/sabataycilik-ve-donme-islamcilarin-tahribatlari-2\/","title":{"rendered":"\u201cSABATAY\u201dCILIK VE D\u00d6NME \u0130SLAMCILARIN TAHR\u0130BATLARI"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"24856\" class=\"elementor elementor-24856\" data-elementor-settings=\"{&quot;element_pack_global_tooltip_width&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_padding&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true}}\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-ca8d397 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"ca8d397\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-5d1df0c\" data-id=\"5d1df0c\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8793644 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8793644\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u201cSABATAY\u201dCILIK VE D\u00d6NME \u0130SLAMCILARIN TAHR\u0130BATLARI\u200b<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-5b84d4f5 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"5b84d4f5\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7ab8a688\" data-id=\"7ab8a688\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-e41599a elementor-section-full_width elementor-section-content-middle elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e41599a\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-7b3dee79\" data-id=\"7b3dee79\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7ff715f4 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"7ff715f4\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/9024874_speaker_simple_high_light_icon.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-23657\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-468dc9e2\" data-id=\"468dc9e2\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60f20d4a elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"60f20d4a\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_animation&quot;:&quot;none&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_text&quot;:&quot;YouTube&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_placement&quot;:&quot;bottom&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_x_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_widget_tooltip_y_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/x.com\/millicozum\/status\/1865900117875900548\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/317714_video_youtube_icon.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-23658\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-5e6a2ab8\" data-id=\"5e6a2ab8\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-63dff06 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"63dff06\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;element_pack_widget_tooltip&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_text&quot;:&quot;DailyMotion&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_placement&quot;:&quot;bottom&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_x_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_widget_tooltip_y_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/dai.ly\/k1tpB9aQgZgh0eC19H2\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/dailymotion.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-23659\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-746b9fef\" data-id=\"746b9fef\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-79029774 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"79029774\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;element_pack_widget_tooltip&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_text&quot;:&quot;Yerel Kaynak&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_placement&quot;:&quot;bottom&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_x_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_widget_tooltip_y_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/mp3\/sesli-makale\/sabayatcilik.m4a\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/9020538_audio_podcast_music_sound_icon.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-23660\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-606f6da1 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"606f6da1\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-70b49d5f\" data-id=\"70b49d5f\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e70457a satir-basi elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5e70457a\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>B\u00fcy\u00fck bir fitne ba\u015f\u0131 olan Sabatay Sevi (\u0130branice: <\/strong><strong><em>\u201c\u015eavtay Tsvi\u201d<\/em><\/strong><strong>)<\/strong><strong>; 1 A\u011fustos 1626\u2019da, \u0130zmir\u2019de do\u011fan, 1676\u2019da Karada\u011f-\u00dclg\u00fcn\u2019de \u00f6len Yahudi din adam\u0131 ve tarikat haham\u0131d\u0131r. Yahudiler aras\u0131nda binlerce y\u0131ld\u0131r s\u00fcregelen ve tam bir m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k sergileyen bu \u201cD\u00d6NME\u201dlik olay\u0131, Sabatay Sevi sayesinde sistemle\u015ftirilip yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7ok daha tehlikeli ve tahrip\u00e7i bir fesatl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi\u2019nin 17. y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda, \u0130zmir Agora&#8217;da do\u011fdu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. 22 ya\u015f\u0131nda Mesihlik iddias\u0131na kalk\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyay\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden ar\u0131nd\u0131raca\u011f\u0131na, t\u00fcm Yahudileri mukaddes \u0130srail\u2019e g\u00f6t\u00fcrerek orada yeniden kutsal tap\u0131na\u011f\u0131 yapaca\u011f\u0131na inanm\u0131\u015ft\u0131r. Yahudili\u011fi ikiye ay\u0131rm\u0131\u015f, her k\u0131tada binlerce m\u00fcrit toplam\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 y\u00f6netimlerince tutuklan\u0131p mahkemeye \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131nca, idamdan kurtulmak i\u00e7in kerhen M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nananlar\u0131n \u00e7o\u011fu pe\u015fini b\u0131rakm\u0131\u015f ama di\u011fer bir grup onu takip ederek M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015flard\u0131r. Bunlar d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte M\u00fcsl\u00fcman veya Hristiyan (Ermeni, Protestan) olan, ger\u00e7ekte ise Kabala Musevi inanc\u0131na ba\u011fl\u0131 kalan ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fan m\u00fcnaf\u0131k bir cemaat konumundad\u0131r. Halk aras\u0131nda Sabatayc\u0131l\u0131k ad\u0131 ile tan\u0131nmaktad\u0131r. \u0130nananlar\u0131 onu <\/strong><strong><em>\u201cAmirah\u201d<\/em><\/strong><strong> (Osmanl\u0131\u2019da y\u00fcksek devlet g\u00f6revlisi Hristiyan ve Pakradun Ermeni) olarak vas\u0131fland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Yahudiler, g\u00fcn\u00fcn birinde bir Mesih&#8217;in gelerek kendilerini uzun y\u0131llard\u0131r s\u00fcren sosyopolitik tabanl\u0131 ac\u0131lardan kurtaraca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Zor ko\u015fullar alt\u0131nda Yahudiler aras\u0131nda mistisizme inananlar\u0131n say\u0131s\u0131 da giderek artm\u0131\u015ft\u0131. Yahudi mistisizminin en \u00f6nemli kaynaklar\u0131ndan biri &#8216;Kabala&#8217; kitab\u0131yd\u0131. <em>\u201cG\u00f6r\u00fcnenin arkas\u0131nda mutlaka bir ba\u015fka \u015feyin sakland\u0131\u011f\u0131\u201d<\/em> fikrinden hareket eden Kabalistler, kutsal metinlerde \u00e7e\u015fitli say\u0131lar ve matematiksel i\u015flemlerle gizli ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan gizli ger\u00e7ekler aras\u0131nda <em>\u201cKurtar\u0131c\u0131 Mesih&#8217;in kim olaca\u011f\u0131 ve hangi tarihte \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131?