{"id":2971,"date":"2014-07-25T07:21:28","date_gmt":"2014-07-25T07:21:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2014\/07\/25\/kurtulus-savasinda-ve-kurulus-asamasinda-din-adamlari-ve-ataturkun-laiklik-anlayisi\/"},"modified":"2014-07-25T07:21:28","modified_gmt":"2014-07-25T07:21:28","slug":"kurtulus-savasinda-ve-kurulus-asamasinda-din-adamlari-ve-ataturkun-laiklik-anlayisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2014\/agustos-2014\/kurtulus-savasinda-ve-kurulus-asamasinda-din-adamlari-ve-ataturkun-laiklik-anlayisi\/","title":{"rendered":"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131nda ve Kurulu\u015f A\u015famas\u0131nda Din Adamlar\u0131 Ve ATAT\u00dcRK\u2019\u00dcN LA\u0130KL\u0130K ANLAYI\u015eI"},"content":{"rendered":"\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>\u00dclke tarihine y\u00f6n vermi\u015f ve b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim ve devrimler ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olan \u015fahsiyetleri; kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f klasik \u00f6vg\u00fclerle, kuru ansiklopedik bilgilerle veya sloganik c\u00fcmlelerle anlatmak, \u00e7o\u011fu zaman bizi ger\u00e7eklerden uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Mustafa Kemal gibi \u00f6nderleri; kas\u0131tl\u0131 olu\u015fturulan \u00f6n yarg\u0131larla, ya tabula\u015ft\u0131r\u0131p yar\u0131 tanr\u0131 konumuna sokanlar\u0131n veya Onu din d\u00fc\u015fman\u0131 ilan edip d\u0131\u015flayanlar\u0131n, her ikisi de istismarc\u0131 ve ger\u00e7e\u011fi sapt\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Her insan\u0131n as\u0131l niyetini ve mahiyetini hakk\u0131yla bilen ve hesaba \u00e7ekip de\u011ferlendiren Cenab\u0131 Allah oldu\u011funa g\u00f6re, bize d\u00fc\u015fen b\u00f6ylesi ki\u015filerle ilgili, resmi veya hususi basmakal\u0131p \u201cOLGU\u201dlardan ziyade; Millet \u015fuuruna, bar\u0131\u015f\u0131na ve medeniyet yar\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak bilin\u00e7li ve ger\u00e7ek\u00e7i \u201cALGI\u201dlar olu\u015fturmakt\u0131r. <\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>LA\u0130KL\u0130K te, onlarca farkl\u0131 tan\u0131m\u0131 ve uygulamas\u0131 yap\u0131lan \u00e7a\u011fda\u015f bir kavramd\u0131r. Kapitalist \u00fclkelerden sosyalist y\u00f6netimlere, diktat\u00f6rl\u00fcklerden dini h\u00fck\u00fcmetlere kadar, birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 ve ayk\u0131r\u0131 Laiklik tatbikat\u0131na rastlanmaktad\u0131r ki, bizce bu do\u011fru ve do\u011fal oland\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her toplumun kendi dinine, tarihine, Mili geleneklerine ve asri gereksinimlerine g\u00f6re bir Laiklik tan\u0131m\u0131 ve tatbikat\u0131 geli\u015ftirmesi bir ihtiya\u00e7t\u0131r. <\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>\u0130slam\u2019\u0131 bilen, \u00e7a\u011fda\u015f \u015fartlar\u0131 ve standartlar\u0131 da g\u00f6zeten birisi olarak, kanaatimizce \u00fclkemizde laiklik; dinle devletin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil bar\u0131\u015fmas\u0131 temeline oturtulmal\u0131d\u0131r. Evet, dini hizmetlerle devlet i\u015flerinin birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6ylece dinin siyasetin bir istismar ve suiistimal arac\u0131 yap\u0131lmas\u0131 elbette yanl\u0131\u015ft\u0131r, yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. Dinin toplumdan ve devlet kurumlar\u0131ndan tamamen d\u0131\u015flanmas\u0131 ve d\u00fc\u015fman tavr\u0131 al\u0131nmas\u0131 ise \u00e7ok daha yanl\u0131\u015ft\u0131r ve y\u0131k\u0131c\u0131d\u0131r. Do\u011frusu, dinle devletin bar\u0131\u015fmas\u0131, dayan\u0131\u015fmas\u0131 ve her birinin kendi sahas\u0131nda topluma hizmet sunmas\u0131d\u0131r. Ve i\u015fte Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Laiklik anlay\u0131\u015f\u0131 da bu yakla\u015f\u0131ma uygun bulunmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir Milletin de\u011fi\u015fik unsurlar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flay\u0131p kayna\u015ft\u0131racak ve \u00fclkede dirlik ve d\u00fczeni sa\u011flayacak olan ve \u201ctoplumsal s\u00f6zle\u015fme metinleri\u201d say\u0131lan anayasalar ve kanunlar yap\u0131l\u0131rken, Milli Kurumlar ve kurallar olu\u015fturulurken o Milletin dinini, manevi de\u011fer ve dinamiklerini yok saymak ve hesaba katmamak hem yaralay\u0131c\u0131 ve yarars\u0131zd\u0131r, hem de zaten imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Mustafa Kemal de bu ger\u00e7e\u011fin elbette fark\u0131ndad\u0131r. <\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Ve zaten Atat\u00fcrk dinin siyasal hayat \u00fczerindeki h\u00e2kimiyetine ve istismar niyetine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yoksa dinin ilahi \u00f6\u011fretilerine, \u00f6z itibariyle hi\u00e7 bir \u015fekilde m\u00fcdahaleye kalk\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r.<b>[1]<\/b><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>T\u00fcrkiye\u2019de laiklik \u00fclkemizin \u00f6zel \u015fartlar\u0131 gere\u011fi, d\u00fcnyadaki pek \u00e7ok laiklik anlay\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Atat\u00fcrk\u2019ten sonra Laiklik \u201cdinin tamamen d\u0131\u015flanmas\u0131 ve \u0130slam\u2019a d\u00fc\u015fmanl\u0131k yap\u0131lmas\u0131\u201d \u015feklinde yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda devlete ve devrimlere y\u00f6nelik olarak ortaya \u00e7\u0131kan dini kisveli muhalefeti etkisiz k\u0131lmak i\u00e7in sarf edilen \u00e7abalar, maalesef T\u00fcrkiye\u2019de laikli\u011fin \u201cirticayla m\u00fccadele\u201d olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. <\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Mustafa Kemal:<i> \u201cLaiklik, yaln\u0131z din ve d\u00fcnya i\u015flerinin ayr\u0131lmas\u0131 demek de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn bu yurtta\u015flar\u0131n vicdan, ibadet ve din h\u00fcrriyetine kavu\u015fmas\u0131 demektir.<\/i> <i>Laiklik, asla dinsizlik olmad\u0131\u011f\u0131 gibi; sahte dindarl\u0131kla ve hurafeci kafalarla m\u00fccadele kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ger\u00e7ek dindarl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131 vermektedir<\/i>\u201d diyen insand\u0131r.<b>[2]<\/b> T\u00fcrkiye Cumhuriyeti kurulurken Atat\u00fcrk, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na kamu kurumlar\u0131 aras\u0131nda yer vermi\u015f ve ilk anayasas\u0131ndan itibaren anayasal teminat alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Bizdeki laiklik, <i>\u201cdin ve d\u00fcnya i\u015flerinin birbirinden ayr\u0131lmas\u0131<\/i>\u201d \u015feklinde kendine \u00f6zel bir laiklik anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Laiklik dinin yerini tutacak bir d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, din kar\u015f\u0131t\u0131 bir d\u00fczenleme de de\u011fildir. Vatanda\u015f\u0131m\u0131z dindar olmakta, dinini ya\u015famakta \u00f6zg\u00fcr oldu\u011fu gibi, devletin bu konuda hizmeti de bir kamu hizmeti niteli\u011findedir.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Din Hizmetlerinin G\u00f6r\u00fclmesi: Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bizzat kurdu\u011fu kurumlardan birisidir.1924 y\u0131l\u0131nda \u015eer\u2019iye ve Evkaf Vekaleti\u2019nin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla, yerine Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kurulmu\u015ftur. Diyanet i\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dini konularda yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ve din hizmetlerinin devam\u0131 devlet eliyle sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece Atat\u00fcrk, din adamlar\u0131n\u0131 bir devlet te\u015fkilat\u0131 olan Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda toplam\u0131\u015ft\u0131r. Olu\u015fturulan bu kurum sayesinde dinin do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve ya\u015fanmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. Bu alanda \u00e7\u0131kart\u0131lan kanunun birinci maddesi \u015fu \u015fekildedir:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde muamelat-\u0131 nasa dair ahk\u00e2m\u0131n te\u015frii ve infaz\u0131 T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ile te\u015fkil etti\u011fi h\u00fck\u00fcmete ait olup, din-i m\u00fcbin-i \u0130slam dininin; itikat, ibadet ile ilgili b\u00fct\u00fcn kural ve uygulamalar\u0131, dini kurumlar\u0131n y\u00f6netimi ve denetimi yeni kurulan Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ilgi ve yetksi\u2019ne b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dini kurumlar\u0131n cami ve mescitlerin y\u00f6netimi, m\u00fcft\u00fc, vaiz, imam-hatip ve m\u00fcezzin-kayy\u0131mlar\u0131n atamalar\u0131 Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na verilmi\u015ftir.