\u00a0 <\/p>\n
ATO Ba\u015fkan\u0131 Ayg\u00fcn, H\u00fck\u00fcmeti Uyar\u0131yor!<\/strong> <\/p>\n Balon patlamak \u00fczere!<\/strong> <\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fck d\u00f6viz kurundan dolay\u0131 3 YTL olmas\u0131 gereken dolar\u0131n bug\u00fcn 1.350 YTL oldu\u011funu belirten Ayg\u00fcn, kurdaki bu d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn ise ekonomiye b\u00fcy\u00fck tahribatlar verdi\u011fini an\u0131msatt\u0131. Bu durumun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemeyece\u011fini ve bir yerde patlak verece\u011fini kaydeden Ayg\u00fcn, h\u00fck\u00fcmeti akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na almaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/strong> <\/p>\n Ankara Ticaret Odas\u0131 (ATO) Ba\u015fkan\u0131 Sinan Ayg\u00fcn, g\u00fcnlerdir ekonominin iyiye gitti\u011fine dair g\u00f6r\u00fc\u015f belirten ekonomistlerin bile art\u0131k ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ekonomideki b\u00fcy\u00fcme rakamlar\u0131n\u0131n ve enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na vurgu yapan Ayg\u00fcn, "Aylard\u0131r biz bunu s\u00f6yl\u00fcyoruz. Bizden farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler de \u015fimdi bunu s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131lar. G\u00fcnayd\u0131n! Televizyonlara \u00e7\u0131k\u0131yordu 3 tane saz ekibi, \u00fclke iyi, \u00fclke b\u00fcy\u00fcyor… Diyorlard\u0131. \u0130\u015fte buyur bakal\u0131m. Do\u011fru yolu g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131lar" ele\u015ftirisinde bulundu. <\/p>\n Ekonomideki b\u00fcy\u00fcme hormonlu domates gibi, parlak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor, ama zehirliyor!<\/strong> <\/p>\n \u00a0 <\/p>\n <\/p>\n Ekonomide son \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen b\u00fcy\u00fcme rakamlar\u0131n\u0131 hormonlu b\u00fcy\u00fcmeye benzeten Ayg\u00fcn, "Son \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r hormonlu b\u00fcy\u00fcyoruz. Bu neye benziyor, bir domatese hormonu basars\u0131n\u0131z ak\u015fam eve getirirsiniz ne tad\u0131 vard\u0131r ne tuzu ne rengi. Domates mi yiyorum ot mu yiyorum belli de\u011fil. Ama bir de Kalecik'in, Beypazar\u0131'n\u0131n domatesi vard\u0131r yedi\u011fin zaman a\u011fz\u0131n burulur, koku gelir mis gibi. \u015eimdi bizim b\u00fcy\u00fcmede b\u00f6yle bir b\u00fcy\u00fcme" \u015feklinde konu\u015ftu. <\/p>\n Enflasyondaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn de ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131na vurgu yapan Ayg\u00fcn, "Enflasyonun tek haneli rakamlara d\u00fc\u015fmesi, kilolu bir insan\u0131n k\u0131sa s\u00fcrede zay\u0131flatmas\u0131na benziyor" dedi. Ayg\u00fcn, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: "\u00c7ok kilolu bir adam var 120 kilo. Bu adam bir ayda zay\u0131flar m\u0131 evet zay\u0131flar. Adam\u0131 bir odaya kitlersiniz sadece ya\u015fayaca\u011f\u0131 kadar su ve bir par\u00e7a ekmek verirsiniz, bir ay sonra odadan \u00e7\u0131kar\u0131p tartt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda 40 kilo vermi\u015ftir. Ama adamda ne b\u00f6brek kalm\u0131\u015ft\u0131r, ne ci\u011fer. Kalp at\u0131\u015f\u0131, kan yap\u0131s\u0131 bozulmu\u015ftur. K\u0131sacas\u0131 v\u00fccudun yap\u0131s\u0131 bozulmu\u015ftur ama zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Enflasyonun d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc de bu \u015fekilde." <\/p>\n Ekonominin sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc bir ortamda insanlar\u0131n da zenginle\u015fmesi gerekti\u011fini dile getiren Ayg\u00fcn, T\u00fcrkiye'de ise tam tersi durumlar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. \u00dclkede h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n y\u00fczde 65, kapka\u00e7\u0131n y\u00fczde 250 ve fuhu\u015fun y\u00fczde 100 artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Ayg\u00fcn, \u00fclkede ahlaki de\u011ferlerin bile art\u0131k yozla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u0130nsanlar\u0131n sokakta gezemeyecek duruma geldi\u011fini s\u00f6yleyen Ayg\u00fcn, h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n art\u0131k alenile\u015fti\u011fini kaydetti. "Eskiden h\u0131rs\u0131z\u0131n bir kalitesi vard\u0131. Kap\u0131lar siyah eldivenlerle a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131. Bir uzmanl\u0131k vard\u0131. \u015eimdi o da kalmad\u0131. Adam elini sallayarak getiriyor kazmay\u0131, kap\u0131y\u0131 kan\u0131rt\u0131p a\u00e7\u0131yor. \u0130\u015fi bittikten sonra da kazmay\u0131 orada b\u0131rak\u0131p gidiyor" \u015feklinde konu\u015fan Ayg\u00fcn, "T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fcyor ise bu h\u0131rs\u0131zl\u0131klar ne oluyor? T\u00fcrkiye y\u00fczde 5-7 b\u00fcy\u00fcd\u00fc diyoruz h\u0131rs\u0131zl\u0131k olaylar\u0131 ise y\u00fczde 50 artm\u0131\u015f. Bu nas\u0131l bir \u00e7eli\u015fki?" dedi. <\/p>\n Dolar\u0131n 3 YTL olmas\u0131 gerekiyor ve her an bir kriz bekleniyor!