\u201d<\/em> da vard\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7inde en \u00e7ok ra\u011fbet g\u00f6renlerinden birisi de milenyumda (1000&#8217;li y\u0131llarda) bir Mesih&#8217;in mutlaka gelece\u011fi yolundayd\u0131. Yine Kabala&#8217;da 666 say\u0131s\u0131n\u0131n \u015feytan\u0131n y\u0131l\u0131 ya da say\u0131s\u0131 oldu\u011fu \u015feklinde bir inan\u0131\u015f bulunmaktayd\u0131. <em>(Bak: Vahiy 13:18, Alt\u0131 y\u00fcz altm\u0131\u015f alt\u0131 korkusu)<\/em> Bu iki sonu\u00e7tan hareketle, 1666 y\u0131l\u0131n\u0131n &#8216;hayati \u00f6nemine&#8217; ili\u015fkin yayg\u0131n bir inan\u0131\u015f vard\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi\u2019nin Yeti\u015fme Ortam\u0131<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sevi&#8217;nin ailesinin k\u00f6keni tart\u0131\u015fma konusu olmakla beraber \u0130spanyol k\u00f6kenli olduklar\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r. Babas\u0131 Mordehay, k\u00fcmes hayvanlar\u0131 sat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmaktayd\u0131. Annesi K\u0131lara&#8217;y\u0131 (Clara) erken ya\u015fta kaybeden Sevi&#8217;nin iki de karde\u015fi vard\u0131: A\u011fabeyi Eliyah (\u0130lyas) ve karde\u015fi Yosef (Yusuf). O y\u0131llarda \u0130zmir Liman\u0131 ticarette \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Artan ticaretle birlikte \u0130zmir, Avrupal\u0131 t\u00fcccarlarla dolup ta\u015fmaktayd\u0131. Sabatay\u2019\u0131n babas\u0131, ticaret hayat\u0131nda ilerleyen Mordehay Sevi, bir \u0130ngiliz \u015firketinde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi\u2019nin Dini E\u011fitim \u00dcstadlar\u0131!<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Hahamba\u015f\u0131 Yosef Eskapa (Rav Eskapa) ve Rav de Alba Torah, Talmud konusunda Sabatay Sevi\u2019yi e\u011fiten hahamlard\u0131. G\u00f6sterdi\u011fi ba\u015far\u0131 nedeniyle gen\u00e7 ya\u015f\u0131nda kendisine de Haham unvan\u0131 tak\u0131ld\u0131. Ancak gen\u00e7 Sabatay\u2019\u0131n mistik konulara girme arzusu oldu\u011fu bir s\u00fcre sonra anla\u015f\u0131ld\u0131. Sevi, 15 ya\u015f\u0131na kadar Tevrat, hadis, f\u0131k\u0131h konular\u0131na vak\u0131f olmay\u0131 ba\u015fard\u0131ktan sonra Kabala e\u011fitimine ba\u015flad\u0131. Sevi, 18 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde kendi yorumlar\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131na da okuyup \u00f6\u011freten biri halini alm\u0131\u015ft\u0131. Hatta etraf\u0131nda bir \u00f6\u011frenci grubu da toplam\u0131\u015ft\u0131. Melankolik ruhsal yap\u0131ya sahip olmas\u0131, bir s\u00fcre sonra mistik hayat\u0131n zorluklar\u0131 ile birle\u015fince anla\u015f\u0131lmaz eylemlerde bulunmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Oru\u00e7 g\u00fcnlerinin d\u0131\u015f\u0131nda da s\u0131k s\u0131k oru\u00e7lar tutuyor, s\u0131k s\u0131k bedenini y\u0131k\u0131yor ve uzun m\u00fcddetler boyunca yaln\u0131z ba\u015f\u0131na tefekk\u00fcre dal\u0131yordu. Kendini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Yahudi mistisizmine, Kabala\u2019ya kapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bilincini yitirdi\u011fi, co\u015fkulu d\u00f6nemler ya\u015f\u0131yordu.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi:<\/strong><strong> <em>\u201c1666&#8217;da k\u0131yametin kopaca\u011f\u0131n\u0131, bundan hemen \u00f6nce kurtar\u0131c\u0131 Mesih&#8217;in \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131, bunun da 1648&#8217;de olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d<\/em> s\u00f6yl\u00fcyordu. Etraf\u0131ndakileri yava\u015f yava\u015f haz\u0131rlayan Sevi, 22 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde Kabalac\u0131 yorumlara dayanarak, <em>\u201ckendisinin, Musa&#8217;n\u0131n gelece\u011fini vadetti\u011fi Mesih oldu\u011funu\u201d<\/em> a\u00e7\u0131klad\u0131. Ya\u015fl\u0131 hahamlar bir hayli sinirlenerek bu duruma tepki koymu\u015flard\u0131. Hatta hocas\u0131 Ba\u015fhaham Eskapa; iki haham\u0131, Sevi ile g\u00f6r\u00fc\u015ferek iddias\u0131n\u0131 geri almaya ikna etmeleri i\u00e7in g\u00f6revlendirdi ama ba\u015faramam\u0131\u015flard\u0131. Sevi, Mesihli\u011fini kan\u0131tlayan delillerden s\u00f6z ediyordu ve \u0130zmir\u2019deki Yahudi cemaat aras\u0131nda ise \u00e7ok say\u0131da taraftar bulmu\u015ftu. Tarih\u00e7ilere g\u00f6re tam da bu tarihlerde Sevi&#8217;nin v\u00fccudundan ho\u015f bir koku yay\u0131lmaktayd\u0131. Hatta bunun bir hile olabilece\u011finden ku\u015fkulan\u0131larak Sevi\u2019ye bir doktor muayenesi yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Mesihli\u011fin al\u00e2meti say\u0131lan bu durum, sonralar\u0131 m\u00fcritleri taraf\u0131ndan bayram olarak kutlanm\u0131\u015ft\u0131. Sevi 23 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde bu kez de Tanr\u0131&#8217;n\u0131n, Yahudilerce s\u00f6ylenmesi yasaklanan ad\u0131 &#8216;Yehova&#8217;y\u0131 a\u011fz\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Geli\u015fmelerden huzursuz olan Hahamba\u015f\u0131l\u0131k, Sabatay Sevi&#8217;nin dinlerini bozdu\u011fu gerek\u00e7esiyle \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi karar\u0131 ald\u0131lar, ama bu karar\u0131 uygulayamad\u0131lar. Bunun \u00fczerine hahamba\u015f\u0131 Eskapa, Sabatay Sevi&#8217;yi Osmanl\u0131 Saray\u0131na iletmek \u00fczere \u0130stanbul&#8217;daki hahamlara \u015fik\u00e2yet mektuplar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015fka rivayete g\u00f6re Hahamba\u015f\u0131l\u0131k onu \u0130zmir&#8217;i terk etmeye zorlam\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sevi \u00f6nce eski bir Kabala merkezi olan Selanik&#8217;e, sonra \u0130stanbul&#8217;a ta\u015f\u0131nd\u0131. Ba\u015fkent&#8217;te, sayg\u0131de\u011fer ve \u00fcnl\u00fc bir vaiz olan Abraham ha-Yakini ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Yakini&#8217;nin elinde Sevi&#8217;nin Mesih oldu\u011funu do\u011frulayan Kabalac\u0131 bir kehanet belgesi vard\u0131. K\u0131sa s\u00fcre sonra \u0130stanbul&#8217;dan da ayr\u0131lan Sevi, \u00f6nce Kud\u00fcs&#8217;e ve sonra M\u0131s\u0131r&#8217;a u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Kahire&#8217;de Osmanl\u0131 Valisinin Hazinedar\u0131 olan g\u00fc\u00e7l\u00fc ve varl\u0131kl\u0131 Hristiyan <\/strong><strong><em>Rafael Halebi<\/em><\/strong><strong>&#8216;yi kendi davas\u0131na inand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi\u2019nin Kud\u00fcs Maceras\u0131<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u0130stanbul ve Selanik&#8217;e yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuklarda bekledi\u011fi ilgiyi bulamayan Sabatay Sevi, bu kez rotas\u0131n\u0131 Filistin&#8217;e \u00e7evirdi. 1662 y\u0131l\u0131nda birka\u00e7 yak\u0131n\u0131yla birlikte bir gemiye binen Sevi, Trablus ve Beyrut&#8217;a kadar ula\u015ft\u0131. Ancak burada y\u00f6n de\u011fi\u015ftirerek M\u0131s\u0131r&#8217;a gitme karar\u0131 ald\u0131. \u0130skenderiye&#8217;de gemiden inen Sevi do\u011fruca Kahire&#8217;ye gitti. Sevi&#8217;yi, burada t\u00fcm hayat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirecek geli\u015fmeler bekliyordu.