“Ben Hristiyan\u0131m”<\/strong> diyebilirler. Baz\u0131 ki\u015filer de dinsiz hatta ateist de olabilirler. Fakat her biri, asl\u0131nda bu cahili dinin ve \u015feytani sistemin mensuplar\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>Bu din, kendisine ba\u011flananlara hedef olarak “sayg\u0131n adam olma”<\/strong>y\u0131 ama\u00e7lat\u0131r. “Sayg\u0131n adam olmak”<\/strong>, bu cahili dinin de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 benimseyip \u00f6ne \u00e7\u0131karmak, kurallar\u0131n\u0131, yasaklar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini uygulamak, karakter \u00f6zelliklerini \u00fczerinde ta\u015f\u0131mak anlam\u0131ndad\u0131r. Toplumda kabul g\u00f6rmek, ra\u011fbet edilmek, belirli bir yere gelebilmek i\u00e7in sayg\u0131n adam olmak \u015fartt\u0131r. Bu din sonu\u00e7 olarak “sayg\u0131n adam olma”<\/strong>n\u0131n kurallar\u0131d\u0131r. Bu cahili adaml\u0131k dini, insanlar\u0131 samimiyetsizli\u011fe, yapmac\u0131k ve zorlama tav\u0131rlara al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bu dine t\u00e2bi olan kimseler, \u00e7o\u011funlukla i\u00e7lerinden geldi\u011fi gibi rahat ve do\u011fal davranamazlar. \u0130\u00e7inde bulunduklar\u0131 ortama uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini, konu\u015fma kal\u0131plar\u0131n\u0131, y\u00fcz ifadelerini kullan\u0131r, hemen her durumda rol yaparlar. Buna kar\u015f\u0131n, kendilerinin son derece do\u011fal ve normal bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcklerini sanmaktad\u0131rlar.<\/span><\/p>Bu din, sonu\u00e7ta, kendine kar\u015f\u0131 bile samimi olamayan, yapmac\u0131k, sahte bir ki\u015fili\u011fe sahip insan modelleri \u00e7o\u011falt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7inde bulunduklar\u0131 b\u00e2t\u0131l sistemin bir din oldu\u011fundan habersiz kalabal\u0131klard\u0131r. T\u00e2bi olduklar\u0131 sistemi, “hayat\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcsturlar\u0131, de\u011fi\u015fmez kurallar\u0131”<\/strong> olarak g\u00f6rmeyi de bir erdem zannedip durmaktad\u0131rlar.<\/span><\/p>Oysa, \u0130slam’\u0131n temel \u015fartlar\u0131ndan biri samimiyet ve do\u011fall\u0131kt\u0131r. Bir insan\u0131n \u0130slam’\u0131 ya\u015famas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ek mutluluk ve kurtulu\u015fa ula\u015fmas\u0131, ancak Allah’a, kendine ve di\u011fer insanlara kar\u015f\u0131 son derece samimi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc iman, ancak samimiyet zemini \u00fczerine kurulacakt\u0131r. Cahili adaml\u0131k dininin etkisinden kurtulmak i\u00e7inse, \u00f6ncelikle bu b\u00e2t\u0131l ve bozuk dini te\u015fhis ve tarif etmek laz\u0131md\u0131r.<\/span><\/p>Hak Dine Kar\u015f\u0131; \u201cCahili Adaml\u0131k Dini\u201d Sapk\u0131nl\u0131\u011f\u0131!<\/strong><\/span><\/p>Kur\u2019an’da ink\u00e2r edenlerin de bozuk ve b\u00e2t\u0131l bir dinin mensubu olduklar\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00e7e\u015fitli ayetlerde vurgulan\u0131r. \u00d6rne\u011fin Firavun, Hz. Musa hakk\u0131nda kavmini \u015f\u00f6yle uyarm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/p>\u201cFiravun: \u2018B\u0131rak\u0131n beni, Musa’y\u0131 \u00f6ld\u00fcreyim <\/em><\/strong>(diye ele ge\u00e7ireyim) de o (gitsin) Rabbine yalvar\u0131p-yakar\u0131versin (bakal\u0131m kendisini kurtarabilecek mi?) \u00c7\u00fcnk\u00fc ben, (onun) sizin dininizi (mevcut hayat sisteminizi) de\u011fi\u015ftirmesinden, ya da yery\u00fcz\u00fcn\u00fc (\u00fclkemizi) fesada vermesinden korkuyorum\u2019 diyerek (halk\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131vermi\u015fti).\u201d<\/em> <\/strong>(M\u00fc\u2019min: 26)<\/span><\/p>Buraya kadar da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi her insan\u0131n bir dini vard\u0131r. Allah’\u0131n dinine uymayanlar, hatta kendini ateist veya kom\u00fcnist olarak tan\u0131tanlar bile, ger\u00e7ekte “dinsiz”<\/strong> olmay\u0131p, sadece b\u00e2t\u0131l bir dinin mensubudurlar. Bu dinlerin bir k\u0131sm\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde “din”<\/strong> olarak tan\u0131mlanm\u0131yor olabilir. Ancak Kur\u2019an’da belirtildi\u011fi gibi hepsi de bozuk ve b\u00e2t\u0131l birer dindirler. \u00d6rne\u011fin Marksizm de bir anlamda b\u00e2t\u0131l bir dindir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ideoloji, bir k\u0131s\u0131m insanlar\u0131n “gittikleri yol”<\/strong>dur. Marksistler, Marx’\u0131n \u00fcretti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemini benimsemi\u015f, onun d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00f6ntemini kabul etmi\u015flerdir. D\u00fcnyay\u0131 onun koydu\u011fu k\u0131staslara g\u00f6re de\u011ferlendirirler. Nas\u0131l var olduklar\u0131n\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn ne oldu\u011funu da Marx’\u0131n (ve Engels’in) bilim d\u0131\u015f\u0131 mant\u0131klar\u0131na dayanarak a\u00e7\u0131klarlar. K\u0131sacas\u0131 Marksizm’e inanm\u0131\u015flard\u0131r ve hayatlar\u0131n\u0131 da ona g\u00f6re y\u00f6nlendirir, olaylar\u0131 ona g\u00f6re de\u011ferlendirirler.\u00a0<\/span><\/p>Marksizm sadece bir \u00f6rnektir. Ona benzer y\u00fczlerce farkl\u0131 din (yani felsefe, d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemi vs.) say\u0131labilir. Marksizm’e tamamen z\u0131t olan ideolojiler de birer dindir. Tabii t\u00fcm bu dinler, “b\u00e2t\u0131l”<\/strong> dinlerdir ve temelde insanlar\u0131 Allah’\u0131n yolundan sapt\u0131rmak amac\u0131yla \u00fcretilmi\u015flerdir.