{"id":30415,"date":"2025-08-31T20:31:26","date_gmt":"2025-08-31T17:31:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/?p=30415"},"modified":"2025-08-31T20:31:36","modified_gmt":"2025-08-31T17:31:36","slug":"ruh-ve-can-gizemi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2025\/eylul-2025\/ruh-ve-can-gizemi-2\/","title":{"rendered":"RUH VE CAN G\u0130ZEM\u0130"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

RUH VE CAN G\u0130ZEM\u0130 <\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Kur’an\u2019da ge\u00e7en “RUH” ve “CAN” ile ilgili ayetler bu iki kavram\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131r. Ayetlerde, insan\u0131n bedeninden can\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na MEVT, ruhunun gece bedenden ayr\u0131l\u0131p uzakla\u015fmas\u0131na ise FEVT denir. \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n Suresi 55. ayetinde \u0130sa (AS)\u2019\u0131n g\u00f6\u011fe kald\u0131r\u0131lmas\u0131 VEFAT olarak ge\u00e7mektedir;<\/strong><\/span><\/p>

Hani Allah, buyurmu\u015ftu ki: \u201cEy \u0130sa, do\u011frusu Ben senin (d\u00fcnya) hayat\u0131na (\u015fimdilik) son verece\u011fim, seni (insanlar\u0131n eri\u015femeyece\u011fi \u015fekilde onlardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p) Kendime y\u00fckseltece\u011fim, seni k\u00e2firlerin (ithamlar\u0131ndan) temizleyece\u011fim ve (yeniden yery\u00fcz\u00fcnde zuhur edip Deccalizm\u2019le m\u00fccadelende) sana uyanlar\u0131 (zafere eri\u015ftirece\u011fim ve) k\u0131yamete kadar ink\u00e2ra sapanlar\u0131n \u00fcst\u00fcne ge\u00e7irece\u011fim. Sonra d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz yaln\u0131zca Banad\u0131r, hakk\u0131nda anla\u015fmazl\u0131\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015feyde aran\u0131zda Ben h\u00fckmedip (yarg\u0131layaca\u011f\u0131m).\u201d <\/em><\/strong>[Not: Ayetteki \u201cm\u00fcteveffike\u201d<\/em><\/strong> kelimesi, \u00f6ld\u00fcrmek de\u011fil, \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n 153. ayetindeki \u201cmafatek\u00fcm<\/em><\/strong>=sizden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u201d<\/strong> kelimesiyle ayn\u0131 anlamda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yani hadislerde de belirtti\u011fi gibi, Hz. \u0130sa (AS) sa\u011f olarak g\u00f6klere kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve ahir zamanda geri gelmesi Hakk’t\u0131r.]\u201d (\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n: 55)<\/span><\/p>

Ayr\u0131ca Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de ba\u015fka ayetlerde, hayret verici \u015fekilde; uyku ile \u00f6l\u00fcm aras\u0131nda bir benzerlik kurulmakta, <\/strong>uykunun bir t\u00fcr \u00f6l\u00fcm, uykudan uyanman\u0131n ise bir dirili\u015f provas\u0131<\/em><\/strong> oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmektedir. <\/strong><\/span><\/p>

\u201c(Ey insanlar!) Sizi geceleyin (bir nevi) \u00f6ld\u00fcr\u00fcp (uyutuveren) ve g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn ‘g\u00fc\u00e7 yetirip etkilemekte (yap\u0131p kazanmakta) olduklar\u0131n\u0131z\u0131’ (her an) bilip duran, sonra ad\u0131 konulmu\u015f ecel doluncaya kadar onda (her sabah da) sizi diriltip (uyand\u0131ran) O’dur. Ard\u0131ndan ‘en son d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz’ O’nad\u0131r. Sonra yapmakta olduklar\u0131n\u0131z\u0131 size O haber verecek (ve hesab\u0131n\u0131 soracakt\u0131r).\u201d <\/em><\/strong>(En’am: 60)<\/span><\/p>

\u201cAllah, (eceli gelenlerin) \u00f6lecekleri zaman canlar\u0131n\u0131 al\u0131r, \u00f6lmeyeni (hen\u00fcz eceli gelmeyeni) de uykusunda (ruhunu ge\u00e7ici olarak bedeninden ay\u0131r\u0131r.) B\u00f6ylece kendisi hakk\u0131nda \u00f6l\u00fcm karar\u0131 verilmi\u015f olan\u0131 tutar (ahirete g\u00f6nderir), di\u011ferlerini ise ad\u0131 konulmu\u015f bir vakte kadar (ruhlar\u0131n\u0131 bedenlerine) sal\u0131verir. \u015e\u00fcphesiz bunlar, d\u00fc\u015f\u00fcnebilen bir kavim i\u00e7in ger\u00e7ekten ayetler i\u00e7ermektedir.\u201d <\/em><\/strong>(Z\u00fcmer: 42)<\/span><\/p>

Ayetler “iki \u00f6l\u00fcm”<\/strong>den s\u00f6z eder: Biri uyku halindeki “ge\u00e7ici \u00f6l\u00fcm-vefat”<\/strong>, di\u011feri de d\u00fcnyadan \u201ckesin ayr\u0131lma hali olan \u00f6l\u00fcm-mevt\u201d <\/strong>olmaktad\u0131r. \u0130lkinde ruh al\u0131n\u0131r<\/strong>, ama uyku halindeki beden canl\u0131 olma<\/strong> vasf\u0131n\u0131 korumaya devam eder. Kesin ayr\u0131lma halinde ise canla beraber ruh <\/strong>da bedenden ayr\u0131l\u0131r. \u201cGeceleyin \u00f6ld\u00fcrme\u201d<\/strong>den maksat uykuya dald\u0131rma, \u201cdirilme-diriltilme\u201d<\/strong>den maksat uykudan uyand\u0131rmakt\u0131r.<\/span><\/p>

Ayetlerde nefislerin uykuda “vefat ettirildi\u011fi”<\/strong> ifade buyuruldu\u011fu halde, uyuyan kimsenin bildi\u011fimiz anlamda \u00f6lmedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla buradaki “vefat”<\/strong>\u0131n, “can\u0131n al\u0131nmas\u0131” <\/strong>olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131r. Uykuda ruhun bedeni terk etmesi do\u011frudan de\u011fil, dolayl\u0131 ve mecazi “\u00f6l\u00fcm”<\/strong> anlam\u0131ndad\u0131r ki, ayette ifade edilen “vefat”<\/strong>\u0131n \u00f6l\u00fcmden farkl\u0131 bir hadise oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/span><\/p>

\u00d6l\u00fcmden sonraki dirili\u015fin, her g\u00fcn tecr\u00fcbe etti\u011fimiz provas\u0131 uykudur. Gece uykuya dald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, bir t\u00fcr \u00f6l\u00fcme yat\u0131yoruz; bizi fizyolojik olarak buna mecburi k\u0131lan Allah’t\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Y\u00fcce Allah, (Furkan: 47 ve Nebe\u2019: 9-10-11) ayetlerinde buyurdu\u011fu gibi; \u201cg\u00fcnd\u00fcz\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma-ge\u00e7imimizi temin etme, geceyi de dinlenme\u201d<\/em><\/strong> vakti k\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Her seferinde enerjimizi yeniledi\u011fimiz uykuya olan ihtiyac\u0131m\u0131z; hem bizim hakikatte ne kadar aciz ve zay\u0131f bir varl\u0131k oldu\u011fumuzu bize g\u00f6stermek ve hem de her an Allah\u2019a muhta\u00e7 oldu\u011fumuzu (F\u00e2t\u0131r: 15) hat\u0131rlat\u0131p idrak etmemiz i\u00e7in her g\u00fcn tekrarlanan bir s\u00fcnnetullaht\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>