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Burada ayr\u0131ca Hristiyan Rafael Yusuf \u00c7elebi ad\u0131nda zengin bir sarrafla tan\u0131\u015ft\u0131. Nayir ad\u0131ndaki Leh bir haham\u0131n yetim k\u0131z\u0131 olan Sara ile evlendikten sonra Filistin-Gazze\u2019ye ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>1663 y\u0131l\u0131n\u0131n sonbahar aylar\u0131nda tekrar Kahire&#8217;ye do\u011fru yola \u00e7\u0131kan Sabatay Sevi, yolculuk s\u0131ras\u0131nda k\u0131sa s\u00fcre sonra kendisinin Mesih oldu\u011funu onaylayacak olan Gazzeli <\/strong><strong><em>\u0130brahim Natan A\u015fkenazi <\/em><\/strong><strong>ile tan\u0131\u015ft\u0131. Natan \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 ve zeki bir Hristiyand\u0131. Din konusunda Sabatay Sevi&#8217;den bile daha ileri durumdayd\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Natan, <\/strong><strong>19 ya\u015flar\u0131ndayken okula gelen <\/strong><strong>Samuel Lissabona <\/strong><strong>adl\u0131 zengin bir Yahudi&#8217;nin \u00e7ok g\u00fczel ama bir g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmeyen k\u0131z\u0131yla evlilik yapt\u0131. Bu k\u0131zla evlenmeyi kabul eden Natan hemen ard\u0131ndan da Kabala \u00f6\u011fretisiyle daha yak\u0131ndan ilgilenmeye ba\u015flad\u0131. Bu konuda epeyce ilerleyen Natan, \u00e7evresindekilere g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir kuruntuyu aktarm\u0131\u015ft\u0131. Natan bu ruhani g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerde kendisine <em>&#8220;b\u00fcy\u00fck bir \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bekle&#8221; <\/em>dendi\u011fini anlatm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece Gazzeli Natan, &#8220;Mesih&#8217;in mu\u015ftucusu&#8221;, \u0130lyas rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f olmaktayd\u0131. Natan, co\u015fku i\u00e7inde, \u0130srail devletinin yeniden kurulu\u015funun \u00e7ok yak\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini ve Sevi&#8217;nin utkusuyla d\u00fcnyan\u0131n yeniden kurtulaca\u011f\u0131n\u0131 herkese a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sevi Kud\u00fcs\u2019e tekrar d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, kendisinin Mesih oldu\u011funu gizlemeye gerek duymad\u0131. Kud\u00fcs\u2019teki hahamlar kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131larsa da, Sabatay\u2019\u0131n taraftarlar\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artt\u0131. M\u0131s\u0131r, \u0130stanbul, \u0130zmir ve Avrupa\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u015fehirlerine Mesihli\u011fini ilan ve propagandas\u0131n\u0131 yapmalar\u0131 i\u00e7in sad\u0131k adamlar\u0131n\u0131 yollad\u0131. Sabatay Sevi, Yahudilerin dini ayin ve t\u00f6renlerinde baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, havralarda okunan dualar\u0131n \u00e7o\u011funda de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131. Kud\u00fcs hahamlar\u0131 taraf\u0131ndan tehdit edilen Sevi, Halep\u2019e s\u0131\u011f\u0131nd\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Yeniden \u0130zmir\u2019e U\u011framas\u0131<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>1665 y\u0131l\u0131nda sevin\u00e7le kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 \u0130zmir&#8217;e geri d\u00f6nd\u00fc. Birka\u00e7 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde, Sabatayc\u0131l\u0131k ak\u0131m\u0131 h\u0131zla g\u00fc\u00e7lenerek Venedik, Amsterdam, Hamburg, Londra ve baz\u0131 Kuzey Afrika kentlerine kadar yay\u0131ld\u0131. Sevi kendisini <em>\u201c<\/em><\/strong><strong><em>krallar\u0131n kral\u0131\u201d<\/em><\/strong><strong> olarak g\u00f6r\u00fcyordu. D\u00fcnyay\u0131, kendi hesab\u0131na g\u00f6re 38 krall\u0131\u011fa b\u00f6ld\u00fc. Her birine de, karde\u015flerini ve sad\u0131k adamlar\u0131n\u0131 kral tayin etti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. \u00c7e\u015fitli beyannameler yay\u0131nlayarak, Osmanl\u0131 idaresine kar\u015f\u0131 da isyan harek\u00e2t\u0131 ba\u015flatt\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u0130stanbul, \u0130lk Mahkeme Safhas\u0131<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>30 Haziran 1666\u2019da Sabatay \u0130stanbul\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131. O zamana kadar genel olarak Yahudilerin siyasi otoriteye kar\u015f\u0131 ba\u011fl\u0131 olmalar\u0131 ve hi\u00e7bir zaman politik hareketlere kalk\u0131\u015fmamalar\u0131, Osmanl\u0131 idarecilerini bu olaya kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. M\u00fcritleri onun <\/strong><strong><em>\u201c\u0130stanbul&#8217;a, \u0130mparatorlu\u011fu Padi\u015fah IV. Mehmet\u2019ten almak \u00fczere gitti\u011fine\u201d<\/em><\/strong><strong> inan\u0131yorlard\u0131. \u0130zmirli hahamlar\u0131n \u015fik\u00e2yetiyle Saray da bu durumun ciddiyetinden haberdard\u0131. Sadrazam Faz\u0131l Ahmet Pa\u015fa&#8217;n\u0131n emriyle, Sabatay&#8217;\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu gemi \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131&#8217;nda durdurularak Sabatay, elleri ve ayaklar\u0131 zincire vurulup \u0130stanbul&#8217;a getirildi. Hemen ard\u0131ndan da k\u00fcrek mahk\u00fbmlar\u0131n\u0131n tutuldu\u011fu Hali\u00e7&#8217;teki Bagno Zindan\u0131&#8217;na kapat\u0131ld\u0131. Sevi \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra yarg\u0131lanmak \u00fczere Sadrazam&#8217;\u0131n Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki Divan&#8217;a \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Girit Seferi \u00f6ncesinde ortal\u0131\u011f\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istemeyen Osmanl\u0131 y\u00f6netimi, 1-2 ay sonra Sabatay&#8217;\u0131 \u00c7anakkale Gelibolu&#8217;da bulunan bir kaleye hapsetme karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Gelibolu&#8217;da Hapis Hayat\u0131<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay, Gelibolu&#8217;da eski liman\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki Aydos Kalesi\u2019ne kapat\u0131l\u0131rken m\u00fcritleri de pe\u015finden gitmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Zaten onun kellesinin vurulmas\u0131 yerine hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, &#8216;bir mucize daha ger\u00e7ekle\u015fti&#8217; \u015feklinde yorumluyorlard\u0131. Sabatay&#8217;\u0131n hapsedildi\u011fi kale, k\u0131sa s\u00fcrede d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen ipek hal\u0131lar ve atlas kuma\u015flar gibi hediyelerle onun saray\u0131 halini alm\u0131\u015ft\u0131. Bir s\u00fcre sonra Gelibolu&#8217;daki kale Sabatayc\u0131lar aras\u0131nda &#8216;Migdal Oz&#8217; yani &#8216;G\u00fc\u00e7 Kalesi&#8217; olarak an\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bu ad biraz da Sabatay&#8217;\u0131n buradan m\u00fcritlerine yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektuptan dolay\u0131 verilmi\u015fti. Zira bu mektupta Sabatay, i\u00e7inde bulundu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 durumdan kurtulup tam bir ayd\u0131nlanmaya girdi\u011fini belirterek, <\/strong><strong><em>&#8220;Tanr\u0131 bir g\u00fc\u00e7 kalesidir; ona s\u0131\u011f\u0131nanlar kurtulacakt\u0131r&#8221;<\/em><\/strong><strong> iddias\u0131n\u0131 ortaya atm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Polonya&#8217;dan onu ziyarete gelen Talmud uzman\u0131 Levov ve Gali\u00e7ya; Sabatay Sevi&#8217;ye Polonya&#8217;da Nehemiyah ha-Kohen adl\u0131 k\u00e2hinin, onun geli\u015fini mu\u015ftulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015flard\u0131. Sevi, Kohen&#8217;in kendisini ziyaret etmesi talimat\u0131n\u0131 yollad\u0131. 