{"id":34017,"date":"2026-03-27T23:15:20","date_gmt":"2026-03-27T20:15:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/?p=34017"},"modified":"2026-03-27T23:15:20","modified_gmt":"2026-03-27T20:15:20","slug":"yalan-imana-aykiridir-ve-en-tehlikeli-yalan-kisinin-kendini-kandirmasidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/yalan-imana-aykiridir-ve-en-tehlikeli-yalan-kisinin-kendini-kandirmasidir\/","title":{"rendered":"YALAN, \u0130MANA AYKIRIDIR <br>VE<br> EN TEHL\u0130KEL\u0130 YALAN; K\u0130\u015e\u0130N\u0130N KEND\u0130N\u0130 KANDIRMASIDIR"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"34017\" class=\"elementor elementor-34017\" data-elementor-settings=\"{&quot;element_pack_global_tooltip_width&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_width_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_global_tooltip_padding&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_padding_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true},&quot;element_pack_global_tooltip_border_radius_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;top&quot;:&quot;&quot;,&quot;right&quot;:&quot;&quot;,&quot;bottom&quot;:&quot;&quot;,&quot;left&quot;:&quot;&quot;,&quot;isLinked&quot;:true}}\" data-elementor-post-type=\"post\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-65b4163b elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"65b4163b\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7c59f027\" data-id=\"7c59f027\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5996e18c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5996e18c\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">YALAN, \u0130MANA AYKIRIDIR <br>VE<br> EN TEHL\u0130KEL\u0130 YALAN; K\u0130\u015e\u0130N\u0130N KEND\u0130N\u0130 KANDIRMASIDIR<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-f6b5d76 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"f6b5d76\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-13328ee\" data-id=\"13328ee\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-2ad07dea elementor-section-full_width elementor-section-content-middle elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2ad07dea\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-1ad39df7\" data-id=\"1ad39df7\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6fb23d8f elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"6fb23d8f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/9024874_speaker_simple_high_light_icon-2.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-29248\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-1e7acd3d\" data-id=\"1e7acd3d\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f0e4d82 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"1f0e4d82\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_animation&quot;:&quot;none&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_text&quot;:&quot;YouTube&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_placement&quot;:&quot;bottom&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_x_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_widget_tooltip_y_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/youtu.be\/sixJj_Kk9CY\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/317714_video_youtube_icon-2.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-29249\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-61eace9e\" data-id=\"61eace9e\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3a312a23 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"3a312a23\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;element_pack_widget_tooltip&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_text&quot;:&quot;DailyMotion&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_placement&quot;:&quot;bottom&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_x_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_widget_tooltip_y_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/dai.ly\/xa3ecdw\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/dailymotion-2.