<\/span><\/p>Burada vurgulanmas\u0131 gereken as\u0131l \u00f6nemli nokta \u015fudur: D\u00fcnya \u00fczerinde, ideolojisi, felsefesi, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ne olursa olsun ya da isterse hi\u00e7 olmas\u0131n, Hak dinden uzakla\u015fm\u0131\u015f ki\u015filerin istisnas\u0131z t\u00e2bi olduklar\u0131 tek bir ortak b\u00e2t\u0131l din vard\u0131r. Bu din de giri\u015fte ifade etti\u011fimiz ve ana hatlar\u0131n\u0131 belirtti\u011fimiz “adaml\u0131k dini”<\/strong>dir. Ve \u015feytan\u0131n, insanlar\u0131 Hak dinden sapt\u0131rma ve uzakla\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 en sinsi ve en etkili silahlar\u0131ndan biridir.<\/span><\/p>Cahiliye mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re “Adam olmak”<\/strong>, M\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n, Allah’a inanman\u0131n, g\u00fczel ahl\u00e2kl\u0131 olman\u0131n, hatta insan olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda apayr\u0131 bir kavramd\u0131r. Allah’\u0131n Kur\u2019an’da tarif etti\u011fi ve Resul\u00fcllah\u2019\u0131n bize \u00f6\u011fretti\u011fi tav\u0131r ve ahl\u00e2k\u0131n bu dinde kesinlikle yeri bulunmamaktad\u0131r. Zaten adaml\u0131k dini, Kur\u2019an ahl\u00e2k\u0131n\u0131n ger\u00e7ek anlamda ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 ortamlarda do\u011fmakta ve uygulanmaktad\u0131r. Genelde toplumda hayranl\u0131k beslenen, \u00f6zenilen, \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fclen ki\u015filer adaml\u0131k dinini \u00e7ok iyi \u00f6\u011frenmi\u015f ve bu b\u00e2t\u0131l sistemi b\u00fct\u00fcn kurallar\u0131yla uygulayan insanlard\u0131r.<\/span><\/p>Burada, Kur\u2019an’da tavsiye edilen temel ahl\u00e2k prensiplerini ve adaml\u0131k dininin bunlara tamamen ters olan \u00e7\u00fcr\u00fck mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamakta yarar vard\u0131r. Kur\u2019an’da t\u00fcm insanlar\u0131n Allah’a kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011fu vurgulan\u0131r. Buna g\u00f6re, insan yaln\u0131zca Allah’\u0131 raz\u0131 etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr ve ba\u015fka insanlar\u0131n takdiri ya da be\u011fenisi pe\u015finde ko\u015fmamal\u0131d\u0131r. Kur\u2019an ahl\u00e2k\u0131n\u0131 ya\u015fayan bir m\u00fc\u2019min; “Allah, kuluna (\u00f6zellikle Kendi yolunda olanlara) k\u00e2fi de\u011fil midir? (Ey Resul\u00fcm!) Seni (ve \u00fcmmetini) Allah\u2019tan ba\u015fkalar\u0131yla (canl\u0131 ve cans\u0131z putlarla ve s\u00fcper g\u00fc\u00e7 ordular\u0131yla) korkutuyorlar…”<\/em><\/strong> (Z\u00fcmer: 36), “… yol g\u00f6sterici ve yard\u0131mc\u0131 olarak Rabbin yeterlidir.”<\/em><\/strong> (Furkan: 31) ayetlerine g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve ya\u015far. T\u00fcm hayat\u0131 Rabbimizi ho\u015fnut edebilme amac\u0131na odakl\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\u201c(\u0130\u015fte bu nimet ve faziletlere eri\u015fecek m\u00fc\u2019minler) Adaklar\u0131n\u0131 (ve her t\u00fcrl\u00fc anla\u015fmalar\u0131n\u0131) yerine getirenler ve \u015ferri yayg\u0131n olan bir g\u00fcnden korkup (k\u00f6t\u00fcl\u00fckten \u00e7ekinenlerdir). Kendileri, ona duyduklar\u0131 sevgiye (ihtiya\u00e7 ve ilgiye) ra\u011fmen yiyeceklerini yoksula, yetime ve esire yedirenler (onlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 giderenlerdir. Samimi ve seviyeli m\u00fc\u2019minler, iyilik ettikleri kimselere:) \u2018Biz sizin (midenizi, beyninizi ve kalbinizi) sadece ve yaln\u0131z Allah\u2019\u0131n vechi (Cem\u00e2line ve r\u0131zas\u0131na eri\u015fmek) i\u00e7in doyuruyoruz. Sizden (bu iyilik ve ilgimiz sebebiyle) bir kar\u015f\u0131l\u0131k da, (hatta) bir te\u015fekk\u00fcr bile istemiyoruz. (Gayemiz Rabbimiz ve ahirettir\u2019 diyenlerdir.) \u2018\u00c7\u00fcnk\u00fc Biz, (herkesin kendi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakaca\u011f\u0131 ve korkudan deh\u015fete kap\u0131laca\u011f\u0131) o as\u0131k suratl\u0131 zorlu bir g\u00fcn (ahiret ve hesap) nedeniyle Rabbimizden korkan (kimseleriz).\u2019\u201d <\/em><\/strong>(\u0130nsan: 7-10) gibi ayetlerden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, m\u00fc\u2019minlerin di\u011fer insanlardan medet umma, onlardan kar\u015f\u0131l\u0131k bekleme gibi bir tav\u0131rlar\u0131 yoktur. Bu, m\u00fc\u2019mine \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve sa\u011flam bir karakter kazand\u0131r\u0131r. M\u00fc\u2019min her ortamda, herkesin kar\u015f\u0131s\u0131nda do\u011fru olan\u0131, yani Allah’\u0131n emirlerini uygulayand\u0131r. Ne kimseden takdir bekler ne de kimseden \u00e7ekinip korkmaktad\u0131r. Yaln\u0131zca Allah’\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu aramaktad\u0131r. Nitekim Allah Kur\u2019an’da, m\u00fc\u2019minleri “\u2026Allah yolunda cihad edip (\u00e7aba harcayan) ve (ger\u00e7ekleri savunmak hususunda hi\u00e7bir) k\u0131nay\u0131c\u0131n\u0131n k\u0131namas\u0131ndan korkmayan bir topluluk (ve ekip)\u2026”<\/em> <\/strong>(Maide: 54) olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/span><\/p>\u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u2019min, kendisine isabet eden her t\u00fcrl\u00fc nimet (bu m\u00fclk, iktidar, makam vs. olabilir) ya da s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n (insanlar taraf\u0131ndan k\u0131nanmak, sald\u0131r\u0131ya u\u011framak, s\u00fcr\u00fclmek, yoksul kalmak, hapsedilmek vs. olabilir) Allah’tan geldi\u011finin ve t\u00fcm bunlar\u0131n kendisini e\u011fitmek ve denemek i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f birer “imtihan”<\/strong> oldu\u011funun fark\u0131ndad\u0131r.