<\/strong> <\/p>\n Enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek amac\u0131yla uygulanan d\u00fc\u015f\u00fck d\u00f6viz kurunun ekonomiye b\u00fcy\u00fck tahribatlar verdi\u011fini vurgulayan Ayg\u00fcn, bu politika sonucunda T\u00fcrkiye'nin ithalat cenneti haline geldi\u011fini kaydetti. \u015eu anda dolar\u0131n 3 YTL olmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klayan Ayg\u00fcn, "Ben b\u00f6yle s\u00f6yleyince k\u0131z\u0131yorlar. Nas\u0131l olur abi diyorlar. Evet karde\u015fim. Dolar, A\u011fustos 2001'de 1.350 YTL idi. Bunun \u00fcst\u00fcne enflasyonu, i\u00e7 bor\u00e7lanma faizini koy. Dolar bug\u00fcn 3 YTL olmas\u0131 gerekir. Zaten Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 da TL'nin y\u00fczde 60 de\u011ferli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Hadi bunu do\u011fru kabul edelim o zaman da 2,5 YTL olmas\u0131 laz\u0131m" dedi. <\/p>\n T\u00fcrkiye'nin ithalat cenneti haline gelmesinden dolay\u0131 yerli mal\u0131 bulunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ayg\u00fcn, "Kim ithal ediyor t\u00fcccarlar. Niye \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok ucuz. \u00d6rne\u011fin \u00e7akmak bizde 1 YTL, \u00c7in'de 250 YKR. Ne var ne yoksa d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131yoruz. B\u00f6yle olunca \u00fcretim yapan fabrikalar durma noktas\u0131na geldi" de\u011ferlendirmesinde bulundu. <\/p>\n AKP H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde T\u00fcrkiye'nin her alanda b\u00fcy\u00fck rekorlar k\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden ATO Ba\u015fkan\u0131 Ayg\u00fcn, en b\u00fcy\u00fck ithalat ve cari a\u00e7\u0131k rekorunun bu d\u00f6nemde k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msatt\u0131. Yapt\u0131klar\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re 1923 y\u0131l\u0131ndan 2003 y\u0131l\u0131na kadar yani 80 y\u0131lda toplam cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n 57 milyar dolar iken sadece AKP H\u00fck\u00fcmeti'nin 3 y\u0131ll\u0131k d\u00f6neminde ise bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n 47 milyar dolar\u0131 buldu\u011funa dikkat \u00e7eken Ayg\u00fcn, bor\u00e7lanmada da benzer bir patlaman\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. "T\u00fcrkiye'nin 80 y\u0131ll\u0131k bor\u00e7lanmas\u0131 207 milyar dolard\u0131. Bug\u00fcn oldu bu bor\u00e7 350 milyar dolar. Yok b\u00f6yle bir \u015fey! Bunlar\u0131 kimse g\u00f6rm\u00fcyor. Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131 bu anlamda tebrik ediyorum" tepkisinde bulunan Ayg\u00fcn, Erdo\u011fan'\u0131n ekonominin iyiye gitti\u011fine dair s\u00fcrekli \u0130MKB'deki y\u00fckseli\u015fi \u00f6rnek g\u00f6stermesini de sert bir dille ele\u015ftirdi. "Borsa 10 ki\u015fiyi ilgilendiriyor. T\u00fcrkiye ise 70 milyon" ele\u015ftirisinde bulunan Ayg\u00fcn, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: <\/p>\n "Bir milyon insan a\u00e7, \u00f6lmek durumunda. 10 milyon insan yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda. 20 milyon yoksulumuz var. 31 milyon insan bu \u00fclkede yok zaten. Geri kalan da \u015f\u00f6yle b\u00f6yle ya\u015f\u0131yor. Say\u0131n Ba\u015fbakan \u00e7\u0131k\u0131yor borsa y\u00fckseliyor diyor. Bana ne karde\u015fim borsan\u0131n y\u00fckselmesinden! T\u00fcrkiye'de sadece 3 milyon insan ya\u015f\u0131yor. Bunlardan bir tanesi de benim. Ancak mutlu muyum hay\u0131r! Neden \u00e7\u00fcnk\u00fc tek ba\u015f\u0131na olmuyor." <\/p>\n Ba\u015fbakan Erdo\u011fan'\u0131n T\u00fcrkiye'nin toplam bor\u00e7 stokunu Gayri Safi Milli Has\u0131la'ya (GSMH) oranlayarak ‘borcumuz d\u00fc\u015f\u00fcyor' \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131na da tepki g\u00f6steren Ayg\u00fcn, dolar\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferinin \u00e7ok alt\u0131nda olmas\u0131ndan dolay\u0131 bunun ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. TL'nin dolara b\u00f6l\u00fcnerek bu oranlaman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msatan Ayg\u00fcn, "\u0130nsanlara sahte bir cennet sunmak