3 ay s\u00fcren yolculuktan sonra bulu\u015fma ya\u015fand\u0131. Ancak saatler s\u00fcren konu\u015fmalar sonras\u0131 bulu\u015fma her iki taraf i\u00e7in hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile sonu\u00e7land\u0131. \u0130ddiaya g\u00f6re Sevi tutkunlar\u0131 <\/strong><strong><em>Nehemiyah ha-Kohen&#8217;i<\/em><\/strong><strong> gizlice ortadan kald\u0131rm\u0131\u015flard\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Edirne\u2019de Mahkemeye \u00c7\u0131kar\u0131lmas\u0131<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u0130zmirli hahamlar <\/strong><strong><em>\u201cSabatay Sevi&#8217;nin dinlerini bozdu\u011fu\u201d<\/em><\/strong><strong> gerek\u00e7esiyle \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi karar\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131, ancak bu karar\u0131 uygulayamam\u0131\u015f ve onu Osmanl\u0131 Saray\u0131na \u015fik\u00e2yette bulunmu\u015flard\u0131. Osmanl\u0131 y\u00f6netimi en ba\u015fta olaya ilgisiz kalm\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra Yahudi din adamlar\u0131n\u0131n artan \u015fik\u00e2yetleri \u00fczerine Sevi tutuklan\u0131p Sultan 4. Mehmet&#8217;in huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Sevi, Sultan&#8217;dan (4. Mehmet) Mesih olarak tan\u0131nmas\u0131n\u0131 talep edip, ayr\u0131ca \u0130srail topra\u011f\u0131n\u0131 kendisine vermesi gerekti\u011fini hat\u0131rlatt\u0131. Sultan onu \u00c7anakkale&#8217;de bir kaleye kapatt\u0131. Faaliyetlerine burada da devam eden Sevi&#8217;yi yine Yahudi hahamlar Saray&#8217;a \u015fik\u00e2yet edince, Padi\u015fah bu talepler kar\u015f\u0131s\u0131nda kay\u0131ts\u0131z kalamad\u0131. Ortaya \u00e7\u0131kan karga\u015fay\u0131 gidermek i\u00e7in Faz\u0131l Ahmet Pa\u015fa&#8217;dan i\u015fin esas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in Sevi&#8217;nin derhal \u0130stanbul&#8217;a g\u00f6nderilmesini istedi.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Edirne Saray\u0131nda, Padi\u015fah\u0131n iktidar\u0131na meydan okumakla su\u00e7lanan Sabatay i\u00e7in Sadaret Kaymakam\u0131 Merzifonlu Kara Mustafa Pa\u015fa, \u015eeyh\u00fclislam Minkarizade Yahya Efendi ve Padi\u015fah\u0131n imam\u0131 me\u015fhur Vani Efendi&#8217;den olu\u015fan bir divan kuruldu, Sultan 4. Mehmet de divan\u0131 &#8216;paravan\u0131n arkas\u0131ndan&#8217; izliyorlard\u0131. Divanda, T\u00fcrk\u00e7e konu\u015famayan Sabatay i\u00e7in Padi\u015fah&#8217;\u0131n Hekimba\u015f\u0131s\u0131 Yahudilikten d\u00f6nme Hayatizade Mustafa Fevzi Efendi terc\u00fcmanl\u0131k yapm\u0131\u015ft\u0131 (As\u0131l ad\u0131: Mo\u015fe Ben Rafael Abrabanel).<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Divan reisi: <\/strong><strong><em>&#8220;Kar\u0131\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n halt kalmad\u0131. Uyand\u0131rmad\u0131k fitne b\u0131rakmad\u0131n Sabatay Efendi. Haydi bakal\u0131m \u015fimdi g\u00f6ster mucizeni de marifetini anlayal\u0131m!..&#8221; <\/em><\/strong><strong>deyince Sabatay Sevi afallar. Ne yapaca\u011f\u0131n\u0131, ne diyece\u011fini \u015fa\u015f\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc mucize g\u00f6stermesi beklenmektedir. Terc\u00fcman, mucizenin \u015feklini de anlat\u0131r: Sabatay soyunacak, v\u00fccudunu en maharetli ok\u00e7ular ni\u015fang\u00e2h yapacaklard\u0131r. Att\u0131klar\u0131 oklar v\u00fccuduna i\u015flemezse o zaman Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 da onun Mesih oldu\u011funu resmen tan\u0131yacakt\u0131r!? \u00c7\u00fcnk\u00fc Yahudiler, ona; k\u0131l\u0131\u00e7, ok, t\u00fcfek, kur\u015fun i\u015flemez, hatta onu ate\u015f yakmaz, suda bo\u011fulmaz diye inan\u0131yorlard\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Divan heyetinin teklifi kar\u015f\u0131s\u0131nda Sabatay Sevi \u201cAdiyo santo!\u201d (\u0130spanyolca kutsal ses) diye titremeye ba\u015flam\u0131\u015f, t\u00fcm iddialar\u0131n\u0131 ink\u00e2ra kalk\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca <em>\u201cMesihlik davas\u0131n\u0131n baz\u0131 Yahudiler taraf\u0131ndan ortaya at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendisinin asla b\u00f6yle bir iddiada bulunmad\u0131\u011f\u0131na\u201d<\/em> dair yeminler edip kendini kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, Ulema ve Padi\u015fah bu yan\u0131tlardan tatmin olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun \u00fczerine Hekimba\u015f\u0131 Hayatizade (Terziz\u00e2de) Mustafa Fevz\u00ee Efendi, gizlice Sabatay&#8217;a M\u00fcsl\u00fcman olma teklifinde bulunmu\u015flard\u0131r. \u00d6nce Sabatay bunu kabule yana\u015fmam\u0131\u015f. Ancak, Hekimba\u015f\u0131, ona bunu kabul etmedi\u011fi takdirde t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc i\u015fkencelerle \u00f6ld\u00fcr\u00fclece\u011fini Ladino (Yahudi \u0130spanyolcas\u0131) diliyle uzunca anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Sevi, d\u00f6nme Hayatizade&#8217;nin tavsiyesi \u00fczerine, can\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, <em>&#8220;Bu can bu bedende kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece&#8230;&#8221;<\/em> diyerek kendisine s\u00f6ylenen Kelime-i \u015eehadeti tekrarlam\u0131\u015ft\u0131r. Ulemadan V\u00e2n\u00ee Mehmed Efendi; <\/strong><strong><em>\u201cBu adam\u0131n, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcrekten hisler ve ihl\u00e2sla kabul etti\u011fine k\u00e2ni de\u011filim. Fakat dinimiz ku\u015fkuyu onaylamaz ve ki\u015finin iman\u0131 \u00fczerine h\u00fck\u00fcm, ancak Allah&#8217;\u0131nd\u0131r. &#8230;\u201d <\/em><\/strong><strong>fetvas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6ylentiye g\u00f6re Divandan \u00e7\u0131kan Sevi, kaftan\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde saklad\u0131\u011f\u0131 Can adl\u0131 beyaz g\u00fcvercini serbest b\u0131rakarak &#8220;can bedenden \u00e7\u0131kt\u0131&#8221; &#8216;\u015eema Yisrael&#8217; (Dinle \u0130srail) demi\u015f ve \u00e7evresindekilere Tanr\u0131 \u00fczerine etti\u011fi yeminin ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eski iddialar\u0131na zahiren sad\u0131k kalmas\u0131 gerekmedi\u011fini anlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>16 Eyl\u00fcl 1666&#8217;da Divan huzurunda M\u00fcsl\u00fcman olan Mordehay o\u011flu Sabatay veya Sabatay Sevi, bunun \u00fczerine saray i\u00e7o\u011flanlar\u0131na mahsus hamama g\u00f6nderilerek gus\u00fcl abdesti ald\u0131r\u0131l\u0131r ve kendisine M\u00fcsl\u00fcman kisvesi k\u00fcrk ve hil\u2019at giydirilir. Ertesi g\u00fcn Sultan huzuruna \u00e7\u0131karak <\/strong><strong><em>Aziz Mehmed Efendi<\/em><\/strong> <strong>ad\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatayc\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n ba\u015fka bir versiyonu ise \u015fu \u015fekildedir: Hz. Musa, Firavunlar\u0131n saray\u0131nda bir M\u0131s\u0131rl\u0131 gibi ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. Sabatay da kendi halk\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcman olmal\u0131 ve bir T\u00fcrk gibi ya\u015famal\u0131yd\u0131. Sevi&#8217;nin resmi a\u00e7\u0131klamas\u0131 ise \u015fu \u015fekilde: <\/strong><strong><em>\u201cTanr\u0131 beni \u0130smail\u00ee, yani M\u00fcsl\u00fcman yapt\u0131. Ben karde\u015finiz kap\u0131c\u0131ba\u015f\u0131 Mehmet\u2019im. O \u00f6yle emretti. Ben boyun e\u011fdim. Ama h\u00e2l\u00e2 Sabatay Sevi\u2019yim!\u201d<\/em><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte M\u00fcsl\u00fcman Olman\u0131n Sonu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sevi&#8217;nin M\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131 b\u00fct\u00fcn Yahudi d\u00fcnyas\u0131nda \u015fok etkisi yaratt\u0131. Hahamba\u015f\u0131l\u0131k, olay\u0131 sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lad\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcman olan Sevi&#8217;yi dinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f sayd\u0131. M\u00fcritlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu onun Mesih olmad\u0131\u011f\u0131na inanarak Ortodoks Yahudi inanc\u0131na geri d\u00f6nd\u00fc, iki y\u00fcz ailelik bir topluluk ise \u0130slamiyet&#8217;e ge\u00e7erek onun yolunu tutmu\u015flard\u0131. Bu tarihten sonra da D\u00f6nme olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Bunlar; onun b\u00fcy\u00fck bir hikmet ve kutlu bir niyet \u00fczerine M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu, Mesihli\u011finin bir gere\u011fi oldu\u011fu yorumunda bulunmu\u015flard\u0131. Gazzeli Natan bunu, \u00e7eli\u015fkili hareketler (ma&#8217;asim