<\/span><\/p>Buna kar\u015f\u0131l\u0131k adaml\u0131k dini, Allah’\u0131 gere\u011fi gibi takdir edip tan\u0131mayan, Allah’\u0131n ho\u015fnutlu\u011fu yerine insanlar\u0131n ho\u015fnutlu\u011funu arayan, ahiret ya\u015fam\u0131 yerine d\u00fcnyadan medet uman insanlar\u0131n dinidir. Bu \u015feytani dinde, insanlar birbirlerine yaranma yar\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Di\u011fer insanlar\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak, di\u011fer insanlar\u0131n be\u011fenisini kazanmak, toplumda “stat\u00fc”<\/strong> sahibi olmak, hayat\u0131n belki de en \u00f6nemli amac\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>Bundan dolay\u0131 da, m\u00fc\u2019min tavr\u0131n\u0131n tam aksine, adaml\u0131k dininin mensuplar\u0131 olaylar ve insanlara g\u00f6re de\u011fi\u015fen bir tav\u0131r ve karaktere sahip olurlar. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, adaml\u0131k dini bir “ayar-uyar”<\/strong> dini olmaktad\u0131r. Yerine, zaman\u0131na, ki\u015fisine, olay\u0131na g\u00f6re tav\u0131r, bak\u0131\u015f ve ses ayarlar\u0131 laz\u0131md\u0131r. Samimiyet ve do\u011fall\u0131k bu b\u00e2t\u0131l dinde yeri olmayan kavramlard\u0131r. Bu sapk\u0131n inanca g\u00f6re toplumda her cinsin, ya\u015f\u0131n, olay\u0131n adam\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma, sahip oldu\u011fu “stat\u00fc”<\/strong>ye g\u00f6re farkl\u0131 tav\u0131rlar g\u00f6stermelidir.\u00a0<\/span><\/p>Cahili Adaml\u0131k Dinindeki Ortak Psikoloji ve Davran\u0131\u015f Kurallar\u0131 <\/strong><\/span><\/p>Adaml\u0131k dininin ya\u015fam felsefesi ve kurallar\u0131, Kur\u2019an ahl\u00e2k\u0131n\u0131n tamamen tersi olan bir inan\u0131\u015ftan kaynaklan\u0131r. Bu inan\u0131\u015f; ki\u015finin t\u00fcm ya\u015fant\u0131s\u0131na h\u00e2kim olan, toplumda da do\u011fal ve ge\u00e7erli say\u0131lan bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Kur\u2019an’\u0131n pek \u00e7ok yerinde k\u00f6t\u00fc ahl\u00e2k modeli olarak tarif edilen tav\u0131r ve hareketler, adaml\u0131k dinini ya\u015fayanlar taraf\u0131ndan meziyet olarak alg\u0131lan\u0131p uygulan\u0131r.<\/span><\/p>Bu din, kuralc\u0131l\u0131\u011f\u0131n h\u00e2kim oldu\u011fu bir hayat tarz\u0131d\u0131r. Toplum, b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 atalar\u0131ndan miras kalm\u0131\u015f birtak\u0131m kurallara sahiptir. Bu kurallar ise, “…Ger\u00e7ekten biz, atalar\u0131m\u0131z\u0131 (hangi) \u00fcmmet (din) \u00fczerinde bulduk ise, do\u011frusu biz de, (\u015fimdi) onlar\u0131n izlerine (eserlerine) uymu\u015f kimseleriz…”<\/em><\/strong> (Zuhruf: 23) diyen ink\u00e2rc\u0131 toplumlara benzer \u015fekilde, adeta \u0130lahi bir h\u00fck\u00fcm gibi korunmaktad\u0131r.<\/span><\/p>1- Yapmac\u0131k Tav\u0131r ve Davran\u0131\u015flar\u0131<\/strong><\/span><\/p>\u0130slam dinindeki samimiyet, do\u011fall\u0131k ve i\u00e7tenlik yerine adaml\u0131k dininde, samimiyetten tamamen uzak, her biri \u00f6zel olarak ayarlanan ve zaman i\u00e7inde ki\u015finin karakterinin bir par\u00e7as\u0131 halini alan suni tav\u0131rlar ve cahili davran\u0131\u015flar vard\u0131r.<\/span><\/p>Mesaj Verme \u00c7abalar\u0131<\/strong><\/span><\/p>Adaml\u0131k dininde, duygular\u0131n \u00e7o\u011fu zaman konu\u015fma yoluyla de\u011fil de, bak\u0131\u015f ve tav\u0131rlarla ifade edilmesi esast\u0131r. Bunun sebebi, ki\u015finin hissetti\u011fi bir\u00e7ok duyguyu a\u00e7\u0131k\u00e7a belli etmeyi gururuna yedirememesidir. Bu y\u00fczden duygular\u0131n\u0131 ima yollu tav\u0131r ve davran\u0131\u015flarla belli eder. Avami lisanda “trip atma”<\/strong> \u015feklinde ifade edilen bu davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131, adaml\u0131k dini insan\u0131n\u0131n temel ki\u015filik yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. K\u0131zma, bozulma, k\u0131skanma, \u00f6zenme, hayranl\u0131k gibi hisler kimi zaman b\u00f6yle dolayl\u0131 \u015fekillerde d\u0131\u015fa vurulur.<\/span><\/p>Sinirlenince kap\u0131lar\u0131 \u00e7arparak kapatma, k\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli edecek bak\u0131\u015flar atma, hi\u00e7 cevap vermeden yoluna devam etme, sinirlendi\u011fini belli etmek i\u00e7in ses tonunu m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131s\u0131k tutarak konu\u015fma adaml\u0131k dini insan\u0131n\u0131n d\u0131\u015favurum tav\u0131rlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Genelde a\u00e7\u0131k ve samimi bir \u00fcslup yerine ima yollu anlat\u0131mlar tercih edilir.<\/span><\/p>\u00dcst\u00fcnl\u00fck G\u00f6sterisi ve A\u015fa\u011f\u0131lama Tavr\u0131<\/strong><\/span><\/p>Adaml\u0131k dininin mensuplar\u0131, g\u00fcn i\u00e7inde s\u00fcrekli olarak birbirlerine kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck elde etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ellerinden geldi\u011fince kar\u015f\u0131 taraf\u0131 ezmeye u\u011fra\u015f\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc ancak kar\u015f\u0131 taraf\u0131 ezdikleri takdirde y\u00fckseleceklerini san\u0131rlar.<\/span><\/p>Sinirli ve aksi g\u00f6r\u00fcnme, \u00e7ok me\u015fgul oldu\u011fu ve kimseye tahamm\u00fcl edemedi\u011fi izlenimi verme gibi tav\u0131rlar, genellikle i\u015fyeri sahibi veya \u00fcst makamdaki ki\u015filer taraf\u0131ndan kendi altlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilir. Kar\u015f\u0131 taraf\u0131 adam yerine koymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli eden tav\u0131rlar g\u00f6stermek de adaml\u0131k dininde makbul say\u0131lan davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerindendir. Toplum i\u00e7inde konu\u015furken yaln\u0131zca belli ki\u015fileri muhatap alarak onlara bakarak konu\u015fmak, belli ki\u015fileri adeta o ortamda yok saymak adaml\u0131k dininin a\u015fa\u011f\u0131lama tav\u0131rlar\u0131ndand\u0131r. Kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ile ilgisi oldu\u011funu bildi\u011fi bir konuyu s\u0131rf onu muhatap alm\u0131yor g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in ona bakmadan yan\u0131ndakilere anlatmak da s\u0131k s\u0131k yap\u0131lan hareketlerdendir.