istiyorlar" dedi. <\/p>\n MORTGAGE S\u0130STEM\u0130 <\/strong> <\/p>\n 1- Konut finansman\u0131 nedir? <\/strong> <\/p>\n Tasar\u0131n\u0131n 12. maddesinde \u015f\u00f6yle yan\u0131t verilmi\u015f: ''Konut edinmeleri amac\u0131yla t\u00fcketicilere kredi kulland\u0131r\u0131lmas\u0131, konutlar\u0131n finansal kiralama yoluyla t\u00fcketicilere kiralanmas\u0131, sahip oldu\u011fu konutlar\u0131n teminat\u0131 alt\u0131nda t\u00fcketicilere kredi kulland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu kapsamda kredilerin yeniden finansman\u0131 amac\u0131yla kulland\u0131r\u0131lan krediler de konut finansman\u0131 kapsam\u0131ndad\u0131r.'' Ancak bu sistem \u00f6zellikle stratejik semtlerdeki konutlar\u0131n yabanc\u0131lara sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 endi\u015fesi tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n 2- Mevcut konut kredisi sistemi nas\u0131l i\u015fliyor? <\/strong> <\/p>\n Bankalar alaca\u011f\u0131 evin tapusunu teminat olarak ipotek alt\u0131na al\u0131p 20 y\u0131la kadar, y\u00fczde 1.20'ye kadar inen sabit faizlerle YTL veya d\u00f6vize endeksli konut kredisi veriyor. Bu \u015fartlarda, 100 bin YTL'lik kredinin ayl\u0131k \u00f6demesi 1.325 YTL Avro cinsinden y\u00fczde 0.67 faiz oran\u0131 ile 864 Avro 1.468 YTL'ye geliyor. Dolar cinsinden 0.72 faiz oran\u0131 ile 900 dolard\u0131r. Cazip gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama b\u00fcy\u00fck riskler ta\u015f\u0131maktad\u0131r. <\/p>\n 3- YTL ile mi yoksa d\u00f6viz ile mi bor\u00e7lanmak avantajl\u0131? <\/strong> <\/p>\n YTL daha ucuz, ama enflasyondan dolay\u0131 art\u0131\u015f riski var. D\u00f6vize endeksli olanlar ise daha pahal\u0131, ama t\u00fcketici kur riskini al\u0131yor. Bir kriz an\u0131nda ayl\u0131k \u00f6demeniz YTL baz\u0131nda artabilir. Ancak art\u0131k bankalar zor d\u00f6nemlerde t\u00fcketicinin faizini kendi istekleriyle y\u00fckseltemiyorlar. T\u00fcketiciyi Koruma Kanunu'na g\u00f6re kredi imzaland\u0131\u011f\u0131 andaki \u00f6deme plan\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 mutabakat olmadan de\u011fi\u015ftirilemez. Ne var ki bir kriz ortam\u0131nda sistem tamamen \u00e7\u00f6kme tehlikesi alt\u0131ndad\u0131r. <\/p>\n 4- Yeni konut finansman\u0131 sisteminde, mevcut sisteme g\u00f6re ne de\u011fi\u015fiklikler olacak? <\/strong> <\/p>\n \u00d6nceki metinlere g\u00f6re tasar\u0131dan ipotek kelimesi \u00e7\u0131kar\u0131larak in\u015fa halindeki konutlar da kredi kulland\u0131r\u0131lmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nd\u0131. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcketiciye de\u011fi\u015fken faizle bor\u00e7lanma imk\u00e2n\u0131 da getirildi. \u00d6nceki tasar\u0131lara g\u00f6re, 100 bin YTL'ye kadar kullan\u0131lacak kredilerin faizleri vergi matrah\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fclebilecekti. Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 itiraz etti\u011fi i\u00e7in bu tasar\u0131dan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Hazine garantisi de tasar\u0131dan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. <\/p>\n 5- De\u011fi\u015fken faizle \u00f6deme imk\u00e2n\u0131 getirilmesinin t\u00fcketiciye faydas\u0131 ne? <\/strong> <\/p>\n T\u00fcrkiye ortam\u0131nda faizlerin d\u00fc\u015fece\u011fini bekliyorsan\u0131z, de\u011fi\u015fken faizli bir kredi anla\u015fmas\u0131 yaparsan\u0131z, faizler d\u00fc\u015f\u00fcnce sizin de \u00f6demeleriniz d\u00fc\u015fer. Buna kar\u015f\u0131n de\u011fi\u015fken faizde faizler de y\u00fckselirse bundan t\u00fcketici zarar g\u00f6recektir. T\u00fcrk t\u00fcketicisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ihtimalle sabit faizli isteyecek. Faiz riskini t\u00fcketiciye y\u00fckledikleri i\u00e7in de\u011fi\u015fken faizli kredide bankalar t\u00fcketiciye daha d\u00fc\u015f\u00fck faiz sunabilir. Faizler, \u00f6rne\u011fin y\u00fczde 1.10 seviyesine inse, ayl\u0131k \u00f6deme miktar\u0131 1.325 YTL'den 1.233 YTL'ye iniyor, t\u00fcketiciye ayda 92 YTL'lik bir avantaj sa\u011fl\u0131yor. Ama bundan dar ve orta gelirli kesimlerin yararlanma \u015fans\u0131 \u00e7ok zay\u0131f g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <\/p>\n 6- Mevcut sistemdeki gibi faizlerin d\u00fc\u015fmesi durumunda t\u00fcketici istedi\u011fi anda kredisini kapatabilecek mi? <\/strong> <\/p>\n Sabit faizli krediyi kapatmak isterseniz, bankalar kalan borcunuz \u00fczerinden y\u00fczde 2'ye kadar bir kesinti yapabilecek. Yeni yasaya g\u00f6re de\u011fi\u015fken faizde banka ile t\u00fcketici bir azami oran belirleyecek. <\/p>\n 