<b>[3]<\/b><\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"> Bir g\u00fcn Necip Ali, Atat\u00fcrk\u2019e: <b>\u201cEfendim, M\u00fcnir Hayri namaz k\u0131lar!\u201d <\/b>dedi.Bunun \u00fczerine Atat\u00fcrk ile M\u00fcnir Hayri aras\u0131nda \u015f\u00f6yle bir konu\u015fma ge\u00e7ti.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">-Sahi mi? -Evet pa\u015fam.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">-Ni\u00e7in namaz k\u0131l\u0131yorsun?<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cNamaz k\u0131l\u0131nca i\u00e7imde bir sessizlik ve huzur hissediyorum!\u201d<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Atat\u00fcrk, \u00e7evresinde bulunanlara d\u00f6nerek:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cBatmak \u00fczere olan bir gemide bulunsan\u0131z, herhalde \u201cyeti\u015f Gazi!\u201d demezsiniz, Allah dersiniz. Bundan tabi ne olabilir.<\/i><\/b>[4] B\u00f6ylece Atat\u00fcrk, insan\u0131n dinsiz olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve hele bizim milletimizin dinsiz ya\u015fayamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve her insan\u0131n f\u0131traten inanma ihtiyac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca insan\u0131n din ihtiyac\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, T\u00fcrk milletinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu din se\u00e7iminin \u00e7ok isabetli oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. T\u00fcrk milletinin tercihi olan \u0130slam dininin y\u00fcceli\u011fini ve yetkinli\u011fini ifade etmi\u015f ve kendisinin de T\u00fcrk milletiyle birlikte bu dine iman etti\u011fini iftiharla s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Cans\u0131z ve ak\u0131ls\u0131z atomlar\u0131n kurdu\u011fu molek\u00fcller, onlar\u0131n do\u011furdu\u011fu aminoasitler, onlar\u0131n yo\u011furdu\u011fu proteinler, onlar\u0131n ortaya koydu\u011fu h\u00fccreler ve onlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu m\u00fckemmel organlar ve sistemler ki, her saniyede \u00fc\u00e7 milyon yeni k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccresi \u00fcretilmektedir; damarlardaki \u00f6zel kan h\u00fccreleri, milyarlarca kan h\u00fccresini her iki saniyede bir genel sa\u011fl\u0131k kontrol\u00fcnden ge\u00e7irmektedir; bir de\u011fil bin insan beyninin bile planlay\u0131p tasarlayamayaca\u011f\u0131 m\u00fckemmel v\u00fccut fabrikam\u0131z, elbette ve kesinlikle sonsuz ilim, irade ve kudret sahibi Allah\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na, Kur\u2019an\u2019\u0131n ve Resul\u00fcllah\u2019\u0131n hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131na en a\u00e7\u0131k belgedir. Mustafa Kemal\u2019i imans\u0131z g\u00f6stermek, O\u2019nu ak\u0131ls\u0131z ve vicdans\u0131zl\u0131kla itham etmektir.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Atat\u00fcrk, 1932 y\u0131l\u0131nda toplanan I. T\u00fcrk Tarih Kongresi\u2019nde kongre \u00fcyelerini bir \u00e7ay partisine davet etmi\u015f ve davetlilere, \u201cBana soru sormakta serbestsiniz, istedi\u011finiz soruyu sorabilirsiniz\u201d demi\u015ftir.<b> Kongre \u00fcyesi bir lise \u00f6\u011fretmeni, <i>\u201cT\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn bir dine ihtiyac\u0131 var m\u0131d\u0131r, Din gerekli midir?\u201d<\/i> diye soru y\u00f6neltmi\u015f. <\/b>Atat\u00fcrk bu soruya \u015fu yan\u0131t\u0131 vermi\u015ftir:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>\u201cMuhterem hocam, din mutlaka gereklidir. Dinsiz millet olmas\u0131 ve dinsiz milletin ayakta kalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Milletin dine ihtiyac\u0131 kesindir, evet din l\u00fczumlu bir m\u00fcessesedir\u201d<\/b>[5]Atat\u00fcrk\u2019e g\u00f6re, T\u00fcrk milleti, milliyet\u00e7ilik ba\u011f\u0131yla birbirine kenetlenmi\u015ftir, bunun da mayas\u0131 \u0130slam Dinidir. Bunla birlikte \u0130slam dinine mensup olan T\u00fcrk milleti, di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman topluluklarla da inan\u00e7 ba\u011f\u0131na sahiptir. Bu inan\u00e7 ba\u011f\u0131, T\u00fcrk milletinin ba\u011flar\u0131n\u0131 ve etkinlik alan\u0131n\u0131 geni\u015f ve s\u0131n\u0131rs\u0131z bir alana ta\u015f\u0131yan bir de\u011ferdir. <b>\u201cBizim milliyetperverlili\u011fimiz her halde hodbinane ve ma\u011frurane (bencil ve gururlu) bir milliyetperverlilik de\u011fildir ve bilhassa \u0130slam oldu\u011fumuz i\u00e7in. \u0130slamiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bizim \u00fcmmet\u00e7ili\u011fimiz de vard\u0131r ki, milletperverlili\u011fin \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu s\u0131n\u0131rl\u0131 daireyi sonsuz bir sahaya nakletmektedir.<b>[6]<\/b> <\/b>Atat\u00fcrk, bir milletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmesinde dini zorunlu bir kurum olarak g\u00f6rmektedir. O, din olgusundan yoksun milletlerin ayakta kalmayaca\u011f\u0131 kanaatindedir.\u201d[7] <\/span><\/p>\n<p class=\"Gvdemetni1\" style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-indent: 1cm; line-height: 17pt; background: none repeat scroll 0% 0% transparent;\"><span class=\"Gvdemetni\" style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Y\u0131l 1920. B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde Mustafa Kemal Pa\u015fa \u015f\u00f6yle sesleniyordu:<\/b><\/span><\/p>\n<p class=\"Gvdemetni1\" style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-indent: 1cm; line-height: 17pt; background: none repeat scroll 0% 0% transparent;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><span class=\"Gvdemetni2\"><b><i>Meclis-i \u00e2linizi te\u015fkil eden zevat<\/i><\/b><\/span><span class=\"Gvdemetni2\"> (Y\u00fcce Meclisinizi olu\u015fturan de\u011ferli insanlar) <b><i>yaln\u0131z T\u00fcrk de\u011fildir yaln\u0131z \u00c7erkez de\u011fildir, yaln\u0131z K\u00fcrt de\u011fildir, yaln\u0131z Laz de\u011fildir. Fakat hepsinden m\u00fcrekkep anas\u0131r-\u0131 \u0130sl\u00e2miyedir, samimi bir mecmuad\u0131r<\/i><\/b><i> <\/i>(M\u00fcsl\u00fcman unsurlardan meydana gelmi\u015f samimi bir topluluktur). <b><i>Binaenaleyh bu heyet-i \u00e2liyenin temsil etti\u011fi; hukukunu, hayat\u0131n\u0131, \u015ferefini kurtarmak i\u00e7in azmetti\u011fi emeller, yaln\u0131z bir <\/i><\/b><\/span><span class=\"Gvdemetni2\"><b><i>unsu<\/i><\/b><\/span><span class=\"Gvdemetni2\"><b><i>r-u \u0130sl\u00e2m&#8217;a m\u00fcnhas\u0131r de\u011fildir; anas\u0131r-\u0131 \u0130sl\u00e2miyeden m\u00fcrekkep bir kitleye aittir<\/i><\/b><\/span><span class=\"Gvdemetni2\"><b>. <\/b><\/span><span class=\"Gvdemetni2\">(Farkl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6kenlerden olu\u015fmu\u015f milletimizin b\u00fct\u00fcn\u00fcne \u015famildir) <b><i>Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu hepimiz biliriz. Hep kabul etti\u011fimiz esaslardan birisi ve belki birincisi olan hudut meselesi tayin ve tespit edilirken, hudud-u mill\u00eemiz \u0130skenderun&#8217;un cenubundan ge\u00e7er, \u015farka do\u011fru uzanarak Musul&#8217;u, S\u00fcleymaniye&#8217;yi, Kerk\u00fck&#8217;\u00fc ihtiva eder. \u0130\u015fte hudud-u mill\u00eemiz budur dedik! H\u00e2lbuki Kerk\u00fck \u015fimalinde T\u00fcrk oldu\u011fu gibi K\u00fcrt de vard\u0131r. Biz onlar\u0131 tefrik etmedik. Binaenaleyh muhafaza ve m\u00fcdafaas\u0131 ile i\u015ftigal etti\u011fimiz millet bittabi bu unsurdan ibaret de\u011fildir. Muhtelif anas\u0131r-\u0131 \u0130sl\u00e2miyeden m\u00fcrekkeptir. Bu mecmuay\u0131 te\u015fkil eden her bir unsur-\u0131 \u0130sl\u00e2m bizim karde\u015fimiz ve menafii <\/i><\/b>(haklar\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131)<b> <i>tamam\u0131yla m\u00fc\u015fterek olan vatanda\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r. Ve yine kabul etti\u011fimiz esasat\u0131n <\/i><\/b>(anayasan\u0131n)<b> <i>ilk sat\u0131rlar\u0131nda: bu muhtelif anas\u0131r-\u0131 \u0130sl\u00e2miye ki: vatanda\u015ft\u0131rlar, yekdi\u011ferine kar\u015f\u0131 h\u00fcrmet-i m\u00fctekabile \u00eele riayetk\u00e2rd\u0131rlar ve yekdi\u011ferinin her t\u00fcrl\u00fc haklar\u0131na; \u0131rk\u00ee, \u0130\u00e7tima\u00ee, co\u011fraf\u00ee hukukuna daima riayetk\u00e2r oldu\u011funu tekrar te&#8217;yid ettik ve c\u00fcmlemiz bug\u00fcn samimiyetle kabul ettik; binaenaleyh menafiimiz (haklar\u0131m\u0131z ve \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z) m\u00fc\u015fterektir. Tahsiline azmetti\u011fimiz vahdet, <\/i><\/b>(meydana getirmeye karar verdi\u011fimiz milli birlik)<b> <i>yaln\u0131z T\u00fcrk de\u011fil, yaln\u0131z \u00c7erke\u015f de\u011fil hepsinden<\/i><\/b><i> <b>memzuc bir unsur-\u0131 \u0130slam\u2019d\u0131r. Bunun b\u00f6yle tel\u00e2kkisini ve sui tefehh\u00fcmata meydan verilmemesini rica ediyorum.