<\/span><\/p>\u0130lgi \u00c7ekmeye U\u011fra\u015fmak<\/strong><\/span><\/p>Toplu ortamlarda insanlar\u0131n ilgisini \u00e7ekebilmek, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettirmek, kendini kan\u0131tlamak maksad\u0131yla ba\u015fvurulan yapmac\u0131k tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar\u0131n en belirginlerini \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/span><\/p>Bulundu\u011fu ortama ayk\u0131r\u0131 tav\u0131r ve davran\u0131\u015flarla farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeye, kendine \u00f6zel bir hava vermeye \u00e7al\u0131\u015fmak, ne\u015feli samimi bir ortamda ciddi ve a\u011f\u0131r tak\u0131lmak, az konu\u015fmak ya da ciddi, konsantre olunmas\u0131 gereken bir ortamda laubali hareketler yapmak… Olaylara normalden fazla tepkiler vererek veya a\u015f\u0131r\u0131 tepkisiz davranarak ilgi \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fmak… \u0130\u00e7inde f\u0131rt\u0131nalar koptu\u011fu halde bir olay\u0131 son derece olgun kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f gibi davranmak… Ani tav\u0131r de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6stermek, g\u00fclerken birden anlams\u0131z bir \u015fekilde ciddile\u015fmek veya sakinken aniden ta\u015fk\u0131n hareketler yapmaya ba\u015flamak, ani kahkahalar atmak… Normal konu\u015furken bir anda abart\u0131l\u0131 bir \u00fcsluba ge\u00e7mek, \u00f6rne\u011fin ses tonunu y\u00fckseltmek ya da a\u015f\u0131r\u0131 k\u0131s\u0131k bir sesle konu\u015fmaya ba\u015flamak…<\/span><\/p>2- Konu\u015fma Bozukluklar\u0131<\/strong><\/span><\/p>Konu\u015fma; insanlar\u0131n fikir, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131n\u0131, istek ve arzular\u0131n\u0131 d\u0131\u015f d\u00fcnyaya aktarmalar\u0131na, birbirleri aras\u0131nda geni\u015f \u00e7apl\u0131 ileti\u015fim kurmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Oysa adaml\u0131k dininde konu\u015fma, bu temel ama\u00e7lar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015farak adaml\u0131k dini insan\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131k psikolojisinin bir d\u0131\u015fa vurum arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. Adaml\u0131k dini insan\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn kompleksleri, ki\u015filik bozukluklar\u0131, psikolojik problemleri, ruhsal sapmalar\u0131 konu\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ortaya d\u00f6k\u00fcl\u00fcr.<\/span><\/p>Yapmac\u0131k ve Samimiyetsiz Konu\u015fmalar<\/strong><\/span><\/p>Adaml\u0131k dini bir “kal\u0131plar”<\/strong> dinidir. \u0130nsan bu kal\u0131plar\u0131 benimsedi\u011fi ve uygulad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e toplum i\u00e7inde benimsenir ve ra\u011fbet g\u00f6r\u00fcr. \u0130nsan ili\u015fkilerinde \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutan konu\u015fman\u0131n da bu b\u00e2t\u0131l dinde kendine \u00f6zg\u00fc say\u0131s\u0131z kal\u0131plar\u0131 vard\u0131r. Adaml\u0131k dininde konu\u015fmalar ortam ve duruma g\u00f6re bu kal\u0131plardan uygun olanlar\u0131n\u0131n se\u00e7ilip ard\u0131 ard\u0131na getirilmesiyle olu\u015fur. Ki\u015finin sarf etti\u011fi s\u00f6zleri ger\u00e7ekten hissedip hissetmedi\u011fi hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fildir. Adaml\u0131k dini insan\u0131, hissettikleri d\u0131\u015fa vurduklar\u0131ndan farkl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in -di\u011fer bir deyimle i\u00e7i d\u0131\u015f\u0131 bir olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in- bir anlamda “ikiy\u00fczl\u00fc”<\/strong>l\u00fc\u011f\u00fcn tarifi i\u00e7ine girer. Normal bir insan i\u00e7in ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck her ne kadar utan\u0131lacak bir durum olsa da adaml\u0131k dinini ya\u015fayan bir ki\u015fi utan\u0131lacak bir duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn fark\u0131nda de\u011fildir.<\/span><\/p>Ki\u015fi adaml\u0131k dininde, nefret etti\u011fi halde seviyor g\u00f6r\u00fcnmeyi, sevdi\u011fi halde ilgisiz g\u00f6r\u00fcnmeyi, umursamad\u0131\u011f\u0131 halde sayg\u0131 g\u00f6stermeyi, \u00fcz\u00fclmedi\u011fi halde \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f gibi, sevinmedi\u011fi halde sevinmi\u015f gibi davranmay\u0131, i\u00e7inden gelmedi\u011fi halde g\u00fcl\u00fcp kahkaha atmay\u0131 ya da a\u011flamay\u0131, hi\u00e7 etkilenmedi\u011fi halde \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmeyi \u00f6\u011frenir. \u015eartlar\u0131n gerektirdi\u011fine g\u00f6re de bu \u00f6\u011frendiklerini uygular.<\/span><\/p>Bo\u015f ve Ama\u00e7s\u0131z Konu\u015fmalar<\/strong><\/span><\/p>Adaml\u0131k dininin konu\u015fmalar\u0131ndaki en belirgin \u00f6zellik, konu\u015fmalar\u0131n bo\u015f ve ama\u00e7s\u0131z olmas\u0131d\u0131r. Halk\u0131n %90’dan fazla bir kesiminde, “laf olsun diye, konu\u015fmak olsun diye konu\u015fmak”<\/strong> adeta istemsiz bir davran\u0131\u015f haline gelmi\u015ftir. Sonuca g\u00f6t\u00fcrmeyecek, kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f beylik konular bu bo\u015f konu\u015fmalar\u0131n temelini te\u015fkil eder. Bu t\u00fcr konu\u015fmalar\u0131n konu i\u00e7eri\u011fi \u00e7ok geni\u015ftir. Halk aras\u0131nda, avami lisanla, “geyik muhabbeti” <\/strong>olarak da tan\u0131mlanan bu konu\u015fmalar adaml\u0131k dini insan\u0131n\u0131n g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131nda \u00f6nemli bir yer i\u015fgal eder. Konu\u015fmalar\u0131n fazla de\u011fi\u015fmeyen klasik a\u00e7\u0131l\u0131\u015flar\u0131 vard\u0131r: “D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde yok…”, “Avrupal\u0131 bunu yapmaz…”, “24 saatte…” <\/strong>diye ba\u015flayan konu\u015fmalar, “beni ba\u015fa getirecekler…”, “biz adam olmay\u0131z…”, “onlar\u0131n hepsi benim yan\u0131mda yeti\u015fti…” <\/strong>\u015feklindeki konu\u015fmalar uzar, geni\u015fler, konudan konuya atlan\u0131r. Bilinen veya bilinmeyen her t\u00fcrl\u00fc konuda fikir beyan etmeye y\u00f6nelik konu\u015fmalar da en \u00e7ok ra\u011fbet g\u00f6renlerdendir. Hi\u00e7bir sonuca ba\u011flanamayan, ba\u011flansa da hi\u00e7bir fayda getirmeyen bu tip konu\u015fmalar genelde kar\u015f\u0131 tarafa fikir, d\u00fc\u015f\u00fcnce, yorum sahibi oldu\u011funu hissettirme kompleksinden kaynaklan\u0131r.