Sultan Vahdettin\u2019in, Kuvay-\u0131 Milliye\u2019yi destekleyen Hatt-\u0131 H\u00fcmayun\u2019u ve Mustafa Kemal\u2019in tarihi itiraflar\u0131:<\/strong><\/p> Mustafa Kemal Pa\u015fa, Yaveri oldu\u011fu Padi\u015fah\u2019\u0131n (Sultan Vahdettin Han\u2019\u0131n) huzuruna \u00e7\u0131k\u0131p: \u201cSadrazam Damat Ferit Pa\u015fa\u2019n\u0131n liyakatsizli\u011fi ve gev\u015fekli\u011fi nedeniyle, kurtulu\u015f hamlelerini engelledi\u011fini ve bu nedenle g\u00f6revine son verilmesi gerekti\u011fini\u201d<\/em> s\u00f6yl\u00fcyor ve Sultan Vahdettin, Onun bu teklifini kabul ediyor ve eni\u015ftesini azlediyordu. Yani; Sultan Vahdettin\u2019le Mustafa Kemal aras\u0131nda b\u00f6ylesine yak\u0131n bir g\u00fcven ili\u015fkisi kurulmu\u015f bulunuyordu. Bu nedenle Sultan Vahdettin, \u201cSakarya\u2019n\u0131n do\u011fusundaki b\u00fct\u00fcn vatan sath\u0131nda; Vali, Kaymakam ve Komutan gibi asker ve sivil t\u00fcm g\u00f6revlileri, tayin ve terfi ettirmek ve g\u00f6revine son vermek gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc yetkilerle,\u201d<\/em> Mustafa Kemal\u2019i Anadolu\u2019ya g\u00f6nderiyordu. Ve zaten Mustafa Kemal, Havza\u2019dan; Padi\u015fah\u2019a, Sadrazam\u2019a, \u0130\u00e7i\u015fleri, D\u0131\u015fi\u015fleri ve Milli Savunma (Harbiye Naz\u0131rl\u0131\u011f\u0131) Bakanlar\u0131na; \u201cVerilen g\u00f6revinin ba\u015f\u0131nda oldu\u011funu\u201d<\/em> bildiren telgraflar \u00e7ekiyordu. Yani, uydurma tarihin ve yalanc\u0131 tarih\u00e7ilerin iddia etti\u011fi gibi; \u201cK\u00f6hne bir vapurla ve ka\u00e7ak olarak!?\u201d<\/em> \u0130stanbul\u2019dan ayr\u0131l\u0131p Samsun\u2019a \u00e7\u0131km\u0131yordu.<\/strong><\/p> Mustafa Kemal 30 Nisan 1919 tarihli, H\u00fck\u00fcmet karar\u0131 ve Sultan Vahdettin onayl\u0131 <\/strong>\u201c9. Ordu K\u0131taat\u0131 M\u00fcfetti\u015fli\u011fi\u201d<\/em><\/strong> gibi askeri ve sivil y\u00f6neticiler \u00fczerinde etkiler ve yetkiler sahibi donan\u0131m\u0131yla Samsun\u2019a yollan\u0131yordu. Bu durum 5 May\u0131s 1919 tarihli <\/strong>Takvim-i Vekayi<\/strong>\u2019de yay\u0131mlan\u0131yordu.<\/strong><\/p> Milli M\u00fccadele’nin, Sivas’ta \u00e7\u0131kan ilk yay\u0131n organ\u0131 “\u0130r\u00e2de-i Milliye” gazetesini; bir grup \u00f6\u011fretim \u00fcyesi elbirli\u011fi etmek suretiyle Latin harflerine \u00e7eviriyor, Buruciye Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan Osmanl\u0131ca orijinaliyle birlikte 2007 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlan\u0131yordu. <\/strong><\/p> 14 Eyl\u00fcl 1919 tarihli n\u00fcshada, \u00e7ok \u00f6nemli bulunan ve uyduruk tarih\u00e7ileri yalanlayan bir telgraf yer al\u0131yordu. \u00c7eken; “3. Ordu M\u00fcfetti\u015fi, Yaver-i Hazret-i \u015eehriyarileri Mustafa Kemal”,<\/em> \u00e7ekilen ki\u015fi “Zat-\u0131 \u015eahane” yani Sultan Vahdettin, \u00e7ekildi\u011fi yer ise Havza oluyordu. Tarih 14 Haziran 1919\u2019u g\u00f6steriyordu. <\/strong><\/p> Bu telgrafta Mustafa Kemal Pa\u015fa, Padi\u015faha son g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini hat\u0131rlat\u0131yor ve \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cHuzurdayken \u0130zmir’in i\u015fgali kar\u015f\u0131s\u0131nda \u2018pek mahzun olan\u2019 kalbinizin \u2018bu nokta-i nec\u00e2ta ait ilhamat\u0131\u2019n\u0131, yani; \u00fclkenin, sizin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde mill\u00ee mukaddes bir kudretle kurtulaca\u011f\u0131na dair verdi\u011finiz ilhamlar\u0131 \u015fu an gibi hat\u0131rl\u0131yorum. Sizin \u2018ilk\u00e2\u2019n\u0131zdan, yani \u015eemseddin Sami’nin \u2018Kamus-i T\u00fcrk\u00ee\u2019sine bak\u0131l\u0131rsa; benim fikrimi \u00e7elmenizden ald\u0131\u011f\u0131m iman\u0131n azmiyle g\u00f6revime devam ediyorum!\u201d<\/em><\/strong><\/p> Ancak; telgraf\u0131n bu \u015feklini ba\u015fka kaynaklarda bulabilece\u011finizi san\u0131yorsan\u0131z, aldan\u0131yorsunuz. \u201cNutuk\u201d dahil di\u011fer kaynaklarda; \u201cilk\u00e2\u201d<\/em> kelimesinin \u201cdilhah\u201d<\/em>a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcp hayrete d\u00fc\u015f\u00fcyorsunuz (mesela; \u201cAtat\u00fcrk’\u00fcn B\u00fct\u00fcn Eserleri\u201d, c. 2, s. 375). Me\u011fer, Atat\u00fcrk’\u00fcn kendi s\u00f6zleri de zamanla kitab\u0131na uydurulmu\u015ftu! <\/strong><\/p> Peki, sonradan tamamen unutulacak olan bu “fikir \u00e7elme” hadisesi neyin nesiydi? Ona dair de baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 bulabiliyoruz ayn\u0131 telgrafta. Mustafa Kemal Pa\u015fa, Samsun’a \u00e7\u0131kt\u0131ktan bir ay kadar sonra, \u015fu ger\u00e7e\u011fi itiraf ediyordu: <\/strong><\/p> \u201c\u0130stanbul’da iken milletin bu kadar kuvvetli ve az vakitte felaketlerden bu derece m\u00fcteyakk\u0131z [uyanm\u0131\u015f] oldu\u011funu tahayy\u00fcl edemezdim.\u201d <\/em><\/strong><\/p> \u0130lgin\u00e7 de\u011fil mi? Devam ediyor Kemal Pa\u015fa: <\/strong><\/p> \u201cMillet ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 uyan\u0131k olup istiklal-i millet ve devleti ve hukuk-i \u00e2liye-i saltanat ve hilafeti teyid i\u00e7in kavi bir azim ve iman ile m\u00fccehhez bulunuyor.\u201d<\/em><\/strong> Yani; uyanm\u0131\u015f olan millet, milletin ve devletin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile saltanat ve hilafetin y\u00fcce haklar\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in sa\u011flam bir kararl\u0131l\u0131k ve imanla donanm\u0131\u015f durumda oldu\u011funu belirtiyordu. <\/strong><\/p> Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n bu tespitleri; halk\u0131m\u0131z\u0131n, \u00e7o\u011fu din \u00e2limi olan zatlarca kurtulu\u015f m\u00fccadelesine haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. Piyasadaki ink\u0131lap tarihlerinde, o y\u0131llarda milletin yere serilmi\u015f oldu\u011fu ve sonra Atat\u00fcrk’\u00fcn gelip onu diriltti\u011fi anlat\u0131l\u0131yordu. Oysa ger\u00e7ek hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011filmi\u015f. \u00dcstelik bunu bizzat kendisi s\u00f6yl\u00fcyordu. <\/strong><\/p> Mustafa Kemal, Vahdettin\u2019in son Hatt-\u0131 H\u00fcmayun\u2019uyla, b\u00fct\u00fcn milletin azim ve m\u00fccadele g\u00fcc\u00fcn\u00fc uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da beyan ediyordu. Peki, kime kar\u015f\u0131ym\u0131\u015f bu m\u00fccadele? Zaten cevab\u0131n\u0131 telgraf sahibi veriyordu: <\/strong><\/p> \u201cMilletin beka ve varl\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fman olanlara kar\u015f\u0131!