\u201d<\/b><\/i> (Olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z Milli birlik, sadece T\u00fcrk, K\u00fcrt, \u00c7erkez de\u011fil, hepsinin kayna\u015fmas\u0131yla meydana gelmi\u015f bir \u0130slam toplumudur. Art\u0131k bunun b\u00f6yle anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 ve k\u00f6t\u00fc-b\u00f6l\u00fcc\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara f\u0131rsat tan\u0131nmamas\u0131n\u0131 diliyorum.) <\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Ordu i\u00e7in Kur\u2019an okutulmas\u0131 talimat\u0131!<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">1932 ramazan ay\u0131nda Atat\u00fcrk, Saadettin Kaynak\u2019\u0131 ordu m\u00fcfetti\u015flerine Kur\u2019an okumas\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendirmi\u015ftir. Saadettin Kaynak, bu emir \u00fczerine Kur\u2019an\u2019da ki muharebeye ve askerli\u011fin faziletine dair olan baz\u0131 ayetlerin terc\u00fcmesini yazarak haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f ve Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn huzuruna getirmi\u015ftir. Sonraki geli\u015fmeleri Saadettin Kaynak \u015f\u00f6yle nakletmi\u015ftir:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u201c\u2026Bir \u00e7eyrek saat i\u00e7inde haz\u0131rland\u0131m ve tamamland\u0131\u011f\u0131 haberini verdim. Mecliste masa ba\u015f\u0131nda Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn iki taraf\u0131nda ordu m\u00fcfetti\u015flerinden Ali Sait, Fahrettin ve \u015e\u00fckr\u00fc Naili ve daha baz\u0131 pa\u015falarla, huzuru m\u00fctad zatlar ve di\u011fer bir\u00e7ok misafirler vard\u0131 ve yirmi ki\u015fiye yak\u0131n da saz heyeti bulunuyordu. Hitabete, <b><i>\u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn kahraman ordusunun kumandanlar\u0131\u201d<\/i><\/b> diye ba\u015flad\u0131m ve \u015f\u00f6yle devam ettim:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">(Ulu Tanr\u0131\u2019n\u0131n B\u00fcy\u00fck Kitab\u0131ndan Enfal 4, 60 ve 65 ayetlerini Tanr\u0131ya s\u0131\u011f\u0131narak okuyorum): <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cOnlar, i\u015fte onlar halis m\u00fc\u2019minlerdir. Onlar i\u00e7in Rableri kat\u0131nda y\u00fcce makamlar, b\u00fcy\u00fck bir ba\u011f\u0131\u015flanma ve t\u00fckenmez r\u0131z\u0131klar vard\u0131r.<\/i><\/b>\u201d (Enfal: 4)<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cD\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fcn yetti\u011fi kadar kuvvetler, g\u00fc\u00e7l\u00fc birlikler ve atl\u0131 binekler, hareket kabiliyeti y\u00fcksek (teknik aletler ve) birimler haz\u0131rlay\u0131n. Onunla Allah\u2019\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131, sizin d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z\u0131 ve onlardan ba\u015fka sizin d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131z\u0131 ve onlardan ba\u015fka sizin bilmedi\u011finiz Allah\u2019\u0131n bildi\u011fi d\u00fc\u015fmanlar\u0131 deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, korkutursunuz. Allah yolunda \u0130slam u\u011frunda kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden, g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve de\u011ferli ne harcarsan\u0131z size eksiksiz \u00f6denir. Siz asla haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lmayacaks\u0131n\u0131z.<\/i><\/b>\u201d (Enfal: 60)<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>Ey peygamber, hesap edilmeyen tehlikeleri \u00f6nlemek, (muhtemel) s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 (ve sald\u0131r\u0131lar\u0131 engellemek) i\u00e7in m\u00fcminleri sava\u015fa haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmaya tekrar tekrar te\u015fvik et. Sizden sab\u0131rl\u0131, e\u011fitimli, kararl\u0131 cesur yirmi ki\u015filik \u00f6zel bir birlik olu\u015fursa, iki y\u00fcz kafire galip gelirler; sizden y\u00fcz ki\u015filik \u00f6zel bir birlik olu\u015fursa, kulluk s\u00f6zle\u015fmesindeki ortak taahh\u00fctlerini, Allah\u2019a iman, kulluk ve sorumluluk bilincini \u015fuur alt\u0131na iterek \u00f6rtbas edip inkarda \u0131srar ile k\u00fcfre saplananlardan bin ki\u015fiye galip gelirler. Bu, onlar\u0131n hakk\u0131 ve ak\u0131beti d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen anlay\u0131\u015f\u0131 k\u0131t bir toplum olmalar\u0131ndan ileri gelmektedir.<\/i><\/b>\u201d (Enfal: 65)<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Saadettin Kaynak Kur\u2019an\u2019dan se\u00e7ti\u011fi bir\u00e7ok ayeti okuyup orada bulunanlar taraf\u0131ndan uzun s\u00fcre alk\u0131\u015flan\u0131p h\u00fcrmet edilmi\u015fti. Bu arada Atat\u00fcrk ayetlerde ge\u00e7en ifadelerin Kur\u2019an\u2019\u0131n ne denli \u00f6nemli bir kitap oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini,<b><i> \u201cKur\u2019an\u2019da neler de varm\u0131\u015f! Bunlardan bizim hi\u00e7bir haberimiz yoktu\u201d<\/i><\/b> diyerek m\u00fctevaz\u0131 ve samimi bir bi\u00e7imde dile getirmi\u015ftir. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Milli M\u00fccadelede Atat\u00fcrk\u2019\u00fc Anadolu\u2019da ilk kar\u015f\u0131layanlar Din adamlar\u0131d\u0131r!<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">19 May\u0131s 1919\u2019da Samsun\u2019a \u00e7\u0131kan Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 Anadolu\u2019da ilk kar\u015f\u0131layan din adamlar\u0131d\u0131r. O g\u00fcnk\u00fc olaylara tan\u0131k olanlar\u0131n ifadelerini bunu do\u011frulamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cHasta olan mutasarr\u0131f evinden \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Dokuzuncu Ordu M\u00fcfetti\u015fini kar\u015f\u0131lamaya gelememi\u015ftir. Belediye reisi yok, vek\u00e2let eden zat da \u00c7ar\u015famba\u2019da arazisinin bulundu\u011fu k\u00f6ydedir. Belediye Meclisinden bir zat, Hac\u0131 Molla, Atat\u00fcrk\u2019e \u015fehir nam\u0131na ho\u015f geldiniz diyor\u201d <\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201c25 May\u0131s 1919 ak\u015fam\u00fcst\u00fc (Mustafa Kemal Pa\u015fa) Havza\u2019ya geldi. Ertesi g\u00fcn\u00fc, ba\u015flar\u0131nda ulemadan Hac\u0131 Mustafa Efendi\u2019nin bir heyet kendisini ziyaret ederek memleket meseleleri hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulundular. Bu zatlar di\u011fer bir gece Belediye Reisinin evinde toplanarak M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyetini te\u015fkil ettiler\u201d<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Dokuzuncu Ordu M\u00fcfetti\u015fi Mustafa Kemal Pa\u015fa, kararg\u00e2h\u0131yla Amasya\u2019ya geldi\u011fi 15 Haziran 1919 g\u00fcn\u00fc kendisini kar\u015f\u0131layanlar\u0131n ba\u015f\u0131nda M\u00fcft\u00fc Hac\u0131 Tevfik ve Vaiz Abdurrahman Kamil Efendiler bulunuyorlard\u0131. Atat\u00fcrk 24 Eyl\u00fcl 1924\u2019te Amasya\u2019da belediyede yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada milli m\u00fccadeleye kat\u0131lan din adamlar\u0131ndan \u00f6vg\u00fcyle s\u00f6z etmi\u015fti:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u201c-Efendiler bundan 5 sene evvel buraya geldi\u011fim