<\/span><\/p>\u00c7\u00f6z\u00fcms\u00fcz ve Hikmetsiz Konu\u015fmalar<\/strong><\/span><\/p>Adaml\u0131k dininde ger\u00e7ekten konu\u015fulup halledilmesi gereken konular bile karma\u015fa ve \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe s\u00fcr\u00fcklenir. \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7\u00f6z\u00fclebilecek meseleler saatlerce uzat\u0131l\u0131r. Konu\u015fmalar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 iddiala\u015fma, inatla\u015fma ve ki\u015filik g\u00f6sterisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130\u015f toplant\u0131lar\u0131, arkada\u015f toplant\u0131lar\u0131, apartman toplant\u0131lar\u0131 hep bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere sahne olur. Hikmetsizlik, konu\u015fmalar\u0131n her an\u0131na i\u015fler. Konular\u0131 \u00f6zl\u00fc, hikmetli, ak\u0131lc\u0131 bir bi\u00e7imde dile getirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hikmet ancak, Allah’\u0131n dileyip se\u00e7ti\u011fi kullar\u0131na verdi\u011fi bir \u00fcst\u00fcnl\u00fckt\u00fcr.<\/span><\/p>D\u00fc\u015f\u00fcncesiz ve Dengesiz Konu\u015fmalar<\/strong><\/span><\/p>Patavats\u0131zl\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fcncesiz konu\u015fma \u015fekillerinden biridir. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmaya m\u00fcsait s\u00f6zler sarf etmek, laf\u0131n ucunun nereye varaca\u011f\u0131n\u0131 hesaplayamamak, konu\u015furken \u00e7e\u015fitli potlar k\u0131rmak bu s\u0131n\u0131fa girer. \u00c7o\u011fu zaman kas\u0131tl\u0131 bir a\u015fa\u011f\u0131lama ya da alay etme amac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde bilin\u00e7sizce sarf edilen s\u00f6zlerle insanlar\u0131 rencide etmek adaml\u0131k dini insan\u0131na mahsus bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Toplu ortamlarda, orada bulunan kimselerin \u00e7e\u015fitli maddi veya fiziksel kusur, eksiklik ya da \u00f6z\u00fcrlerini dikkate almadan, gerek de olmad\u0131\u011f\u0131 halde, bu konular\u0131 g\u00fcndeme getirmek o ki\u015filer i\u00e7in taciz edici olabilir. \u00d6rne\u011fin sa\u00e7lar\u0131 d\u00f6k\u00fck ya da boyu k\u0131sa veya maddi durumu k\u00f6t\u00fc olan bir insan\u0131n yan\u0131nda bu \u00f6zellikleriyle ilgili yersiz konular a\u00e7may\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc espriler yapmay\u0131 adaml\u0131k saymaktad\u0131r.<\/span><\/p>3- Cahiliye Dininde Arkada\u015f Se\u00e7me Kriter ve Kurallar\u0131<\/strong><\/span><\/p>\u0130slam dininde dost se\u00e7erken de tek \u00f6l\u00e7\u00fc o ki\u015finin ahl\u00e2k\u0131d\u0131r. Adaml\u0131k dininde ise arkada\u015f se\u00e7me \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc yine \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Her k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kendisine has birtak\u0131m kurallar\u0131 vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin “entel” \u00e7evreden olan bir ki\u015fi kendisine arkada\u015f se\u00e7erken mutlaka kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcne uygun biri olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterir. Bunun i\u00e7in de \u00f6nce d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne bakar. Temiz, d\u00fczg\u00fcn, \u00fct\u00fcl\u00fc, klasik giyimli biri yerine serke\u015f giyimli, boynuna fular ba\u011flayan, aya\u011f\u0131nda kal\u0131n b\u00fcy\u00fck botlar olan, temizli\u011fine \u00f6zen g\u00f6stermemi\u015f, g\u00fcm\u00fc\u015f tak\u0131l\u0131, ke\u00e7i sakall\u0131 veya mor ojeli biriyle arkada\u015fl\u0131k kurmay\u0131 tercih eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc adaml\u0131k dininde genellikle bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 belirli bir k\u00fclt\u00fcr vard\u0131r. D\u00fcnyay\u0131 umursamayan, ahl\u00e2ki de\u011ferlere \u00f6nem vermeyen, insanlara de\u011fer vermeyen, kimsenin kendisine kar\u0131\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kimseye kar\u015f\u0131 sorumlu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen b\u00e2t\u0131l bir hayat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr bu.<\/span><\/p>Bir de dostluk \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin sadece maddi durumuna bakarak belirleyen \u00e7evreler vard\u0131r. Bu adaml\u0131k dini \u00e7evrelerinde; kar\u015f\u0131daki ki\u015finin konu\u015fulacak, fikri al\u0131nacak, arkada\u015fl\u0131k kurulacak bir insan olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u00f6nce k\u0131yafetlerini fiyatlar\u0131na g\u00f6re teker teker de\u011ferlendirmek gerekir. Ceketinin, ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131n, \u00e7antas\u0131n\u0131n, parf\u00fcm\u00fcn\u00fcn, kol saatinin, g\u00f6mle\u011finin hatta \u00e7oraplar\u0131n\u0131n bile markas\u0131 son derece \u00f6nemlidir. K\u0131yafetlerden sonra e\u011fer g\u00f6r\u00fclebilecek bir yerdeyse arabas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek, e\u011fer arabas\u0131 varsa markas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilmek \u00f6nemli olur. Bunlar ilk ad\u0131m i\u00e7in gereken ko\u015fullard\u0131r. \u0130kinci ad\u0131mda ise bu ki\u015finin ailesiyle ilgili bilgi edinmek gerekir.