B\u00fcnyemiz; belli bir s\u00fcre uyumad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde h\u00fccrelerini yenileyemedi\u011fi i\u00e7in hayat\u0131m\u0131z\u0131 idame ettirmemiz m\u00fcmk\u00fcn olmaz. \u0130nsan ne kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131, zengin, muktedir, despot, ink\u00e2rc\u0131 veya ateist olursa olsun, hatta Allah\u2019a meydan okuyan Nemrutlar ve Firavunlar bile uyumak zorundad\u0131r. Uyku; cep telefonun \u015farj olmas\u0131, pili t\u00fckenmi\u015f bir saate veya radyoya yeni pil tak\u0131lmas\u0131 gibidir. Vakti geldi\u011finde uyumad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde b\u00fcnyemiz g\u00fc\u00e7 kaybeder, g\u00f6zlerimiz kendili\u011finden kapan\u0131r, zihni melekelerimiz, alg\u0131lar\u0131m\u0131z zay\u0131flar ve bir noktadan sonra bulundu\u011fumuz yerde uyku bast\u0131r\u0131r. Bizler, sabahtan ak\u015fama kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, iktisadi ve sosyal faaliyete kat\u0131l\u0131r ve ge\u00e7imimizi sa\u011flar\u0131z ve do\u011fal olarak her gece uyur ve her sabah uyan\u0131r\u0131z. Her g\u00fcn tekrar edip ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu prova g\u00fcn\u00fcn birinde son bulacak, yani \u00f6l\u00fcme yatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z uykudan uyanmayaca\u011f\u0131z, b\u00f6ylelikle ruhumuzun zihin ve bilin\u00e7 haliyle birlikte can\u0131m\u0131z da bedenimizden ayr\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/span><\/p>

Uyku s\u0131ras\u0131nda bedenden ruhun ayr\u0131lmas\u0131 tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lagelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bedenden ayr\u0131l\u0131p giden ruh de\u011fil de nedir? Bir \u015feyin “v\u00fccudu a\u015fk\u0131n” varl\u0131\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kesindir. Ruh; \u0130lahi bir emir, bir nefha olmas\u0131 hasebiyle bedende \u00e7e\u015fitli t\u00fcrevleri olan bir cevherdir. Can; nefis, ak\u0131l, bilin\u00e7, zihinsel faaliyet, idrak-alg\u0131, haf\u0131za, tasavvur, tahayy\u00fcl vb. manevi ve entelekt\u00fcel faaliyetlerin toplam\u0131n\u0131 ifade eder. Bir k\u0131s\u0131m bilginler-\u00e2limler, uyku s\u0131ras\u0131nda ruhun da\u011f-tepe yolculuklara \u00e7\u0131k\u0131p farkl\u0131 \u00e2lemlerde m\u00fc\u015fahedelerde bulundu\u011funu s\u00f6ylemi\u015flerdir. Uykuda, can bedende kal\u0131r. Uyku halinde bedenin ruhla ili\u015fkisi neredeyse candan ibarettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc gece uykuya dal\u0131nca beyin faaliyeti dursa bile, kalp atmaya devam eder, i\u00e7 organlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, d\u0131\u015f organlar asgari seviyede hareket kabiliyetlerini korur, nefes al\u0131n\u0131p verilir. Ancak kalp at\u0131\u015flar\u0131 ve solunum yava\u015flar; merkezi sistemle irtibatl\u0131 elektrikli etkiler azal\u0131r, kan bas\u0131nc\u0131 d\u00fc\u015fer, be\u015f duyu organlar\u0131 ve beyin pasif dinlenme s\u00fcrecine girer. Ruh bedenin her noktas\u0131nda faaliyet halindedir ve bedenin tamam\u0131 onun aletleri h\u00fckm\u00fcnde i\u015f g\u00f6r\u00fcr. Bedeni etkinlikler azald\u0131\u011f\u0131nda, ruh; duyular yoluyla u\u011fra\u015fmak durumunda kald\u0131\u011f\u0131 me\u015fguliyetlerden kurtulur ve insan\u0131n darac\u0131k maddi \u00e7evresinin d\u0131\u015f\u0131na-\u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karak yerine g\u00f6re m\u00fclk, yerine g\u00f6re melek\u00fbt \u00e2leminde yolculuklara \u00e7\u0131kar.<\/strong><\/span><\/p>

Ruh ve onun t\u00fcrevleri y\u00fcksek-y\u00fcce mertebelere, \u00f6telere veya i\u00e7-b\u00e2t\u0131ni \u00e2lemlere, d\u00fcnyan\u0131n be\u015f duyu organ\u0131m\u0131zla alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z varl\u0131k bi\u00e7imlerinin hakiki iklimlerine, d\u00fcnyada g\u00f6remedi\u011fimiz ba\u015fka varl\u0131k \u00fclkelerine uzan\u0131r\u2026 Biz bunlar\u0131 bamba\u015fka bir \u00e2lemin tem\u00e2\u015fas\u0131 olarak bazen r\u00fcyalar\u0131m\u0131zda g\u00f6r\u00fcp ya\u015far\u0131z. Ve bu y\u00f6n\u00fcyle ruh, \u0130bn-i Abbas\u2019\u0131n ve Said ibn-i C\u00fcbeyr\u2019in dedi\u011fi gibi<\/strong>; ister \u00f6lm\u00fc\u015f olanlar\u0131n ister h\u00e2l\u00e2 ya\u015fayanlar\u0131n ruhlar\u0131yla bulu\u015fur, konu\u015fur, diyaloglar kurar!<\/em><\/strong> R\u00fcya, \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla hayat\u0131n sadece bu d\u00fcnyadan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize her gece \u00f6\u011fretip g\u00f6stermekte, ba\u015fka hayatlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Bu durumda \u201cuyku\u201d \u00f6l\u00fcm ise; \u201cr\u00fcya\u201d \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyan\u0131n (ahiret), uykudan uyanmak ise \u00f6l\u00fcmden sonraki dirili\u015f hakikatinin kan\u0131t\u0131 ve anlat\u0131m\u0131d\u0131r. Terk etti\u011fi canl\u0131 bedene ruhun geri gelmesiyle uykudan uyanmak, kesin \u00f6l\u00fcmden sonra dirili\u015fin de bir provas\u0131d\u0131r!.. Melek\u00fbt \u00e2leminin \u00f6zelli\u011fi, m\u00fclk \u00e2leminde a\u00e7\u0131k\u00e7a ve somut olarak g\u00f6zlemleyemedi\u011fimiz m\u00fcteal\/a\u015fk\u0131n, b\u00e2t\u0131n\/i\u00e7kin ve \u00f6te boyutlara sahip olmas\u0131d\u0131r; hakikatin tecelli etti\u011fi bu \u00e2leme ancak \u201cyakin\u201d ile ula\u015f\u0131labilir ki, yakinden kast\u0131m\u0131z ise \u00f6l\u00fcmd\u00fcr: \u201cVe Sana yakin (yani \u00f6l\u00fcm) gelinceye kadar Rabbine kulluk ve ibadete (ve Kur\u2019ani istikamete) devam et\u2026<\/em>\u201d (Hicr: 99)<\/strong><\/span><\/p>

Ruhun bedenle \u00fc\u00e7 ili\u015fkisi oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmektedir:<\/strong><\/span><\/p>

\u00a0a- Uyan\u0131kl\u0131k hali olan \u201cYakaza\u201d: Yakaza durumunda ruhun di\u011fer t\u00fcrevleriyle birlikte bilin\u00e7, idrak, ak\u0131l ve can bedende bulunmaktad\u0131rlar.<\/strong><\/span><\/p>

\u00a0b- \u201cUyku\u201d hali: Bu durumda bilin\u00e7, idrak, ak\u0131l ve irade bedenden ayr\u0131lm\u0131\u015f, can bedende b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>

\u00a0c- \u201c\u00d6l\u00fcm\u201d hali: Bu durumda ruh b\u00fct\u00fcn t\u00fcrevleriyle bedenden ayr\u0131lm\u0131\u015f, geriye bir s\u00fcre sonra topra\u011fa kar\u0131\u015facak olan beden-ceset kalm\u0131\u015ft\u0131r.[1]<\/strong><\/span><\/p>

Ruh ve Can Ayn\u0131 De\u011fil, Farkl\u0131 \u015eeylerdir!<\/strong><\/span><\/p>