zaman bu \u015fehir halk\u0131 da b\u00fct\u00fcn millet gibi hakiki vaziyeti anlam\u0131\u015flard\u0131. Fikirlerde kar\u015f\u0131l\u0131k vard\u0131, dima\u011flar adeta durgun bir haldeydi. Ben burada bir\u00e7ok zevatla beraber Kamil Efendi Hazretleriyle de g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm, bir camii \u015ferifte hakikati halka izah ettiler. Efendi Hazretleri halka dediler ki:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201c-Milletin \u015ferefi, haysiyeti, h\u00fcrriyeti, istiklali hakikatten tehlikeye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu felaketten kurtulmak icap ederse vatan\u0131n son ferdin kadar \u00f6lmeyi g\u00f6ze almak laz\u0131md\u0131r. Padi\u015fah olsun, halife olsun isim ve unvan\u0131 ne olursa olsun hi\u00e7bir \u015fah\u0131s ve makam\u0131n mevcudiyetinin hikmeti kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Tek kurtulu\u015f \u00e7aresi halk\u0131n do\u011frudan do\u011fruya h\u00e2kimiyeti ele almas\u0131 iradesini kullanmas\u0131d\u0131r\u2026\u201d <\/i><\/b>\u0130\u015fte Efendi Hazretlerinin bu yol g\u00f6steren nasihatinden sonra herkes \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. <b>Bu m\u00fcnasebetle M\u00fcft\u00fc Kamil Efendi hazretlerini takdirle yad ediyorum. Ve gen\u00e7 Cumhuriyetimiz bu gibi ulema ile iftihar eder\u2026<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ger\u00e7ek din adamlar\u0131na kar\u015f\u0131 her zaman sayg\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steren \u00f6rnekler bir hayli kabar\u0131kt\u0131r. Cumhuriyetin ilk Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131 R\u0131fat B\u00f6rek\u00e7i, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn kendisine b\u00fcy\u00fck h\u00fcrmet g\u00f6sterdi\u011fini defalarca aktarm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131n manevi mimarlar\u0131:<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">26-30 Temmuz 1919 tarihleri aras\u0131nda yap\u0131lan Bal\u0131kesir\u2019deki kongreye 18 kaza ve nahiyenin temsilcilerinden olu\u015fan 48 ki\u015fi kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130. Tekeli, S. \u0130lkin kongreye kat\u0131lan delegelerinin 3\u2019\u00fcn\u00fcn sivil-asker b\u00fcrokrat, 5\u2019inin din adam\u0131-m\u00fcderris, 40\u2019\u0131n\u0131n da e\u015fraftan oldu\u011funu belirtmektedir. Ancak delegelerin meslek gruplar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lan bu say\u0131sal ay\u0131r\u0131m tam ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmamaktad\u0131r. Mustafa \u00c7al\u0131\u015fkan\u2019\u0131n da tespit etti\u011fi gibi delegelerin 13\u2019\u00fcn\u00fcn mahalli m\u00fcft\u00fc ve m\u00fcderrisler te\u015fkil ediyordu. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Kongreye kat\u0131lm\u0131\u015f olan m\u00fcft\u00fc ve m\u00fcderrislerin isimleri ile temsil ettikleri il, il\u00e7eleri \u015f\u00f6yle belirleniyordu:<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\">1-<span style=\"font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal; -moz-font-feature-settings: normal; -moz-font-language-override: normal;\">\u00a0 <\/span>Ke\u00e7ecizade Haf\u0131z Mehmet Efendi, <b>Bal\u0131kesir<\/b>. 2- Arabac\u0131zade Hac\u0131 Haf\u0131z Mehmet Efendi, <b>Bal\u0131kesir<\/b>. 3- Beypazarl\u0131zade Haf\u0131z Mehmet Efendi, <b>Bal\u0131kesir<\/b>. 4- Ke\u015fkekzade Hac\u0131 Bahattin Efendi, <b>Bal\u0131kesir<\/b>. 5- M\u00fcft\u00fc Hoca Mehmet Bey, <b>Burhaniye<\/b>. 6- Soma M\u00fcfti-i Sab\u0131k\u0131 Osman Efendi, <b>Soma<\/b>. 7- Soma M\u00fcft\u00fcs\u00fc \u0130smail Hakk\u0131 Efendi, <b>Soma.<\/b> 8- M\u00fcderris H\u00fcseyin Efendi, <b>K\u0131rka\u011fa\u00e7<\/b>. 9- M\u00fcderris \u0130brahim Efendi, <b>Fart Nahiyesi<\/b>. 10- Haf\u0131z Arif Efendi, <b>Kepsut Nahiyesi<\/b>. 11- Abdulgafur Efendi, <b>Giresun Nahiyesi<\/b>. 12- Haf\u0131z Mehmet Efendi, <b>\u015eaml\u0131 Nahiyesi<\/b>. 13- Haf\u0131z Hamit Efendi, <b>\u0130vrindi Nahiyesi<\/b>.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>10-23 Mart 1920 tarihinde yap\u0131lan ve Bal\u0131kesir Kongresinde din adamlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 daha da artm\u0131\u015ft\u0131r. Kongreye kat\u0131lan 64 delegenin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 m\u00fcft\u00fc, vaiz, m\u00fcderris, imam-hatip, m\u00fcezzin kayy\u0131mlardan olu\u015fuyordu.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">M\u00fcft\u00fc Alim Efendi, Hac\u0131 Mustafa Efendi, R\u0131fat Efendi, Arabac\u0131o\u011flu Mehmet Efendi, Ke\u00e7eci Haf\u0131z Emin Efendi, Hac\u0131haf\u0131zzade Mehmet efendi, Osman Efendizade Mehmet Efendi, Azazade Mustafa Efendi, Haf\u0131z Numan Efendi, Haf\u0131z Mehmet Efendi, Haf\u0131z Mustafa Efendi, Haf\u0131z \u0130smail Efendi, Haf\u0131z Tahsin Efendi, Haf\u0131z R\u0131za Efendi, Ali R\u0131za Efendi, Selim Efendi, Hoca Ali Efendi\u2019dir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Ege B\u00f6lgesi\u2019nde 16-25 A\u011fustos 1919 tarihleri aras\u0131nda yap\u0131lan bir di\u011fer kongre, Ala\u015fehir Kongresidir.<\/b> Bu kongreye kat\u0131lan delegeler; Denizli, Ayd\u0131n, \u0130zmir, Saruhan (Manisa), Bal\u0131kesir, Afyon ve U\u015fak\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra 21 il\u00e7eyi de temsil ediyorlard\u0131 bu bak\u0131mdan bu kongrenin Bal\u0131kesir Kongresine nazaran etki sahas\u0131 daha geni\u015ftir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle bu kongre Egedeki direni\u015fi b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme g\u00f6revini \u00fcstlenmesi y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nemlidir. \u201cAla\u015fehir Kongresi \u00f6rg\u00fctlenme ile ilgili di\u011fer kararlar\u0131 yan\u0131nda Ala\u015fehir, Salihli-Kula, Demirci, E\u015fme, U\u015fak ve \u00d6demi\u015f kazalar\u0131 ile bunlara daha sonra eklenecek di\u011fer y\u00f6relerdeki direni\u015f hareketlerini bir saha itibariyle ve bunlar\u0131n muhassalas\u0131 olarak Heyet-i Merkeziye diye bir \u00fcst \u00f6rg\u00fctlenmeye tabii k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Ala\u015fehir Kongresine kat\u0131lan delegelerin %20\u2019sinin m\u00fcft\u00fc ve m\u00fcderrislerin te\u015fkil eti\u011fini belirten Mustafa \u00c7al\u0131\u015fkan bunlar\u0131n isimleriyle temsil ettikleri il ve il\u00e7eleri \u015f\u00f6yle tespit ediliyordu: <\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\">1-<span style=\"font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; line-height: normal; font-size-adjust: none; font-stretch: normal; -moz-font-feature-settings: normal; -moz-font-language-override: normal;\">\u00a0\u00a0 <\/span>M\u00fcft\u00fczade Abdulgafur Efendi, <b>Bal\u0131kesir.<\/b> 2- M\u00fcft\u00fc Ahmet \u015e\u00fckr\u00fc Efendi, <b>Sarayk\u00f6y-Denizli. <\/b>3- M\u00fcderris \u0130brahim Ethem Bey, <b>\u00d6demi\u015f-\u0130zmir<\/b>. 4- M\u00fcderris S\u00fcleyman Sami Efendi, <b>Eskihisar\/Manisa<\/b>. 5- M\u00fcderris Serdarzade Mustafa Efendi, <b>Demirci\/Manisa<\/b>. 6- M\u00fcfti-i Sab\u0131k Mehmet L\u00fctfi Efendi <b>Salihli\/Manisa<\/b>. 7- Kad\u0131 Zahid Molla, <b>Salihli\/Manisa<\/b>. 8- M\u00fcfti-i Sab\u0131k Hakk\u0131 Efendi, <b>Soma\/Manisa<\/b>. 