\u201d<\/em><\/strong> Yani; Milli M\u00fccadele, \u0130ngilizlere ve \u0130ngilizlere yaltaklanmay\u0131 meslek edinen zay\u0131f karakterlilere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. <\/strong><\/p> \u015eimdi d\u00fc\u015f\u00fcnelim, Sultan Vahdettin\u2019e: <\/strong><\/p> \u201cBeni Anadolu’ya ikna ettiniz\u201d<\/em><\/strong> diyen kim oluyordu? Atat\u00fcrk. <\/strong><\/p> \u201cAnadolu’ya ge\u00e7meden \u00f6nce, milletin bu kadar uyan\u0131k ve m\u00fccadeleye haz\u0131r olaca\u011f\u0131n\u0131 hayal bile edemezdim\u201d<\/em><\/strong> diyen kim oluyordu? Yine Atat\u00fcrk. <\/strong><\/p> \u201cUyanm\u0131\u015f olan milletin, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ate\u015fiyle tutu\u015fmu\u015f oldu\u011funu ve devletin ve milletin haklar\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde oldu\u011funu\u201d<\/em><\/strong> s\u00f6yleyen kim oluyordu? Yine Atat\u00fcrk. <\/strong><\/p> Vahdettin’e, \u201cHatt-\u0131 H\u00fcmayun\u2019unuz milletin m\u00fccadele g\u00fcc\u00fcn\u00fc uyand\u0131rd\u0131\u201d<\/em> diyen de Oydu. \u201c\u0130ngilizlere ve onlar\u0131n destek\u00e7ilerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmek \u00fczere (Sultan Vahdettin\u2019le) anla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131\u201d<\/em> s\u00f6yleyen de Oydu. <\/strong><\/p> \u00dcstelik Sultan Vahdettin, Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019ya \u201cDokuzuncu Ordu K\u0131taat\u0131 M\u00fcfetti\u015fli\u011fi\u201d<\/em> yan\u0131nda; sivil ve asker her yetkilinin Ona itaat etmesini sa\u011flayacak \u201c\u00dcst\u00fcn Yetkili Padi\u015fah Salahiyeti\u201d<\/em> g\u00f6revini de veriyordu. (Bak: Gazi Mustafa Kemal \u2013 S\u00f6ylev (Nutuk) c.1 TDK yay\u0131nlar\u0131 \u2013 Ankara 1966 s. 7)<\/strong><\/p> Peki, Turgut \u00d6zakman neyi savunuyordu: \u201cCan\u0131m, Vahdettin g\u00f6nderdi ama, Atat\u00fcrk’\u00fcn ne i\u00e7in ve hangi hedefle gitti\u011fini bilmiyordu ki. Bilse asla g\u00f6ndermezdi\u201d <\/em>diyordu.<\/strong><\/p> \u015eimdi Havza telgraf\u0131yla g\u00f6r\u00fcyoruz ki; Atat\u00fcrk\u2019\u00fc Samsun\u2019a gitmeye ikna eden de, g\u00f6nderen de, Hatt-\u0131 H\u00fcmayun\u2019uyla halka direni\u015f mesaj\u0131 veren de, \u0130ngilizleri bar\u0131\u015fa ikna etmek ve oyalay\u0131vermek i\u00e7in Mustafa Kemal’le gizlice mutabakat halinde Milli M\u00fccadeleyi destekleyen de Vahdettin’den ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi. \u201cAralar\u0131nda b\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6nceden konu\u015fulmam\u0131\u015f olsa, Mustafa Kemal ne diye anlats\u0131n ki derdini Sultan\u2019a?\u201d<\/em> sorusunun yan\u0131t\u0131, zaten konuyu \u00e7\u00f6z\u00fcyordu.<\/strong><\/p> \u00dcstelik Vahdettin’in; Anadolu halk\u0131na, \u201cYan\u0131n\u0131zday\u0131m!\u201d<\/em> mesaj\u0131n\u0131 veren bir beyannamesi var ki, gazete s\u00fctunlar\u0131nda alk\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. Mustafa Kemal; 28 Eyl\u00fcl 1919 tarihli n\u00fcshada, bu beyannamenin Osmanl\u0131 tarihinde her bak\u0131mdan benzersiz oldu\u011funu<\/em> yaz\u0131yor. \u201cPadi\u015fah\u0131m\u0131z, Anadolu harek\u00e2t\u0131n\u0131n tamam\u0131yla me\u015fru oldu\u011funu ilan ederek; mevcut cereyan\u0131, yani Kuvay-\u0131 Milliye\u2019yi l\u00fctfen te\u015fvik etmekte ve hatta kat\u0131larak kuvvetlendirmektedir.\u201d<\/em> diyordu. Peki daha ne demesi bekleniyordu?[1]<\/a><\/strong><\/p> Evet, Mustafa Kemal\u2019le Sultan Vahdettin, yakinen tan\u0131\u015f\u0131p, birbirine son derece g\u00fcvenmektedir. Ancak bu sevgi ve samimiyeti \u00f6zenle gizleyip, her ikisi \u201cdan\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir d\u00f6v\u00fc\u015f\u201d<\/em> tavr\u0131 sergilemektedir.<\/strong><\/p> Bu nedenle \u0130ngilizler ve i\u015fgal g\u00fc\u00e7leri, Mustafa Kemal\u2019i kendilerine yak\u0131n g\u00f6rmektedir. Onun, Sultan Vahdettin taraf\u0131ndan Samsun\u2019a (Anadolu\u2019ya) g\u00f6nderilmesine bu y\u00fczden kar\u015f\u0131 gelinmemi\u015f ve \u015f\u00fcphe \u00e7ekmemi\u015ftir. Atat\u00fcrk bu sayede, milli m\u00fccadeleyi daha rahat \u00f6rg\u00fctlemi\u015f, hatta \u0130ngilizlerin stratejik ve teknik yard\u0131mlar\u0131n\u0131 bile al\u0131p kullanabilmi\u015ftir. Hatta, Ankara H\u00fck\u00fcmetini resmen ilk tan\u0131yan \u00fclke, \u0130ngiltere\u2019dir. Mustafa Kemal\u2019in bu hilesini ve Milli gayesini sezdiklerinde ise; i\u015f i\u015ften \u00e7oktan ge\u00e7mi\u015ftir. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn as\u0131l niyetini sezenler, hatta bir suikasta yeltenenler ise, komplocu zannedilmi\u015fti.<\/strong><\/p> Sultan Vahdettin\u2019in, \u015eeyh\u00fclislam M. Sabri ile M. Kemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 Konu\u015fmas\u0131<\/strong><\/p> Sultan Vahdettin, Mustafa Kemal\u2019in i\u015fini kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla ve tarihte e\u015fi az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir \u00f6zveri ve asalet tavr\u0131yla, \u0130ngiliz z\u0131rhl\u0131s\u0131yla \u0130stanbul\u2019dan ayr\u0131l\u0131rken; sab\u0131k \u015eeyh\u00fclislam Mustafa Sabri Efendi de onunla berabermi\u015f. O\u011flu \u0130brahim Sabri ve aile efrad\u0131 da birlikteymi\u015fler. T\u00fcrkiye\u2019den ayr\u0131lan baz\u0131 ki\u015filer de onlarla gemideymi\u015f… Bir k\u0131sm\u0131 Pire\u2019de ve Atina\u2019da inmi\u015fler. Mustafa Sabri Efendi, Zeynel Abidin Efendi, Filozof R\u0131za Tevfik, galiba Refik Halid de aileleriyle birlikte gemide imi\u015fler.<\/p> Tabi bu yolculu\u011fa \u00e7\u0131kman\u0131n \u00f6ncesi de vard\u0131r. Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Anadolu\u2019ya g\u00f6nderilece\u011fini \u00f6\u011frenen \u015eeyh\u00fclislam Mustafa Sabri Efendi,<\/strong> Dolmabah\u00e7e Saray\u0131\u2019na gidip, Padi\u015fah Vahdettin\u2019i ziyaret eder. Konu a\u00e7\u0131l\u0131r, s\u00f6z uzar, yemekler yenilir, \u00e7aylar i\u00e7ilir, yats\u0131 namazlar\u0131 k\u0131l\u0131n\u0131r. T\u00fcm bunlar olup biterken, sohbet Anadolu\u2019ya g\u00f6nderilecek ki\u015fi konusunda yo\u011funla\u015f\u0131r. \u015eeyh\u00fclislam Mustafa Sabri Efendi, Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Anadolu\u2019ya g\u00f6nderilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar ve Padi\u015fahla aralar\u0131nda \u015f\u00f6yle bir konu\u015fma yap\u0131l\u0131r.<\/strong> Padi\u015fah Vahdettin \u015funlar\u0131 s\u00f6yler:<\/strong><\/p> \u201c-Efendi hazretleri, vaziyet belli; ben vatan\u0131m\u0131 kurtarmak istiyorum; her ne pahas\u0131na olursa olsun, vatan\u0131m\u0131n kurtulmas\u0131n\u0131 istiyorum. Efendi hazretleri, anla\u015f\u0131l\u0131yor ki siz ise, sadece saltanat\u0131m\u0131n tehlikeye d\u00fc\u015fece\u011finden korkuyorsunuz. Onu korumam\u0131 istiyorsunuz\u2026\u201d<\/em><\/strong> Bunun \u00fczerine \u015eeyh\u00fclislam Mustafa Sabri Efendi:<\/strong><\/p> \u201c-Efendim, benim endi\u015fem, sizin saltanat\u0131n\u0131z i\u00e7in de\u011fildir. Bug\u00fcn saltanat\u0131n\u0131z\u0131n temsil etti\u011fi dinimiz i\u00e7indir. Bendeniz, din elden gider diye korkuyorum. Saltanat giderse, yerine bir saltanat daha bulunur. Fakat din giderse yerine bir din daha gelemez. Benim korktu\u011fum budur. E\u011fer (Anadolu\u2019ya) mutlaka; bir zat, bir asker g\u00f6nderilecekse, (Mustafa Kemal yerine) ba\u015fka birini ara\u015ft\u0131ral\u0131m. Bana da bir s\u00f6z hakk\u0131 tan\u0131y\u0131n. Siz bu dinin Halifesi, ben de \u015eeyh\u00fclislam\u0131y\u0131m. Din cihetinden, sizin kadar ben de mes\u2019ul\u00fcm.\u201d<\/em><\/strong> \u015feklinde fikir beyan etti\u011fini s\u00f6yler ve \u015funu nakleder: \u201cBakt\u0131m ki, Padi\u015fah\u2019\u0131n Mustafa Kemal\u2019e tam bir itimad\u0131 var, ben de \u00fcstelemedim!\u201d<\/em> Sultan Vahdettin bana:<\/strong><\/p> \u201c-Yanl\u0131\u015f anl\u0131yorsunuz, suizan ediyorsunuz, benim Onunla (Mustafa Kemal Pa\u015fa ile) \u00e7ok te\u015frik-i mesaim oldu. Fikrine, zikrine, zek\u00e2s\u0131na g\u00fcveniyorum. Efendim, bu Pa\u015fa orduda bizi anlayan, memleketin dertlerini bilen ve \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan bir insan!.. Ate\u015fin bir zek\u00e2, ate\u015fin bir zek\u00e2!\u201d<\/em><\/strong><\/p> \u201cBakt\u0131m, Padi\u015fah durmadan b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor, \u201cate\u015fin bir zek\u00e2\u2026\u201d deyip duruyor. Anlad\u0131m ki art\u0131k son s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleyip konu\u015fmay\u0131 bitirmek laz\u0131m.\u201d<\/em><\/strong> diyen \u015eeyh\u00fclislam Mustafa Sabri, konuyla ilgili Padi\u015faha son s\u00f6zlerini s\u00f6yler ve oradan ayr\u0131l\u0131r\u2026\u201d[2]<\/a><\/strong><\/p> Sultan Vahdettin\u2019in, Mustafa Kemal\u2019e bu denli g\u00fcvenmesi; Onun sadece feraset ve basiretini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda feragat ve faziletini de g\u00f6stermektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015f\u0131na gelecekleri bilmektedir. Belki de \u00fclkeyi terk edi\u015fini bile M. Kemal\u2019le birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp karar vermi\u015flerdir. Vatan\u0131 ve milleti i\u00e7in kendisini ve ailesini feda etmi\u015ftir.<\/strong><\/p> Sultan Vahdettin\u2019in Mustafa Kemal\u2019i ta\u015f\u0131yan Band\u0131rma Vapuru\u2019na suikast haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmas\u0131!<\/strong><\/p> Nutuk\u2019un 1927 tarihli bask\u0131s\u0131nda beyan etti\u011fine g\u00f6re Mustafa Kemal Pa\u015fa \u015fu itirafta bulunmu\u015flard\u0131r:<\/strong><\/p> \u201cSamsun\u2019a gitme haberini alan \u0130ngilizler, beni ve 36 vatanperveri ortadan kald\u0131rmak \u00fczere, Band\u0131rma Gemisini top at\u0131\u015f\u0131yla bat\u0131rmak \u00fczere bir suikast haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen Sultan Vahdettin, damad\u0131 vesilesiyle Rauf Orbay\u2019a bilgi ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve muhtemel bir suikasttan bizleri kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ihbar \u00fczerine mecburen k\u0131y\u0131ya yak\u0131n yol almak zorunda kal\u0131nm\u0131\u015f ve 2 g\u00fcn s\u00fcrecek yolculuk 3 g\u00fcnde tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p> Hatta Nutuk\u2019ta, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn sitayi\u015fle ve s\u0131kl\u0131kla and\u0131\u011f\u0131 Yahya Kaptan (1891-1920) Osmanl\u0131 Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa elemanlar\u0131ndan olup Kuvay-\u0131 Milliye Komutanlar\u0131ndand\u0131r. Atat\u00fcrk\u2019e suikasta alet olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u0130zmit-Tav\u015fanc\u0131l (Dilovas\u0131) y\u00f6resinde hainlerle i\u015f birli\u011fi i\u00e7indeki e\u015fk\u0131yalarca vurulup ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p> Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019\u00fcn \u015fu tespitleri de bu kanaatimizi do\u011frular mahiyettedir:<\/strong><\/p> \u201cTezler\u201dde Kemal Pa\u015fa Hazretleri\u2019nin g\u00f6rev k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n\u0131 yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131m, en \u00f6nemlisi; \u201cBaz\u0131 komutanlar, silahlar\u0131 teslim etmiyorlar ve halk\u0131 silahland\u0131r\u0131yorlar, bunu \u00f6nle\u201d<\/em><\/strong> emri yaz\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130kincisi; \u201cHalk \u015fur\u00e2lar kuruyor, bunu da\u011f\u0131t!\u201d<\/em><\/strong> emri yaz\u0131l\u0131d\u0131r. \u015eura, \u201ckomite\u201d demektir. Mustafa Kemal Pa\u015fa zahiren; \u201cHalka verilen silahlar\u0131 toplamak ve mukavemete haz\u0131rlanan halk komitelerini da\u011f\u0131tmak \u00fczere\u201d<\/em><\/strong> g\u00f6nderilmi\u015ftir. (Oysa bu \u0130ngilizleri ve i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerini oyalamaya y\u00f6nelik bir taktik gere\u011fidir. A.A.)