Ana rahminde bebe\u011fe ruh verildi\u011finde \u201cbebek canland\u0131\u201d deniyor. Peki, ruh verilmeden \u00f6nce, fet\u00fcs halinde bulunan embriyo cans\u0131z m\u0131d\u0131r? Tabi ki canl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fcyor ve geli\u015fiyor. O halde ruh ayr\u0131, can ayr\u0131d\u0131r. Benzetme yaparsak; Ruh, insan can\u0131na gelen y\u00fcksek voltajl\u0131 ve \u201cnefhatullah\u201d kaynakl\u0131 enerji, can ise d\u00fc\u015f\u00fck voltajl\u0131 enerji konumundad\u0131r. B\u00fct\u00fcn hayvanlarda can vard\u0131r. Bakteriler de, mikroplar da canl\u0131d\u0131rlar, ama ruhsuzdurlar.\u00a0Peki, Hz. Adem\u2019e \u00fcflenen ruh, e\u011fer ‘can’ anlam\u0131ndaysa, bu insanl\u0131k s\u0131rr\u0131na ve sorumlulu\u011funa ayk\u0131r\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc mikroplar da canl\u0131d\u0131r. \u00dcflenen can ise, ALLAH\u2019\u0131n tek ve ger\u00e7ek canl\u0131 varl\u0131k oldu\u011fu ve her canl\u0131ya can\u0131ndan \u00fcfledi\u011fi hikmetini hat\u0131rlat\u0131r. Canl\u0131 demek; yiyen, i\u00e7en ve \u00f6len demektir. Mesele sadece canl\u0131l\u0131k olsayd\u0131, insan i\u00e7in ALLAH\u2019\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki halifesidir denilmezdi. Bu deyi\u015f candan dolay\u0131 olsayd\u0131, halifelik her canl\u0131ya tekab\u00fcl ederdi. Demek ki ALLAH, her canl\u0131ya hayat verecek birer program y\u00fcklemi\u015f, fakat ruhundan \u00fcflememi\u015ftir. Bundan dolay\u0131 hayat program\u0131yla beraber ruh avantaj\u0131na da sahip olan insan, do\u011fru yaparsa en \u00fcst\u00fcn, yanl\u0131\u015f yaparsa en a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k konuma ge\u00e7ecektir. Bu konu, Secde Suresi 9. ayetinde \u015f\u00f6yle izah edilir:<\/strong><\/span><\/p>

\u201cSonra onu ‘d\u00fczeltip bir bi\u00e7ime soktu’ ve ona (insana, Kendi) Ruhundan (hayat ve \u015fuur s\u0131rr\u0131ndan) \u00fcfledi. Ve sizin i\u00e7in kulaklar, g\u00f6zler ve g\u00f6n\u00fcller var etti. (Buna ra\u011fmen) Pek az \u015f\u00fckrediyorsunuz? (Ne nank\u00f6r insanlars\u0131n\u0131z!)<\/em><\/strong> Demek ki: \u201cRuh\u201d ile \u201ccan\u201d farkl\u0131 kavramlard\u0131r. Ruh sadece insanlarda, can ise bitkilerde ve hayvanlarda da vard\u0131r.\u201d<\/strong><\/span><\/p>

\u0130nsan bedeninin b\u00fct\u00fcn hayati faaliyetlerinin merkezi, bir emr-i \u0130lahi olan ruhtur<\/em><\/strong>. Bir benzetmeyle ruh; g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 gibi bedene \u0131s\u0131, parlakl\u0131k ve hareket sa\u011flar. Ruhun bedendeki durumu; kokunun g\u00fcldeki, \u0131s\u0131n\u0131n kordaki durumu gibidir. Ruhun birden fazla -hayli \u00e7ok- t\u00fcrevi vard\u0131r ki; en y\u00fcksek d\u00fczeydeki t\u00fcrevi idrak, ak\u0131l ve iradedir. Baz\u0131 \u0130slam bilginleri ve sufiler, ruhun bu t\u00fcrevine \u201cnefs<\/strong>\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015fler ve \u00e7o\u011funlukla da nefs ile ayn\u0131 anlamda kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Nefs ayn\u0131 zamanda zat veya \u00f6z varl\u0131k yani benliktir. Zat, kendini idraktir. Nefs kendi zat\u0131n\u0131 idrak etti\u011finde bilin\u00e7 sahibi olur. Ba\u015fka bir deyi\u015fle \u201cbilin\u00e7<\/strong>\u201d; nefsin kendi zat\u0131n\u0131 idrak etmesi, kendi fark\u0131n\u0131 fark etmesi, zat\u0131n\u0131n fark\u0131na varmas\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131 di\u011fer varl\u0131klardan, mesela meleklerden, hayvanlardan ve bitkilerden ay\u0131ran temel fark ise, bilin\u00e7 de\u011fildir. Zira s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u00fc\u00e7 varl\u0131kta da bilin\u00e7 s\u00f6z konusudur. \u0130nsan\u0131 di\u011ferlerinden ay\u0131rt eden fark, ak\u0131l <\/strong>ve iradedir<\/strong>. Meleklerden fark\u0131m\u0131z irademiz<\/strong>, hayvanlardan ve bitkilerden olan fark\u0131m\u0131z ise ak\u0131l<\/strong> ve irademizdir<\/strong>. Bizi e\u015fref-i mahl\u00fbkat mertebesine y\u00fckseltebilecek olan hasletimiz budur. Can <\/strong>ise, bedene ili\u015fkin hayat sa\u011flay\u0131c\u0131 t\u00fcrevdir. Bitki ve hayvanlarda da mevcut bulunmaktad\u0131r; \u00e2limler bitkisel nefs ve hayvani nefs tabirini kulland\u0131klar\u0131nda, nefs\u2019i \u201ccan\u201d<\/strong> manas\u0131nda kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>

Ruhun Asl\u0131 ve Fonksiyonlar\u0131 Nelerdir?<\/strong><\/span><\/p>

Ruh;<\/strong> bedenlere \u201ccan\u201d <\/strong>kazand\u0131ran hayat kanunudur. Ruh; <\/strong>Allah\u2019\u0131n Adem\u2019e \u00fcfledi\u011fi manevi ve daimi (\u00f6l\u00fcms\u00fcz) bir nurdur. Ruh;<\/strong> insan\u0131n \u00f6z benli\u011fini olu\u015fturan ve Rabbiyle m\u00fcnasebetini sa\u011flayan ger\u00e7ek \u015fuurdur. \u0130nsanda g\u00f6ren, duyan, hisseden, \u00fcz\u00fclen, sevinen i\u015fte bu \u201cruh\u201d<\/strong>tur. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n beyinle ve sinir sistemiyle ilgili oldu\u011funu zannetmek ise yayg\u0131n bir yan\u0131lg\u0131dan ibarettir. \u0130mam-\u0131 Gazali, \u0130bn-i Kayyim El-Cevziyye gibi \u00e2limler, Kur\u2019an ve S\u00fcnnet\u2019te ge\u00e7en \u201cNefs, Ruh, Ak\u0131l ve Kalp\u201d<\/strong> gibi kelimelerin, ayn\u0131 hakikati ifade eden farkl\u0131 kavramlar ve durumlar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedirler.[2]<\/span><\/p>

Ruh, insanda idrak edici, bilici ve se\u00e7ici olan latifedir.<\/strong> Ak\u0131l ise,<\/strong> anlama ve kavrama melekesidir, ki kalbin ta kendisi demektir. \u201cCenab-\u0131 Hakk\u0131n ilk yaratt\u0131\u011f\u0131 nesne ak\u0131ld\u0131r\u201d<\/em><\/strong> hadisi de bu ger\u00e7e\u011fe i\u015farettir.[3] Suyun buhar, s\u0131v\u0131, kar ve buz hallerine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve yine elektri\u011fin buzdolab\u0131nda dondurucu, f\u0131r\u0131nda yak\u0131p kavurucu, klimada so\u011futucu haline girmesi gibi \u201cnefis, kalp ve ak\u0131l\u201d <\/strong>da ruhun farkl\u0131 yo\u011funluktaki durumlar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir.<\/span><\/p>