7- \u0130n\u015fa halindeki konutlar sisteme nas\u0131l eklenecek? <\/strong> <\/p>\n Sadece yap\u0131 kullanma iznine (yani bitmi\u015f konutlara) sahip olanlara bu imk\u00e2n\u0131 sa\u011flasan\u0131z, T\u00fcrkiye'deki mevcut konutlar\u0131n y\u00fczde 70'inin bu belgesi yok, dolay\u0131s\u0131yla olanlar\u0131n fiyat\u0131 \u00e7ok y\u00fckselecek. Bankalar ve bu i\u015fi finanse etmek isteyenler o y\u00fczden in\u015fa halindeki konutlar\u0131 da sisteme katmak istedi. Bunlar sisteme al\u0131nmakla birlikte uygulaman\u0131n nas\u0131l olaca\u011f\u0131 hen\u00fcz kesinle\u015fmedi. Yasan\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131ndan ve ikincil mevzuat\u0131n olu\u015fmas\u0131ndan sonra bu konular kesinlik kazanacak. Belki de in\u015fa halindekiler ilk etapta bu ikincil piyasada sunulamayacak. <\/p>\n 8- Yeni sistemin t\u00fcketiciye finansman sa\u011flayan kurulu\u015flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan getirdi\u011fi yenilikler neler?<\/strong> <\/p>\n T\u00fcketiciden al\u0131nan ipotek gibi teminatlar bir havuza konacak. Bu havuz banka veya finansman kurulu\u015fundan ayr\u0131lacak ve etkilenmeyecek. Bunlar ikincil piyasada al\u0131n\u0131p sat\u0131lacak. \u0130kincil piyasada ipotek finansman kurulu\u015flar\u0131 kuruluyor. Bankalar t\u00fcketiciye ipotek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda verdikleri kredileri bu kurulu\u015flara satarak daha farkl\u0131 ve geni\u015f finansman imk\u00e2nlar\u0131na kavu\u015facak. Standardizasyon ve denetim sa\u011flanacak. Ama risk de artacak! <\/p>\n 9- Bu sistemin riski ne? <\/strong> <\/p>\n \u0130stikrar bozuldu\u011fu anda, bilan\u00e7odaki dengeler bu \u015fekilde devam etti\u011fi s\u00fcrece, b\u00fct\u00fcn sistemin \u00e7\u00f6kme ihtimali var. Burada bankalar t\u00fcketiciye YTL a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak 10-20 y\u0131l gibi uzun vadeli krediler veriyorlar. Buna kar\u015f\u0131n bankalar kendileri t\u00fcketicilere bu kredileri verebilmek i\u00e7in \u00e7ok daha k\u0131sa vadeli ve b\u00fcy\u00fck oranda d\u00f6vizle bor\u00e7lan\u0131yorlar. \u015eayet ekonomideki istikrar bozulur, d\u00f6viz fiyatlar\u0131 y\u00fckselir, faizler artarsa, bankalar bu durumda \u00e7ok ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya u\u011frayacak ama altta kalan yine vatanda\u015f olacak. <\/p>\n 10- Bunun t\u00fcketiciye yans\u0131mas\u0131 olur mu? <\/strong> <\/p>\n Kredi ald\u0131n\u0131zsa, banka batt\u0131ysa, T\u00fcketici Kanunu kapsam\u0131nda erken kapat veya borcunu ver veya faizi y\u00fckselt gibi bir bask\u0131 yapamazlar. Taksitlerini birka\u00e7 ay \u00f6demeyenler i\u00e7in hemen icra takibi ba\u015flat\u0131lmayacak. \u00d6nce sigorta devreye girecek. Sigorta \u00f6denmeyen taksitleri \u00f6deyecek. Bor\u00e7lu da normal d\u00f6neme ge\u00e7tikten sonra sigortaya borcunu \u00f6deyecek. Bor\u00e7lar\u0131 \u00f6dememek s\u00fcreklilik arz ederse o zaman evinize el konulacak. <\/p>\n D\u00d6V\u0130Z MESELES\u0130<\/strong> <\/p>\n 1- D\u00f6viz kurunu ne belirler? <\/strong> <\/p>\n D\u00f6vizin fiyat\u0131 da, di\u011fer fiyatlarlar gibi arz ve talep taraf\u0131ndan belirlenir. D\u00f6vize talep fazlaysa, d\u00f6vizin fiyat\u0131 artar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ellerinde dolar olanlar onu sat\u0131p YTL almak isterse, bu kez YTL'nin fiyat\u0131 artar; yani kurlar d\u00fc\u015fer. Tabii bu kural ka\u011f\u0131t \u00fczerinde ge\u00e7erlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131 asl\u0131nda Siyonist sermaye tekelleri belirlemektedir. <\/p>\n 2- D\u00f6viz sat\u0131n almak veya satmak isteyenler kimler? <\/strong> <\/p>\n \u00d6ncelikle d\u0131\u015f ticaret yapanlar. \u0130hracat\u00e7\u0131, yurtd\u0131\u015f\u0131na satt\u0131\u011f\u0131 mal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vizi satarak YTL almak, harcamalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ister. \u0130thalat\u00e7\u0131 ise d\u0131\u015far\u0131dan ald\u0131\u011f\u0131 mal\u0131n paras\u0131n\u0131 \u00f6demek i\u00e7in d\u00f6viz sat\u0131n almak ister. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda yat\u0131r\u0131m amac\u0131yla d\u00f6viz talep eden veya arz eden de olur. <\/p>\n 3- Yat\u0131r\u0131m i\u00e7in niye d\u00f6viz talebi veya arz\u0131 oluyor? <\/strong> <\/p>\n Normal \u015fartlarda de\u011fil. Ama son 30 y\u0131lda y\u00fcksek ve belirsiz enflasyon, T\u00fcrk liras\u0131n\u0131 iyi para olmaktan \u00e7\u0131kard\u0131. TL de\u011fer saklamak ve hesap yapmak i\u00e7in kullan\u0131lamaz oldu. Hatta ta\u015f\u0131t, gayrimenkul gibi b\u00fcy\u00fck mebla\u011fl\u0131 al\u0131\u015fveri\u015flerde m\u00fcbadele arac\u0131 olma i\u015flevini bile kaybetti. \u00dccretler, kiralar, fiyatlar, hesaplar d\u00f6vizle yap\u0131l\u0131r oldu. Ayn\u0131 sebeple tasarruflar da TL olarak de\u011fil, d\u00f6viz olarak tutulmaya ba\u015fland\u0131. Buna "para ikamesi" ad\u0131 veriliyor. Sermaye hareketleri serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan beri (A\u011fustos 1989), baz\u0131 yerli yat\u0131r\u0131mc\u0131lar birikimlerini yabanc\u0131 \u00fclkelerdeki varl\u0131klarda de\u011ferlendirmeyi tercih ediyor. New York Borsas\u0131'ndan hisse senedi, ABD'den tahvil almak daha cazip geliyor. Bu yat\u0131r\u0131mc\u0131lar da d\u00f6viz sat\u0131n al\u0131yor. Bu arada baz\u0131 yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar da \u0130MKB'den hisse senedi almak veya T\u00fcrk tahvillerine yat\u0131r\u0131m yapmak istiyor; onlar da d\u00f6vizlerini satarak YTL al\u0131yor. <\/p>\n 4- Yerlileri anlad\u0131k; bu yabanc\u0131lara ne oluyor da T\u00fcrkiye'deki varl\u0131klara yat\u0131r\u0131m yap\u0131yorlar? <\/strong> <\/p>\n 1995-2000 aras\u0131ndaki be\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde "d\u00f6vizi sat-ka\u011f\u0131da yat" yat\u0131r\u0131m stratejisinin; yani dolar satarak TL almak, TL ile Hazine ka\u011f\u0131tlar\u0131na yat\u0131r\u0131m yapmak ve vadesi gelince de anapara art\u0131 faiz kazanc\u0131n\u0131 yeniden dolara \u00e7evirmek suretiyle i\u015flem yapman\u0131n dolar baz\u0131nda getirisi ortalama %28 oldu. Halbuki ayn\u0131 d\u00f6nemde ABD'de dolar faizleri sadece %5'ti. O d\u00f6nemde bu y\u00f6ntemle sadece Hazine'nin \u00f6dedi\u011fi faiz 88 milyar dolard\u0131r. Bu d\u00f6nem T\u00fcrkiye'de "s\u0131cak para"n\u0131n saadet y\u0131llar\u0131yd\u0131. "3 Kas\u0131m se\u00e7imlerinden sonra siyasal ve ekonomik istikrar sa\u011fland\u0131. S\u0131k\u0131 para politikas\u0131 izlendi. Maliye politikas\u0131 da buna uyarak disiplin alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Kamu ciddi fazlalar vermeye ba\u015flad\u0131. Dalgal\u0131 kur rejimine de ge\u00e7ilince yeni bir yap\u0131 olu\u015ftu" deniyorsa da bunlar sadece rakam cambazl\u0131klar\u0131d\u0131r. S\u0131cak paran\u0131n \u00fclkeyi terk etmesi durumunda her \u015fey alt \u00fcst olabilir. <\/p>\n 5- D\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131k veriyor. \u0130hracat az, ithalat fazla. D\u00f6viz talebinin, arzdan \u00e7ok olmas\u0131 gerekmez mi? <\/strong> <\/p>\n Eskiden d\u00f6viz arz\u0131 ile talebi \u00fczerinde en etkili olan d\u0131\u015f ticaretti, do\u011fru. Ama art\u0131k sermaye hareketlerinin belirleyicili\u011fi \u00e7ok daha fazla. Cari hesap 2003'ten bu y\u0131l\u0131n Haz\u0130ran\u0131na kadar 40 milyar dolar a\u00e7\u0131k verdi\u011fi halde, ayn\u0131 d\u00f6nemde rezerv hesab\u0131 18 milyar dolar fazla verdi. Yani talep kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi talebin yar\u0131s\u0131 kadar da arz fazlas\u0131 olu\u015ftu. 2003 ba\u015f\u0131nda \u00fclkenin d\u00f6viz rezervleri, 10 milyar\u0131 bankalara ait olmak \u00fczere, 38 milyar dolard\u0131. Bug\u00fcn, 15'i bankalara ait olmak \u00fczere 56 milyar dolar. Yani arz-talepte sorun yok; T\u00fcrkiye'ye d\u00f6viz ya\u011f\u0131yor. Kur da bu y\u00fczden artm\u0131yor. Ama s\u0131cak paran\u0131n ka\u00e7mas\u0131 ve cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n daha da artmas\u0131 durumunda b\u00fcy\u00fck krizler \u00e7\u0131kabilir. <\/p>\n 6- Bu yine s\u0131cak para de\u011fil mi? T\u00fcrkiye'de 40 milyar dolar s\u0131cak para var. Ayn\u0131 risk bug\u00fcn de yok mu? <\/strong> <\/p>\n Dalgal\u0131 kurda Merkez Bankas\u0131'n\u0131n kur taahh\u00fcd\u00fc ve hedefi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00f6vize h\u00fccum olmas\u0131 durumunda satma mecburiyeti yok. Ge\u00e7mi\u015ften farkl\u0131 olarak d\u00f6vize h\u00fccum ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anda sat\u0131c\u0131 da olmay\u0131nca, kurlar h\u0131zla y\u00fckseliyor. Bu ise d\u00f6vizi al\u0131p \u00e7\u0131kmak isteyen yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131 etki yap\u0131yor. Adam \u00f6nce elindeki YTL varl\u0131klar\u0131 satarken zarar yazacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc o satarken herkes satmak isteyecek. Ard\u0131ndan bir de pahal\u0131 d\u00f6viz al\u0131rken zarar yazacak. Ancak \u00e7ok ciddi bir kriz olursa bu zarar\u0131 g\u00f6ze al\u0131r. Yani "s\u0131cak para varsa da, art\u0131k riski kendisi ta\u015f\u0131yor" iddias\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131cak para yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretim i\u00e7in de\u011fil, para s\u0131rt\u0131ndan para kazanmak i\u00e7in gelmi\u015ftir. <\/p>\n 7- Bunun suni oldu\u011fu, y\u00fcksek faiz bask\u0131s\u0131yla YTL'nin a\u015f\u0131r\u0131 de\u011ferlenmesinden kaynakland\u0131\u011f\u0131 do\u011fru de\u011fil mi?