<\/span><\/p>Bu nedenle cahiliye toplumunda genellikle farkl\u0131 sosyal s\u0131n\u0131flardan gelmi\u015f, maddi durumlar\u0131 birbirine benzemeyen insanlardan olu\u015fan bir arkada\u015f grubu g\u00f6rmeniz m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Zenginler mutlaka zenginlerle, orta halliler orta halli insanlarla, k\u00fclt\u00fcrl\u00fcler k\u00fclt\u00fcrl\u00fclerle, fakir olanlar ise kendilerine benzer insanlarla dostluk kurarlar.<\/span><\/p>Oysa Kur\u2019an ahl\u00e2k\u0131na g\u00f6re dostluk ve arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n tek \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc vard\u0131r; ki\u015finin samimiyeti, g\u00fczel ahl\u00e2k\u0131, Allah sevgisi ve korkusu. M\u00fc\u2019minler aras\u0131nda kimin mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne kadar oldu\u011funun, kimin hangi okuldan mezun oldu\u011funun, kimin hangi meslekte oldu\u011funun, kimin hangi semtte oturdu\u011funun hi\u00e7bir anlam\u0131 ve \u00f6nemi yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u2019minlerin dostlu\u011fu, bu d\u00fcnyevi de\u011ferlerin hi\u00e7bir \u00f6neminin olmad\u0131\u011f\u0131, as\u0131l yurt olan ahirete g\u00f6re ayarl\u0131d\u0131r. Bir m\u00fc\u2019minin di\u011fer m\u00fc\u2019mine olan sevgisinin ve \u015fefkatinin as\u0131l kayna\u011f\u0131 ise, Allah’\u0131n o m\u00fc\u2019mindeki tecellisi, co\u015fkulu bir Allah sevgisi ve i\u00e7li bir Allah korkusudur.<\/span><\/p>4- F\u0131rsat\u00e7\u0131l\u0131k ve \u00c7\u0131karc\u0131l\u0131k<\/strong><\/span><\/p>Kur\u2019an’\u0131 yol g\u00f6sterici olarak kabul eden bir insan\u0131n en belirgin \u00f6zelliklerinden biri, son derece fedak\u00e2r olu\u015fudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir ki\u015fi t\u00fcm m\u00fclk\u00fcn Allah’a ait oldu\u011funu ve O’nun r\u0131zas\u0131n\u0131 aramak i\u00e7in kendisine emanet olarak verildi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla Rabbimizin g\u00f6sterdi\u011fi \u015fekilde hay\u0131r yolunda harcamas\u0131 (infak etmesi) gerekti\u011fini bilir. Bu harcama, yani infak, \u0130slam’\u0131n en temel ibadetlerinden biridir.<\/span><\/p>M\u00fc\u2019minlerin, sahip olduklar\u0131 mallar\u0131 ellerinden geldi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde infak etmeleri, yani Allah’\u0131n Kur\u2019an’da sayd\u0131\u011f\u0131 kimselere “… (Zaruri ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamayan) Fakirler, (i\u015f bulamayan ve engelleri sebebiyle \u00e7al\u0131\u015fma yetene\u011fi bulunmayan) d\u00fc\u015fk\u00fcnler, (ortak b\u00fct\u00e7eden verilmek \u00fczere kamu hizmeti) i\u015finde g\u00f6revli kimseler, (\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6denek b\u00fct\u00e7esinden) kalpleri (\u0130slamiyet\u2019e ve devlete) \u0131s\u0131nd\u0131r\u0131lmak istenenler, k\u00f6leler (hapisten ve esaretten kurtulmak isteyenler), borcunu \u00f6deyemeyenler, Allah yolunda (cihad edenler, savunma giderleri) ve yolculukta (muhta\u00e7 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler) i\u00e7in…”<\/em> <\/strong>(Tevbe: 60) vermeleri gerekir. Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lacak olan bu ibadet, m\u00fc\u2019minler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck zevk, ne\u015fe ve huzur kayna\u011f\u0131d\u0131r. Kur\u2019an’da farkl\u0131 ayetlerde bu ibadetin \u00f6nemi vurgulan\u0131r.<\/span><\/p>\u0130nsanlar\u0131 Kontrol Alt\u0131na Alma ve Kendine Ba\u011flama Psikolojisi ve Yans\u0131malar\u0131<\/strong><\/span><\/p>Cahili adaml\u0131k dininde ayakta kalabilmek, hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131ya kar\u015f\u0131 kendini oldu\u011fundan daha farkl\u0131 g\u00f6stermek, ne kadar \u00f6nemli ve gerekliyse, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 kendi istedi\u011fi \u015fekle sokmak, onu kontrol\u00fc ve h\u00e2kimiyeti alt\u0131na almak, kendi istedi\u011fi do\u011frultuda y\u00f6nlendirmek de ayn\u0131 derecede \u00f6nemlidir. Buna k\u0131saca “adam ba\u011flamak” ad\u0131 verilir. Adam ba\u011flaman\u0131n kendine g\u00f6re teknik ve taktikleri vard\u0131r ve adaml\u0131k dininde \u00f6ne ge\u00e7menin yollar\u0131ndan biri de adam ba\u011flama sanat\u0131ndaki ustal\u0131ktan ge\u00e7er. Adam ba\u011flama, adaml\u0131k dininde o derece \u00f6nemli bir konudur ki, \u00f6zel olarak s\u0131rf bu konuda ak\u0131l veren pek \u00e7ok kitap yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>5- Yanc\u0131l\u0131k<\/strong><\/span><\/p>Cahili adaml\u0131k dininin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00e7irkin insan karakterlerinden biri de yanc\u0131 karakteridir. Yanc\u0131lar\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fi, asl\u0131nda zengin olmad\u0131klar\u0131 halde zengin gibi ya\u015famalar\u0131, sat\u0131n alacak g\u00fc\u00e7leri olmad\u0131\u011f\u0131 halde pahal\u0131 k\u0131yafetler giymeleri, iyi evlerde oturmalar\u0131, aileleri ekonomik olarak zor durumda oldu\u011fu halde kendilerinin zengin bir \u00e7evrede ya\u015famalar\u0131d\u0131r. Yanc\u0131lar bu olanaklara, kendilerine hedef se\u00e7tikleri bir insan\u0131n “s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7inerek”<\/strong> sahip olurlar. Kendilerine dost edindikleri bu insan\u0131n paras\u0131ndan, \u00e7evresinden, olanaklar\u0131ndan, evinden, arabas\u0131ndan ve sahip oldu\u011fu her t\u00fcrl\u00fc imk\u00e2ndan faydalanarak hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise yanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131 insan\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ayak i\u015fini yapma, onu \u00f6vme, nefsini tatmin etme, kendisine olan g\u00fcvenini sa\u011flama gibi g\u00f6revleri vard\u0131r.