zarim) kurtar\u0131c\u0131n\u0131n yapmas\u0131 gereken garip i\u015fler \u015feklinde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Leh kar\u0131s\u0131 Sara, Sara&#8217;n\u0131n karde\u015fi Yakop Kerido da (Yakup Kerido) M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015flard\u0131. Sara Fatma ad\u0131n\u0131, Kerido da Yakup ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Edirne Saray\u0131&#8217;nda yedi y\u0131l kalan Sabatay, bir s\u00fcre sonra Padi\u015fah 4. Mehmet&#8217;in takdirini kazanm\u0131\u015ft\u0131. Zaman zaman \u0130stanbul ve Selanik&#8217;e bile u\u011framaktayd\u0131. Bir s\u00fcre Edirne\/H\u0131z\u0131rl\u0131k yak\u0131nlar\u0131nda bulunan bir Bekta\u015fi tekkesinde kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu tekke 1641-1642 y\u0131llar\u0131nda &#8220;\u015f\u00fcpheli&#8221; bulunarak yetkililerce kapat\u0131lm\u0131\u015f ancak 4. Mehmed taraf\u0131ndan Zaviye olarak tekrar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Musevi kaynaklar\u0131 Sevi&#8217;nin Suficilik ve Bekta\u015filikten etkilendi\u011fini ve bu \u00f6\u011fretileri Kabala \u00f6\u011fretisiyle harmanlayarak kendi \u00f6\u011fretisini bi\u00e7imlendirdi\u011fini aktarm\u0131\u015flard\u0131. Siyonist Yahudi fikirlerinin baz\u0131 \u0130slami tarikat ve cemaatlere s\u0131zmas\u0131 da b\u00f6yle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Arnavutluk\u2019ta, S\u00fcrg\u00fcnde Vefat\u0131!<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bir s\u00fcre sarayda <\/strong><strong><em>\u201ckap\u0131c\u0131ba\u015f\u0131\u201d<\/em><\/strong> <strong>olarak \u00fcst d\u00fczey bir konumda \u00e7al\u0131\u015fsa da, Mesihlik inanc\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark edilmesi \u00fczerine Bat\u0131 Trakya&#8217;ya s\u00fcrg\u00fcne yollanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi&#8217;nin (Mehmet Efendi ad\u0131 ve M\u00fcsl\u00fcman giysisiyle) \u0130stanbul\u2019da yine eski m\u00fcritlerinden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 toplayarak ayinler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, Girit Seferi\u2019nden d\u00f6nen Sadrazam Faz\u0131l Ahmet Pa\u015fa haber alm\u0131\u015ft\u0131. Sadrazam kendini \u00e7a\u011f\u0131rtarak:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>&#8211; <em>\u201cBu ne i\u015ftir? Sen h\u00e2l\u00e2 uslanmad\u0131n m\u0131?\u201d<\/em> diye tembih etti\u011fi zaman Sabatay, a\u011f\u0131z kalabal\u0131\u011f\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f ve me\u015fhur olan kurnazl\u0131\u011f\u0131yla:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>&#8211; <em>\u201cAman Sultan\u0131m, ben birtak\u0131m akrabam\u0131, dostlar\u0131m\u0131 M\u00fcsl\u00fcman yapt\u0131\u011f\u0131m gibi bunlar\u0131 da dini celil \u0130slam\u2019a celp ve davet etmeye u\u011fra\u015f\u0131yorum,\u201d<\/em> demeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sadrazam ona:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>&#8211; <em>\u201cAkl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na topla. M\u00fcsl\u00fcman\u0131m dedikten sonra yine \u00e7\u0131f\u0131tl\u0131\u011fa ba\u015flarsan belan\u0131 bulursun!\u201d<\/em> ihtar\u0131nda bulunmu\u015flard\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Fakat aradan uzun bir s\u00fcre ge\u00e7meden Sadrazam\u0131n adamlar\u0131 Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nde Kuru\u00e7e\u015fme\u2019deki havrada Sabatay Sevi\u2019yi m\u00fcritleriyle beraber \u0130branice dua okurken yakalam\u0131\u015flard\u0131r. Art\u0131k hi\u00e7bir \u015feyi ink\u00e2r edecek g\u00fcc\u00fc kalmay\u0131p, b\u00fct\u00fcn foyas\u0131 meydana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu hadise \u00fczerine \u0130zmirli Sevi kendisini unutturmak ve izini kaybettirmek i\u00e7in Kuru\u00e7e\u015fme\u2019yi b\u0131rakarak Ka\u011f\u0131thane civar\u0131nda \u0131ss\u0131z bir k\u00f6\u015feye \u00e7ekilmeye mecbur kalm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat m\u00fcritlerinin bir m\u00fcddet sonra orada da etraf\u0131na toplan\u0131p ayinler yapmaya devam ettikleri anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi, dini saplant\u0131lar\u0131na ve teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Arnavutluk\u2019ta devam etmekten geri durmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u0131ralarda Sabatayc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ana kayna\u011f\u0131 olan kitaplar yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eahs\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczere Selanik \u015fehri kutsall\u0131\u011fa kavu\u015fur ve inananlar (maminim\/m\u00fcminler) buraya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki y\u00fcz ailelik ilk Sabatayc\u0131 \u00e7ekirdek toplum i\u015fte burada yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong><strong><em>Natan Levi<\/em><\/strong> <strong>ise din de\u011fi\u015ftirmeden onu takip edip yoluna sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra bir k\u0131s\u0131m din de\u011fi\u015ftiren Sabatayc\u0131lar\u0131n tekrar Yahudi dinine d\u00f6nd\u00fcklerine de rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama genel kural: M\u00fcsl\u00fcman veya Ermeni g\u00f6r\u00fcn\u00fcp, asl\u0131nda Yahudi kalmakt\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Sabatay Sevi Arnavutluk&#8217;ta be\u015f y\u0131l s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fad\u0131ktan sonra, 30 Eyl\u00fcl 1676 tarihinde yaln\u0131zl\u0131k ve s\u0131rlar i\u00e7inde bu d\u00fcnyadan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Avram Galante&#8217;ye g\u00f6re Berat&#8217;ta M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan, \u015fehrin i\u00e7inden ge\u00e7en \u0131rma\u011f\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda halen yeri bilinmeyen bir yerde mezar\u0131 kaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Kendisi gibi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul eden takip\u00e7isi 200 aile Selanik&#8217;e yerle\u015ferek d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte M\u00fcsl\u00fcman, ger\u00e7ekte ise Sabatayc\u0131-Yahudi olarak ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Sabatay\u2019a inananlar Mesihlerinin \u00f6l\u00fcm\u00fcne inanmam\u0131\u015f, onun g\u00f6\u011fe y\u00fckselmi\u015f olup, yeniden gelece\u011fine ili\u015fkin kanaati ta\u015f\u0131maktad\u0131r. H\u00e2l\u00e2 inan\u00e7l\u0131 Sabatayc\u0131lar\u0131n, belli zamanlarda deniz ve \u0131rmak k\u0131y\u0131lar\u0131na gelerek, <em>&#8220;Sabatay Sevi, seni bekliyoruz!&#8221;<\/em> diye ba\u011f\u0131rma gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Avrupa\u2019da \u201cD\u00f6nme\u201dlik Dolaplar\u0131!<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>&#8220;D\u00f6nme&#8221; Yahudiler, Dininden \u201cD\u00f6nmez\u201dler Tak\u0131m\u0131d\u0131r!<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\">Kendi fesatl\u0131klar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden antisemitizmin g\u00fc\u00e7lenmesi ile birlikte, Yahudiler Avrupa toplumlar\u0131ndan giderek daha fazla d\u0131\u015flanmaya ba\u015flad\u0131lar. 1290&#8217;da \u0130ngiltere&#8217;den, XV. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda Almanya&#8217;n\u0131n baz\u0131 \u015fehirlerinden ve XVI. y\u00fczy\u0131lda ise Fransa&#8217;dan s\u00fcr\u00fcl\u00fcp \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131lar. Buna ra\u011fmen, Yahudilerin bir k\u0131sm\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde kalmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Bir\u00e7ok Yahudi d\u00f6nme olarak, yani kendini Hristiyan gibi g\u00f6stererek, bu \u00fclkelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131. Buna en somut \u00f6rnek Londra&#8217;da III. Henry taraf\u0131ndan 1232&#8217;de kurulan <strong><em>Domus Conversorum<\/em><\/strong> oldu. XVII. y\u00fczy\u0131lda Yahudilerin \u0130ngiltere&#8217;ye tekrar resmi olarak kabul edilmelerine kadar faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcren Domus Conversorum ile ilgili &#8220;History of Anti-Semitism&#8221; (Anti-Semitizm Tarihi) adl\u0131 kitapta \u015fu bilgiler aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131:<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>&#8220;Yahudiler \u0130ngiltere&#8217;ye modern \u00e7a\u011fdan \u00f6nce girmeyi ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131! 1232&#8217;de d\u00f6nmeler i\u00e7in kurulan Domus Conversorum, Almanya, \u0130spanya ve hatta Fas&#8217;tan \u00fcye toplamaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Ayr\u0131ca Londra&#8217;ya gizli yollarla giren Yahudiler de vard\u0131.&#8221;<\/em><\/strong> (The History of Antisemitism, Leon Poliakov, s. 203)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Ayn\u0131 kitapta, Fransa&#8217;da gizlice kalan Yahudiler i\u00e7in \u015fu tespitler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>&#8220;1394&#8217;te Fransa&#8217;dan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra, Fransa&#8217;da kesinlikle Yahudi kalmad\u0131 m\u0131? Baz\u0131 tarih\u00e7iler, \u00f6zellikle Robert Anchel, Yahudilerin gizli olarak veya d\u00f6nme olarak buradaki ya\u015fant\u0131lar\u0131na devam ettiklerini kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131. 1650&#8217;de Parisli Yahudiler, yani Yahudili\u011fi gizli olarak s\u00fcrd\u00fcrmekle su\u00e7land\u0131lar. XV. y\u00fczy\u0131lda ne olduklar\u0131 belli olamamakla beraber XVII. y\u00fczy\u0131lda iyi ve sad\u0131k Katolikler gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131.&#8221;<\/em><\/strong> (The History of Antisemitism, Leon Poliakov, s. 173)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>&#8220;Yahudiler Fransa&#8217;n\u0131n g\u00fcneydo\u011fusunu terk edip Hristiyanl\u0131\u011fa d\u00f6nerek genel halk i\u00e7inde eridikten sonra, g\u00fcneybat\u0131ya &#8216;Gizli Yahudilerin&#8217; yani &#8216;D\u00f6nmelerin&#8217; geli\u015fi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131&#8230; Kendi \u0130brani dinlerini ve \u00e2detlerini korurken, d\u0131\u015ftan Katolikli\u011fi uygulayarak, kendilerinin de\u015fifre edilmesinden kurtulmu\u015f oluyorlard\u0131.&#8221;<\/em><\/strong> (Encyclopedia Judaica, France, cilt 7, s. 20)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\">Yahudilerin \u0130ngiltere&#8217;ye resmi olarak tekrar kabul edilmelerinde Domus Conversorum&#8217;dan daha etkin rol\u00fc XVII. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda <strong><em>Menasseh Ben Israel<\/em><\/strong> oynam\u0131\u015ft\u0131. Amsterdam Ba\u015fhaham\u0131 olan Menasseh Ben Israel, kay\u0131p on \u0130srail Kabilesi ile ilgili olarak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 <strong><em>&#8220;Hope of Israel&#8221; (\u0130srail&#8217;in Umudu)<\/em><\/strong> adl\u0131 kitab\u0131nda, <strong><em>Yahudiler d\u00fcnyan\u0131n bir ucundan di\u011fer bir ucuna yay\u0131lmad\u0131k\u00e7a Mesih&#8217;in gelece\u011fine dair olan kehanetin ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fini<\/em><\/strong> savunmaktayd\u0131. B\u00f6ylece Hristiyanlarla ortak olan Mesih inanc\u0131n\u0131 kullanarak, kendilerini \u0130ngiltere&#8217;ye kabul ettirmek i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. <em>Judaica Ansiklopedisi<\/em>&#8216;nde bu konu \u015f\u00f6yle anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: <strong><em>&#8220;Menasseh Ben Israel&#8217;in Latince olan bu eseri bas\u0131l\u0131r bas\u0131lmaz \u0130ngilizce&#8217;ye \u00e7evrildi ve Oliver Cromwell&#8217;in d\u00fcnyada tek Yahudi bulunmayan \u00fclke \u0130ngiltere&#8217;ye Yahudileri geri \u00e7a\u011f\u0131rma \u00e7abas\u0131nda destek olacak bir eser haline geldi. Mesih&#8217;in tekrar geli\u015fine dair olan kehanetin ger\u00e7ekle\u015fmesi ancak Yahudilerin d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir k\u00f6\u015fesine yay\u0131lmalar\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015febilecekti. Menasseh Ben Israel ve \u0130ngiliz din adamlar\u0131 aras\u0131nda Yahudilerin \u0130ngiltere&#8217;ye d\u00f6nmelerini kabul ettirecek bir atmosfer olu\u015fturuldu.&#8221;<\/em><\/strong> (Encyclopedia Judaica, cilt 15, s. 1006)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>&#8220;Ve Rab sizi yerin bir ucundan yerin \u00f6b\u00fcr ucuna kadar b\u00fct\u00fcn milletler aras\u0131na da\u011f\u0131tacak&#8230;&#8221;<\/em><\/strong> (Tevrat Tesniye B\u00f6l\u00fcm\u00fc, 28\/64)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Yahudilerin \u0130ngiltere&#8217;ye geri gelmelerinde, \u0130ngiltere&#8217;de kalan Yahudi d\u00f6nmelerinin de rol\u00fc vard\u0131:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>&#8220;Sir Henry Finch, Roger Williams, Edward Nicholas ve John Sadler Yahudilerin \u0130ngiltere taraf\u0131ndan resmi olarak kabul edilmelerini sa\u011flamak i\u00e7in hareket ba\u015flatanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyorlard\u0131; bunu insanl\u0131\u011f\u0131n bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olarak veya kendi d\u00f6nmeliklerini g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in yap\u0131yorlard\u0131.&#8221;<\/em><\/strong> (Encyclopedia Judaica, England, cilt 6, s. 758)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\">XVI. ve XVII. y\u00fczy\u0131llarda baz\u0131 Yahudiler, i\u00e7inde bulunduklar\u0131 milletlerin y\u00f6netiminde etkin olabilmek ve olaylar\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re y\u00f6nlendirebilmek i\u00e7in, sahip olduklar\u0131 maddi g\u00fcc\u00fc kulland\u0131lar. Krallar\u0131n, prenslerin finans\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapan Yahudiler, <strong>&#8220;saray Yahudisi&#8221; <\/strong>ad\u0131 verilen yeni bir Yahudi s\u0131n\u0131f\u0131 olu\u015fturdular.<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>&#8220;Orta \u00c7a\u011f&#8217;da, arac\u0131 g\u00f6revi g\u00f6ren Saray Yahudileri (court Jew) ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu ki\u015filer \u0130mparatorlar\u0131n, Krallar\u0131n, Prenslerin, Papalar\u0131n vazge\u00e7ilmez dan\u0131\u015fmanlar\u0131yd\u0131lar. Bazen de bu ki\u015filer Hasdai Ibn Shaprut&#8217;un durumunda oldu\u011fu gibi (ve Osmanl\u0131\u2019da da oldu\u011fu \u00fczere) Saray doktoru bile oluyorlard\u0131. Bunlar\u0131n Krallar ve Sultanlarla olan ki\u015fisel yak\u0131nl\u0131klar\u0131, Yahudilerle Kral aras\u0131nda direkt ba\u011flant\u0131 kurmalar\u0131n\u0131 ve hatta Yahudilerin kar\u015f\u0131la\u015fabilecekleri herhangi bir zorlu\u011fu engellemelerini sa\u011fl\u0131yordu. Almanya&#8217;da da Saray Yahudisi olan birka\u00e7 ki\u015fi bulunmaktayd\u0131. Bunlar bir\u00e7ok Kraliyet birimini ve orduyu finanse ediyorlard\u0131. Belki de en bilinen iki Saray Yahudisi Josel of Rosheim (1480-1554) ve Joseph (Jud) Suss Oppenheimer (1698-1738) idi.<\/em><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>Josel of Rosheim, b\u00fct\u00fcn Avrupa&#8217;da etkisi bulunan yetenekli bir finans\u00f6rd\u00fc. Ne zaman Yahudi cemaati zor bir durumla kar\u015f\u0131la\u015fsa, hemen \u0130mparator Charles IV veya Krali\u00e7e, Prensler, Piskoposlar ve Diet&#8217;lerle irtibata ge\u00e7erdi. Joseph Suss Oppenheimer, W\u00fcrtemberg D\u00fck\u00fc&#8217;n\u00fcn finans\u00f6r\u00fcyd\u00fc. Saraydaki b\u00fct\u00fcn olaylara h\u00e2kimdi.