<\/p> Y. K\u00fc\u00e7\u00fck:<\/strong> \u201cBu ne demektir? Kemal Pa\u015fa g\u00f6ze batan ve mukavemet\u00e7i tan\u0131nan bir komutan olsayd\u0131, Sultan Vahdettin, bu atamay\u0131 yapamazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u0130ngilizler izin vermez, oyunu \u00e7akarlard\u0131. Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00f6zel durumunu, sivrilmi\u015f pa\u015falar yakalan\u0131p Malta\u2019ya g\u00f6nderilmek \u00fczere bekletilirken, Onun Pera Palas\u2019ta ikamet edip temaslar yapmas\u0131ndan da bunu \u00e7\u0131kar\u0131yoruz. Silahlar\u0131, i\u015fgalcilere vermeyip mukavemet i\u00e7in ay\u0131ranlardan birisi, Erzurum\u2019daki 9. Ordu Komutan\u0131 Yakup \u015eevki Pa\u015fa idi, g\u00f6revden al\u0131nd\u0131 ve Malta\u2019ya s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Her Sultan bir mukavemet olu\u015fmas\u0131n\u0131 ister, Sultan Vahdettin ile Kemal Pa\u015fa Hazretlerinin bu minval \u00fczere anla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 yaz\u0131yorum.\u201d<\/em><\/strong> diyerek Vahdettin\u2019le Atat\u00fcrk aras\u0131ndaki stratejik i\u015f birli\u011fini ve dan\u0131\u015f\u0131kl\u0131 d\u00f6v\u00fc\u015f takti\u011fini itiraf gayreti g\u00fctmektedir.<\/strong><\/p> \u201cDemek ki, Kurtulu\u015f\u2019u B\u00fcy\u00fck Kurtar\u0131c\u0131 (Mustafa Kemal) ile ba\u015flatmak, benim kanaatime g\u00f6re eksiktir ve di\u011ferlerinin hakk\u0131 yenmektedir. (\u00c7\u00fcnk\u00fc Trakya\u2019da ve Anadolu\u2019da Kuvay-\u0131 Milliye Hareketleri zaten ba\u015flam\u0131\u015f vaziyettedir. A.A.) Milli M\u00fccadele daha \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r, baz\u0131 mukavemetler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; bunlar Mustafa Kemal Pa\u015fa Hazretlerinden \u00f6ncedir. Kemal Pa\u015fa Hazretleri ise bunu ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde y\u00f6netmi\u015ftir.\u201d[3]<\/a><\/em><\/strong> tespitleri ise yerindedir.<\/strong><\/p> Sultan Vahdettin, \u00dclkeyi Nas\u0131l ve Ni\u00e7in Terk Etmek Zorundayd\u0131?<\/strong><\/p> Sultan Vahdettin Han’\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, kendi ifadesiyle “Hicret”i; 16\/17 Kas\u0131m 1922 Per\u015fembe\/Cuma gecesine rastlar. 4 Temmuz 1918 Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc tahta \u00e7\u0131kan, yine kendi ifadesiyle: \u201cSaltanat\u0131n ku\u015f t\u00fcy\u00fcnden minderleri \u00fczerine g\u00f6m\u00fclmeyip, vatan\u0131n ate\u015fli k\u00fclleri \u00fczerine oturan\u201d<\/strong> Sultan Vahdettin’in bu ac\u0131 saltanat\u0131 d\u00f6rt sene, \u00fc\u00e7 ay, yirmi sekiz g\u00fcn devam etmi\u015ftir. Vahdettin\u2019in bu gidi\u015fi bir zafiyet ve acziyet olarak de\u011ferlendirilebilirdi ama bunu h\u0131yanet gibi g\u00f6stermek asla do\u011fru ve uygun de\u011fildi.<\/p> Vahdettin Han’\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan\/hicretinden on alt\u0131 g\u00fcn evvel, 1 Kas\u0131m 1922’de; B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde saltanatla hil\u00e2fet birbirinden ayr\u0131l\u0131p saltanat la\u011fvedilmi\u015f\/kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve Sultan Vahdettin’in \u00fczerinde yaln\u0131z “Halife” unvan\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. O tarihte \u0130stanbul hen\u00fcz d\u00fc\u015fman i\u015fgalinde olup, Ankara h\u00fck\u00fcmeti ad\u0131na Trakya’y\u0131 teslim almaya giden Refet (Bele) Pa\u015fa \u0130stanbul’dad\u0131r.<\/p> Sultan Vahdettin’in yurt d\u0131\u015f\u0131na mecburi hicreti, Ankara h\u00fck\u00fcmeti ad\u0131na kendisini ziyaret eden Refet Pa\u015fa’n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fmesi sonras\u0131d\u0131r. M\u00fcnevver Aya\u015fl\u0131; Padi\u015fah\u0131n pek ac\u0131 bir muameleye maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizzat Pa\u015fadan i\u015fitti\u011fi, ba\u015fka bir iddiaya g\u00f6re; B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin, Padi\u015fah\u0131 H\u0131yanet-i Vataniye ile ithama karar verdi\u011fi g\u00fcnlere rastlamaktad\u0131r.<\/strong><\/p> Sultan Vahdettin’i Ankara h\u00fck\u00fcmetindeki ve y\u00fcksek mevkilerdeki sabataist d\u00f6nmelerle i\u015f birli\u011fi yapan \u0130ngilizler ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ve \u0130ngilizlerin bu haz\u0131rl\u0131klar\u0131ndan Refet Pa\u015fa haberdard\u0131r!.. Nitekim, Ankara h\u00fck\u00fcmetince tayin ettirilen Padi\u015fah yaverlerinden gen\u00e7 bir bahriyeli, Refet Pa\u015fa’ya; \u201c\u0130ngilizler yar\u0131n sabah Padi\u015fah\u2019\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131yorlar\u201d<\/em>\u00a0diye, a\u011flamakl\u0131 bir sesle haber verdi\u011finde, Refet Pa\u015fa yavere:<\/strong><\/p> \u00a0\u201c-Budala, niye \u00fcz\u00fcl\u00fcp, ne a\u011fl\u0131yorsun?.. Padi\u015fah\u0131 \u0130ngilizler ka\u00e7\u0131r\u0131rsa, T\u00fcrk milleti hi\u00e7bir g\u00fcn Vahdettin’in bu hareketini afv etmeyecektir. Biz tutar ve yakalarsak, bu sefer millet bizi afv etmeyecektir. B\u0131rak gitsin, Vahdettin i\u015fimizi kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor\u201d<\/em><\/strong> demi\u015f, Padi\u015fah\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan sonra da, \u0130ngiliz \u0130\u015fgal Kuvvetleri Ba\u015fkumandan\u0131 Harington’un: \u201cHaber vermeden H\u00fcnk\u00e2r\u0131 ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fumuz i\u00e7in size kar\u015f\u0131 mahcubum\u201d<\/em> s\u00f6z\u00fcne ise \u015fu cevab\u0131 vermi\u015ftir: \u201cBizi bir y\u00fckten kurtarm\u0131\u015f oldu\u011funuz i\u00e7in ben de size te\u015fekk\u00fcr edecektim!\u201d<\/em><\/strong><\/p> Ve ayn\u0131 Refet Pa\u015fa, Sultan Vahdettin’i ziyaretinde; \u201cPadi\u015faha \u00e7ok \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc s\u00f6zler s\u00f6yleyip tav\u0131rlar tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d <\/strong>bizzat itiraf etti\u011fine g\u00f6re, \u0130ngiliz \u0130\u015fgal Kuvvetleri Ba\u015fkumandan\u0131 Harington’un; Vahdettin Han’\u0131n \u0130stanbul’dan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcteakip yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 beyann\u00e2mede; \u201cZ\u00e2t-\u0131 \u015e\u00e2h\u00e2ne’nin (Vahdettin’in), vaziyet-i haz\u0131ra neticesinde; h\u00fcrriyet ve hayat\u0131n\u0131 tehlikede g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden\u201d <\/strong>bahsetmesi, mutlaka ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken \u00f6nemli bir iddiad\u0131r.