Baz\u0131 \u00e2limlerin, 1- \u0130nsani ruh ve 2- Hayvani ruhtan bahsetmeleri, ruhun gaflet ve hayvaniyete y\u00f6nelmesi ve g\u00fcnahlarla kirlenip k\u00f6rlenmesi sonucu \u201cnefs-i emmare\u201d<\/strong>ye (k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri emreden nefse) d\u00f6n\u00fc\u015fmesine i\u015farettir. Yoksa, ruh ta\u015f\u0131yan tek canl\u0131, insand\u0131r. Zaten \u201cRuh Allah\u2019\u0131n emrindendir\u201d<\/em><\/strong> (\u0130sra: 85) ayetindeki \u201cemr\u201d<\/strong> kelimesi, hem \u201chikmetli i\u015f ve takdir\u201d<\/strong> manas\u0131na geldi\u011fi gibi, \u201cemretmek ve y\u00f6nlendirmek\u201d<\/strong> manas\u0131n\u0131 da i\u00e7erir. Bu nedenle, normalde hayat\u0131m\u0131z\u0131 idare eden ve hayra y\u00f6nlendiren \u201cemredici ruh\u201d<\/strong> k\u00fcf\u00fcr ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerle karar\u0131rsa \u201cemredici nefis\u201d<\/strong> derecesine d\u00fc\u015fmektedir. Yani ruh ve nefis, insana \u00f6z benli\u011finin ve ger\u00e7ek kimli\u011finin iki y\u00fcz\u00fc gibidir.<\/span><\/p>

Ruhi Yeteneklerin Kullan\u0131lmas\u0131, Allah\u2019\u0131n Nimeti ve Faziletidir!<\/strong><\/span><\/p>

Ruhta, Allah\u2019\u0131n isimlerinden beslenen say\u0131s\u0131z programlar vard\u0131r. Yani Allah\u2019\u0131n isimlerinin birer k\u00fc\u00e7\u00fck istasyonu veya sinyali ruhta bulunmaktad\u0131r. \u0130\u015fte insan; ya\u015fad\u0131k\u00e7a kademe kademe ruhtaki b\u00fct\u00fcn programlar\u0131 kullanabilir bir yetkiye sahip olabilmektedir ve bu programlar\u0131 k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcnah, iyiye kulland\u0131\u011f\u0131nda sevap kazanmaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>

\u0130nsan bu sinyalizasyonu, ruhi disiplin ve dengeyi sa\u011flayacak en b\u00fcy\u00fck unsur olan ibadetlerini; \u201cBen insanlar\u0131 ve cinleri ancak Bana ibadet etsinler diye yaratt\u0131m\u201d<\/em><\/strong> (Z\u00e2riy\u00e2t: 56) buyru\u011funa uygun olarak yerine getirirse; emir ve yasaklara uygun hareket ederse manen olgunla\u015f\u0131r ve Rabbine yakla\u015f\u0131r. Rabbine kar\u015f\u0131 terbiye ve teslimiyet<\/strong> g\u00f6sterip; farzlar\u0131, vacipleri ve s\u00fcnnetleri i\u015fleyen; haramlar\u0131, mekruhlar\u0131, m\u00fcfsitleri terk eden ki\u015filer i\u00e7in Cenab-\u0131 Hakk\u0131n Kutsi Hadis\u2019te; \u201cBen onlar\u0131n tutan eli, konu\u015fan dili, g\u00f6ren g\u00f6z\u00fc, duyan kula\u011f\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnen akl\u0131 olurum\u201d<\/em><\/strong> buyurdu\u011fu mertebelere ula\u015f\u0131r. Yani; bu makama ula\u015fm\u0131\u015f kimseler ibretle bakar, hikmetle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp kavrar, adalet ve merhametle i\u015f yapar, Hak ve hakikati duyar ve her halde hay\u0131r ve hikmet konu\u015fur manas\u0131ndad\u0131r. Bunlar art\u0131k Allah\u2019\u0131n dostlar\u0131 ve yak\u0131nlar\u0131d\u0131r. Ve Allah\u2019\u0131n dostlar\u0131 i\u00e7in asla korku ve keder olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar; iman, ibadet, iyilik, istikamet ve ihlasla; \u201cK<\/em><\/strong>alpler (ruhlar) ancak, zikrullah ile (Kur\u2019an nuruyla ve Allah\u2019\u0131 anmakla) huzura kavu\u015fur\u201d<\/em><\/strong> (Ra\u2019d: 28) ayetine uygun hareket ederek kalplerini, yani \u00f6z varl\u0131k olan ruhlar\u0131n\u0131 zikrullah ile beslemi\u015f ve y\u00fckseltmi\u015flerdir. \u201c\u2026\u0130\u015fte bunlar (sad\u0131k ve sa\u011flam M\u00fcsl\u00fcmanlar), \u00f6yle(sine samimi ve nasipli) kimselerdir ki, (Allah) kalplerine iman\u0131 yaz\u0131p (yerle\u015ftirmi\u015f) ve onlar\u0131 Kendinden (\u0130lahi izzet ve inayetinden) bir ruh (ve \u015fuur) ile desteklemi\u015ftir…\u201d<\/em><\/strong> (M\u00fccadele: 22). Ayr\u0131ca; \u201c(Allah el\u00e7i se\u00e7ti\u011fi) Kullar\u0131ndan dilediklerine; melekleri, Kendi emrinden olan ruh (Hz. Cebrail ve vahiy) ile; \u2018Benden ba\u015fka \u0130lah yoktur, \u015fu halde ancak Benden korkup (k\u00fcf\u00fcr, zul\u00fcm ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten) sak\u0131n\u0131n, \u015feklinde uyar\u0131n\u2019 diye indirir.\u201d <\/em><\/strong>(Nahl: 2) B\u00f6ylece fani heveslerden, \u015feytani vesveselerden ve nefsan\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncelerden kurtulmu\u015f olan bu insanlara mecazi olarak da, y\u00fcksek-iyi ruhlu insan denilmektedir.<\/span><\/p>

Ama ibadet ve istikamet yolunu terk edenler, g\u00fcnahlara ve nefsi arzular\u0131na meyledenler, giderek bu k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden ho\u015flanmaya ba\u015flarlar. Bu ba\u011fl\u0131l\u0131k daha ileri giderse k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar zamanla \u201chuy ve ahl\u00e2k\u201d<\/strong> halini al\u0131rsa, art\u0131k kat\u0131la\u015f\u0131r ve terk edilmesi zorla\u015f\u0131r. Bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fc huy ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 \u00f6nlemeye kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman duygular\u0131m\u0131z ve nefsi arzular\u0131m\u0131z \u00f6fkeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u00d6fkeli insanda ise ak\u0131l ve mant\u0131k devre d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131r. Kafas\u0131 bulanm\u0131\u015f ve akl\u0131 devreden \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir insan, muhakeme etme (de\u011ferlendirme ve do\u011fru karar verme) marifetini, ve temyiz (ay\u0131rt etme) yetene\u011fini kaybeder. \u0130yiyi k\u00f6t\u00fcden, do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan, faydal\u0131y\u0131 zararl\u0131dan, Hakk\u0131 b\u00e2t\u0131ldan fark etme kabiliyetini kaybeden kimseler ise, hayat\u0131n hikmetinden ve yarat\u0131l\u0131\u015f gayesinden uzakla\u015f\u0131r ve Allah\u2019\u0131n halifesi olaca\u011f\u0131 yerde, \u015feytan\u0131n avenesi olurlar. Ve \u201c<\/em><\/strong>G<\/em><\/strong>\u00fcnah ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck ise, kalpleri pasland\u0131r\u0131r ve ruhlar\u0131 karart\u0131r<\/em><\/strong>\u201d<\/em><\/strong> (Mutaffif\u00een: 14) ayetinin haber verdi\u011fi gibi; b\u00f6ylesine gaflet ve rezalet sonucu kat\u0131la\u015fan kalplerin (Bakara: 74), basiret ve maneviyat penceresi perdelenmektedir (Hacc: 46). Ve bu d\u00fcnyada ruhlar\u0131 kirlenen ve kalpleri k\u00f6rlenenler, ahirette yani \u00f6l\u00fcm \u00f6tesinde de k\u00f6rd\u00fcrler. (\u0130sr\u00e2: 72)<\/span><\/p>

\u201cHer kim Rahman\u2019\u0131n Zikrinden (ibadet ve \u0130slamiyet \u00e7izgisinden) y\u00fcz \u00e7evirirse, Biz ona bir \u015feytan\u0131 ba\u011flar\u0131z. Art\u0131k onun arkada\u015f\u0131 odur. O \u015feytanlar bunlar\u0131 yoldan \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 halde h\u00e2l\u00e2 kendilerini hidayet \u00fczerinde san\u0131rlar.\u201d<\/em><\/strong> (Zuhruf: 36-37) ayetleri bu ac\u0131 durumu haber vermektedir.<\/span><\/p>