10- M\u00fcft\u00fc Hac\u0131 Nazif Efendi, <b>E\u015fme\/U\u015fak<\/b> <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Bu tespitlerde baz\u0131 eksiklikler vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin Kula delegesi Tosun Efendizade Ra\u015fit Efendi bir din g\u00f6revlisidir. \u00d6te yandan, U\u015fak delegesi, \u0130brahim Bey (Tahtak\u0131l\u0131\u00e7), 1908 y\u0131llar\u0131nda U\u015fak M\u00fcft\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f bir din bilginidir. \u0130brahim Bey Kongre heyet-i Merkeziyesi ba\u015fkan\u0131 olarak \u00f6nemli hizmetlerde bulunmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin, U\u015fak\u2019tan olu\u015fturdu\u011fu U\u015fak h\u00fccum Taburunu, Salihli\u2019ye g\u00f6ndermesi, 1 Mart 1920\u2019de te\u015fkil edilen taburu \u201c\u2026 te\u015fkilinde b\u00fct\u00fcn te\u00e7hizat U\u015fak halk\u0131 taraf\u0131ndan temin edilmi\u015f, elbiseleri U\u015fak \u015fayak fabrikalar\u0131ndan al\u0131nan kuma\u015flardan dikilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bu i\u015fler \u0130brahim Bey\u2019in t\u00fckenmez enerjisiyle meydana gelmi\u015ftir\u2026\u201d<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>M\u00fcdafa-i Hukuk Cemiyetlerinde G\u00f6rev Alan Din Adamlar\u0131<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">M\u00fcdafaa-i Hukuk, T\u00fcrk ulusunun varolu\u015f m\u00fccadelesinin bir sembol\u00fcd\u00fcr. Ben var\u0131m, binlerce y\u0131ll\u0131k bir tarihin ve bu topraklar\u0131n sahibiyim ben, diyen bir sesin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya duyurulmas\u0131d\u0131r. M\u00fcdafaa-i Hukuk, hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, namus ve \u015ferefi, kutsal de\u011ferleri ve tarihi de\u011ferleri ellerinden al\u0131nmak istenen bir ulusun her ko\u015fula ve her \u015feye ra\u011fmen m\u00fccadele azmi ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesidir. B\u00f6yle bir bilincin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan M\u00fcdafaa-i Hukuk, yeni bir devletin do\u011fu\u015funun kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">M\u00fcdafaa-i Hukuk \u00f6rg\u00fctleri ba\u015flang\u0131\u00e7ta yereldir. Bu kurulu\u015flar\u0131n \u201cAnadolu ve Rumeli M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyeti\u201d ad\u0131 alt\u0131nda toplanmalar\u0131 ile b\u00fct\u00fcn vatan\u0131n kurtulu\u015fu, ulusal bir devletin kurulmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta belki sadece Yunan i\u015fgaline, Ermeni sald\u0131r\u0131lar\u0131na, Frans\u0131z, \u0130ngiliz ve \u0130talyanlara kar\u015f\u0131 ba\u015flayan m\u00fccadele, Sivas Kongresinden (7-11 Eyl\u00fcl 1919) sonra \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn\u00fcne y\u00f6nelmi\u015ftir. M\u00fcdafaa-i Hukukun ve bu ana d\u00fc\u015f\u00fcnce etraf\u0131nda meydana gelen \u00f6rg\u00fctlerinin askeri g\u00fc\u00e7le birlikte hareketi de yine Sivas Kongresi esnas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. TBMM de bu kurulu\u015flar\u0131n \u00fczerine bina edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Din adamlar\u0131, Milli M\u00fccadelenin her a\u015famas\u0131nda oldu\u011fu gibi M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin kurulu\u015f ve faaliyetlerinde de ilk s\u0131rada yer alm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130stisnas\u0131z hi\u00e7bir M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyeti yoktu ki \u00fcyeleri aras\u0131nda bir din adam\u0131 bulunmas\u0131n. Vilayet ve mutasarr\u0131fl\u0131k merkezlerindeki isimlerinden tespit edebildiklerimiz \u015funlard\u0131r: <\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Ankara Vilayeti<\/b>: M\u00fcft\u00fc Mehmet R\u0131fat Efendi (Ba\u015fkan), K\u0131nac\u0131zade \u015eakir, Hanifizade Mehmet ve Hatip Hac\u0131 Ahmet Efendiler. <b>Edirne Vilayeti:<\/b> M\u00fcft\u00fc Mestan Efendi. <b>Erzurum Vilayeti: <\/b>Hoca Raif Efendi (Ba\u015fkan), M\u00fcft\u00fc Solakzade Sad\u0131k, Hac\u0131 \u0130smail Efendizade Tevfik Leylizade \u0130brahim, Dervi\u015f A\u011fa Hatibi Ahmet ve \u00c7itzade Ragip Efendiler. <b>Bitlis Vilayeti:<\/b> M\u00fcft\u00fczade Mehmet Efendi (Ba\u015fkan), Kalelizade \u015eevket, Hac\u0131 Babuzade Mehmet Nuri, \u015eeyh Abdulgazi Efendiler. <b>Diyarbak\u0131r Vilayeti: <\/b>M\u00fcft\u00fc \u0130brahim ve M\u00fcderris Ahmet Hamdi Efendiler, <b>Kastamonu Vilayeti: <\/b>M\u00fcft\u00fc Salih ve \u015eeyh \u015eemsizade Ziyaettin Efendiler. <b>Konya Vilayeti: <\/b>M\u00fcderris Ali Kemali ve M\u00fcft\u00fc \u00d6mer Vehbi Efendiler. <b>Mamuratilaziz (Elaz\u0131\u011f) Vilaye<\/b>ti: M\u00fcft\u00fc Halil Efendi. <b>Sivas Vilayeti:<\/b> M\u00fcft\u00fc Abdurrauf Efendi (Ba\u015fkan). <b>Trabzon Vilayeti:<\/b> M\u00fcft\u00fc Mehmet \u0130zzet ve Haf\u0131z Mahmut Efendiler. <b>Van Vilayeti<\/b>: M\u00fcft\u00fc \u015eeyh Masum Efendi (Ba\u015fkan). <b>Aksaray Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcft\u00fc Kad\u0131zade \u0130brahim ve Hac\u0131 \u015eeyh Efendizade H\u00fcseyin Efendiler. <b>Amasya Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f<\/b>\u0131<b>:<\/b> M\u00fcft\u00fc Hac\u0131 Tevfik Efendi (Ba\u015fkan) <b>Ayd\u0131n Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcderris Hac\u0131 S\u00fcleyman ve Haf\u0131z Ahmet Efendiler. <b>Beyaz\u0131t Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f<\/b>\u0131: \u015eeyh \u0130brahim ve Abdulkadir Efendiler. <b>Bolu Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcderris K\u00fcrtzade Mehmet S\u0131tk\u0131 Efendiler. <b>Burdur Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcderris Hatipzade Mehmet Efendi. <b>Canik (Samsun) Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> \u00d6merzade Hoca Hasan ve M\u00fcderris Ali Efendiler. <b>\u00c7orum Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Ali Efendi. <b>Denizli Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Ahmet Hulusi (Ba\u015fkan) ve M\u00fcft\u00fczade Kaz\u0131m Efendiler. <b>Erzincan Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Osman Fevzi, \u015eeyh Saffet ve \u015eeyh Hac\u0131 Fevzi Efendiler. <b>Giresun Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Lazzade Ali Fikri Efendi. G<b>\u00fcm\u00fc\u015fhane Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcft\u00fc Mehmet \u015e\u00fckr\u00fc ve M\u00fcft\u00fczade Mehmet Efendiler. <b>Ertu\u011frul (Bilecik) Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> Mehmet Nuri (Ba\u015fkan) ve Haf\u0131z Arif Efendiler. <b>Hakk\u00e2ri Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Ziyaettin Efendi (Ba\u015fkan). <b>Hamidabat (Isparta) Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc H\u00fcseyin H\u00fcsn\u00fc, \u015eeyh Ali (Ba\u015fkan), Haf\u0131z \u0130brahim ve M\u00fcderris \u015eerif Efendiler. <b>\u0130\u00e7el (Mersin) Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>Hocazade Emin Efendi. <b>Karahisar-\u0131 Sahip (Afyonkarahisar) Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcft\u00fc Said (Ba\u015fkan), Gevikzade Hac\u0131 Haf\u0131z ve Nebizade Mehmet Efendiler. <b>Kengiri (\u00c7ank\u0131r\u0131) Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcft\u00fc Bekirzade Ata Efendi (Ba\u015fkan). <b>K\u0131r\u015fehir Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Halil Hilmi Efendi (Ba\u015fkan) <b>K\u00fctahya Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> Mazlumzade Haf\u0131z Hasan ve Hac\u0131 Musazade Haf\u0131z Mehmet Efendiler. <b>Lazistan Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcft\u00fc Mehmed Hulusi, Matarac\u0131zade Mehmet \u015e\u00fckr\u00fc ve \u015eeyh \u0130lyas Efendiler. <b>Malatya Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcderris Tortumluzade Hac\u0131 Haf\u0131z Efendi. <b>Mara\u015f Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Abdullah Mehmet Efendi. <b>Mardin Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcft\u00fc H\u00fcseyin Efendi. <b>Mu\u015f Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcft\u00fc Hasan Kamil Efendi. <b>Ni\u011fde Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcft\u00fc S\u00fcleyman Efendi. <b>Oltu Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcft\u00fc Mehmet Sad\u0131k, M\u00fcderris Emin ve Yakup Efendiler. <b>Ordu Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcft\u00fc Ahmet \u0130lhami Efendi. <b>Siirt Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc \u00d6mer Efendi. <b>Sinop Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcft\u00fc Salih Hulusi Efendi. <b>Teke (Antalya) Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcft\u00fc Yusuf Talat ve Hac\u0131 Hatip Osman Efendiler. <b>Tokat Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc Katipzade Hac\u0131 Mustafa, Hoca Fehmi ve Haf\u0131z Mehmet Efendiler. <b>Urfa Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131<\/b>: M\u00fcft\u00fc Hasan Efendi. <b>Yozgat Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131: <\/b>M\u00fcft\u00fc Mehmet Hulusi Efendi (Ba\u015fkan) <b>Zonguldak Mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131:<\/b> M\u00fcft\u00fc \u0130brahim Efendi.