<\/span><\/p>E\u011fer \u00e7evrenize dikkatlice bakarsan\u0131z toplum i\u00e7inde hemen her zengin veya \u00fcnl\u00fc ki\u015finin yan\u0131nda bir tane yanc\u0131ya rastlanacakt\u0131r. Asl\u0131nda her ikisi de ayn\u0131 tarz giyinmelerine, ayn\u0131 \u00fcslupla konu\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen hangisinin yanc\u0131, hangisinin yanc\u0131l\u0131k yap\u0131lan ki\u015fi oldu\u011fu hemen anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yanc\u0131lar genellikle a\u015fa\u011f\u0131lanan, azarlanan, hizmet eden, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 s\u00fcrekli \u00f6ven, konu\u015fmalar\u0131n\u0131 tasdikleyen, isteklerini yerine getiren, ilgilenen, \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fen ki\u015filer olmaktad\u0131r. Di\u011feri ise \u00f6v\u00fclen, istekleri yerine getirilen, s\u00f6zleri tasdik edilen ve a\u015fa\u011f\u0131layan taraft\u0131r.<\/span><\/p>Yanc\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00f6revi yan\u0131ndakini e\u011flendirmek, ne\u015felendirmek, kendine olan g\u00fcvenini ayakta tutmakt\u0131r. Kendisini \u00e7irkin hissetti\u011fi zamanlarda onu g\u00fczel oldu\u011funa inand\u0131rmak, morali bozuk oldu\u011funda dengesini sa\u011flamak, espri yapt\u0131\u011f\u0131nda g\u00fclmek, dertlerini dinlemek, ona \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek veya kimsenin sayg\u0131 duymad\u0131\u011f\u0131 bu insana sayg\u0131 g\u00f6stererek onu tatmin etmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r!<\/span><\/p>6- Adaml\u0131k Dininde Kavgac\u0131 Tav\u0131rlar<\/strong><\/span><\/p>Cahili “Adam olman\u0131n” <\/strong>gereklerinden biri de kavgac\u0131 bir karaktere sahip olmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kavgada yenen taraf olmak adaml\u0131k dininde \u00e7ok \u00f6nemli bir itibar meselesi san\u0131l\u0131r. Adaml\u0131k dinine g\u00f6re galip taraf olmak akl\u0131n, g\u00fcc\u00fcn veya karakterin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne al\u00e2met say\u0131lmaktad\u0131r. Yenilen taraf olmak ise zay\u0131fl\u0131k al\u00e2metidir. Bu nedenle insanlar herhangi fiziksel bir kavga ya da tart\u0131\u015fma ortam\u0131nda haks\u0131z da olsalar mutlaka \u00fcst\u00fcn gelmek i\u00e7in ellerinden geleni yaparlar. Kavgan\u0131n bir di\u011fer \u00f6nemi ise \u015fahsiyet belirtisi olarak kabul edilmesidir. Bir insan e\u011fer ho\u015funa gitmeyen bir durumda kar\u015f\u0131s\u0131ndakine tav\u0131r alabiliyorsa adaml\u0131k dinine g\u00f6re bu, onun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir karaktere sahip oldu\u011funu g\u00f6sterir. Dolay\u0131s\u0131yla dini ya\u015famayan insanlar aras\u0131nda s\u0131k s\u0131k kavga sahnelerine rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/span><\/p>7- Kof Delikanl\u0131 Ruhu Ta\u015f\u0131mak!<\/strong><\/span><\/p>Cahili adaml\u0131k dininin erkekleri aras\u0131nda yayg\u0131n olan ortak bir ki\u015filik yap\u0131s\u0131 vard\u0131r: “Delikanl\u0131l\u0131k”.<\/strong><\/span><\/p>Erkeklerde ergenlik \u00e7a\u011f\u0131yla ba\u015flayan ve genellikle orta ya\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131na kadar devam eden delikanl\u0131l\u0131k ruhu ki\u015finin tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiler. Temel vasf\u0131n\u0131 “delikanl\u0131l\u0131k”<\/strong> olarak tan\u0131mlayan bu kitlenin ortak tav\u0131r ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri vard\u0131r.<\/span><\/p>Kendine g\u00f6re \u00e7e\u015fitli prensipleri olan bu ki\u015filik yap\u0131s\u0131n\u0131n ileri safhalar\u0131nda olay\u0131n bir felsefe ve ahl\u00e2k sistemi haline geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kendine g\u00f6re s\u00f6zde do\u011frular\u0131, yanl\u0131\u015flar\u0131 ve erdemleri olan bir delikanl\u0131 karakteri vard\u0131r. Bu sisteme g\u00f6re arkada\u015f\u0131n\u0131n, kom\u015funun, mahallenin k\u0131zlar\u0131na bakmak b\u00fcy\u00fck ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Fakat tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 birine yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu hareket \u00e7apk\u0131nl\u0131k, delikanl\u0131l\u0131kt\u0131r. Yak\u0131nlar\u0131n\u0131n, mahallenin kad\u0131nlar\u0131na ve k\u0131zlar\u0131na kar\u015f\u0131 da g\u00f6stermelik bir koruma ve kollama mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Lafa gelince, do\u011fruluk, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ya da kendi tan\u0131mlar\u0131yla “harbilik” <\/strong>delikanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n de\u011fi\u015fmez d\u00fcsturudur, ama yolunu bulur, kal\u0131b\u0131na uydurulursa her t\u00fcrl\u00fc sahtek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 yapmak uyan\u0131kl\u0131k olarak takdir g\u00f6r\u00fcr.\u00a0<\/span><\/p>8- Yanl\u0131\u015f Sayg\u0131 Anlay\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/span><\/p>Adaml\u0131k dininin sahip oldu\u011fu yanl\u0131\u015f sayg\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce, Kur\u2019an’da bildirilen sayg\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131na bakmak gerekir. Kur\u2019an’da bildirildi\u011fi gibi, bir m\u00fc\u2019min, \u00f6ncelikle Allah’a kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir sayg\u0131 i\u00e7indedir.\u00a0<\/span><\/p>\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n Suresi’nin, 199. ayetinde, “… Allah’a derin sayg\u0131 g\u00f6sterenler olarak inananlar”<\/em><\/strong>dan s\u00f6z edilir. Enbiya Suresi’nin, 90. ayetinde ise Peygamberlerden s\u00f6z edilirken, “…Ger\u00e7ekten onlar (b\u00fct\u00fcn peygamberler) hay\u0131rlarda yar\u0131\u015f\u0131rlard\u0131, (rahmetimizi) umarak ve (azab\u0131m\u0131zdan) korkarak Bize dua ederlerdi. Bize derin ve g\u00f6n\u00fclden sayg\u0131 g\u00f6sterirlerdi.”