Yeri gelmi\u015fken, \u00dcstad Bedi\u00fczzaman Hazretlerinin \u2018Ruh\u2019u tarif eden \u015fu ilmi ve ilgin\u00e7 tespitlerini de aktarmam\u0131z gerekir.<\/strong><\/span><\/p>

\u201cRuh, harici v\u00fccut sahibi bir kanundur. (Yer \u00e7ekimi, mevsimlerin de\u011fi\u015fmesi, tohumlar\u0131n ye\u015fermesi gibi f\u0131tri kanunlar\u0131n kendileri bilinir ama g\u00f6r\u00fcnen bir kal\u0131ba girmezler. Ruh ise bunlar gibi \u0130lahi bir kanun olmakla beraber, ayr\u0131ca v\u00fccut sahibi b\u00e2ki ve ulvi bir hayat cevheridir.)<\/strong><\/span><\/p>

Ruh, \u015fuur sahibi olan ve Rabbani s\u0131rlar ta\u015f\u0131yan bir namustur. (\u0130rade-i \u0130lahiyenin tecellisidir.) <\/strong><\/span><\/p>

Ruh, sabit ve s\u00fcrekli olan tabii ve f\u0131tri kanunlar gibidir. Ama, \u0130lahi kudret ona hissetme (duyum ve alg\u0131lama) yetene\u011fi ve buna uygun bir v\u00fccut bine\u011fi vermi\u015ftir. Cenab-\u0131 Hak; elektrik misali, gizli ve g\u00f6r\u00fcnmez bir ak\u0131m ve dola\u015f\u0131m kabiliyetini de bu ruh cevherine \u015feffaf bir k\u0131l\u0131f olarak ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/strong><\/span><\/p>

Mevcut ruh, makul kanunun karde\u015fidir. (Yani v\u00fccut ve \u015fuur sahibi olan ruh, K\u00fclli Ak\u0131l ve \u0130radenin emrindeki tabii kanunlar cinsindendir ve onlar\u0131n \u00fcst\u00fcn bir benzeridir.) Her ikisi de hem daimidir, hem de (sebep ve vas\u0131talar olmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan \u0130lahi irade ve kudretin ge\u00e7erli oldu\u011fu) \u00e2lem-i emirden gelmi\u015flerdir. \u015eayet, Ezeli Kudret (yer \u00e7ekimi, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7, k\u00e2inattaki devran ve denge d\u00fczeni gibi) \u00e7e\u015fitli \u015fekil ve \u015fartlardaki tabii kanunlara, zahiri bir v\u00fccut giydirseydi, bunlar da birer ruh olurdu.\u201d[4] <\/strong><\/span><\/p>

Ruh Nas\u0131l Bilinir?<\/strong><\/span><\/p>

Her varl\u0131k g\u00f6z ile g\u00f6r\u00fcnecek de\u011fildir. Fizikselli\u011fimizin temas etmedi\u011fi varl\u0131klar\u0131 etkilerinden ve eserlerinden anlay\u0131p biliriz. TV kumandas\u0131n\u0131n sinyalini, TV \u00fczerindeki etkisinden biliriz. TV olmasayd\u0131 onun \u00f6yle bir \u00f6zelli\u011finin oldu\u011funu bilmek-inanmak zor olurdu. Kumanda sinyalinin rengi, kokusu gibi v\u00fccudumuzla alg\u0131layaca\u011f\u0131m\u0131z bir yan\u0131 yoktur. Ayn\u0131 \u015fekilde duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi de etkile\u015fimlerden biliriz. Elektrik vb. varl\u0131klar etkile\u015fimlerden bilinir. Bu a\u00e7\u0131dan varl\u0131klar\u0131: Somut olarak bizzat g\u00f6r\u00fcl\u00fcp duyulanlar ile, g\u00f6r\u00fcnmeyen ve duyulmayan fakat, ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 eserlerinden bilinenler diye ikiye ay\u0131rabiliriz.<\/span><\/p>

\u201cRuh\u201dun Eser ve Etkile\u015fimi Nelerdir? Ruhun etkile\u015fimi; sinyal-ilhamd\u0131r. Ruhun eseri; program-hayaldir. \u0130nsan iki t\u00fcrl\u00fc etkile\u015fim ile i\u015f yapar: <\/strong><\/span><\/p>

Bir; i\u00e7eride olan g\u00fcd\u00fclerle (yani fabrika ayarlar\u0131 ile). <\/strong><\/span><\/p>

\u0130ki; d\u0131\u015far\u0131dan gelen ilhamlarla (yani yeni ayarlarla).<\/strong><\/span><\/p>

G\u00fcd\u00fc nedir? <\/strong><\/span><\/p>

G\u00fcd\u00fc; ihtiya\u00e7lar\u0131n dokunup harekete ge\u00e7irdi\u011fi, insan beynine ve bedenine y\u00fcklenmi\u015f uygulamalar demektir.\u00a0Mesela, ac\u0131k\u0131nca yiyece\u011fe meyletmek g\u00fcd\u00fcseldir. Buna benzer her ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k bir uygulama (g\u00fcd\u00fc) sezilmektedir. Bilindi\u011fi gibi teknolojik eserler, biyolojik eserlerin kopyac\u0131s\u0131 ve takip\u00e7isidir. O y\u00fczden teknolojik \u00f6rneklerle biyolojiyi ve g\u00f6r\u00fcnmeyen etki kaynaklar\u0131n\u0131 daha rahat anlayabiliriz. Ruh ile can’\u0131 bilmek i\u00e7in elimizdeki ak\u0131ll\u0131 telefonlar uygun bir \u00f6rnektir. Telefon i\u00e7inde \u00e7ok\u00e7a i\u015f g\u00f6ren uygulamalar y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. V\u00fccut da aynen b\u00f6yledir. Elektrik, telefon v\u00fccudunun can\u0131 gibidir. Bu can, telefonun ruhu de\u011fildir. Telefonun ruhu internettir.<\/strong><\/span><\/p>

\u0130nterneti Olmayan Telefon Canl\u0131d\u0131r Fakat, Ruhsuz Gibidir.<\/strong><\/span><\/p>

Ruhsuz olup da canl\u0131 olan telefon, i\u00e7indeki y\u00fckl\u00fc olan programlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka program a\u00e7amaz ve y\u00fckl\u00fc programlar\u0131 g\u00fcncelleyemez. Program g\u00fcncellemesi ve gereksinim duydu\u011fu yeni programlar\u0131 a\u00e7mas\u0131 i\u00e7in internete ba\u011flan\u0131p y\u00fckleme yapmas\u0131 gerekir. Bu durum, bir insan\u0131n bilmedi\u011fi bir konuda ba\u015fka bir insana dan\u0131\u015fmas\u0131na benzer. Sadece insan, bilgi haznesinde olmayan bilgiyi, hem canl\u0131 hem de ruhlu\/internetli olandan yeni bilgi olarak al\u0131p bilgi haznesine ekler. Yani, her insan canl\u0131d\u0131r fakat, her insan ruhlu (kendini \u0130lahi mesajlarla g\u00fcncelleyen) de\u011fildir.<\/strong><\/span><\/p>

Rabbimizin Kendi emrinden olan <\/strong>ilham\u0131-\u015fuuru<\/em><\/strong> ruhlu (\u00e2lim, veli ve evliya)lar alabilir. Ald\u0131klar\u0131nda hem kendileri hem de ruhsuzlar (\u0130lahi mesaj alamayanlar) istifade ederler. Ruhsuzlar\u0131n g\u00fcd\u00fcler d\u0131\u015f\u0131ndaki yeni bilgileri, ruhlulardan edindikleri kay\u0131tlardan ibarettir. Bir ruhsuz, saatlerce aral\u0131ks\u0131z konu\u015fabilir ancak, ezberde-haf\u0131zada olanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6yleyemez. Ruhlu ise, konu\u015furken de yeni bir bilgi edinebilir. Ruhsuz olan, bilinen sorunlara bilinen \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc s\u00f6yler ama, bilinmeyen yeni sorunlara yeni \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulamaz. Ruhlu olup sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulanlara <\/strong>\u00e2lim, veli ve evliya<\/em><\/strong> gibi isimler verilmi\u015ftir. <\/strong><\/span><\/p>