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Vilayet ve livalarda oldu\u011fu gibi, kaza ve nahiye merkezlerinde kurulan M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinde de din adamlar\u0131 g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7inde din adam\u0131 olmayan bir M\u00fcdafaa-i Hukuk \u015fubesi yoktur.<a id=\"ftnref8\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftn8\">[8]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\"><b style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 16px; line-height: 22.66666603088379px; text-align: justify; text-indent: 37.7952766418457px;\">1. D\u00f6nem T<b style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 16px;\">TBMM\u2019nin Din Adam\u0131 Milletvekilleri \u015funlard\u0131r<\/b>:<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Daha \u00f6ncede ifade edildi\u011fi \u00fczere Milli M\u00fccadele din adamlar\u0131 cami k\u00fcrs\u00fclerinden halk\u0131 uyarm\u0131\u015f, meydanlarda halkla beraber olmu\u015f, onlara yol g\u00f6stermi\u015f. Kimileri yurt savunmas\u0131nda g\u00f6rev al\u0131rken kimileri de M\u00fcdafaai Hukuk Cemiyetlerinde canla ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bir k\u0131sm\u0131 da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 TBMM\u2019de devam ettirmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>2. D\u00f6nem TBMM\u2019de g\u00f6rev alan Milli M\u00fccadelenin din adamlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Adana: <\/b>Abdullah Faik (\u00c7opuro\u011flu) Efendi, Mehmet Hamdi (\u0130zgi) Efendi, <b>Amasya: <\/b>Ali R\u0131za (\u00d6zdarende) Efendi, <b>Ankara<\/b>: Hac\u0131 Arif (Ta\u015fp\u0131nar) Efendi, Hac\u0131 Mustafa (Beynam) Efendi, \u015eemsettin (Bayramo\u011flu) Efendi, <b>Antalya: <\/b>Rasih (Kaplan) Efendi, <b>Ayd\u0131n: <\/b>Ahmet \u015e\u00fckr\u00fc (Yavuzy\u0131lmaz) Efendi, Mehmet Emin (Arkut) Efendi, <b>Batum: <\/b>Mehmet Fevzi (Erdem) Efendi, Ahmet Nuri Efendi, Ali R\u0131za (Acara) Efendi, <b>Bolu: <\/b>Abdullah Sabri (Ayta\u00e7) Efendi, <b>Burdur<\/b>: Halil Hulusi (Ermi\u015f) Efendi, <b>Bursa<\/b>: Mustafa Fehmi (Ger\u00e7eker) Efendi, \u015eeyh Servet (Akda\u011f) Efendi, <b>\u00c7ank\u0131r\u0131<\/b>: Hac\u0131 Servet (Durlan\u0131k) Efendi, <b>Denizli<\/b>: Hasan (Tokcan) Efendi, Mazlum Baba (Babal\u0131m) Efendi, <b>Diyarbak\u0131r<\/b>: Abdulhamit (Bilecen) Efendi, <b>Erzincan<\/b>: Osman Fevzi (Top\u00e7u) Efendi, \u015eeyh Hac\u0131 Fevzi (Baysoy) Efendi, <b>Erzurum:<\/b> Nusret (Son) Efendi, <b>Eski\u015fehir<\/b>: Abdullah Azmi (Torun) Efendi, <b>Gaziantep: <\/b>Abdurrahman Lami (Ersoy) Efendi, Haf\u0131z Mehmet (\u015eahin) Efendi, <b>\u0130\u00e7el: <\/b>Ali R\u0131za (Ata\u0131\u015f\u0131k) Efendi, Hac\u0131 Ali Sabri (G\u00fcney) Efendi, Naim (Ulusal) Efendi, <b>Isparta:<\/b> Haf\u0131z \u0130brahim (Demiralay) Efendi, H\u00fcseyin H\u00fcsn\u00fc (\u00d6zdamar) Efendi, <b>\u0130stanbul<\/b>: H\u00fcseyin H\u00fcsn\u00fc (I\u015f\u0131k) Efendi, <b>\u0130zmir:<\/b> Hac\u0131 S\u00fcleyman (Bilgen) Efendi, <b>\u0130zmit:<\/b> Haf\u0131z Abdullah (Tezemir) Efendi, <b>K. Sahip<\/b>: \u0130smail \u015e\u00fckr\u00fc (\u00c7elikay) Efendi, Mustafa Hulusi (\u00c7alg\u00fcner) Efendi, Nebil (Yurteri) Efendi, <b>K. \u015eark\u0131<\/b>: Ali Sururi (T\u00f6n\u00fck) Efendi, Abdulgafur (I\u015f\u0131n) Efendi, <b>Kastamonu<\/b>: Haf\u0131z Mehmet Hulusi (Erdemir) Efendi, <b>Kayseri<\/b>: Mehmet Alim (\u00c7\u0131nar) Efendi, Remzi (Akt\u00fcrk) Efendi, <b>K\u0131r\u015fehir:<\/b> Cemalettin (\u00c7elebio\u011fullar\u0131) Efendi, M\u00fcfit (Kurto\u011flu) Efendi, <b>Konya: <\/b>Abdulhalim (\u00c7elebi) Efendi, Mehmet Vehbi (\u00c7elik) Efendi, Musa Kaz\u0131m (Onar) Efendi, \u00d6mer Vehbi (B\u00fcy\u00fckyalva\u00e7), R\u0131fat (Saat\u00e7i) Efendi, <b>K\u00fctahya: <\/b>\u015eeyh Seyfi Ayd\u0131n Efendi, <b>Lazistan<\/b>: \u0130brahim \u015eevki (T\u00fcz\u00fcn) Efendi, <b>Malatya: Mustafa<\/b> Fevzi (Bilgili) Efendi, <b>Kahramanmara\u015f: <\/b>Rafet (Se\u00e7kin) efendi, <b>Mente\u015fe:<\/b> Mehmet R\u0131fat (B\u00f6rek\u00e7i) Efendi, <b>Ni\u011fde: Mustafa<\/b> Hilmi (Soydan) Efendi, <b>Siirt:<\/b> Hac\u0131 Mustafa (Baysan) Efendi, Halil Hulki (Ayd\u0131n) Efendi, Salih (Atalay) Efendi, <b>Sivas: <\/b>Mustafa Taki (Do\u011fruyol) Efendi, <b>Siverek<\/b>: Bekir S\u0131tk\u0131 (Ocak) Efendi, <b>Yozgat: <\/b>Mehmet Hulusi (Akyol) Efendi, <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Bu din adamlar\u0131 mecliste \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalara \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin bunlardan biri Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u201cmefk\u00fbre arkada\u015f\u0131m\u201d dedi\u011fi \u0130zmir Mebusu Hac\u0131 S\u00fcleyman Efendidir. Hac\u0131 S\u00fcleyman Efendinin e\u011fitimle ilgili s\u00f6zleri bug\u00fcn i\u00e7in bile g\u00fcncelli\u011fini korumaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u015fanl\u0131 tarihimize ve Osmanl\u0131ya sayg\u0131s\u0131:<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Atat\u00fcrk Osmanl\u0131\u2019y\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczce ele\u015ftirenleri sert bir dille uyarmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin, 1937 y\u0131l\u0131nda bir gazetede sultan II. Abd\u00fclhamit ile ilgili bir yaz\u0131ya b\u00fcy\u00fck tepki g\u00f6stererek yaz\u0131y\u0131 kaleme alan gazeteciyi \u015fu s\u00f6zlerle azarlam\u0131\u015ft\u0131:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201c\u2026Bak \u00e7ocuk, ki\u015fisel kan\u0131m\u0131 k\u0131saca s\u00f6yleyeyim. Tecr\u00fcbe g\u00f6stermi\u015ftir ki topraklar\u0131 \u00fcst\u00fcnde ya\u015fayan insanlar\u0131n \u00e7o\u011funun durumu ku\u015fkulu ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 yaln\u0131z d\u00fc\u015fmanlarla \u00e7evrili bir b\u00fcy\u00fck devlette Abd\u00fclhamit\u2019in y\u00f6netimi tam bir ho\u015fg\u00f6r\u00fc \u00f6rne\u011fidir. Hele bu y\u00f6netim 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n son y\u0131llar\u0131nda uygulanm\u0131\u015f olursa<\/i><\/b> <b><i>(daha da anlaml\u0131 ve \u00f6nemlidir.)<b>[9]<\/b><\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Nitekim Vahdettin\u2019in vefat\u0131n\u0131 duyan Mustafa Kemal: <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201c\u00c7ok namuslu bir adam \u00f6ld\u00fc. \u0130steseydi, Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u00fccevherlerini g\u00f6t\u00fcr\u00fcr ve \u00f6yle bir ordu kurup d\u00f6nerdi ki\u2026\u201d<b>[10]<\/b><\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Sultan Vahdettin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc zaman 24 saat odas\u0131ndan \u00e7\u0131kmay\u0131p a\u011flad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Mustafa Kemal, T\u00fcrk devletinin Cumhuriyetle var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 5000 y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fe sahip oldu\u011funu bu ge\u00e7mi\u015f i\u00e7inde, herkesin pay\u0131n\u0131n bulundu\u011funu, tarihine d\u00fc\u015fman olan hi\u00e7bir Milletin ya\u015fayamayaca\u011f\u0131n\u0131; tarihin, Milletin gelece\u011fini ayd\u0131nlatabilmesi i\u00e7in, ya\u015fanan hayattan daha \u00e7ok adalet ve h\u00e2kimiyet istedi\u011fini herkesten iyi bilmektedir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Bir g\u00fcn i\u00e7ki sofras\u0131nda kendisine yaranmak i\u00e7in Osmanl\u0131ya hakaretli s\u00f6zler s\u00f6ylemeye ba\u015flayan bir dalkavu\u011fa; <b><i>-\u201cSus k\u2026 D\u00fcnya tarih i\u00e7inde Osmanl\u0131 gibi asaletli bir s\u00fclale gelmemi\u015ftir\u201d <\/i><\/b>demi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Mustafa Kemal\u2019in Hz. Peygamberimize derin ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131!<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u201cAtat\u00fcrk\u2019\u00fcn Bal\u0131kesir\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 bir ziyaretlerinde, yan\u0131nda Burhaniye Halk Partisi Ba\u015fkan\u0131 Hoca Mehmet Bey (\u015eah) Belediye Ba\u015fkan\u0131 Dr. K\u0131z\u0131kl\u0131l\u0131 Rifat Bey de bulunuyordu. Bal\u0131kesir Kolordu Kararg\u00e2h\u0131na gidildi. Orada mahfel salonunda siyah zemin \u00fczerinde alt\u0131n yald\u0131zla talik sitilinde bir yaz\u0131 okudular. Yaz\u0131da \u2018Fedake ebi ve \u00fcmm\u00ee ya Ras\u00fblallah\u2019 <b><i>(Anam Babam sana feda ya Ras\u00fblallah)<\/i><\/b> yaz\u0131l\u0131yd\u0131. Atat\u00fcrk Mehmet \u015eah\u2019a d\u00f6nerek: <b><i>\u2018Ne g\u00fczel bir yaz\u0131 de\u011fil mi?