&#8221;<\/em><\/strong> (Pictorial History of the Jewish People, Nathan Ausubel, s. 124)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>&#8220;Krall\u0131\u011fa ve Prenslere ait olan her birimde d\u00f6nme bir Saray Yahudisi bulunuyordu&#8230; 1673&#8217;te \u0130mparator Leopold, bir Heidelberg Yahudisi olan Samuel Oppenheimer&#8217;\u0131 Saraya \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131 ve ordular\u0131n\u0131 haz\u0131rlama g\u00f6revini verdi. 30 y\u0131l boyunca, \u00f6zellikle 1638&#8217;de T\u00fcrklerin Viyana Ku\u015fatmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ve Fransa&#8217;ya kar\u015f\u0131 olan sava\u015flarda kendini bu i\u015fe verdi. Max von Baden, Avusturya Ordusunun, Oppenheimer olmasayd\u0131 yok olaca\u011f\u0131n\u0131 yazd\u0131. Prens Eugene onun hizmeti olmadan hareket etmeyi reddetti.&#8221;<\/em><\/strong> (History of Anti-Semitism, Leons Poliakov, s. 229)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bu Yahudi d\u00f6nmeleri;<\/strong> <strong>&#8220;Society For The Culture and Science of Judaism&#8221; (Yahudilik \u0130lim ve K\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in Topluluk) <\/strong>ad\u0131nda bir grup kurmu\u015flard\u0131. B\u00f6yle bir grup kurmakla, Hristiyan g\u00f6r\u00fcnmelerine ra\u011fmen Yahudilikten kesinlikle ayr\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f oluyorlard\u0131. <strong><em>&#8220;Bu kurulu\u015fun (Society for the Culture and Science of Judaism) kurucular\u0131 aras\u0131nda I. L. Auerbach, E. Gans, H. Heine, I. M, Jost, M. Moser ve L. Zunz vard\u0131, ki bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu d\u00f6nme idiler.&#8221;<\/em><\/strong> (Encyclopedia Judaica, Germany, cilt 7, s. 458-462)<\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u201cKomplo Teorileri\u201d Kavram\u0131!<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Baz\u0131 \u015feytani g\u00fc\u00e7 merkezlerinin, tarihin geli\u015fimi \u00fczerinde s\u0131radan insanlar taraf\u0131ndan fark edilemeyen bir etkiye sahip olduklar\u0131 bir ger\u00e7ektir. Belirli bir g\u00fc\u00e7 oda\u011f\u0131n\u0131n uzun vadeli planlar yaparak tarihin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fi ve kendi hedeflerine uygun olan baz\u0131 b\u00fcy\u00fck sosyal geli\u015fmelere sebebiyet verdikleri bilinmektedir.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Ancak ayn\u0131 merkezler, bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na &#8220;komplo teorisi&#8221; ad\u0131n\u0131 vermekte ve <\/strong><strong><em>komplo teorisinin d\u00fcnyay\u0131 anlamak ve olaylar\u0131 yorumlamak i\u00e7in son derece k\u00f6t\u00fc ve eksik bir y\u00f6ntem oldu\u011funu<\/em><\/strong><strong> \u00f6ne s\u00fcrmektedir. Oysa; \u201cBir komplo kuranlar\u0131n ilk tedbiri ve hilesi, herkesi bir komplonun var olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda ikna etmektir\u201d. Onlara g\u00f6re, sosyal olaylar\u0131n arkas\u0131nda baz\u0131 g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n planl\u0131 eylemlerinin, yani &#8220;komplo teorileri&#8221;nin var oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek, bir t\u00fcr paranoya g\u00f6stergesidir. Aksine, bunlara g\u00f6re sosyal olaylar, birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z etkenlerin bir araya gelmesiyle tesad\u00fcfen geli\u015fir ve dolay\u0131s\u0131yla bir grup insan\u0131n bu olaylar\u0131 y\u00f6nlendirmesi asla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>K\u00fcresel \u0130lluminati Selam\u0131 ve Pakradunilik (D\u00f6nmelik) Mesaj\u0131!<\/strong><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4c82851b elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"4c82851b\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1659\" height=\"1303\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/8li-guc-elmasi-hareketi.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-24382\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/8li-guc-elmasi-hareketi.webp 1659w, https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/8li-guc-elmasi-hareketi-768x603.webp 768w, https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/8li-guc-elmasi-hareketi-1536x1206.webp 1536w\" sizes=\"(max-width: 1659px) 100vw, 1659px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-278d26ac satir-basi siyah-link elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"278d26ac\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u0130ki el parmaklar\u0131yla yap\u0131lan <\/strong><strong>Roc \u0130\u015fareti;<\/strong><strong> d\u00f6nmeler aras\u0131nda rastlanan: <\/strong><strong><em>Avu\u00e7 i\u00e7lerini uzatarak, ba\u015fparmak ve i\u015faret parmaklar\u0131n\u0131 birbirine yap\u0131\u015ft\u0131rarak bir \u00fc\u00e7gen olu\u015fturacak \u015fekilde yap\u0131lan<\/em><\/strong><strong>, kendini tan\u0131tma ve muhatab\u0131na mesaj ula\u015ft\u0131rma i\u015faretleri aras\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Estonya&#8217;n\u0131n Tallinn kentinde Avrupa liderleri i\u00e7in d\u00fczenlenen etkinlikte bir araya gelerek yemek yiyen Angela Merkel ve Emmanuel Macron g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde Macron, gizemli el i\u015faretleri yaparken foto\u011fraflanm\u0131\u015ft\u0131. Angela Merkel de Birle\u015fik Krall\u0131k Ba\u015fbakan\u0131 Theresa May&#8217;in kar\u015f\u0131s\u0131nda benzer hareketleri yaparken kameralara yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Angela Merkel&#8217;in ellerini elmas bi\u00e7iminde kavu\u015fturmas\u0131 ve \u00fc\u00e7gen i\u015fareti yapmas\u0131 komplo teorisyenlerince \u015fans\u00f6lyenin \u0130lluminati \u00fcyesi oldu\u011fu yorumlar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Piramit, <\/strong><strong><em>organizeli ve projeli az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n gafil topluluklar\u0131 yani Siyonist yap\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netti\u011fini <\/em><\/strong><strong>g\u00f6steren \u00f6nemli bir \u0130lluminati sembol\u00fc say\u0131l\u0131r. Bu i\u015faret, bir g\u00f6z\u00fcn \u00fczerine yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sembol daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hale gelir ve bitmemi\u015f bir piramidin \u00fczerinde y\u00fczen bir tepe ta\u015f\u0131nda \u2018Her \u015eeyi G\u00f6ren \u015eeytani G\u00f6z\u2019\u00fc hat\u0131rlat\u0131r. Piramit ve her y\u00fcz\u00fcn\u00fc olu\u015fturan \u00dc\u00c7GEN i\u015fareti; bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan \u0130lluminati\u2019nin <\/strong><strong><em>\u201c\u00f6zel ileti\u015fim \u015fekli\u201d <\/em><\/strong><strong>olarak yorumlan\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>\u00dcnl\u00fc hip-hop sanat\u00e7\u0131s\u0131 Jay-Z, BBC Radyo\u2019da Roc \u0130\u015fareti hareketinin tarihini anlatm\u0131\u015ft\u0131. Jay-Z k\u0131sa s\u00fcre sonra tabelay\u0131 Roc-A-Fella Records ve ard\u0131ndan Roc Nation i\u00e7in bir i\u015faret olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Roc i\u015faretinin di\u011fer kullan\u0131mlar\u0131:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bu i\u015faret daha \u00f6nce bir\u00e7ok farkl\u0131 ba\u011flamda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Aleister Crowley\u2019nin A.\u2019.A.\u2019.