<\/em> <\/strong>denir. M\u00fc\u2019minun Suresi 57. ayetinde de yine m\u00fc\u2019minler i\u00e7in “Rablerine olan ha\u015fyetlerinden dolay\u0131 sayg\u0131yla korkanlar”<\/em> <\/strong>ifadesi kullan\u0131l\u0131r. Sayg\u0131, ba\u015fka ayetlerde de Allah’a duyulan i\u00e7li korkunun (ha\u015fyet) bir par\u00e7as\u0131 olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fc\u2019minin sahip oldu\u011fu sayg\u0131 hissinin kayna\u011f\u0131, Allah’a duydu\u011fu sayg\u0131d\u0131r. Di\u011fer insanlara g\u00f6sterece\u011fi sayg\u0131 da, bu as\u0131l sayg\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. M\u00fc\u2019min, Allah’a sayg\u0131 duydu\u011fu i\u00e7in, O’na itaat eden, O’nun r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmaya \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer insanlara, yani t\u00fcm m\u00fc\u2019minlere de sayg\u0131 duyar. Sayg\u0131ya lay\u0131k olmayanlara, yani Allah’a isyan eden, O’nun r\u0131zas\u0131na ayk\u0131r\u0131 hareket eden, Allah’\u0131 tan\u0131mayan ink\u00e2rc\u0131lara ise kalben sayg\u0131 duymaz. Bu insanlara da nezaketle ve g\u00fczel s\u00f6zle davran\u0131r, ancak i\u00e7ten bir sayg\u0131 duymas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmaz.<\/span><\/p>Ancak elbette, adaml\u0131k dinindeki sayg\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 Kur\u2019an’da tarif edilen bu ger\u00e7ek sayg\u0131 kavram\u0131ndan tamamen uzakt\u0131r. M\u00fc\u2019minlerdeki sayg\u0131, daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi, temeli Allah’a olan sayg\u0131dan kaynaklanan i\u00e7ten ve samimi bir duygudur. Adaml\u0131k dininde ise, y\u00fczeysel, belli kal\u0131plara oturtulmu\u015f, tamamen \u015fekilci ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar ili\u015fkilerine dayanan riyak\u00e2r davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri olarak kendisini g\u00f6sterir.<\/span><\/p>Adaml\u0131k dinine g\u00f6re “sayg\u0131”<\/strong> g\u00f6stermek, yerine g\u00f6re nazik davranmak ve \u00e7e\u015fitli ortamlara g\u00f6re kuralla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u00f6z ve hareket kal\u0131plar\u0131n\u0131 suni bir tarzda uygulamakt\u0131r. Sayg\u0131; ki\u015finin toplumda bir yer edinmesine yard\u0131mc\u0131 olan, ortam\u0131na ve ki\u015fisine g\u00f6re \u015fekli, s\u00fcresi de\u011fi\u015fen ve katlan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131lan bir tav\u0131r farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r!<\/span><\/p>Adaml\u0131k Dininde “Liseli” Anlay\u0131\u015f\u0131 ve \u201c\u00dcniversiteli\u201d Havas\u0131!<\/strong><\/span><\/p>Okumak, yararl\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir meslek sahibi olmak elbette do\u011fru ve de\u011ferli bir \u00e7abad\u0131r; ama kutsal bir ama\u00e7 de\u011fil, toplumsal bir ara\u00e7t\u0131r. Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131\u2019n\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 ve halk\u0131n hat\u0131r\u0131n\u0131 ama\u00e7lamayan t\u00fcm \u00e7abalar, nefsani ve \u015feytani sonu\u00e7lar do\u011furacakt\u0131r.<\/span><\/p>Cahili adaml\u0131k dininin en belirgin \u00f6zelliklerinden biri olan makam ve mevki h\u0131rs\u0131 -ki Kur\u2019an’da d\u00fcnya hayat\u0131 i\u00e7in “kendi aran\u0131zda bir \u00f6v\u00fcnmedir…” <\/em><\/strong>(Hadid: 20) diye bildirilmi\u015ftir- ilk olarak lise d\u00f6neminde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda bir rekabet ortam\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. Derste ve not almada rekabeti \u00f6\u011frenen ki\u015fi bunu ileriki hayat\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kacak konularda da uygulamaya ba\u015flayacakt\u0131r. Rakip olunan konularda birbirini ezmek son derece normal kar\u015f\u0131lan\u0131r, ancak ayn\u0131 ki\u015filerle ortak menfaatler s\u00f6z konusu oldu\u011funda birbirini kollamak da ayn\u0131 \u015fekilde do\u011fal say\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin okul d\u0131\u015f\u0131ndaki ortama kar\u015f\u0131 ortak bir birlik ruhu olu\u015fur, fakat s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda veya s\u0131n\u0131ftaki gruplar aras\u0131nda amans\u0131z bir rekabet ya\u015fan\u0131r.<\/span><\/p>Adaml\u0131k dininin, insanlar\u0131 menfaatlere g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da lise d\u00f6neminde olgunla\u015f\u0131r. Liselerde en \u00e7ok g\u00f6ze \u00e7arpan manzara, ortak menfaat gruplar\u0131d\u0131r. Bunlar genelde ayn\u0131 gelir seviyesine mensup aile \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n veya ayn\u0131 sosyo-k\u00fclt\u00fcrel \u00e7evrelerden gelen \u00f6\u011frencilerin veya \u00e7al\u0131\u015fkan olanlar\u0131n ya da avami deyimle “f\u0131rlama” <\/strong>olanlar\u0131n bir araya gelmesiyle olu\u015fan gruplard\u0131r. S\u0131n\u0131f\u0131n tamam\u0131yla ancak di\u011fer s\u0131n\u0131flara veya hocalara kar\u015f\u0131 birle\u015fmeye rastlan\u0131r.<\/span><\/p>
![\"\"](\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/9024874_speaker_simple_high_light_icon-2.png\")
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/317714_video_youtube_icon-2.png\")
\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/dailymotion-2.png\")
\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\"](\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/9020538_audio_podcast_music_sound_icon-2.png\"){kind=icon}
\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t