\u2019 diye sordu. Mehmet \u015eah ise:<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u2018Evet, \u00e7ok g\u00fczel Pa\u015fam \u2018 diye cevap verdi. Atat\u00fcrk, <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u2018Ama ben b\u00f6yle s\u00f6ylemezdim; s\u00f6ylemem de. Ben, <b><i>\u2018Fedake nefsi ya Ras\u00fblallah\u2019<\/i><\/b> (sana can\u0131m feda olsun ya Ras\u00fblallah) derdim\u2019, deyince, her iki s\u00f6z\u00fcne de \u2018evet\u2019 demi\u015f olmamak i\u00e7in susan Mehmet \u015eah\u2019a Atat\u00fcrk; <b><i>\u201cBak, aferin! Maksad\u0131m\u0131 anlamad\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in ikinci s\u00f6z\u00fcm\u00fc tasdik etmedin. Bu, senin riya ve tabasbusdan muarra (ya\u011fc\u0131l\u0131ktan uzak) oldu\u011funu (ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck ve yaltaklanmada soyutlanm\u0131\u015f oldu\u011funu) g\u00f6steriyor. Seni onun i\u00e7in seviyorum\u201d<\/i><\/b> dedi.[11]<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Atat\u00fcrk, Devletin b\u00fcnyesinde, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti h\u00fck\u00fcmetlerinin bir te\u015fkilat\u0131 olarak T.C. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurdurmu\u015ftur ve Anayasa teminat\u0131 alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Dini e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin devlet eliyle yap\u0131lmas\u0131n\u0131n da yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. M\u00fcsl\u00fcman\u2019a, Devlet Laiktir, sen ne halin varsa kendin g\u00f6r dememi\u015ftir.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Kur\u2019an tefsiri yaz\u0131l\u0131rken bizzat ilgilenmi\u015f: Ayetler aras\u0131ndaki m\u00fcnasebetlerin g\u00f6sterilmesini; Ayetlerin n\u00fczul (ini\u015f) sebeplerinin kaydedilmesini; K\u0131raati a\u015fereyi (10 t\u00fcrl\u00fc okumay\u0131) ge\u00e7memek \u00fczere K\u0131raatler hakk\u0131nda bilgi verilmesini; Gerekti\u011fi yerlerde kelime ve terkiplerin grametik a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131; \u0130tikatta ehl-i s\u00fcnnet ve amelde Hanefi Mezhebine ba\u011fl\u0131 kal\u0131narak ayetlerin ihtiva etti\u011fi din\u00ee, \u015fer\u2019\u00ee, hukuk\u00ee, ictima\u00ee ve ahlak\u00ee h\u00fck\u00fcmlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131; Ayetlerin ima ve i\u015farette bulundu\u011fu ilmi ve felsefi konularla ilgili bilgi verilmesini; \u00d6zellikle tevhid, Allah\u2019\u0131n birli\u011fi konusunu ihtiva eden, ibret ve \u00f6\u011f\u00fct mahiyeti ta\u015f\u0131yan ayetlerin geni\u015f geni\u015f a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131; ve \u00f6zellikle bat\u0131l\u0131 m\u00fcelliflerin yanl\u0131\u015f yorumlar\u0131na i\u015faret edilmesini ve yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat edilmesini; Tefsirin ba\u015f taraf\u0131na Kur\u2019an\u2019\u0131n mahiyetini, muhtevas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan bir mukaddime yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Atat\u00fcrk, T.C. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131lan tefsir ve hadis kitaplar\u0131 din adamlar\u0131na bedava da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cBizim dinimiz makul ve do\u011fal bir dindir ve ancak bundan dolay\u0131d\u0131r ki son din olarak g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bir dinin tabi olmas\u0131 i\u00e7in akla, fenne, ilme ve mant\u0131\u011fa uymas\u0131 gerekir. Bizim dinimiz bunlara tamamen uygundur. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n toplumsal hayat\u0131nda, hi\u00e7 kimsenin \u00f6zel bir s\u0131n\u0131f halinde mevcudiyetini muhafazaya hakk\u0131 yoktur. Kendilerinde b\u00f6yle bir hak g\u00f6renler dini emirlere uygun harekette bulunmu\u015f olmazlar. Bizde ruhbanl\u0131k yoktur. Hepimiz e\u015fitiz ve dinimizin h\u00fck\u00fcmlerini e\u015fit olarak \u00f6\u011frenmeye mecburuz. Her fert dinini, din duygusunu, iman\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in bir yere muhta\u00e7t\u0131r. Oras\u0131 da mekteptir.\u201d<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cDin insanlar\u0131n manevi g\u0131das\u0131 gibidir. Dinsiz adam bo\u015f bir eve benzemektedir. \u0130nsana h\u00fcz\u00fcn verir. Mutlaka bir \u015feye inanmam\u0131z gerekir. Bu da dinlerin en sonuncusu elbette en m\u00fckemmeli olan \u0130slamiyet\u2019tir. \u0130slam dini hepsinden \u00fcst\u00fcnd\u00fcr ve m\u00fckemmeldir.\u201d<\/i><\/b>[12]<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cHz Muhammed, Allah\u2019\u0131n birinci ve en b\u00fcy\u00fck kuludur. Onun izinde bug\u00fcn milyonlarca insan y\u00fcr\u00fcyor. Benim senin ad\u0131n silinir. Fakat sonsuza kadar, O \u00f6l\u00fcms\u00fczd\u00fcr\u201d<b>[13]<\/b><\/i><\/b> <b>s\u00f6zleri Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Hz. Peygamberimize ve Y\u00fcce Dinimize samimi ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat\u0131d\u0131r.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>Muhammet \u0130kbalin Mustafa Pa\u015fa\u2019ya Hitab\u0131:<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">(Allah\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131 \u00fczerine olsun)<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201cBir milleti vard\u0131 ki, biz onun hikmet, ak\u0131l ve idraki sayesinde takdirin gizli \u00e2lemindeki s\u0131rlara eri\u015ftik. Bizim halimiz rengi u\u00e7mu\u015f bir k\u0131v\u0131lc\u0131m iken, Mustafa Kemal\u2019in bir bak\u0131\u015f\u0131 ile cihan\u0131 kaplayan ve ayd\u0131nlatan g\u00fcne\u015f haline geldik<\/i><\/b>\u201d[14]<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u015eeyh Senusi 1859 y\u0131l\u0131nda vefat edince, ye\u011feni Ahmet e\u015f-\u015ferif onun vasiyeti olan <b><i>\u0130s<\/i><\/b><b><i>lam \u00fclkelerini birle\u015ftirme projesini <\/i><\/b>hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in 1918 y\u0131l\u0131nda Sultan Vahdettin\u2019in daveti \u00fczerine bir denizalt\u0131yla \u0130stanbul\u2019a ula\u015ft\u0131. Bir m\u00fcddet sonra sarayda oturman\u0131n ne unvan\u0131na ne de Senusi adab\u0131na yar\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Bir yolunu bulup Anadolu\u2019ya Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n saf\u0131na kat\u0131ld\u0131. Son \u0130slam topra\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fman \u00e7izmesiyle \u00e7i\u011fnenmemesi i\u00e7in elinden geleni yapt\u0131. Mehmet Akif Ersoy\u2019u yan\u0131na alarak Cami Cami dola\u015farak halk\u0131 ayd\u0131nlatt\u0131. Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019ya ve Milli M\u00fccadele\u2019ye ni\u00e7in omuz verilmesi gerekti\u011fini anlatt\u0131. Mustafa Kemal Pa\u015fa Trablusgarp cephesinden tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu de\u011ferli din adam\u0131n\u0131n Heyeti Temsiliye Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesini sa\u011flad\u0131. \u0130stikbal sava\u015f\u0131n\u0131n kazan\u0131lmas\u0131nda ger\u00e7ek \u00e2limlerle birlikte \u00e7ok \u00e7aba sarf eden <b>\u015eeyh Senusi<\/b> bir g\u00fcn r\u00fcyas\u0131nda <b><i>\u201cPeygamberimizin Mustafa Kemal\u2019e sa\u011f elini vererek destek oldu\u011funu\u201d<\/i><\/b> g\u00f6rd\u00fc ve bu r\u00fcyay\u0131 gitti\u011fi her yerde anlatarak Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019ya b\u00fcy\u00fck arka \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130\u015fte O r\u00fcya;<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">\u015eeyh Senusi Hazretleri bir gece Peygamber Efendimizi r\u00fcyas\u0131nda g\u00f6r\u00fcyor ve ko\u015fup elini \u00f6pmek istiyor. Peygamber Efendimiz ise kendine sol elini uzat\u0131yor. Buna \u015fa\u015f\u0131ran ve mahzun olan \u015eeyh Senusi, Hz. Peygamber\u2019e hitaben;<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>-Ya Resulullah Ni\u00e7in Sa\u011f Elinizi Vermediniz?