<\/strong> <\/p>\n TCMB 2005 y\u0131l\u0131nda 27 Ocak, 9 Mart, 3 Haziran ve 22 Temmuz'da dolara d\u00f6rt kez m\u00fcdahale etti. G\u00fcnl\u00fck ihalelerle birlikte 13 milyar dolar sat\u0131n ald\u0131. 2003'ten beri \u00fc\u00e7 y\u0131lda ald\u0131\u011f\u0131 miktar ise 20 milyar dolar. Dolar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck tutmak istese, b\u00f6yle yapmazd\u0131. Faiz-kur ili\u015fkisine gelince, durum san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar basit de\u011fil. Normalde T\u00fcrkiye'de faizler d\u00fc\u015f\u00fcnce getirileri cazip bulmayan s\u0131cak paran\u0131n d\u00f6vize d\u00f6nerek d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131, yani dolar\u0131n de\u011fer kazanmas\u0131 beklenir. Halbuki T\u00fcrkiye'de b\u00f6yle olmuyor. Son iki y\u0131lda TCMB gecelik faizleri 13 kez indirdi. Faiz indik\u00e7e kur da d\u00fc\u015ft\u00fc. Zira, faizler indirildik\u00e7e bu, ekonominin iyiye gitti\u011fi i\u015fareti olarak alg\u0131land\u0131. B\u00f6ylece liraya talep artt\u0131; ge\u00e7mi\u015fte birikimlerini dolar olarak tutan yerli yat\u0131r\u0131mc\u0131 d\u00f6vizden TL'ye d\u00f6nd\u00fc. Yabanc\u0131 sermaye de T\u00fcrkiye'yi yat\u0131r\u0131m yap\u0131labilir bir yer olarak de\u011ferlendirdi ve bu y\u00fczden ilave d\u00f6viz giri\u015fi oldu tespitleri ger\u00e7ekleri yans\u0131tm\u0131yor. Bu kadar yat\u0131r\u0131m yap\u0131ld\u0131 da i\u015fsizlik niye art\u0131yor, niye istihdam sa\u011flanam\u0131yor? <\/p>\n 8- Bu yeni yap\u0131, kurlar\u0131n suni olarak bast\u0131r\u0131lmas\u0131yla olu\u015fmuyor mu?<\/strong> <\/p>\n Sistem defalarca denemeden ge\u00e7ti, merak etmeyin. Dolar bu zaman zarf\u0131nda uslu uslu oturup durmad\u0131 ki. Me\u015fhur ve me\u015f'um \u015eubat 2001 krizinden beri dolar tam 11 kere f\u0131rlama te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulundu. \u0130syan edip eski g\u00fcnlere d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131; ama nafile… Ekim 2001'de yabanc\u0131lar birden TL'leri sat\u0131p dolara h\u00fccum etti. Ayl\u0131k art\u0131\u015f %9 oldu. May\u0131s-Temmuz 2002 d\u00f6neminde Ecevit'in d\u00fc\u015f\u00fcp kaburgas\u0131n\u0131 k\u0131rmas\u0131yla ba\u015flayan siyasal belirsizlik ortam\u0131 dolara ikinci \u00e7\u0131k\u0131\u015f f\u0131rsat\u0131n\u0131 verdi. \u00dc\u00e7 ayda %26 prim yapan dolar umutland\u0131ysa da, o seviyelerde tutunamad\u0131. Aral\u0131k 2002 ve Mart 2003'te, Irak Sava\u015f\u0131 sebebiyle yine hareketlilik ya\u015fand\u0131. 25 Mart'ta dolar 1.750.000 TL ile son d\u00f6nemin zirvesine ula\u015ft\u0131; 7 Temmuz'da 1.390.000 TL'ye d\u00fc\u015ft\u00fc. Temmuz ve A\u011fustos 2004 d\u00f6neminde \u0130MF ile yeni stand-by imzalanmayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin s\u00f6ylentiler kuru yukar\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131. Ama bu sefer dalgan\u0131n boyu sadece %6 oldu. Ekim 2003'te \u0130mam-Hatip krizi ciddi bir \u00e7alkant\u0131ya zemin haz\u0131rlad\u0131; bir ayda dolar %11 artt\u0131. Ama 7 Kas\u0131m'da h\u00fck\u00fcmet, TBMM'den ald\u0131\u011f\u0131 Irak'a asker g\u00f6nderme yetkisini kullanmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131nca, bu sefer yine bir ayda %5 gerileme kaydedildi. Eyl\u00fcl 2004'teki zina tart\u0131\u015fmalar\u0131yla da benzer bir dalgalanma oldu. May\u0131s 2004 ve Mart 2005 ise ABD'nin para politikas\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131, dolar faizlerinin y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ece\u011fine ili\u015fkin ciddi beklentilerin do\u011fmas\u0131 dolara yine ivme kazand\u0131rd\u0131. S\u00fcrecin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 5 Nisan-24 May\u0131s 2004 aras\u0131nda kur %20'ye yak\u0131n y\u00fckseldi. 