<\/p> Sultan Vahdettin, yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, Mekke’de T\u00fcrk\u00e7e ve Arap\u00e7a olarak bir beyann\u00e2me yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. \u201c\u015eevketl\u00fb Sultan Mehmed Vahdettin Efendimiz Hazretlerinin Beyann\u00e2me-i H\u00fcm\u00e2y\u00fbnlar\u0131d\u0131r\u201d<\/em><\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ve “Besmele” ile ba\u015flayan bu beyann\u00e2mede, Sultan Vahdettin yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na temasla:<\/p> \u201c-Bu ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131m, bilhassa harb-i umumiden sonra, kendi ef’alinin yapt\u0131klar\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 vermek mevkiinde bulunanlara kar\u015f\u0131; ef’alimin (kendi karar ve davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131n) hesab\u0131n\u0131 vermekten korkmak kabilinden olmay\u0131p, m\u00fcdafaa ve hakk-\u0131 kel\u00e2mdan memnu bir halde, hayat\u0131m\u0131 g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re tehlikeye teslim etmek gibi, emr-i \u0130l\u00e2hinin ve akl-\u0131 sel\u00eemin kabul etmeyece\u011fi bir \u015feyden ictinab eylemek ve hem de Elfir\u00e2ru mimm\u00e2 la-yutak min s\u00fcnenil m\u00fcrselin fetva-y\u0131 \u015fer\u00eefi \u00fczere m\u00fcekkil-i z\u00ee-\u015f\u00e2n\u0131m\u0131n hicret-i nebeviyyelerine aid olan S\u00fcnnet-i Seniyyeye ittiba etmekten ibarettir\u201d\u00a0demi\u015ftir. <\/strong><\/p> Bu s\u00f6zlerin sadele\u015ftirilmi\u015f \u015fekli \u015f\u00f6yledir;<\/strong><\/p> \u201cBu \u00fclkemden ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131m\u0131n sebebi, \u00f6zellikle ve herkesten \u00f6nce; 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi ve sonras\u0131 h\u0131yanet ve hatalar\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 vermek mecburiyetinde olanlara, kendi yapt\u0131klar\u0131m\u0131n hesab\u0131n\u0131 vermekten korkmam de\u011fildir\u2026 Kendimi savunma ve ger\u00e7ekleri rahatl\u0131kla konu\u015fma hakk\u0131mdan mahrum edilip ve hainlerin g\u00fcnahlar\u0131 s\u0131rt\u0131ma y\u00fcklenip, g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re \u00f6l\u00fcme gitmeyi \u0130lahi emirlere ve akl\u0131selime ayk\u0131r\u0131 buldu\u011fum i\u00e7indir. Bunun yan\u0131nda; y\u00fcre\u011fim kan a\u011flayarak, aziz vatan\u0131mdan ayr\u0131lmam\u0131n di\u011fer bir sebebi de b\u00fct\u00fcn Peygamberlerin S\u00fcnneti olan Hicret sevab\u0131na eri\u015fmek ve gurbet kahr\u0131n\u0131 \u00e7ekmek \u00fczeredir.\u201d<\/em><\/strong><\/p> Ve bizce, Sultan Vahdettin dile getirmek istemese de, T\u00fcrkiye\u2019yi terk edi\u015fi; baz\u0131 fesatl\u0131klara f\u0131rsat vermemek niyetiyledir. \u201cVatan\u0131m\u0131za y\u00f6nelik facialara ve felaketli olaylara kalkan olamad\u0131m ise de, paratoner vazifesi g\u00f6rd\u00fcm. B\u00fct\u00fcn musibetleri \u00fczerime \u00e7ektim. Kendimi feda ederek vatan\u0131 kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m\u201d s\u00f6zleri de bunu g\u00f6stermektedir.[4]<\/a><\/strong><\/p> Yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 b\u00f6yle “hicret”le izah eden Sultan Vahdettin, de\u011ferli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u0130smail Hami Dani\u015fmend’e g\u00f6re; \u201cMal\u00ee ahl\u00e2k bak\u0131m\u0131ndan da yery\u00fcz\u00fcnde misli ender bulunabilecek kadar namusludur.\u201d<\/em><\/strong> Vahdettin, bu meziyetini yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karken de g\u00f6stermi\u015f ve ak\u0131beti me\u00e7hul bir yolculu\u011fun e\u015fi\u011finde, kendisine babas\u0131ndan intikal eden me\u015fru servetini dahi g\u00f6t\u00fcrmeyip, k\u0131z\u0131 Sabiha Sultan’\u0131n ifadesine g\u00f6re; yaln\u0131z elli bin T\u00fcrk liras\u0131 al\u0131p gurbet yolunu tutmu\u015f, bu arada sarayda kendi nezdinde bulunan “musanna” ve “murassa” bir alt\u0131n \u00e7ekmeceyi de Hazine Dairesi’ne iade etmi\u015ftir ki, bu \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131: \u201cHesaplar\u0131 \u0130nceleme Komisyonu Reisi Salih Ke\u00e7eci’nin itiraf\u0131yla sabittir!\u201d<\/strong> Ve bu ger\u00e7ek yine \u0130smail Hami Dani\u015fmend’e<\/strong> g\u00f6re: \u201cSultan Vahdettin efsanevi bir namus ve istikamet sahibidir.\u201d<\/em><\/strong> Ayr\u0131ca Hazine Dairesi’nde yap\u0131lan kontrolde, hi\u00e7bir \u015feyin noksan olmad\u0131\u011f\u0131na dair tutulan ve Vali vekilinden Hazine k\u00e2tibine kadar b\u00fct\u00fcn ilgililerce imzalanan zab\u0131t da, Topkap\u0131 Saray\u0131 Ar\u015fiv Dairesi’ndedir.<\/p> Sultan Vahdettin, \u0130ngilizlerin “Malaya” adl\u0131 z\u0131rhl\u0131s\u0131yla \u0130stanbul’dan ayr\u0131lm\u0131\u015f ve bu hazin yolculukta kendisine o\u011flu Ertu\u011frul Efendi ile Ba\u015fm\u00e2beynci, Musahib, Doktor gibi baz\u0131 kimseler refakat etmi\u015flerdir. \u0130ngilizler taraf\u0131ndan Malta adas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclen Vahdettin, bir m\u00fcddet bu adada kalm\u0131\u015f, bilahare vaki d\u00e2vet \u00fczerine Hicaz’a ge\u00e7mi\u015ftir. Hicaz’a vard\u0131\u011f\u0131nda; bir m\u00fcddet Mekke’de kalm\u0131\u015f, sonra Taif’e ge\u00e7mi\u015f, bu arada sar\u0131-hummaya yakalan\u0131p on be\u015f g\u00fcnden fazla \u00f6l\u00fcmle pen\u00e7ele\u015fmi\u015f ve hastal\u0131ktan kurtulup, nekahet devresini ge\u00e7irdikten sonra, Taif’ten ayr\u0131lmaya karar vermi\u015ftir.