\u2019 adl\u0131 eserinde jestate\u015f derecesinin (yani Siyonizm\u2019e hizmet \u015ferefinin!) al\u00e2meti olarak tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Wiccanlar sembol\u00fc <\/strong><strong><em>\u201cTezah\u00fcr \u00dc\u00e7geni\u201d<\/em><\/strong><strong> olarak aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yahudi gelene\u011finde bu i\u015faret, Kohen\u2019in Rahip Kutsamas\u0131 ve gizli Yahudilerle selamla\u015fmas\u0131 olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bu i\u015faretin tersi de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Almanya\u2019n\u0131n eski \u015eans\u00f6lyesi Angela Merkel, ticari marka i\u015fareti olarak \u201cMerkel-Raute\u201dyi kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar Aleister Crowley\u2019in Magia (K) En Teoria y Practica (Teoride ve Pratikte Sihir-B\u00fcy\u00fc) kitab\u0131nda ve Introduccion Y Notas De John Symonds Y Kenneth Grant (John Symonds ve Kenneth Grant\u2019\u0131n Giri\u015f ve Notlar\u0131) kitab\u0131nda: Jestate\u015f derecesinin i\u015fareti, Wiccanlar sembol\u00fc Tezah\u00fcr \u00dc\u00e7geni olarak tan\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>D\u00fcnyadaki t\u00fcm h\u00fck\u00fcmetleri gizlice y\u00f6netmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7ok \u00fcnl\u00fc isimleri de i\u00e7erisine ald\u0131\u011f\u0131 iddia edilen gizemli \u00f6rg\u00fct \u0130lluminati&#8217;nin &#8216;Yeni D\u00fcnya D\u00fczeni&#8217; ad\u0131 verilen tek d\u00fcnya h\u00fck\u00fcmeti projesi tart\u0131\u015f\u0131lmaktayd\u0131. \u0130lluminati&#8217;ye \u00fcye olan ki\u015filerin birbirlerini tan\u0131yabilmesi i\u00e7in baz\u0131 gizli el i\u015faretleri ile ileti\u015fim kurdu\u011fu ve bu sayede kendini tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fulmaktayd\u0131. <\/strong><strong><em>David Icke<\/em><\/strong> <strong>adl\u0131 komplo teorisyeni, iddialar\u0131 bir ad\u0131m \u00f6teye g\u00f6t\u00fcrerek, \u00f6rg\u00fcte \u00fcye olan ki\u015filerin asl\u0131nda insan k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girmi\u015f, \u015feytans\u0131 insanlar (Siyonist baronlar) olarak aram\u0131zda dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>D\u00fcnya Ekonomik Forumu ve gizemli Bilderberg toplant\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra G20 Zirvesi&#8217;nin de bir \u00e7e\u015fit \u0130lluminati toplant\u0131s\u0131 oldu\u011fu iddialar\u0131 yayg\u0131nd\u0131. Komplo teorileri ile nam salm\u0131\u015f bir internet sitesi olan illuminatiRex, elmas-\u00fc\u00e7gen i\u015faretinin \u00f6rg\u00fct\u00fcn en \u00f6nemli 10 i\u015faretinden birisi oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnya liderlerinin \u0130lluminati \u00fcyesi oldu\u011fu iddialar\u0131 asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa \u00e7ok da yeni bir vaka say\u0131lmazd\u0131. ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump&#8217;\u0131n da t\u0131pk\u0131 Angela Merkel gibi bir \u0130lluminati \u00fcyesi oldu\u011funu iddia edenler olsa da baz\u0131lar\u0131 Donald Trump&#8217;\u0131n asl\u0131nda \u0130lluminati&#8217;yi i\u00e7ten y\u0131kmak \u00fczere b\u00f6yle davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktayd\u0131.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bu iki el parmaklar\u0131yla olu\u015fturulan \u00f6zel ve gizemli \u201cTezah\u00fcr \u00fc\u00e7geni\u201d i\u015fareti yapan ba\u015fl\u0131ca siyasiler \u015funlard\u0131r:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>1- Donald Trump, 2- Almanya Ba\u015fbakan\u0131 Angela Merkel, 3- Alman D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Guido Westerwelle, 4- Tayyip Erdo\u011fan (Biden\u2019la g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda), 5- Numan Kurtulmu\u015f, 6- Berat Albayrak, 7- Hakan Fidan, 8- Mehmet \u015eim\u015fek, 9- Murat Kurum, 10- Metin Feyzio\u011flu, 11- Fahrettin Altun, 12- Abdullah G\u00fcl, 13- Temel Karamollao\u011flu, 14- Mahmut Ar\u0131kan (Konu\u015fma ve konferanslar\u0131nda bu el i\u015faretini s\u0131k\u00e7a yapan Sn. Ar\u0131kan, sadece Temel Karamollao\u011flu\u2019na \u00f6zendi\u011fi i\u00e7in mi, yoksa bilin\u00e7li bir \u015fekilde mi yap\u0131p durmaktayd\u0131?)<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>(Not: Bu isimlerle ve yapt\u0131klar\u0131 masonik el i\u015faretleriyle ilgili, internette ara\u015ft\u0131ranlar, pek \u00e7ok foto\u011fraf ve video bulacaklard\u0131r.)<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Erbakan Hocam\u0131z: <em>\u201cBir eve biri kap\u0131dan, biri bacadan, di\u011feri pencereden giren 3 h\u0131rs\u0131z, kendi aralar\u0131nda anla\u015f\u0131r ve \u00e7alacaklar\u0131 \u015feyi payla\u015f\u0131rlar. Bu h\u0131rs\u0131zlar\u0131n hepsinin as\u0131l korkusu, ev sahibinin uyanmas\u0131 ve yaygara koparmas\u0131d\u0131r! \u015eimdi, sa\u011fc\u0131-solcu b\u00fct\u00fcn partilerin, Saadet korkular\u0131 ve onu ele ge\u00e7irip yozla\u015ft\u0131rma \u00e7abalar\u0131 bundand\u0131r!\u201d<\/em> buyurmu\u015flard\u0131. \u015eimdi biz Milli \u00c7\u00f6z\u00fcm-Milli G\u00f6r\u00fc\u015f davas\u0131n\u0131n as\u0131l ev sahipleri konumunday\u0131z. Partimize s\u0131zanlar\u0131 de\u015fifre edip camiam\u0131z\u0131 uyand\u0131rmak sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131maktay\u0131z. Erbakan Hocam da bunlar\u0131 biliyorlard\u0131 ve bize de tan\u0131tm\u0131\u015flard\u0131. Ama Onun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda istedikleri gibi tahribat yapam\u0131yorlard\u0131. <\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bu konuyu Enf\u00e2l: 42. ayetinin son k\u0131sm\u0131yla ba\u011flayal\u0131m.<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Bu ger\u00e7ekleri ve gerek\u00e7elerini a\u00e7\u0131kl\u0131yoruz ki:<\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong><em>\u201c\u2026B\u00f6ylece helak olacak (sonunda pi\u015fmanl\u0131k ve peri\u015fanl\u0131k i\u00e7inde k\u0131vranacak) ki\u015fi (ve kesimler); apa\u00e7\u0131k bir belge ve bilgiden (sonra, \u2018bilmedim, ikaz edilmedim\u2019 gibi mazeretlere s\u0131\u011f\u0131nma imk\u00e2n\u0131 kalmadan, hak etti\u011fi) belaya ve cezaya u\u011fras\u0131nd\u0131; (bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k manevi olarak ve karakter bak\u0131m\u0131ndan) dipdiri kalacak (d\u00fcnyada izzete, ahirette saadete ula\u015facak, onurlu ve \u015fuurlu ya\u015fayacak) ki\u015fi (ve kimseler) de, yine apa\u00e7\u0131k bilgiler ve belgelerle hayatta kal\u0131p (huzura ula\u015fs\u0131nd\u0131).\u201d\u00a0<\/em><\/strong><\/span><\/p><p><span style=\"font-family: arial;\"><strong>Cenab-\u0131 Allah, her konuda ve her durumda do\u011frular\u0131 konu\u015fmaktad\u0131r.<\/strong><strong>\u00a0 <\/strong><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-759c1533 dipnot elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"759c1533\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ol>\n \t<li><span rel=\"nofollow\" style=\"font-family: arial;\">https:\/\/www.milliyet.com.tr\/molatik\/dunya\/almanya-sansolyesi-angela-merkelin-illuminati-uyesi-oldugu-iddia-edildi-71821<\/span><\/li>\n<\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cSABATAY\u201dCILIK VE D\u00d6NME \u0130SLAMCILARIN TAHR\u0130BATLARI\u200b B\u00fcy\u00fck bir fitne ba\u015f\u0131 olan Sabatay Sevi (\u0130branice: \u201c\u015eavtay Tsvi\u201d); 1 A\u011fustos 1626\u2019da, \u0130zmir\u2019de do\u011fan, 1676\u2019da Karada\u011f-\u00dclg\u00fcn\u2019de \u00f6len Yahudi din adam\u0131 ve tarikat haham\u0131d\u0131r. Yahudiler aras\u0131nda binlerce y\u0131ld\u0131r s\u00fcregelen ve tam bir m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k sergileyen bu \u201cD\u00d6NME\u201dlik olay\u0131, Sabatay Sevi sayesinde sistemle\u015ftirilip yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7ok daha tehlikeli ve tahrip\u00e7i bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6983],"tags":[356,429,6956,6957,6958,6959,6960],"class_list":["post-24856","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ocak-2025","tag-yahudi","tag-donme","tag-sabatay-sevi","tag-illumunati","tag-komplo-teorisi","tag-pakradun","tag-tezahur-ucgeni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24856","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24856"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24856\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}