2005 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart\u0131ndaki art\u0131\u015f da %10'u a\u015ft\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde enflasyonun sadece %0,26 oldu\u011funu hat\u0131rlarsak, durumun ciddiyeti anla\u015f\u0131l\u0131r. K\u0131sacas\u0131 kur rejimi defalarca s\u0131nand\u0131. Olu\u015fan fiyatlar suni olmu\u015f olsayd\u0131, bu, sars\u0131nt\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Ge\u00e7mi\u015fteki zay\u0131f ekonomik yap\u0131da bundan \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck sebeplerle b\u00fcy\u00fck krizler ya\u015fand\u0131. G\u00f6r\u00fcnen ekonomi kaygan zeminde, ama ger\u00e7ek ve Milli ekonomi sa\u011flam kontrolde…" deniyor. Ama AKP iktidar\u0131 Milli Cephede mi, Kirli Cephede mi? Sorusunun cevab\u0131 verilmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc AKP kaygan zeminde patinaj yap\u0131yor. Arabay\u0131 geri kayd\u0131rmas\u0131 da her an bekleniyor. <\/p>\n 9- Peki bu daha ne kadar s\u00fcrer? <\/strong> <\/p>\n Bu beklenen bir geli\u015fme. AB \u00fcyelik s\u00fcrecinde di\u011fer \u00fclkelerde de benzer geli\u015fmeler ya\u015fand\u0131. S\u00fcre\u00e7te ciddi bir aksama olmaz, b\u00fcy\u00fck bir d\u0131\u015fsal \u015fok gelmez ve en \u00f6nemlisi ekonomi politikalar\u0131 istikrarl\u0131 bir bi\u00e7imde devam ederse, YTL'nin de\u011fer kazanmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrece\u011fi a\u00e7\u0131k. \u00dclkeye yabanc\u0131 sermaye giri\u015fi art\u0131yor; b\u00fct\u00e7e d\u00fczeliyor. Bor\u00e7 stokunun milli gelire oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor. Tabii bu s\u00f6ylediklerim orta ve uzun vadede ge\u00e7erli. Yoksa yar\u0131n kurlar\u0131n ne olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin tahmin yapmak ancak m\u00fcneccimlik olur. Yani ani krizler her \u015feyi alt \u00fcst edebilir ve maalesef gidi\u015fat bu y\u00f6ndedir. <\/p>\n 10- Sonu\u00e7 olarak, dolar ne olacak? <\/strong> <\/p>\n Dolar\u0131 bilmem ama YTL iyi olacak. H\u00e2l\u00e2 55 milyar dolar d\u00f6viz mevduat\u0131 var bankalarda. Kamunun i\u00e7 borcunun 21 milyar dolarl\u0131k k\u0131sm\u0131 d\u00f6viz. Hazinenin 31 milyar dolar avrotahvil (eurobond) stokunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da yine yurti\u00e7indeki yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ait oldu\u011funu biliyoruz. Yani milli gelirimizin \u00fc\u00e7te birine yak\u0131n bir de\u011feri d\u00f6viz olarak saklamaya devam ediyoruz. Hem de Mart 2003-Temmuz 2005 aras\u0131ndaki iki bu\u00e7uk y\u0131lda dolar\u0131n reel olarak %32 de\u011fer kaybetmesine ra\u011fmen! As\u0131l soru \u015fu: Dolar sevdas\u0131ndan ve "Abi dolar ne olacak?" diye sormaktan ne zaman vazge\u00e7ece\u011fiz?" diye soruluyor Ama Amerika'n\u0131n da dolar\u0131n da sahte saltanat\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe ge\u00e7ti\u011fi ustal\u0131kla gizleniyor. Ve tabii: T\u00fcrk paras\u0131 bu kadar k\u0131ymetli de, niye milli gelirimizin \u00fc\u00e7te biri hala d\u00f6viz ve \u00f6zellikle dolar olarak saklan\u0131yor? Sorusu dikkatlerden ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131yor. <\/p>\n Hangi T\u00fcrk Liras\u0131?<\/strong> <\/p>\n Bug\u00fcn de\u011fil dolar\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc T\u00fcrk Liras\u0131'ndan daha az de\u011fer kaybetti. Bu nedenle dolar\u0131n de\u011fi\u015fim de\u011feri T\u00fcrk Liras\u0131'na g\u00f6re y\u00fckselmesi gerekiyor. \u00d6rne\u011fin 2002 y\u0131l\u0131nda 1650 lirayd\u0131. O y\u0131ldan 2005 y\u0131l\u0131na kadar ABD'de fiyatlar y\u00fczde 15 T\u00fcrkiye'de y\u00fczde 45 artt\u0131. Bu nedenle dolar\u0131n de\u011ferinin 2002'den 2005'e y\u00fckselmesi de\u011fi\u015fim de\u011ferine de yans\u0131mas\u0131 gerekirdi. \u00d6rne\u011fin bir dolar\u0131n en az 2000 lira olmas\u0131 gerekirdi. \u00d6yle olaca\u011f\u0131na dolar\u0131n de\u011feri 2002'dekinden de \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck 1350 lira dolay\u0131nda. Yani T\u00fcrk Liras\u0131'n\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc dolar\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re daha \u00e7ok d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc halde, kambiyo de\u011ferinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f yerine y\u00fckseli\u015f oldu. Bu \u00e7ok \u00f6nemli olguyu biraz daha de\u015felim. 