<\/p> Hicaz’dan ayr\u0131l\u0131p M\u0131s\u0131r’a yerle\u015fmek isteyen Vahdettin, M\u0131s\u0131r Kral\u0131 Fuad’\u0131n basit hesaplarla buna izin vermemesi \u00fczerine, mecburen \u0130talya’ya gitmi\u015ftir. Cenova liman\u0131na \u00e7\u0131kan ve oradan San-Remo \u015fehrine ge\u00e7en Sultan Vahdettin, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son y\u0131llar\u0131n\u0131 bu \u015fehirde tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul’da kalan efrad-\u0131 \u00e2ilesiyle, maiyyet halk\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131 da San-Remo’ya getiren Vahdettin Han, bu kalabal\u0131k n\u00fcfusu ge\u00e7indirebilmek i\u00e7in \u00e7ok \u0131st\u0131rap \u00e7ekmi\u015f, fakr-\u0131 zarurete d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, ancak hi\u00e7 kimseden yard\u0131m kabul etmemi\u015f; “Al-i Osman” ni\u015fan\u0131n\u0131n k\u0131ymetli ta\u015flar\u0131na var\u0131ncaya kadar s\u00f6kt\u00fcr\u00fcp satm\u0131\u015f, y\u00fckte hafif, pahada a\u011f\u0131r ne varsa c\u00fcmlesi gizli gizli elden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece Sultan Vahdettin \u00e7ekti\u011fi \u0131st\u0131rab\u0131, harem halk\u0131na dahi sezdirmeden eriyip gitmi\u015ftir!..<\/p> Sultan Vahdettin’in hi\u00e7 kimseden yard\u0131m kabul etmedi\u011fi hususunda \u015fu olay ilgin\u00e7tir. Prof. Ali Genceli diyor ki:<\/strong><\/p> \u201c-Pakistan’\u0131n \u00e7ok basan, ayn\u0131 zamanda \u00e7ok sahifeli g\u00fcnl\u00fck gazetelerinden biri olan \u2018Sindh\u00ee H\u00fcrriyet\u2019 gazetesinin, 22 Cemaziyelevvel 1388 tarihli yedinci say\u0131s\u0131nda, Hindistan’\u0131n Sind \u00fclkesinin bas\u0131n tarihine ait uzun bir yaz\u0131 vard\u0131. Bu \u00fclkede gazetecili\u011fin nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131rken, s\u00f6z dola\u015f\u0131p Hil\u00e2fet konusuna dayanm\u0131\u015f; Haydarabad (Sind Haydarabad\u0131) \u015fehrinde merhum Vahdettin Han’\u0131n hakk\u0131n\u0131 korumak maksad\u0131yla \u2018El-Vahid-M\u00fcsl\u00fcman\u2019 isimli Sind dilinde bir gazete \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bunun arkas\u0131ndan Kara\u00e7i’de yine Sind dilinde ayn\u0131 maksad\u0131 g\u00fcden \u2018Halifet’\u00fcl-M\u00fcslimin Vahid\u2019 adl\u0131 ba\u015fka bir gazete daha ne\u015fredilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/p> \u00a0Verilen bilgilerden ve bu iki gazetenin yay\u0131n gayesinden, \u00e7ok daha \u00f6nemli \u015feyleri \u00f6\u011freniyoruz. O y\u0131llarda, bu \u00fclkede baz\u0131 m\u00fcte\u015febbis zevat\u0131n himmetiyle bir heyet kurulup; Vahdettin Han Avrupa’da s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7inde iken k\u00fclliyetli bir miktar para toplan\u0131p, A\u011fa Muhammed Nureddin Cafer isminde bir zat vas\u0131tas\u0131yla kendisine g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bu zat\u0131n bildirdi\u011fine g\u00f6re; Vahdettin Han, bu paray\u0131 kabul etmemi\u015f ve “hamdolsun \u015fimdi ihtiyac\u0131m yoktur” demi\u015ftir. Paray\u0131 g\u00f6t\u00fcren zat ise: “Bu paray\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar, \u0130slami bir hizmete sarf etmeniz i\u00e7in g\u00f6ndermi\u015flerdir” diyerek, Halifenin g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almak suretiyle paray\u0131 kabul ettirmek istemi\u015f, o zaman Halife, paray\u0131 getiren zata, “Sizin \u00fclkenizde \u0130slam\u00ee bir medrese veya buna benzer bir m\u00fcessese var m\u0131d\u0131r?..” diye sormu\u015f, o zat da: “Sind \u0130slamiye Medresesi”nden ve di\u011fer iki medreseden bahsetmi\u015f, bunun \u00fczerine Vahdettin Han:<\/strong><\/p> \u00a0\u201c-Mademki, bu paray\u0131 benim bir \u0130slam\u00ee i\u015fe sarf etmem i\u00e7in getirdiniz, ben de Halife s\u0131fat\u0131yla sizi n\u00e2ib tayin ettim. Bu paray\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fcn, \u2018Sind \u0130slamiyye Medresesi\u2019 ile onun yan\u0131ndaki di\u011fer medreselere Halife nam\u0131na sarf edin\u201d<\/em><\/strong> demi\u015ftir!..<\/strong><\/p> Vahdettin Han’dan bu s\u00f6zleri duyan zat diyor ki:<\/strong> \u201cHalife bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledi\u011fi zaman, onun huzurunda a\u011flamamak i\u00e7in kendimi zor tuttum. Zira ihtiyac\u0131 oldu\u011funu biliyordum. Huzurundan ayr\u0131ld\u0131m ve paray\u0131 dedi\u011fi yerlere sarf eyledim.\u201d[5]<\/a><\/em><\/strong> \u0130\u015fte sabataist ve masonlar\u0131n hain damgas\u0131 vurduklar\u0131 Sultan Vahdettin Han b\u00f6ylesine asil bir \u015fahsiyettir.<\/p> Refik Halid Karay\u2019\u0131n; 1926\u2019da Halep \u201cDo\u011fru Yol\u201d gazetesinde, Sultan Vahdettin\u2019le ilgili yazd\u0131\u011f\u0131 makalesinde, \u00e7ok \u00f6nemli ve tarihi itiraflar yer almaktayd\u0131\u2026<\/strong><\/p> \u201cZaman, Vahdettin Han\u2019\u0131n hayat-\u0131 siyasiyesini ihtirastan ari bir \u00e2lim g\u00f6z\u00fcyle tetkik edecek olursa, bir\u00e7ok hatalar\u0131n\u0131 bulabilecektir; fakat ona atfedilmek istenen namertlik ve hainlik iddias\u0131n\u0131, yani saray\u0131n\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde ya\u015fayabilmek i\u00e7in, memleketini ecnebi istilas\u0131 alt\u0131nda k\u0131vrand\u0131rmak emeliyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tezvirini (yalan ve iftiras\u0131n\u0131) k\u00fclliyen reddedecektir. Hen\u00fcz bir adam \u00e7\u0131k\u0131p da \u2018vatan\u0131n\u0131 sevenlerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda o \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, hem fart-\u0131 hamiyetinden (milli onur ve gayretinden) ne zilletlere katlanarak\u2026\u2019 diyemiyor. Fakat yar\u0131n bu, as\u0131l h\u00fcrriyet ve as\u0131l Cumhuriyet teess\u00fcs edince, hakikat olarak T\u00fcrk tarihinin granit kitabesine hakk olunacakt\u0131r (kaz\u0131nacakt\u0131r)\u2026 Bedbaht T\u00fcrk Padi\u015fah\u0131, siyasetinde muvaffak olamad\u0131; fakat T\u00fcrk milletini izmihlal ve badire zannetti\u011fimiz kanl\u0131 serg\u00fcze\u015fte atan bir asker (Mustafa Kemal), o millete; ne bahas\u0131na olursa olsun, d\u00fcnyada her \u015feyden k\u0131ymetdar olan istikl\u00e2lini kazand\u0131rd\u0131, d\u00fc\u015fman\u0131 misli g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u015fanl\u0131 darbe ile yurdun can evinden kopar\u0131p att\u0131 ve tam manas\u0131yla muzaffer oldu. Padi\u015faha d\u00fc\u015fen bu vazifeyi, Padi\u015fah\u0131n yapmamas\u0131; Onun bunu istememesinden de\u011fil, muktedir olamamas\u0131ndand\u0131r. Yoksa Vahdettin Han, Afyonkarahisar zaferini bizzat kazanmak istemez miydi? O