Peygamberler, ilhamdan hari\u00e7 direkt vahiy ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in o ruhlu (\u00e2lim, veli, evliya olan) kimselerin \u00e7ok daha \u00fcst tabakas\u0131n\u0131 ifade ederler.<\/strong><\/span><\/p>

\u0130lham<\/strong>, genelde ihtiya\u00e7 bazl\u0131 bir \u00e7e\u015fit talepsel duru\u015ftan ibaret iken; vahiy ise, daha kapsay\u0131c\u0131 ve insan g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetmedi\u011fi ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda talepsiz olarak ALLAH taraf\u0131ndan daha a\u00e7\u0131k ve kestirmeli yoldan g\u00f6nderilen Rabbani ve Rahmani mesaj ve sinyallerdir. \u0130nsan ya\u015fam\u0131n\u0131n istifade yollar\u0131 olarak; peygamberleri ana caddelere, ruhlu kesimleri de (\u00e2lim, veli ve evliyalar\u0131) ara sokaklara benzetebiliriz. \u0130nsan\u0131n di\u011fer canl\u0131lar olan bitki ve hayvanlardan fark\u0131, bu iki \u00e7e\u015fit yola (yani peygamberlere ve ruhlulara) sahip olu\u015fundand\u0131r. Bunlar olmasayd\u0131; insan, di\u011fer canl\u0131lar gibi sadece kendine has program\u0131yla dikey bir canl\u0131 t\u00fcr\u00fc olarak \u00e7e\u015fitler zenginli\u011finde yerini al\u0131rd\u0131.<\/strong><\/span><\/p>

Zorlu ko\u015fullarda d\u00fczenli bir ya\u015fam i\u00e7in <\/strong>ruhsaliyet <\/em>olmazsa olmazd\u0131r. \u0130mtihan d\u00fczeni icab\u0131 herkesin ruhlu olmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, ruhlular\u0131n say\u0131s\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131 oranlarda bulunmaktad\u0131r. Yeni bir \u00e7\u00f6z\u00fcm gere\u011fi oldu\u011funda ruhsuzlar, WiFi (vayfay-kablosuz internet misali) ruhlulara ba\u011flan\u0131p, \u00e7\u00f6z\u00fcm indirebilme uygulamas\u0131yla sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturabilirler. Buna <\/strong>“bir bilene sormak” deniyor. Sorma i\u015fi; ruhsuzlar\u0131n da bilgilenme ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak, programlar\u0131nda y\u00fckl\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in, sorarak ruhun verilerine kavu\u015fma avantajlar\u0131 vard\u0131r. Yani onlar da ruhtan uzak manada ruhsuz de\u011fillerdir. Bir ba\u015fka ruhludan ayn\u0131 veriyi alabildi\u011fi i\u00e7in sorumludurlar. \u00d6z\u00fcrl\u00fc muafiyetine sahip de\u011fildirler. Bilmiyorsan soracaks\u0131n. Bu, \u201cbirinde var, birinde yok\u201d sistemi, insanlar aras\u0131 ba\u011flant\u0131 ve muhabbet sebebidir. Yani dan\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131 ile insan toplulu\u011funun hepsi ruhun verilerine sahip olmu\u015f oluyor.<\/strong><\/span><\/p>

Bir Ruhlu ile Bir Ruhsuzu Ay\u0131rt Edebilmek Kolay De\u011fildir!<\/strong><\/span><\/p>

\u00c7\u00fcnk\u00fc yeni bir ihtiya\u00e7 olmad\u0131k\u00e7a, ruhlu olan ki\u015fi de beynindeki ve benli\u011findeki \u00f6nceki kay\u0131tlarla i\u015f yapar. Zaten ilimde de israf makbul de\u011fildir. Bir i\u015f’e kar\u015f\u0131l\u0131k olmad\u0131k\u00e7a bo\u015fa akan suya benzer. O y\u00fczden ilham al\u0131c\u0131 ki\u015fi de her zaman ilham alacak de\u011fildir. Ruhsuzlardan birinin konu\u015fma \u015fekli genelde, d\u00fc\u015f\u00fcnmeden art arda s\u0131raya dizilmi\u015f c\u00fcmlelerin h\u00fccumu gibidir. Ruhlular\u0131n konu\u015fmas\u0131 da kay\u0131ttan oldu\u011fu zaman ayn\u0131 tarzda olabilir ve onun duraksamal\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceli konu\u015fmalar\u0131 ise, yeni bir bulgu (al\u0131m) aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indir. Bu \u015fekilde bazen ald\u0131\u011f\u0131 bir sinyali k\u0131sa zaman i\u00e7inde s\u00f6ze d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekte de zorlanabilir.<\/span><\/p>

Peki, Can Nedir?<\/strong><\/span><\/p>

Can Enerjidir. Enerji Cand\u0131r. G\u00fcne\u015f Sistemi b\u00fct\u00fcnsel bir canl\u0131d\u0131r ve fiziksel v\u00fccutlar\u0131n besin kaynaklar\u0131ndand\u0131r. <\/strong>Canl\u0131 v\u00fccutlar, canl\u0131 tabiat\u0131n devridaim sistemine ba\u011fl\u0131 olan par\u00e7alar\u0131d\u0131r. Canl\u0131 tabiat ise, canl\u0131 G\u00fcne\u015f Sisteminin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Canl\u0131 G\u00fcne\u015f Sistemi de, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu canl\u0131 k\u00e2inat\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Birbirine ba\u011fl\u0131 olan bu canl\u0131lar zincirinin nereye kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilemiyoruz.<\/span><\/p>

Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n do\u011fum ve \u00f6l\u00fcmleri, v\u00fccudumuzdaki h\u00fccrelerin do\u011fum ve \u00f6l\u00fcmlerine benzedi\u011fi i\u00e7in, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n da devasa bir v\u00fccudun zerrecik h\u00fccreleri oldu\u011funu akla getiriyor.<\/strong><\/span><\/p>

B\u00f6yle bir v\u00fccut var ise, daha do\u011frusu t\u00fcm evren bir v\u00fccut kabul edilirse; bu v\u00fccudun da, i\u00e7inde zerre h\u00fckm\u00fcnde olup, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 devasa bir d\u00fcnyas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde; her devasan\u0131n bir zerre, her zerrenin de bir devasa oldu\u011fu <\/em><\/strong>kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r! Bu zincir i\u00e7in “son” <\/strong>kavram\u0131n\u0131 bulam\u0131yoruz. Bu y\u00fczden “sonsuz”<\/strong> kavram\u0131na tutunup akl\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyoruz. Zincir, halkalardan olu\u015fsa bile, zincir olarak bir b\u00fct\u00fcnselli\u011fi ifade eder. Bu b\u00fct\u00fcnselli\u011fi kavrayabilme \u00e7abam\u0131z, bizi d\u00fc\u015f\u00fcnsel olarak mustarip k\u0131lar. Bu Mustariptik<\/strong> yani Ist\u0131rapl\u0131l\u0131k<\/strong>, Mant\u0131\u011f\u0131n <\/strong>s\u0131n\u0131rl\u0131 bir varl\u0131k oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Mant\u0131klar kay\u0131t cihazlar\u0131na benzemektedirler, her mant\u0131\u011f\u0131n belli derecede haf\u0131zas\u0131 vard\u0131r. Bir mant\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan bir \u015feye mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 deriz. Mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 demek, mant\u0131k haf\u0131za \u00e7ap\u0131n\u0131n yeti\u015femedi\u011fi demektir. Mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z\u00fc g\u00f6recelidir. Ka\u00e7 GB-Gigabaytl\u0131k mant\u0131\u011fa g\u00f6re s\u00f6ylendi\u011fi dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>

\u0130\u00e7erdi\u011fi anlam olarak bir \u015fey’e “mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131” demek bazen; o \u015fey’in mant\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funu de\u011fil, mant\u0131\u011f\u0131n o \u015fey’e g\u00f6re yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funu g\u00f6sterir.<\/strong><\/span><\/p>

