\u00a0 <\/p>\n
Cumhuriyet ve demokrasi gibi kavramlar\u0131n, ad\u0131 ayn\u0131 ama tad\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 onlarca \u00e7e\u015fit uygulamalar\u0131 oldu\u011fu gibi, Laikli\u011fin de genelde \u00fc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc ve birbirine ayk\u0131r\u0131 alg\u0131lamalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. <\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
T\u00fcrkiye'de biz milli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin ve Adil D\u00fczencilerin savundu\u011fu i\u015fte bu ilmi ve insani anlay\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Yani ama\u00e7 insand\u0131r. Din de, devlet te insana hizmet i\u00e7in birer ara\u00e7t\u0131r. <\/p>\n
Laiklik mi, yoksa Sek\u00fcler Fundamentalizm mi?<\/strong> <\/p>\n D\u00fcnyada, \u00f6zellikle Avrupa ve Amerika'da Bat\u0131'n\u0131n \u0130slam'\u0131 yeniden in\u015fa etmeye ve imaj\u0131n\u0131 sabote etmeye y\u00f6nelik olarak kullan\u0131lan "\u0130slam fundamentalizmi ve radikalizmi" gibi kavramlar tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken ve kas\u0131tl\u0131 olarak g\u00fcndem belirlenirken, esas g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lan ve saklanan bir y\u00f6neli\u015f vard\u0131r ki, o da T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelere dayat\u0131lan sek\u00fcler-profan [d\u00fcnyevi – dind\u0131\u015f\u0131] fundamentalizimdir. <\/p>\n Fundamentalizmi kelime anlam\u0131 itibar\u0131 ile temeldencilik, k\u00f6ktencilik \u015feklinde ele al\u0131rsak, terim olarak da bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin, bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn veyahut bir dinin de\u011fi\u015fen ve d\u00f6n\u00fc\u015fen sosyo-politik-ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullar dikkate al\u0131nmaks\u0131z\u0131n as\u0131l, otantik, kat\u0131ks\u0131z, saf ve m\u00fcmk\u00fcnse yorumsuz bir \u015fekliyle insan\u0131 \u00e7evreleyen hayat\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131na \u015famil k\u0131l\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu yafta daha \u00e7ok \u0130slam'la maksatl\u0131 olarak yan yana getirilen in\u015fai bir slogand\u0131r ve daha \u00e7ok Bat\u0131'n\u0131n, Kilise, din, siyaset, toplum ve hukuk ili\u015fkilerinde anlaml\u0131 bir terimdir. Bizim tarihsel ve toplumsal ser\u00fcvenimizle alakas\u0131 yoktur. Ancak ben bu kelimenin doktriner anlamda laisizm veyahut sek\u00fclarizm kelimesi ile yan yana getirilebilece\u011fi kanaatindeyim. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn d\u00fcnyada hakim olan, d\u00fczen ve ona y\u00f6n veren siyasal ak\u0131l, dini yahut vahiy kaynakl\u0131, metafizik de\u011ferleri \u00f6nceleyen, evreni Tanr\u0131'n\u0131n bir eseri, t\u00fcm bir insanl\u0131\u011f\u0131 da onun halifeleri olarak Allah kat\u0131nda sorumlu k\u0131lan bir ak\u0131l de\u011fildir. <\/p>\n Bu ak\u0131l ve ge\u00e7erli paradigma C. Marlow'un "Ey insano\u011flu, g\u00fc\u00e7l\u00fc beyninle bir ilah ol" \u015feklindeki anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7selle\u015ftiren, insan\u0131n Tanr\u0131 oldu\u011funu ilan eden sek\u00fcler-d\u00fcnyevi bir ak\u0131ld\u0131r. <\/p>\n Ortada bir ger\u00e7ek var, o da \u015fudur: D\u00fcnyam\u0131z; R\u00f6nesans ve reformla ba\u015flayan humansantrizm (insan merkezli), Tanr\u0131'n\u0131n merkezini i\u015fgal etti\u011fi teosantrik d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn rafa kald\u0131r\u0131lmas\u0131, deistlerinde \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131 evren ve din anlay\u0131\u015f\u0131 ile beraber, Decartes'\u0131n kartezyenci, Newton'un mekanik, evreni ve insan\u0131n yap\u0131p etmelerini Tanr\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda otonom-ba\u011f\u0131ms\u0131z, ona kar\u015f\u0131 sorumsuz bir b\u00f6lge olarak anlayan anlam ve kavram \u00e7er\u00e7evelerine dayanan uygulamalarla tamamen d\u00fcnyevile\u015ftirilmi\u015ftir. [Sek\u00fclarizasion.] Yani tabiri caizse, insan\u0131n g\u00f6n\u00fcl ba\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, kendisini \u00e7evreleyen t\u00fcm sosyo-politik, ekonomik, ekolojik ve k\u00fclt\u00fcrel alanda Allah'la olan ilintisi kesilmi\u015ftir. Ger\u00e7ek, a\u015fk\u0131n varl\u0131kla ilintisi kalmayan insan, her \u015feyi metala\u015ft\u0130ran y\u00f6n\u00fcyle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda belki de var oldu\u011fundan itibaren en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ya\u015famaktad\u0131r. <\/p>\n Sonu\u00e7ta bu d\u00fcnyevile\u015fme Sanayi Devrimi ile beraber Y\u0131rt\u0131c\u0131 Kapitalizmi do\u011furarak daha \u00e7ok \u00fcretmek ve t\u00fcketmek ad\u0131na insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne bir gezegen sorunu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011fu fakirlik, i\u015fsizlik, a\u00e7l\u0131k ve sefaletle bo\u011fu\u015fmaktad\u0131r. Zira yap\u0131lan hesaplamalara g\u00f6re bir Hintli, \u00c7inli veyahut Afrikal\u0131, T\u00fcrk, Arap; bir Amerikal\u0131, \u0130ngiliz yahut Alman'\u0131n \u00fcretip t\u00fcketti\u011fi kadar \u00fcretip t\u00fcketse, en iyimser rakamla d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm enerji, maden ve ekolojik kaynaklar\u0131 on be\u015f g\u00fcnde bitebilir. <\/p>\n D\u00fcnyevile\u015fmenin sak\u0131ncalar\u0131… <\/strong> <\/p>\n \u015e\u00fcphesiz d\u00fcnyam\u0131z\u0131 bu hale dinler de\u011fil, sek\u00fcler fundamentalizm uygulamalar\u0131 getirmi\u015ftir. Bat\u0131 kaynakl\u0131 bu hareket, \u00f6zellikle \u0130slam \u00fclkelerine aile, din, hukuk, k\u00fclt\u00fcr, siyaset, mimari ve sanata kadar her alanda jakoben bir \u015fekilde dayat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu tam anlam\u0131yla postmodernizmin Amerikal\u0131 gurusu Rechard Rorty'nin deyimi ile Tanr\u0131y\u0131, b\u0131rak\u0131n kamusal alandan, yery\u00fcz\u00fcnden kovma hareketinin ta kendisidir. Art\u0131k din ve onun do\u011fal uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olan insan\u0131n yap\u0131p etmeleri, aile, hukuk, siyaset, sanat, mimari, m\u00fczik, hukuk, bas\u0131n, k\u00fclt\u00fcr alanlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmemesi gereken zararl\u0131 bir mistifikasyondur. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131, bunun ad\u0131na kelimenin tam anlam\u0131yla fundamentelist sek\u00fclarizm denir. <\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc bu temeldenci-k\u00f6ktenci d\u00fcnyevile\u015fme dine ve inananlara sadece kamusal alanda de\u011fil, gezegenimizde dahi yer vermek istememektedir. \u0130nsan yap\u0131s\u0131 gere\u011fi yeteri kadar zaten d\u00fcnyevidir, sek\u00fclerdir. Zira yeterli derecede yemeye, i\u00e7meye, giyinmeye, bar\u0131nmaya, gezmeye, \u00fcretmeye ve t\u00fcketmeye ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bunda bir sak\u0131nca yok. Sak\u0131ncal\u0131 olan \u015fey ideolojik anlamda laisizm ve sek\u00fclerizmin bir doktrin, Auguste Comte'\u00e7u anlamda ise bir din olarak halka dayat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Zira Radikal ve Fundamentalist Sek\u00fclarizim, doktriner anlamda insan\u0131 \u00e7evreleyen t\u00fcm alanlardan dini anlam ve kavramlar\u0131n kovulmas\u0131n\u0131, dinin bir aldatmaca (mistifikasyon) oldu\u011funu iddia ederek bilimin her \u015feyi \u00e7\u00f6zece\u011fini savunur. Yani kat\u0131 bir pozitivizimle i\u00e7 i\u00e7e bir mahiyet arz eder. <\/p>\n Bunun T\u00fcrkiye ile ne alakas\u0131 var denilebilir. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir alakas\u0131 var, zira \u00f6zellikle T\u00fcrkiye solu ve devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 kontrol eden lay\u00fcsel baz\u0131 kurumlar ve ki\u015filer, laikli\u011fi b\u00f6yle bir mantaliteye dayanan d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile anlamaktalar da ondan. Filhakika cumhuriyet tarihinde buna benzer \u00e7ok uygulama vard\u0131r. <\/p>\n Ba\u015fbakan'\u0131n ulema-alimler [Not: \u0130slam tarihinde t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n kendilerine bor\u00e7lu oldu\u011fu \u0130mam-\u0131 Azam, \u0130mam-\u0131 Cafer, Farabi, \u0130bni Sina, Harezmi, \u0130bni R\u00fc\u015ft, Gazali, Molla Fenari, Molla Sadra gibi hem, alim hem filozof ve ayn\u0131 zamanda m\u00fcsbet bilimlerle ilgilenen nice d\u00fc\u015f\u00fcnce ve bilim adam\u0131 vard\u0131r ki, Ulema s\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmseyenler, bu zevat\u0131n yazd\u0131klar\u0131 eserlerin bir sayfas\u0131n\u0131 dahi okuyamaz ve anlayamazlar.] s\u00f6z\u00fcne dahi tahamm\u00fcl edemeyen bu \u00e7evrenin elbette kamusal alanda insanlar\u0131n dini inan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ya\u015famas\u0131na ve giyinmesine tahamm\u00fcl edemeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7evre; teknik anlamda b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelere, felsefi kanaatlere, dini inan\u00e7lara, ya\u015fama hakk\u0131 tan\u0131yan, ilahi ve tabi hukuka dayanan evrensel temel haklar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemedikleri, kendi inan\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini ba\u015fkalar\u0131na dayatmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece \u00e7o\u011fulculu\u011fa kap\u0131 aralayan tarafs\u0131z bir laisiteyi i\u00e7lerine sindirememektedirler ve laikli\u011fi de b\u00f6yle anlamaktan \u00f6zenle ka\u00e7\u0131nmaktad\u0131rlar. Daha \u00e7ok laikli\u011fin, ancak ateist bir d\u00fczlemde anla\u015f\u0131labilece\u011fi Sovyetik-Bol\u015fevik bir uygulamas\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131rlar. <\/p>\n Milletimizden saklanan ger\u00e7ekler<\/strong> <\/p>\n Elbette bunu halka a\u00e7\u0131k olarak s\u00f6ylemeseler bile, dilimizde var olan ve milletimize ki\u015filik ve derin anlamlar kazand\u0130ran