kadar ac\u0131 ya\u015flar d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc ve kara yaslar tuttu\u011fu \u0130zmir\u2019e halask\u00e2r olarak girmekten zevk duymaz m\u0131yd\u0131? Fakat ne yaps\u0131n ki muhit, an\u2019ane, mant\u0131k, ihtiyat, ya\u015f ve y\u00fczlerce sebep, Onu \u00e7\u0131kmaz farz edilen b\u00f6yle bir yola at\u0131lmaktan menetti; kahrolas\u0131 siyasetin bir t\u00fcrl\u00fc muz\u0131r dalgalar\u0131 \u00fcst\u00fcnde \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131ra \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131ra g\u00f6t\u00fcrd\u00fc ve k\u00fc\u00e7\u00fck, kuytu k\u00f6y\u00fcn kenar\u0131na bir enkaz par\u00e7as\u0131 gibi b\u0131rak\u0131verdi. O, emin ve memleketine m\u00fcfid (faydal\u0131) zannetti\u011fi yumu\u015fak siyasetinin neticesinde taht\u0131n\u0131, tac\u0131n\u0131 kaybederken; tehlikeli ve muz\u0131r k\u0131yas olunan bir siyaset-i d\u00fcr\u00fc\u015ftane, (kat\u0131 ve k\u00f6t\u00fc san\u0131lan Kuvay-\u0131 Milliye hareketi) millete memleketini kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p> \u015eark politikas\u0131nda yaln\u0131z galiplerin hakk\u0131, hakk-\u0131 kel\u00e2m\u0131, m\u00fcdafaas\u0131 (sadece galip gelenlerin konu\u015fma ve kendini savunma hakk\u0131) vard\u0131r. Bedbaht Padi\u015faha hain, zalim, katil diye ba\u011f\u0131rd\u0131lar. Halbuki Onun kadar h\u0131yanete, zulme, katle aleyhtar kim vard\u0131? O, b\u00f6yle addedilmemek i\u00e7in; \u2018kan d\u00f6kt\u00fc, harp etti, milleti muhataral\u0131 serg\u00fcze\u015ftlere soktu\u2019 dedirtmemek i\u00e7in \u0130stanbul\u2019da boynunu b\u00fck\u00fcyor, bir tevekk\u00fcl ve ihtiyat politikas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn zilletini \u00e7ekiyordu. Bug\u00fcn art\u0131k taht, ta\u00e7, hanedan, hilafet mefhumlar\u0131 ard\u0131nda ko\u015fman\u0131n devri ge\u00e7ti. Bilhassa ben; ne vak\u2019an\u00fcvis-i hazret\u2019i \u015fehriyariyim, ne de fedai-i tacdari (Ben ne Sultan\u0131n kiral\u0131k tarih\u00e7isiyim, ne de Padi\u015fah\u0131n fedaisiyim. Hakikat hat\u0131r\u0131na bunlar\u0131 s\u00f6ylemek mecburiyetindeyim). Padi\u015fah\u0131m oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, tan\u0131mak \u015ferefine nail oldu\u011fum bir b\u00fcy\u00fck vatanda\u015f\u0131m oldu\u011fundan dolay\u0131, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan Vahdettin Han\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 vermek istedim. Bana \u00f6yle geliyor ki; bu T\u00fcrk Hakan\u0131, avizelerinin binbir t\u00fcrl\u00fc \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve mermer salonlar\u0131n\u0131n denizler gibi ufuklara uzand\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nl\u0131k ve geni\u015f salonlara bedel, bir ufak k\u00f6\u015fk\u00fcn Freng\u00e2ne d\u00f6\u015fenmi\u015f dar, lo\u015f odas\u0131nda can verirken, mahrum kald\u0131\u011f\u0131 saltanat\u0131na ra\u011fmen, milletinin bug\u00fcnk\u00fc istiklalini d\u00fc\u015f\u00fcnerek ilcay-i siyasetle (mecburiyetle) yapt\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 hatalar\u0131 unutmu\u015f, m\u00fcsterih can vermi\u015f ve \u015fahs\u0131na yap\u0131lan tecav\u00fczleri de zafere h\u00fcrmeten affetmi\u015ftir. Yar\u0131n biz de \u015fayet gurbetlerde \u00f6l\u00fcrsek b\u00f6yle yapaca\u011f\u0131z, \u00f6yle can verece\u011fiz!\u201d[6]<\/a><\/p> Ne kadar garip ve acayiptir ki daha sonralar\u0131 ayn\u0131 hataya, Refik Halid kendisi de d\u00fc\u015fmekten kurtulamayacakt\u0131. <\/strong><\/p> Refik Halid, bu sat\u0131rlar\u0131 1926\u2019da s\u00fcrg\u00fcnde yazm\u0131\u015ft\u0131. Aradan seneler ge\u00e7ti, 150\u2019likler affedildi ve Refik Halid de T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fc, hat\u0131ralar\u0131n\u0131 kaleme ald\u0131. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden seneler sonra yay\u0131nlanan bu hat\u0131ralarda, Sultan Vahdettin\u2019den ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bahseden bir Refik Halid vard\u0131: <\/strong><\/p> \u201c\u2026Tarih zaten bir tarafl\u0131 olmakta devam edemez. Uzun zaman yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hep \u00f6yleydi; tek taraftan bak\u0131yorduk, bakmakla da kalm\u0131yor, tek tarafl\u0131 tutuyorduk, \u00f6te tarafa sadece at\u0131p tutuyorduk. Bug\u00fcn de tarafs\u0131z g\u00f6rmemize ve d\u00fc\u015f\u00fcnmemize elveri\u015fli bir devreye eri\u015fti\u011fimiz, y\u0131llar a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ciddi manas\u0131yla tarihe girmek \u00e7a\u011f\u0131nda bulundu\u011fumuz i\u00e7in her noktay\u0131 ayd\u0131nlatacak vesikalar\u0131 ortaya koyabiliriz. Vahdettin de bir \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f ve yapm\u0131\u015f; s\u00f6yl\u00fcyor, dinleriz. Bizi kand\u0131rmas\u0131 art\u0131k bahis konusu de\u011fil; zaman\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir\u2026 Ama bunlar\u0131n tarihe ge\u00e7mesini de yine tarih nam\u0131na isteriz.\u201d<\/em><\/strong> diyerek \u00f6nceki yazd\u0131klar\u0131yla ters d\u00fc\u015fmekten sak\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131.\u201d[7]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p> Mustafa Kemal taraf\u0131ndan, yaverli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 ve Avrupa seyahatlerine birlikte kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, yakinen tan\u0131nan\u2026 Ve b\u00fcy\u00fck bir servet say\u0131lacak miktarda alt\u0131nla ve Anadolu\u2019da ra\u011fbet g\u00f6rmesi i\u00e7in \u00f6zel m\u00fch\u00fcrl\u00fc fermanla birlikte; Afyon Kocatepe\u2019de -kalbini hedefleyen bir d\u00fc\u015fman kur\u015funundan kendini koruyacak- k\u0131ymetli bir cep saatini hediye ederek Samsun\u2019a u\u011furlayan Sultan Vahdettin\u2019e Atat\u00fcrk sahip \u00e7\u0131kamazd\u0131\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir davran\u0131\u015f, hi\u00e7 de\u011filse; \u201cs\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f ve d\u00fcnyaca kabul edilmi\u015f bir T\u00fcrkiye\u2019yi kurtarmak mecburiyetiyle\u201d oynad\u0131\u011f\u0131 role uygun olmazd\u0131\u2026<\/strong><\/p> Ve zaten Sultan Vahdettin de kendisini ve ailesini, bu \u00fclkenin ve milletin hat\u0131r\u0131na feda etmekten sak\u0131nmazd\u0131. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn, onunla ilgili baz\u0131 s\u00f6zlerini ve sitemlerini, bir de bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirmekte fayda vard\u0131r.<\/strong><\/p> \u00dcstelik, Hilafet s\u0131fat\u0131n\u0131 da \u00fczerinde ta\u015f\u0131yan son Padi\u015fah\u0131n, baz\u0131 d\u0131\u015f \u00e7evreler ve yerli i\u015fbirlik\u00e7ilerce istismar ve suiistimale kalk\u0131\u015f\u0131lma ve Atat\u00fcrk\u2019e kar\u015f\u0131 bir \u015fantaj unsuru olarak kullan\u0131lma ihtimali de hesaba kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Aksi halde, Mustafa Kemal\u2019in 4 Mart 1920 tarihinde, Ankara\u2019dan Sultan Vahdettin\u2019e Heyet-i Temsiliye nam\u0131na yollad\u0131\u011f\u0131 \u201cAtabe-i Seniye-i Hazreti Padi\u015fahiye\u201d yani (Padi\u015fah hazretlerinin y\u00fcksek e\u015fi\u011fine) diye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 telgraf\u0131nda:<\/strong><\/p> \u201cSaltanat ve kutlu Hilafet makam\u0131n\u0131z etraf\u0131nda, g\u00f6r\u00fc\u015f, gaye ve gayret birli\u011fi ederek; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, y\u00fcce dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve y\u00fcksek Osmanl\u0131 Devleti \u00fclkesinin tamamen korunmas\u0131 i\u00e7in, her t\u00fcrl\u00fc fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze alm\u0131\u015f bulunan ve size t\u00e2bi olan b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n\u0131z: D\u00fc\u015fmanlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan (\u0130ttihat\u00e7\u0131lar gibi) nifak ve fesat odaklar\u0131ndan dolay\u0131, zaten \u00fczg\u00fcn ve (\u00fclkenin gelece\u011fi i\u00e7in) endi\u015feli bir vaziyette iken, m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa ve en \u00e7abuk zamanda, h\u00fck\u00fcmet buhran\u0131na son vermenizi ve Milli beklentilerimizi hakkiyle tatmin edecek bir h\u00fck\u00fcmet te\u015fkil etmenizi beklemektedir. Milli Meclisin \u00e7o\u011funlu\u011funun odakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Milli giri\u015fim ve gayretlerin, zat-\u0131 \u015fahaneniz taraf\u0131ndan da kabul ve destek g\u00f6rece\u011finden, b\u00fct\u00fcn \u201ctebaa-i h\u00fcmayun\u201dlar\u0131n\u0131z (vatanda\u015f\u0131n\u0131z olmakla \u015feref bulanlar\u0131n\u0131z) gibi, bizim heyetimiz de emindir.\u201d[8]<\/a> <\/em><\/strong><\/p> \u0130fadeleriyle; h\u00fcrmetk\u00e2r ve \u00fcmitvar bir tav\u0131r tak\u0131nan Mustafa Kemal\u2019in daha sonra, Sultan Vahdettin\u2019den \u201cAciz, adi, his ve idrakten mahrum bir mahl\u00fbk\u2026\u201d[9]<\/sup><\/a><\/em> \u015feklinde bahsetmesini, Onun karakteriyle ba\u011fla\u015ft\u0131rmak imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Ve zaten Vahdettin\u2019den sonra TBMM taraf\u0131ndan \u201chalife\u201d unvan\u0131 verilen Abd\u00fclmecit Efendiye Atat\u00fcrk:<\/strong><\/p> \u201cVahdettin\u2019in ismini zikretmeksizin, Onun d\u00f6neminde d\u00fc\u015f\u00fclen talihsizlik ve tedbirsizliklerden bahsetmesini\u201d<\/em><\/strong> istemi\u015f, ancak Abd\u00fclmecit Efendi \u201cb\u00f6yle bir beyanat\u0131, kendi ahl\u00e2k ve anlay\u0131\u015f\u0131na uygun bulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d bildirince, Atat\u00fcrk bu yakla\u015f\u0131m\u0131na ses \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f ve onu zorlamam\u0131\u015ft\u0131r.[10]<\/a> <\/strong><\/p> Hatta Sultan Vahdettin\u2019in; bu h\u00fck\u00fcmet buhran\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Mustafa Kemal\u2019i Sadrazam tayin etmeyi bile tasarlad\u0131\u011f\u0131, ancak Mustafa Kemal\u2019in buna yana\u015fmad\u0131\u011f\u0131, bizzat Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn kendi ifadelerinden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.[11]<\/a> <\/strong><\/p> Aziz Vatan\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fgal eden ve \u0130stanbul\u2019a yerle\u015fen ve d\u00f6nemin s\u00fcper g\u00fc\u00e7leri bilinen; \u0130ngiliz, Frans\u0131z, \u0130talyan ve Amerikan temsilcilerine, Heyet-i Temsiliye ad\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi 16 Mart 1920 protesto telgraf\u0131nda; bu hareket ve hakaretlerinin, ne medeniyetle ne de insaniyetle asla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ettikten sonra;<\/strong><\/p> \u201cBiz her t\u00fcrl\u00fc haklar\u0131m\u0131z\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 savunmak \u00fczere giri\u015fti\u011fimiz m\u00fccahede ve m\u00fccadelenin kutsiyetine inanm\u0131\u015f ve hi\u00e7bir kuvvetin bir milleti ya\u015fama hakk\u0131ndan mahrum edemeyece\u011fine kanaat getirmi\u015fizdir. Davam\u0131z\u0131n me\u015frutiyet ve kutsiyeti, bu en zor zaman\u0131m\u0131zda, Cenab-\u0131 Hak\u2019tan sonra, en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvencemiz ve deste\u011fimizdir.\u201d[12]<\/a><\/em><\/strong> \u015feklinde y\u00fcksek bir cesaret ve Allah\u2019a teslimiyet \u00f6rne\u011fi sergileyen Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn; Sultan Vahdettin\u2019den korkarak veya baz\u0131 makamlar umarak, bu protestodan 12 g\u00fcn \u00f6nce, iltifat ve itimat edici bir telgraf \u00e7ekti\u011fini s\u00f6ylemek, herhalde dengeli ve de\u011ferli bir iddia olmaktan uzakt\u0131r.<\/strong><\/p> Zaten, me\u015fhur Nutuk\u2019un 1. Cildi\u2019nin ilk konusunda, \u00fclkenin genel durumunu tarif ederken:<\/strong><\/p> \u201cMilleti ve memleketi 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na sokan (\u0130ttihat\u00e7\u0131 hainler) kendi canlar\u0131n\u0131n derdine d\u00fc\u015f\u00fcp, \u00fclkeden ka\u00e7\u0131p gitmi\u015flerdir. Saltanat ve Hilafet makam\u0131n\u0131 i\u015fgal eden Vahdettin m\u00fctereddi (\u015fahsiyeti bitmi\u015f), kendi hayat\u0131n\u0131 ve yaln\u0131z taht\u0131n\u0131 koruyabilece\u011fini hayal etti\u011fi baya\u011f\u0131 ve faydas\u0131z tedbirler pe\u015finde\u2026 Aciz, haysiyetsiz cebin (y\u00fcreksiz) Damat Ferit Pa\u015fa kabinesi ise; kendilerini koruyacak her vaziyete haz\u0131r ve \u00e7aresiz.\u201d