Yani on gigabaytl\u0131k bir y\u00fck, bir gigabaytl\u0131k mant\u0131\u011fa y\u00fcklenmez. Bu \u015fekilde kendisini ta\u015f\u0131yabilecek bir haf\u0131za oran\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bir gigabaytl\u0131k haf\u0131za o on gigabaytl\u0131k y\u00fck i\u00e7in yok h\u00fckm\u00fcndedir. Mant\u0131\u011f\u0131n da devasall\u0131\u011f\u0131 bir \u015feylere kar\u015f\u0131 zerre h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011fu i\u00e7in, “Mant\u0131k D\u0131\u015f\u0131” <\/strong>deyiminin hangi anlamda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat etmek gerekiyor. Ya zerrelik anlam\u0131nda olur. Ya da devasall\u0131k anlam\u0131nda olur. Mant\u0131k, kendini o \u015feye kar\u015f\u0131 hangi tan\u0131mla ele ald\u0131\u011f\u0131na dair fark\u0131ndal\u0131k i\u00e7inde olunmal\u0131d\u0131r. Bir pire bir fil’in v\u00fccudu \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131 itibar\u0131 ile, fil’in tamam\u0131n\u0131 mant\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u011fd\u0131ramaz. Z\u0131play\u0131p uzaktan bak\u0131nca belki bir \u015feyler edinir. Bizim d\u00fcnya i\u00e7inde d\u00fcnyay\u0131 de\u011fil de, uzaktan di\u011fer gezegenleri b\u00fct\u00fcnsel olarak g\u00f6rebildi\u011fimiz gibi\u2026<\/span><\/p>

Bizler k\u00e2inata kar\u015f\u0131 birer zerreyiz. Atomlar da bize kar\u015f\u0131 birer zerredirler. \u00d6nem olarak dereceleri ayn\u0131d\u0131r. Bu ger\u00e7eklikler bizlere bilmediklerimizi de bildirirler. K\u00e2inat\u0131n neye kar\u015f\u0131 zerre oldu\u011funu ve atomun neye kar\u015f\u0131 devasa oldu\u011funu bilmedi\u011fimizi bildirmi\u015f oluyorlar.<\/strong><\/span><\/p>

Atom par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, par\u00e7an\u0131n da par\u00e7alanmas\u0131 olabilir. En nihayetinde par\u00e7alanmayan sadece ruh olabilir. Bu a\u00e7\u0131dan, “yoktan var etme” s\u00f6z\u00fc, asl\u0131nda “ruhtan var etme” olarak anla\u015f\u0131labilir. Somut varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fen soyut ruh; somut\u00a0varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmekle, somut varl\u0131k i\u00e7in soyut olarak art\u0131k “yok” h\u00fckm\u00fcnde kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, somut varl\u0131\u011f\u0131n lisan\u0131 ile “yoktan var etme” deyimi yerindedir. Bu deyim, soyut ile somut \u00e2lemler aras\u0131 lisanlarda do\u011fru bir \u00e7eviri anlam\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Yani soyut \u00e2leme g\u00f6re “var” olana, somut\u00e7a “yok” denilmektedir. \u00c7eviri, somut mant\u0131\u011f\u0131n kapsama alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, var’a yok denilir. Somutun var’\u0131 somut\u00e7a \u015fahitliktir. Soyut’un var’\u0131na teknolojik \u00f6rneklerle somut\u00e7a \u015fahitlik elde edilmektedir.<\/strong><\/span><\/p>

Bu \u015fekilde soyut varl\u0131klara; mant\u0131k ile de\u011fil, yine soyut olan kanaat<\/strong> ile ‘var’ <\/strong>diyebiliyoruz. Yani kanaat; mant\u0131k mesafesinin d\u0131\u015f\u0131ndaki alan demektir. <\/strong>Bilim\/mant\u0131k, bilinmeyenin\/kanaatin i\u00e7inde geli\u015fiyor. Kanaat, bilimin ham maddesi olarak bilimin daima bir ad\u0131m \u00f6n\u00fcnde bulunuyor.<\/strong> Yani bilinmeyen kanaat, bilindik\u00e7e bilim geli\u015fimi olmaktad\u0131r. Aynen bir \u00e7ekirde\u011fin topraktan beslendi\u011fi gibi, bilim kanaatten beslenmektedir. Bu \u015fekilde yine var ve yok konusuna d\u00f6nersek, \u00f6rnek olarak; helva var oldu\u011fu i\u00e7in \u015feker-un ve ya\u011f art\u0131k beyan olarak yoktur. Helva, bu beyan\u0131 olmayanlardan var edilmi\u015ftir. Yani a\u00e7\u0131klanmas\u0131 olmayandan. Ba\u015fka bir deyi\u015fle yoktan… Peki bu deyi\u015f ne zamana kadar ge\u00e7erli? Nelerden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na \u015fahit olana kadar. Yani bilinmeyen, bilinen oluncaya kadar.<\/span><\/p>

Geli\u015fen teknoloji, hakikatleri \u00f6rt\u00fcc\u00fc ve k\u0131ymetlerini azalt\u0131c\u0131 de\u011fil, hakikatleri daha iyi anlamam\u0131z\u0131 ve daha anla\u015f\u0131l\u0131r \u015fekilde aktarmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir konumdad\u0131r. Bu \u015fekilde teknolojik geli\u015fim, sadece bilimsel bir geli\u015fim de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ilmi ve imani geli\u015fimi de kapsamaktad\u0131r. Belki de teknolojik geli\u015fimdeki as\u0131l s\u0131r ve ama\u00e7 da bunda sakl\u0131d\u0131r. Yani hakikatin \u00f6rneklerine \u015fahit olabilmek i\u00e7in teknolojik geli\u015fmeler yarat\u0131lmaktad\u0131r… \u00c7\u00fcnk\u00fc mesele sadece ya\u015fayabilmek olsayd\u0131, teknolojisiz ya\u015fayabilen nice canl\u0131lar vard\u0131r. \u015eu anda teknolojiyi kald\u0131rsak, insan ya\u015fam\u0131 durmaz fakat \u015fekli ba\u015fkala\u015f\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>

Bilimsel ve teknolojik geli\u015fim bizi zamanla ilmi hakikate do\u011fru g\u00f6t\u00fcrmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc <\/em><\/strong>\u201czaman ile do\u011fru\u201d, c\u0131vata ile somun misali birbiri ile uyumlu bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn iki par\u00e7as\u0131 yerindedir. Hakikatler elmas gibidirler. Zaman, yanl\u0131\u015flar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcp eleyerek do\u011frular\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131verir.<\/em><\/strong>[5]<\/span><\/p>

\u00d6zetle; insan ruhu denilince canl\u0131l\u0131k, bilin\u00e7, ak\u0131l, idrak, irade gibi niteliklere sahip bir \u00f6zden s\u00f6z edilmi\u015f olmaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n, hayvanlardan ve di\u011fer canl\u0131lardan farkl\u0131 olmas\u0131, ruhlar\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar aras\u0131ndaki fark da; ayn\u0131 ruh t\u00fcr\u00fc i\u00e7inde de\u011fi\u015fik mertebelerde (iman ve ink\u00e2r derecelerinde) bulunmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r. <\/strong><\/span><\/p>

Allah\u2019a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne iman edip Hakk\u0131 tutan ile inanmay\u0131p ink\u00e2r ederek b\u00e2t\u0131la kayanlar\u0131n durumu <\/strong>M\u00fcc\u00e2dele <\/strong>Suresi 22. ayette \u015f\u00f6yle anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/strong><\/span><\/p>