din, iman, tesett\u00fcr, ulema, \u015fehadet, cihat, gaza, molla, \u0130mam-hatipler, Kur'an kurslar\u0131, e\u011fitim, din ve siyaset ili\u015fkisi gibi konularda tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tav\u0131rlar bu yarg\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir. \u00d6rne\u011fin tesett\u00fcrl\u00fc bir bayan\u0131n kamu alan\u0131nda \u00f6\u011fretmen, hakim, savc\u0131, doktor, avukat vs. olamayaca\u011f\u0131, hatta halk\u0131n ve meclisin \u00f6zg\u00fcr iradeleri ile se\u00e7ecekleri Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n e\u015finin tesett\u00fcrl\u00fc olamayaca\u011f\u0131 \u015feklindeki beyanlar\u0131 ger\u00e7ekte temel insan haklar\u0131na ve Demokratik Hukuk Devletine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi, laisiteye de ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ortaya z\u0131mmen \u015f\u00f6yle bir manzara \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: Kamu alan\u0131nda g\u00f6rev alan herkes inan\u00e7s\u0131z-ateist olmak durumundad\u0131r. <\/p>\n Zira bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunan fundamentalist laisist ve sek\u00fclaristlere g\u00f6re, e\u011fer bir kamu g\u00f6revlisi inanc\u0131n\u0131 belli edecek bir simge ta\u015f\u0131rsa, tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybeder ve dolay\u0131s\u0131 ile hizmet verdi\u011fi insanlar\u0131n g\u00fcvenini zedeler, tarafl\u0131 davranarak haks\u0131z uygulamalara yol a\u00e7ar. Halbuki bu insanlar\u0131n kalbini ve beynini okuma iddias\u0131ndan \u00f6teye ge\u00e7emeyen bo\u015f bir lak\u0131rd\u0131d\u0131r. Peki, e\u011fer kamu g\u00f6revlisi ateistse, fanatik bir din d\u00fc\u015fman\u0131 ise, dinin bo\u015f bir kuruntu oldu\u011funa inan\u0131yorsa, onun inanan birisine objektif davranaca\u011f\u0131na yahut adaletle muamele edece\u011fine kim garanti verebilir?<\/strong> <\/p>\n Yine, herhangi bir kamu g\u00f6revlisi lezbiyen yahut feminist ise, erkeklere; H\u0131ristiyan ise M\u00fcsl\u00fcman'a; Marksist ise \u00dclk\u00fcc\u00fc'ye tarafs\u0131z adaletli davranaca\u011f\u0131n\u0131 kim kestirebilir. D\u00fcnyan\u0131n hangi yerine giderseniz gidin John Locke'un "Tabula Rasas\u0131" [bo\u015f levhas\u0131] gibi fikirsiz ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olmayan kamu g\u00f6revlisi yoktur. Zira b\u00f6yle bir \u015fey insan\u0131n do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. <\/p>\n \u0130nsan "bo\u015f levha" de\u011fildir<\/strong> <\/p>\n Bir ki\u015fi, vatanda\u015f olarak ateist-inan\u00e7s\u0131z olabilir. \u0130yi de ateist olmak da inananlara kar\u015f\u0131 taraf olmakt\u0131r. Hatta bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re demokrasi, se\u00e7im gelene\u011fini bile s\u00fcrd\u00fcrmemiz imkans\u0131z olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc belli bir rozeti, simgesi, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olan bir iktidar y\u00f6netime gelmekte ve \u00fclkeyi y\u00f6netmektedir. \u015eimdi \u015f\u00f6yle diyebilir miyiz; efendim art\u0131k se\u00e7im yapmayal\u0131m, iktidar\u0131n inanc\u0131, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve y\u00f6netim felsefesi kaybolmuyor. Halbuki burada \u00f6nemli olan iktidar\u0131n simgelerinin ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn kaybolmas\u0131 de\u011fil, \u00f6nemli olan iktidar\u0131n demokratik laik ve hukuk devleti \u00e7er\u00e7evesinde vatanda\u015flar aras\u0131nda hi\u00e7bir fark g\u00f6zetmeksizin adaletle hizmet verip vermedi\u011fidir. Bundan dolay\u0131 kamuda g\u00f6rev alacak memurlar\u0131n ve y\u00f6neticilerin durumu da bundan farkl\u0131 de\u011fildir. Zira kamu g\u00f6revlisi olmak ki\u015finin kendisini var k\u0131lan, ona \u015fahsiyet kazand\u0130ran de\u011ferlerden, yarg\u0131lardan, sembollerden yal\u0131t\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmez.. <\/p>\n Demek ki, ortada bir d\u00fc\u015fmanl\u0131k, \u00f6n yarg\u0131 ve kindarl\u0131k var; o da din ve \u00f6zellikle \u0130slam d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Zira hi\u00e7 kimse bir kamu g\u00f6revlisinin hangi makamda olursa olsun ateist, sosyalist, Marksist, Liberalist, H\u0131ristiyan, Yahudi, sabatayist, lezbiyen, feminist, homoseks\u00fcel olmas\u0131ndan rahats\u0131z de\u011fil, tek rahats\u0131z olduklar\u0131 \u015fey \u0130slam'\u0131n kamu alan\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131, yani inanan m\u00fctedeyyin dindarlar\u0131n inand\u0131klar\u0131 gibi ya\u015famalar\u0131d\u0131r. <\/strong> <\/p>\n O zaman do\u011frusu nedir? \u0130nsan "tabula rasa" bo\u015f bir levha olamayaca\u011f\u0131na g\u00f6re, do\u011frusu \u015fudur: Kamu g\u00f6revlisi; inanc\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncesi, giyimi ne olursa olsun insan\u0131n insana de\u011fil, bizzat Yarat\u0131c\u0131n\u0131n insana tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, yani her bireyin do\u011fu\u015ftan getirdi\u011fi, kimsenin tekelinde olmayan evrensel temel insan haklar\u0131n\u0131 g\u00f6zetiyorsa, g\u00f6rev alan\u0131nda hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayanan hukuk devletinin ilkelerine uyuyorsa, ona g\u00f6re davran\u0131p h\u00fck\u00fcm veriyorsa, kamu hizmetinde din, dil, mezhep, \u0131rk, s\u0131n\u0131f, cinsiyet, renk, giyim-ku\u015fam ayr\u0131m\u0131 yapmadan hizmet veriyorsa, onun M\u00fcsl\u00fcman, tesett\u00fcrl\u00fc yahut ateist, Marksist olmas\u0131 kimseyi ilgilendirmez. Demokratik laik anlay\u0131\u015f ve \u00e7o\u011fulculuk da budur. Zira laikli\u011fin bir\u00e7ok uygulama bi\u00e7imi vard\u0131r. <\/p>\n Birincisi Sovyetik-Bol\u015fevik uygulama<\/strong> ki, bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re sadece kamusal alan de\u011fil; birey, aile, e\u011fitim ve dilden ba\u015flayarak insan\u0131 \u00e7evreleyen t\u00fcm fakt\u00f6rler dinden ar\u0131nd\u0131rmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye'de devlet ayg\u0131t\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131nda etkin ve yetkin olan elitist bir kesimin \u00f6zellikle bu anlay\u0131\u015f\u0131 savunduklar\u0131 bilinmelidir. <\/p>\n \u0130kincisi, Bizantinist uygulama:<\/strong> Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re din, devletin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ve anlad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde toplumda yer al\u0131r. Yani din devletin hizmetindedir, halk\u0131 devlete ve m\u00fcesses d\u00fczene itaat ettirdi\u011fi s\u00fcrece din iyi bir fenomendir. E\u011fer bu din sorgulamaya, yahut