<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>-\u00c7\u00fcnk\u00fc Sa\u011f elimi Ankara\u2019da Mustafa Kemal\u2019e uzatt\u0131m<\/i><\/b>.\u201d[15]<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: arial,helvetica,sans-serif;\">Kuvayi Milliye hareketine destek veren \u015eeyh Ahmet Senusi 15 Kas\u0131m 1920\u2019de Ankara\u2019ya gelerek Anadolu\u2019da cihat vaazlar\u0131na ba\u015flad\u0131. T\u00fcm \u0130slam \u00fclkelerini Anadolu hareketini desteklemeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Mustafa Kemal Atat\u00fcrk meclisin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda Senusi\u2019nin onuruna bir davet verdi ve onu \u015f\u00f6yle takdim etti. \u201c<b><i>B\u00fct\u00fcn Alem-i \u0130slam\u2019\u0131n h\u00fcrmet ve muhabbetini hakk\u0131yla kazanm\u0131\u015f olan bu tarikat\u0131 ve onun m\u00fcmtaz m\u00fcmessilini, riyasetinde bulundu\u011fum TBMM nam\u0131na h\u00fcrmetle selamlar ve kendisine davam\u0131za g\u00f6sterdikleri necip alaka ve bizi bu yolda m\u00fccadeleye devam hususunda te\u015fviklerinden dolay\u0131 minnetle anar\u0131z.\u201d<\/i><\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b>Ahmet e\u015f-\u015eerif Senusi 1920\u2019de, \u0130slam \u00e2lemini T\u00fcrkiye\u2019nin Milli m\u00fccadelesine yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131ran bir beyanname yay\u0131nlad\u0131.<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><b><i>\u201c\u0130slami farzlar\u0131n namazdan sonra en \u00f6nemlisi cihat vazifesidir. H\u00fck\u00fcm-kuvvet sahibi TBMM \u00e7e\u015fitli d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 m\u00fcdafaada bulunup \u0130slam m\u00fclk\u00fcn\u00fc istiladan kurtard\u0131\u011f\u0131ndan me\u015fruiyeti her t\u00fcrl\u00fc \u015f\u00fcphenin \u00fcst\u00fcndedir. B\u00fct\u00fcn hukuk ve g\u00f6revler Meclis\u2019indir. Millet Meclisinin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bulunan Mustafa Kemal Pa\u015fa hazretlerinin bu milli ve dini m\u00fccadelelerini \u0130slami \u00f6l\u00e7\u00fc ile destekleyip ad\u0131 ge\u00e7en ki\u015finin ve meclisin olu\u015fturdu\u011fu hukuki duruma ve dayan\u0131\u015fmaya uygun olan bu usul d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00f6r\u00fc\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi \u0130slam\u2019a ayk\u0131r\u0131d\u0131r ve fitnedir.\u201d<\/i><\/b><a id=\"ftnref16\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftn16\">[16]<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 17pt;\"><span style=\"font-family: arial, helvetica, sans-serif; font-size: 14pt;\"><b>\u00d6zetle; T\u00fcrkiye Siyonist g\u00fcd\u00fcml\u00fc Ha\u00e7l\u0131 Bat\u0131 emperyalizminin i\u015fgalinden hangi ruh ve \u015fuurla ve hangi onurlu kadrolarla kurtulmu\u015f ve Cumhuriyet hangi kurum ve kurallarla kurulmu\u015fsa, yeni \u0130stiklal Sava\u015f\u0131m\u0131z da, yine ayn\u0131 iman, umut ve heyecanla ba\u015far\u0131lacakt\u0131r.<\/b><\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn1\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref1\">[1]<\/a> Sadi Borak, Atat\u00fcrk ve Din, sh:10<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn2\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref2\">[2]<\/a> Sinan Meydan, Bir \u00d6m\u00fcr \u00d6teki Hik\u00e2yesi, Toplumsal D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yy. Sh.331<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; line-height: normal;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn3\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref3\">[3]<\/a> Nuri Kodamano\u011flu, Atat\u00fcrk Yolu Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u0130nk\u0131l\u00e2p Tarihi Dergisi, Say\u0131:8<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; line-height: normal;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn4\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref4\">[4]<\/a> Atat\u00fcrk D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Din ve Laiklik komisyon, Sh.124<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; line-height: normal;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn5\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref5\">[5]<\/a> Abrurrahman Kasapo\u011flu, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Kur\u2019an K\u00fclt\u00fcr\u00fc, Sh.193-205<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; line-height: normal;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn6\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref6\">[6]<\/a> Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn B\u00fct\u00fcn Eserleri, Komisyon Cilt 10:sh:176<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; line-height: normal;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn7\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref7\">[7]<\/a> An\u0131l \u00c7e\u00e7en, Atat\u00fcrk ve Cumhuriyet, Sh:160<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn8\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref8\">[8]<\/a> Ali Sar\u0131koyuncu, Milli M\u00fccadelede Din adamlar\u0131, sh:53-58<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn9\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref9\">[9]<\/a> Kemal Ar\u0131burnu, Atat\u00fcrk\u2019ten hat\u0131ralar, sh:34-35, \u0130nk\u0131l\u00e2p Kitabevi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn10\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref10\">[10]<\/a> 700. Y\u0131l\u0131nda Bilinmeyen Osmanl\u0131, sh: 302<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn11\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref11\">[11]<\/a> \u0130lhan Ge\u00e7er, Atat\u00fcrk An\u0131lar\u0131m, T\u00fcrk Yurdu Dergisi, Cilt 8, say\u0131 290<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn12\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref12\">[12]<\/a> Ahmet Niyazi Bano\u011flu, N\u00fcktelerle Atat\u00fcrk, sh:196<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn13\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref13\">[13]<\/a> Atat\u00fcrk D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Din ve Laiklik, sh:127<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn14\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref14\">[14]<\/a> Peyam-\u0131 Ma\u015fr\u0131k \u00e7evirisi sh:79<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn15\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref15\">[15]<\/a> Avni Alt\u0131ner, Her Y\u00f6n\u00fcyle Atat\u00fcrk, sh.155<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-top: 3pt; margin-bottom: 3pt; text-align: justify; line-height: normal;\"><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\"><a id=\"ftn16\" style=\"vertical-align: super;\" href=\"#ftnref16\">[16]<\/a> Hilafet ve Milli H\u00e2kimiyet, sh: 240<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: arial,helvetica,sans-serif; font-size: 12pt;\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dclke tarihine y\u00f6n vermi\u015f ve b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fim ve devrimler ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olan \u015fahsiyetleri; kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f klasik \u00f6vg\u00fclerle, kuru ansiklopedik bilgilerle veya sloganik c\u00fcmlelerle anlatmak, \u00e7o\u011fu zaman bizi ger\u00e7eklerden uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Mustafa Kemal gibi \u00f6nderleri; kas\u0131tl\u0131 olu\u015fturulan \u00f6n yarg\u0131larla, ya tabula\u015ft\u0131r\u0131p yar\u0131 tanr\u0131 konumuna sokanlar\u0131n veya Onu din d\u00fc\u015fman\u0131 ilan edip d\u0131\u015flayanlar\u0131n, her ikisi de istismarc\u0131 ve ger\u00e7e\u011fi sapt\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":64,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[165],"tags":[],"class_list":["post-2971","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agustos-2014"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2971","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/64"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2971"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2971\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}