\u201cAllah\u2019a ve ahiret g\u00fcn\u00fcne (ger\u00e7ekten) iman eden hi\u00e7bir kavmi (kesimi ve ki\u015fileri); Allah\u2019a ve Resul\u00fcne ba\u015fkald\u0131ran, (Ayet ve Hadislere dayal\u0131 \u0130slam d\u00fczenine ve M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelere d\u00fc\u015fman olup sava\u015f a\u00e7an) kimselerle bir sevgi (ve i\u015fbirli\u011fi) i\u00e7inde asla bulamazs\u0131n; velev ki, bu (zalim ve hain \u00e7evreler), isterse kendi babalar\u0131 (olsun), ister \u00e7ocuklar\u0131 (olsun), ister karde\u015fleri (veya tarikat-cemaat ihvan\u0131 olsun), isterse a\u015firetleri (partileri, m\u00fcttefikleri) olsun, (yine de \u015fuurlu m\u00fc\u2019minler asla onlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 arzulamaz, destek \u00e7\u0131kmaz ve sayg\u0131 duymazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00fclkede faizi, fuh\u015fu, i\u00e7ki ve uyu\u015fturucuyu, kumar\u0131 ve \u015fans oyunlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctenlere, Siyonist Yahudi ve Hristiyan merkezlerin g\u00fcd\u00fcm\u00fcne girenlere \u201cmeveddet\u201d=benimseyip desteklemek ve sevgi g\u00f6stermek imana ve insanl\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131d\u0131r); i\u015fte bunlar (sad\u0131k ve sa\u011flam M\u00fcsl\u00fcmanlar), \u00f6yle(sine samimi ve nasipli) kimselerdir ki, (Allah) kalplerine iman\u0131 yaz\u0131p (yerle\u015ftirmi\u015f) ve onlar\u0131 Kendinden (\u0130lahi izzet ve inayetinden) bir ruh (ve \u015fuur) ile desteklemi\u015ftir. (Ahirette de) Onlar\u0131 altlar\u0131ndan \u0131rmaklar akan cennetlere sokacak ve orada s\u00fcresiz kalacaklard\u0131r. Allah onlardan raz\u0131d\u0131r, onlar da O\u2019ndan raz\u0131 olmu\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte bunlar, (Kur\u2019an nizam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlarla kalbi al\u00e2kalar\u0131n\u0131 koparanlar) Allah\u2019\u0131n hizbi (partisi, takip\u00e7isi, ekibi ve taraftarlar\u0131)d\u0131r. Dikkat edin (kesinlikle bilin ve bekleyin) ki; \u015f\u00fcphesiz Allah\u2019\u0131n f\u0131rkas\u0131 olanlar, felaha ula\u015facak (d\u00fcnyada zafer ve devlete, ahirette ise cennet ve saadete kavu\u015facak)lard\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><\/span><\/p>

En b\u00fcy\u00fck eksi\u011fimiz ve gafletimiz; d\u00fc\u015f\u00fcnme ve \u00f6\u011frenme tembelli\u011fimiz, ger\u00e7e\u011fi arama ve ona ula\u015fma isteksizli\u011fimiz ve bu konudaki f\u0131rsatlar\u0131m\u0131z\u0131 israf etmemizdir. Bu nedenle: <\/strong>\u201cNefsini (ruhunu) tan\u0131yan, Rabbini de tan\u0131r\u201d<\/em><\/strong> hikmetinden yola \u00e7\u0131karak, kendi \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc yani ruhumuzu tan\u0131maya ve onu ar\u0131nd\u0131rmaya y\u00f6nelik gayretlere a\u011f\u0131rl\u0131k verilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan; e\u011fer ilim ve iyilikle, zikir ve fikirle ruhunu nurland\u0131ramazsa, k\u00fcf\u00fcr ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerle kirlenmi\u015f ve k\u00f6rlenmi\u015f olan ruhu, d\u00fcnyan\u0131n ve deni (baya\u011f\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131) duygular\u0131n \u00e7ekim alan\u0131nda kalacak, sonunda cehaletin ve cehennemin esiri olacakt\u0131r. Ama iman ve ibadetle ve s\u00fcrekli m\u00fccadele ile ruhlar\u0131 olgunluk ve dolgunluk kazanan kimseler ise, y\u00fcksek \u00e2lemlere ve sonsuz saadetlere ula\u015facak ve cennetlerin sultan\u0131 makam\u0131na ula\u015facaklard\u0131r. <\/strong><\/span><\/p>

Evet, insan\u0131 farkl\u0131 ve faziletli k\u0131lan, ruhtur. Ruh ise \u00e2lem-i emirdendir. Yani, atom taneciklerinden ve kuant zerreciklerinden meydana gelen maddi \u015feylerden de\u011fildir. \u0130lahi kudretin ve Rabbani iradenin, vesilesiz ve sebepsiz olarak halk etti\u011fi manevi ve nurani bir hayat cevheridir. \u201cGer\u00e7ek ve mutlak ruh\u201d diyebilece\u011fimiz, <\/strong>\u201c\u0130lahi nur, nur-u Muhammedi\u201d <\/strong>\u015feklinde tezah\u00fcr etmi\u015f, en g\u00fczel ve en m\u00fckemmel bi\u00e7imde Efendimiz\u2019de tecelli eylemi\u015ftir. <\/strong><\/span><\/p>

Sonu\u00e7 olarak:<\/strong>\u00a0Bizim hayat\u0131m\u0131z, \u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fcz ve dirimimiz Allah\u2019\u0131n elindedir. Hi\u00e7bir zaman biz kendimizi mutlak manada kontrol edebilecek durumda de\u011filiz. Ya\u015fatan ve \u00f6ld\u00fcren O\u2019dur. Meleklerin, Azrail Aleyhisselam\u2019\u0131n emri alt\u0131nda gelip ruhumuzu bedenimizden almas\u0131, Allah\u2019\u0131n bilgisi ve takdiri dahilinde bir emr-i \u0130lahidir. \u0130ster \u00f6l\u00fcm mele\u011fi Azrail Aleyhisselam, ister onun emrinde \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015fka melekler olsunlar, bizim \u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fcz hakk\u0131nda kendileri karar veremezler. Hakikat bu ise, Allah\u2019tan ba\u015fka tap\u0131lacak, emir ve yasaklar\u0131na uyulacak M\u00e2\u2019bud d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi? Hayat\u0131n, \u00f6l\u00fcm\u00fcn ve dirili\u015fin bilincinde olan m\u00fc\u2019min \u00f6l\u00fcmden korkmaz, amellerinin tam olarak \u0130lahi ho\u015fnutlu\u011fa uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131ndan korkar ve fakat ruh d\u00fcnyas\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle korku istila etmez, \u201ckorku ile \u00fcmit\u201d aras\u0131nda ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirir.<\/strong><\/span><\/a><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
  1. www.haks\u00f6zhaber.net \/ 23.06.2012<\/span><\/li>
  2. \u0130bn-i Cevziyye Kitabu\u2019r-Ruh 20. Mesele<\/span><\/li>
  3. \u0130hya-i Ulum. Muhlikat B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/span><\/li>
  4. 29. S\u00f6zden sadele\u015ftirilmi\u015f<\/span><\/li>
  5. http:\/\/www.dogubayazitgazetesi.com\/haber\/ruh_nedir_can_nedir<\/span><\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
      \n \t
    1. www.haks\u00f6zhaber.net \/ 23.06.2012<\/span><\/li>\n \t
    2. \u0130bn-i Cevziyye Kitabu\u2019r-Ruh 20. Mesele<\/span><\/li>\n \t
    3. \u0130hya-i Ulum. Muhlikat B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/span><\/li>\n \t
    4. 29. S\u00f6zden sadele\u015ftirilmi\u015f<\/span><\/li>\n \t
    5. http:\/\/dogubayazitgazetesi.com\/haber\/…<\/span><\/a><\/li>\n<\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      RUH VE CAN G\u0130ZEM\u0130 Kur’an\u2019da ge\u00e7en “RUH” ve “CAN” ile ilgili ayetler bu iki kavram\u0131 birbirinden ay\u0131r\u0131r. Ayetlerde, insan\u0131n bedeninden can\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na MEVT, ruhunun gece bedenden ayr\u0131l\u0131p uzakla\u015fmas\u0131na ise FEVT denir. \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n Suresi 55. ayetinde \u0130sa (AS)\u2019\u0131n g\u00f6\u011fe kald\u0131r\u0131lmas\u0131 VEFAT olarak ge\u00e7mektedir; Hani Allah, buyurmu\u015ftu ki: \u201cEy \u0130sa, do\u011frusu Ben senin (d\u00fcnya) hayat\u0131na (\u015fimdilik) […]<\/p>\n","protected":false},"author":69,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7268],"tags":[444,6435,6618,7260,7261,7262,7263,7264],"class_list":["post-30415","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eylul-2025","tag-ruh","tag-nefis","tag-ruya","tag-can","tag-mevt","tag-vefat","tag-olum","tag-uyku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/69"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30415"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30415\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}