adalet istemeye y\u00f6neltirse, tedip edilmesi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7izilmesi gerekir. \u00d6zellikle sa\u011f ve ortan\u0131n solu baz\u0131 ak\u0131mlar T\u00fcrkiye'de bu uygulamadan yanad\u0131rlar. Yani Bizantinist laiklik anlay\u0131\u015f\u0131nda din, d\u00fczen ve iktidar\u0131n me\u015fruiyet arac\u0131d\u0131r. Onun iktidar\u0131na ve d\u00fczenine destek arz etti\u011fi, halk\u0131 kendi kaderine raz\u0131 edip susturdu\u011fu s\u00fcrece iyi bir \u015feydir din. <\/p>\n Milletin \u00f6zg\u00fcr iradesi ve mutabakat\u0131, her t\u00fcrl\u00fc kurumun \u00fczerindedir<\/strong> <\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, demokratik laik anlay\u0131\u015ft\u0131r ki,<\/strong> devlet b\u00fct\u00fcn inan\u00e7 topluluklar\u0131na e\u015fit mesafede durur, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 ihlal etmedikleri s\u00fcrece, onlar\u0131n inanc\u0131na g\u00f6re ya\u015fama, giyinme, e\u011fitim alma, \u00f6rg\u00fctlenme ve inanc\u0131n\u0131 yaymas\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterir ve bu haklar\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na al\u0131r. Bu inan\u00e7 topluluklar\u0131na, bir birilerine inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerini dayatmad\u0131klar\u0131, \u015fiddet ve ter\u00f6re ba\u015fvurmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece devlet m\u00fcdahale etmez. Ancak devlet bunu yaparken kamu uygulamalar\u0131nda s\u00fcrekli kutsala kar\u015f\u0131 yap\u0131lan uygulamalarda taraf olamaz. \u0130\u015fte sek\u00fclarist ve laisist fundamentalistlerin i\u00e7ine sindiremedikleri demokratik laiklik uygulamas\u0131 budur. <\/p>\n Ancak hemen belirtelim ki, her d\u00fc\u015f\u00fcncede, her cemaatte, her siyasal ve sosyal olu\u015fumda samimi olmayanlar ve bir tak\u0131m de\u011ferleri istismar edenler olabilir, fakat bunu \u00f6nlemenin ve ger\u00e7ekten samimi olanlar\u0131n anla\u015f\u0131labilmesinin yolu, yasaklar\u0131 devam ettirmekten de\u011fil, yasaklar\u0131 kald\u0131rmaktan ge\u00e7er. Tesett\u00fcr konusu da b\u00f6yledir, kald\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 yasa\u011f\u0131 samimi, m\u00fctedeyyin ve ger\u00e7ekten dindarl\u0131klar\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak \u00f6rt\u00fcnenler kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kar. Varsa tesett\u00fcr \u00fczerinden siyasal kazan\u00e7, makam ve mevki kazananlar da ellerindeki bu rant\u0131 kaybetmi\u015f olurlar. <\/p>\n Hem "haydi k\u0131zlar okula" diyeceksin, hem de okulun hemen giri\u015finde "ama senin ba\u015f\u00f6rt\u00fcn var ve dolay\u0131s\u0131 ile okuma hakk\u0131n yok" diyeceksin. Bu trajik komediyi kald\u0131rman\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir. E\u011fer toplumda ezici bir \u00e7o\u011funlukla mutabakat sa\u011flanm\u0131\u015fsa ve ayn\u0131 zamanda az\u0131nl\u0131klar\u0131n da haklar\u0131 korunuyorsa, kurumlar\u0131n mutabakat sa\u011flayamamas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u00f6nemi ve de\u011feri yoktur. Zira demokratik hukuk devletinde kurumlar milletin iradesinin \u00fczerinde olamaz ve ona ipotek koyamaz. Filhakika milletin \u00f6zg\u00fcr iradesi ve mutabakat\u0131 her t\u00fcrl\u00fc kurumun \u00fczerindedir. <\/p>\n