2002 y\u0131l\u0131ndan bu yana dolar\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc sadece y\u00fczde 15 azal\u0131rken T\u00fcrk Liras\u0131'n\u0131n de\u011feri y\u00fczde 45 d\u00fc\u015ft\u00fc, ama piyasada dolar almak i\u00e7in daha az T\u00fcrk liras\u0131 \u00f6deniyor. Bu nas\u0131l oluyor? T\u00fcrkiye'de faizler d\u00fcnyadaki en y\u00fcksek d\u00fczeylerden birisi. Bu nedenle para t\u00fcccarlar\u0131 T\u00fcrkiye'ye d\u0131\u015f ticaret ya da yat\u0131r\u0131m niyetiyle de\u011fil, paradan para kazanmak i\u00e7in h\u0131zla \u00e7o\u011falan tempoda para ak\u0131t\u0131yorlar. \u0130ktisad\u0131n en basit kural\u0131 bir mal\u0131n arz\u0131 yani s\u00fcr\u00fcm\u00fc artt\u0131\u011f\u0131nda o mal\u0131n fiyat\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yler. B\u00f6yle olunca T\u00fcrkiye'deki y\u00fcksek faizden ya da borsa rant\u0131ndan yararlanmak i\u00e7in gelen dolar ve di\u011fer d\u00f6viz bedellerinin de\u011fi\u015fim de\u011feri d\u00fc\u015fer. Yani T\u00fcrk paras\u0131n\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc y\u00fckselmedi\u011fi halde d\u00f6vizle al\u0131nan ithal mallar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015fer. Do\u011fal ki T\u00fcrkiye'de \u00fcretilen mallar\u0131n fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015fmedi\u011finden yerli \u00fcretim ithal mallar\u0131yla yar\u0131\u015famaz. T\u00fcrk sanayi ve tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri yeterli derecede ihracat pazar\u0131 elde etmek \u015furada dursun kendi i\u00e7 pazarlar\u0131n\u0131 bile yitirmek zorunda kal\u0131r. \u00dclkemizin ba\u015f\u0131ndaki afet budur. \u00dcstelik ekonomimiz \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc halde bir de b\u00fcy\u00fcyor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bir \u00f6nemli nokta da \u015fudur. \u015eimdi T\u00fcrk paras\u0131n\u0131n iki de\u011feri olu\u015fmu\u015ftur. Birisi sat\u0131n alma de\u011feri ve \u00f6teki de kambiyo de\u011feridir. Bir kavram ya da mal T\u00fcrk Liras\u0131 ile ifade edildi\u011fi zaman bunun "hangi T\u00fcrk Liras\u0131?" oldu\u011fu belirtilmelidir. Yani a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak para ak\u0131m\u0131yla \u015fi\u015firilen de\u011ferli T\u00fcrk Liras\u0131 m\u0131? Yoksa fiyat endekslerine g\u00f6re g\u00fcnden g\u00fcne sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc kaybolmu\u015f Ger\u00e7ek De\u011feriyle T\u00fcrk Liras\u0131 m\u0131? E\u011fer d\u00fcnya paralar\u0131na g\u00f6re, sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re, T\u00fcrk Liras\u0131 hesab\u0131na g\u00f6re hesaplan\u0131rsa di\u011fer hatalara bakmadan milli gelir son \u00fc\u00e7 y\u0131lda y\u00fczde 22 b\u00fcy\u00fcd\u00fc deniyor. Ama dolar cinsinden bak\u0131l\u0131nca birey ba\u015f\u0131na gelir 2600 dolardan 5000 dolar b\u00fcy\u00fcd\u00fc yani y\u00fczde y\u00fcze yak\u0131n b\u00fcy\u00fcd\u00fc deniyor. \u015eimdi sormak gerekiyor: Acaba milli gelir son \u00fc\u00e7 y\u0131lda y\u00fczde 22'mi b\u00fcy\u00fcd\u00fc, yoksa y\u00fczde 100'm\u00fc? Aradaki fark sanki dolarla b\u00fcy\u00fcmenin h\u0131zl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmesi dolar T\u00fcrk Liras\u0131'na g\u00f6re daha az sat\u0131n alma de\u011feri yitirdi\u011fi halde \u00fclkeye \u00e7ok d\u00f6viz girmesinden de\u011fi\u015fim de\u011ferinin d\u00fc\u015fmesinden geliyor. Bir ba\u015fka hesap yapal\u0131m diyelim ki 2002'de dolar\u0131n sat\u0131n alma de\u011feri 100 olsun son \u00fc\u00e7 y\u0131lda ABD'deki fiyat art\u0131\u015flar\u0131 toplam\u0131 y\u00fczde 15, dolar\u0131n sat\u0131n alma de\u011feri 100'den 85'e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayn\u0131 s\u00fcrede, son \u00fc\u00e7 y\u0131lda T\u00fcrk paras\u0131n\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc (Devletin resmi fiyat endekslerine g\u00f6re) y\u00fczde 45 oran\u0131nda d\u00fc\u015ft\u00fc. Sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc 100 liradan 55 liraya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1990'dan sonra h\u0131zlanan s\u0131cak para ak\u0131mlar\u0131 olmasayd\u0131. Dolar\u0131n de\u011feri 15\/ 45x 100= y\u00fczde 28 oran\u0131nda T\u00fcrk Liras\u0131'ndan \u00fcst\u00fcn olacakt\u0131. Oysa ekonomiye olumlu katk\u0131s\u0131 olmayan s\u0131cak para ak\u0131m\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u015fimdi dolar 2002'deki de\u011ferinden y\u00fczde 20 daha de\u011fersizdir. S\u0131cak para hareketleri y\u00fcz\u00fcnden b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bizim gibi \u00fclkelerde bu gibi \u00e7arp\u0131kl\u0131klar olmaktad\u0131r. Bu nedenle asl\u0131nda \u00fcretim bu oranda satmad\u0131\u011f\u0131 halde y\u00fcksek oranl\u0131 b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 hesaplanmaktad\u0131r. Sat\u0131n alma de\u011feriyle, kambiyo (d\u0131\u015f de\u011fi\u015fim) de\u011ferleri aras\u0131ndaki bu farklar giderilmeden yap\u0131lan her hesap yanl\u0131\u015ft\u0131r.[1]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n
\n