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-29250\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-25 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-5e394226\" data-id=\"5e394226\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-75566677 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"75566677\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;element_pack_widget_tooltip&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_text&quot;:&quot;Yerel Kaynak&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_placement&quot;:&quot;bottom&quot;,&quot;element_pack_widget_tooltip_x_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;element_pack_widget_tooltip_y_offset&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<a href=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/mp3\/sesli-makale\/yalanimanaaykiridir.m4a\" target=\"_blank\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"128\" height=\"128\" src=\"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-content\/uploads\/9020538_audio_podcast_music_sound_icon-2.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-29251\" alt=\"\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e248763 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e248763\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-160624f2\" data-id=\"160624f2\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4a588c1d satir-basi elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4a588c1d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Yalan; bir insan\u0131n kendisini, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiden veya kesimden daha su\u00e7lu, daha zay\u0131f, daha a\u015fa\u011f\u0131 ve daha savunmas\u0131z g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu bir <\/strong><strong><em>\u201can\u0131 kurtarma ve durumu kotarma\u201d<\/em><\/strong> <strong>tarz\u0131d\u0131r. Elbette yanl\u0131\u015f, yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z ve baya\u011f\u0131 bir tav\u0131rd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir yalan, ba\u015fka bir yalan\u0131 do\u011furacak ve yalan s\u00f6yleyen ki\u015fi kendisini, \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131k\u00e7a dibe \u00e7\u00f6ken bir yalan batakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulacakt\u0131r. Oysa yalan, Kur\u2019an\u2019\u0131n dikkat \u00e7ekti\u011fi gibi, <\/strong><strong><em>\u201cAllah&#8217;\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka veliler (kurtar\u0131c\u0131 merkezler ve emri dinlenen sapk\u0131n rehberler) edinenlerin \u00f6rne\u011fi, kendine yuva \u00f6ren \u00f6r\u00fcmcek \u00f6rne\u011fine benzer. Ger\u00e7ek \u015fu ki, evlerin en dayan\u0131ks\u0131z olan\u0131 \u00f6r\u00fcmcek evidir; ke\u015fke bir bilselerdi.\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[1]<\/em><\/strong> <strong>Yani, yalana s\u0131\u011f\u0131nan, asl\u0131nda y\u0131lana s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Yalan, insan ahl\u00e2k\u0131n\u0131 ve f\u0131trat (yarat\u0131l\u0131\u015f) ayarlar\u0131n\u0131 bozup yalama eden ve art\u0131k \u00e7evresinde g\u00fcvenilmeyen bir konuma ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. Bu karakter tahrip\u00e7isi ve tehlikeli durumdan kurtulman\u0131n tek \u00e7aresi; yanl\u0131\u015fl\u0131k ve haks\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 b\u0131rakmak, samimi pi\u015fmanl\u0131kla \u00f6z\u00fcr dileme olgunlu\u011funa kavu\u015fmak ve art\u0131k onurlu ve olumlu bir ahl\u00e2ki d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011fe sahip olmakt\u0131r. Zira do\u011fruluk, huzur ve mutluluk kayna\u011f\u0131; yalan ise baya\u011f\u0131l\u0131k ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinin bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Yalan, o an\u0131 kurtarsa da, b\u00fct\u00fcn gelecek zamanlar\u0131n\u0131 karartacak bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Tembellik ederek; \u00fcstlendi\u011fi g\u00f6revi, zaman\u0131nda ve istenilen oranda yapmayan\u2026 Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fark\u0131na vard\u0131klar\u0131nda utanaca\u011f\u0131 ve itibar kayb\u0131na u\u011frayaca\u011f\u0131, erdeme ve edebe ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015flara bula\u015fan\u2026 Haks\u0131zl\u0131k ve ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131k say\u0131lan durumlara kar\u0131\u015fan\u2026 Rakipleriyle me\u015fru ve m\u00fcnasip y\u00f6ntemlerle yar\u0131\u015famay\u0131p, hileli ve hayali ba\u015far\u0131larla \u00f6v\u00fcn\u00fcp avunmaya \u00e7al\u0131\u015fan zavall\u0131 insanlar\u0131n ba\u015fvurdu\u011fu bir z\u0131rvac\u0131l\u0131kt\u0131r!.. <em>\u201cEy iman edenler, Allah\u2019tan korkun (kendinize \u00e7ekid\u00fczen verin) ve (her konuda yalandan sak\u0131n\u0131p mutlaka) do\u011fru ve uygun (anla\u015f\u0131l\u0131r, yararl\u0131, \u201csedid\u201d; \u00e7er\u00e7evesi sa\u011flama al\u0131nm\u0131\u015f, istismara kapal\u0131) s\u00f6z s\u00f6yleyin. Ki (Allah) amellerinizi (kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 muamelelerinizi) \u0131slah etsin (iyile\u015ftirip d\u00fczeltsin) ve g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131p (k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinizi gidersin. \u00c7\u00fcnk\u00fc yalanc\u0131l\u0131k, mahrumiyet ve mahcubiyettir; do\u011fruluk ise hay\u0131r ve berekettir.) Kim Allah&#8217;a ve El\u00e7isine itaat ederse, art\u0131k o en b\u00fcy\u00fck kurtulu\u015fla huzura ve ba\u015far\u0131ya eri\u015fmi\u015ftir.\u201d<\/em> (Ahz\u00e2b: 70-71) ayetlerinin uyar\u0131s\u0131n\u0131 hi\u00e7 unutmamal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p><p><strong>Ve hele; \u00e7ocuklar\u0131n ebeveynlerine, anne-babalar\u0131n aile bireylerine ve birbirlerine\u2026 \u00d6\u011frencilerin \u00f6\u011fretmenlerine\u2026 \u0130\u015f\u00e7i ve memurlar\u0131n amirlerine\u2026 Ticaret ehlinin m\u00fc\u015fterilerine\u2026 Siyasilerin ve devleti y\u00f6netenlerin halk kesimlerine kar\u015f\u0131 s\u00f6yledikleri yalanlar, daha da tahribat\u00e7\u0131 ve la\u00e7kala\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r\u2026 Ama bunlardan da beteri; g\u00f6n\u00fcll\u00fc hizmet ekiplerinin yetkililerine ve birbirlerine\u2026 \u015eahitlerin ve su\u00e7 isnat edilenlerin h\u00e2kimlere\u2026 \u0130r\u015fat ve \u0131slah edici rehber rol\u00fcndeki \u015fahsiyetlerin kendilerine g\u00fcvenen ve destek veren kimselere kar\u015f\u0131, \u00fcst\u00fcnl\u00fck taslamak ve keramet satmak i\u00e7in yalan s\u00f6ylemeleri \u00e7ok daha y\u0131k\u0131c\u0131 ve yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r\u2026 \u00d6zellikle kendi cemaati ve tarikat\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki herkesi aldatman\u0131n ve takiye yapman\u0131n caiz oldu\u011fu kanaatini ta\u015f\u0131yanlar, aynen Yahudi kafal\u0131d\u0131r!.. Kur\u2019an bizi \u015f\u00f6yle uyarmaktad\u0131r. <em>\u201c(O halde yaz\u0131klar olsun yalan s\u00f6yleyerek) Ger\u00e7e\u011fi s\u00fcrekli ters y\u00fcz edip duran (Kur\u2019ani h\u00fck\u00fcmleri hain y\u00f6neticilerin keyfine g\u00f6re yanl\u0131\u015f yorumlay\u0131p yozla\u015ft\u0131ran), g\u00fcnaha (ve zorbal\u0131\u011fa) d\u00fc\u015fk\u00fcn olan herkesin vay haline!\u201d<\/em> (C\u00e2siye: 7)<\/strong><\/p><p><strong>Din d\u00fc\u015fman\u0131 ve ink\u00e2rc\u0131 tak\u0131m\u0131n\u0131n iftira ve hakarete y\u00f6neldi\u011fi, FET\u00d6\u2019c\u00fcler gibi ABD hizmetk\u00e2r\u0131 cemaatlerin ise istismar etti\u011fi b\u00fcy\u00fck \u0130slam \u00e2limi Bedi\u00fczzaman \u015f\u00f6yle uyarmaktad\u0131r:<\/strong><\/p><p><strong><em>\u201cYol ikidir: Ya s\u00fck\u00fbt etmektir (susmakt\u0131r). \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6ylenilen her s\u00f6z\u00fcn do\u011fru olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Veya s\u0131dkt\u0131r (do\u011fru konu\u015fmakt\u0131r). \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slamiyet\u2019in esas\u0131, s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur). \u0130man\u0131n hassas\u0131 (temel \u00f6zelli\u011fi) s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur). B\u00fct\u00fcn kemal\u00e2ta isal edici (iyiliklere, olgun ve onurlu derecelere ula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131), s\u0131dkt\u0131r. Ahl\u00e2k-\u0131 \u00e2liyenin (y\u00fcksek ahl\u00e2k\u0131n esas\u0131 ve) hayat\u0131, s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur). Terakkiyat\u0131n mihveri (maddi ve manevi ilerlemenin merkezi) s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur). \u00c2lem-i \u0130slam\u2019\u0131n nizam\u0131 (\u0130slam \u00e2leminin d\u00fczeni, huzur ve felah\u0131) s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur). Nev-i be\u015feri k\u00e2be-i kemal\u00e2ta isal eden, (insanl\u0131\u011f\u0131 ahl\u00e2k ve terbiye ufkuna ula\u015ft\u0131ran) s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur). Ashab-\u0131 Kiram\u2019\u0131 (sahabeleri) b\u00fct\u00fcn insanlara tefevvuk ettiren (\u00fcst\u00fcn k\u0131lan) s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur). Muhammed-i Ha\u015fimi Aleyhissalat\u00fc Vesselam\u2019\u0131 meratib-i be\u015feriyenin (insanl\u0131k derecesinin ve n\u00fcb\u00fcvvet mertebesinin) en y\u00fckse\u011fine \u00e7\u0131karan, s\u0131dkt\u0131r (do\u011fruluktur).\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[2]<\/em><\/strong><\/p><p><strong>Hatta, hayat imtihan\u0131n amac\u0131; insan\u0131n do\u011frulardan m\u0131, yoksa yalanc\u0131lardan m\u0131 oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p><p><strong><em>\u201cYemin olsun (Biz) onlardan \u00f6nceki (kavim)leri de (\u00e7e\u015fitli) imtihan (kas\u0131tl\u0131, fitne ve belalar)dan ge\u00e7irdik. (B\u00f6ylece) Allah, kesinlikle (dininde ve davas\u0131nda) sad\u0131klar\u0131 da bilecektir (bilmektedir) ve ger\u00e7ekten yalanc\u0131 sahtek\u00e2rlar\u0131 da bilip (belirleyecektir.)\u201d<\/em><\/strong><strong> (Ankebut: 3)<\/strong><\/p><p><strong>Evrensel do\u011fruluk modeli olan ve\u00a0\u201cEl Em\u00een!\u201d s\u0131fat\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan; yani kendisi m\u00fc\u2019min ve metin, herkes de kendisinden emin olan Hz. Peygamber (SAV)\u2019in \u00f6rnek yakla\u015f\u0131m\u0131:<\/strong><\/p><p><strong>Do\u011fruluk dendi\u011finde akl\u0131m\u0131za gelen ilk isim; y\u00fcreklerimizi ferahlatan, insanl\u0131\u011f\u0131n iftihar tablosu, El-Em\u00een, Muhammed\u00fc\u2019l-Arab\u00ee (SAV) Hazretleri\u2019dir. Onun (SAV) yalan kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavizsiz duru\u015fu, hem tarih ilmiyle kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, hem sosyal bilimin kriterlerince do\u011frulanm\u0131\u015f bir hakikattir. \u015ean\u0131 y\u00fcce Peygamberimiz (SAV), ferd\u00ee ve sosyal a\u00e7\u0131dan asla yalana tevess\u00fcl etmemesiyle ve ona kar\u015f\u0131 net ve sert duru\u015fuyla insanl\u0131k i\u00e7in de\u011fi\u015fmez, eskimez ve eri\u015filmez bir insan modelidir. \u0130slam\u2019\u0131n iki nur p\u0131nar\u0131 olan Kitap ve S\u00fcnnet\u2019\u00e7e Efendiler Efendisi\u2019nin (SAV) bu \u00f6rnek ve orijinal hali, her k\u00fclt\u00fcr\u00fcn insan\u0131nca kolayca anla\u015f\u0131labilecek derecede a\u00e7\u0131k olarak ortaya serilmi\u015ftir. Kur\u2019an-\u0131 Kerim; Efendiler Efendisi\u2019nin (SAV), bu milim \u015fa\u015fmaz <em>do\u011frulu\u011funu; \u201c(Ey Resul\u00fcm!) Ger\u00e7ekten Sen, pek y\u00fcce ve ulu bir ahl\u00e2k \u00fczerindesin.\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[3]<\/em><\/strong> <strong>diye tarif ve takdir ederken, Onun yolunda gidenlere de; <em>\u201cAndolsun sizin i\u00e7in, Allah\u2019\u0131 ve ahiret g\u00fcn\u00fcn\u00fc umanlar ve Allah\u2019\u0131 \u00e7ok\u00e7a zikredip (Rabbine ba\u011flananlar ve Kur\u2019ani ger\u00e7ekleri ananlar) i\u00e7in Allah\u2019\u0131n Resul\u00fc\u2019nde (her konuda uyulacak) en g\u00fczel (ve m\u00fckemmel) bir \u00f6rnek vard\u0131r\u2026\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[4]<\/em><\/strong><strong> ayetinin i\u015faretiyle ve <em>\u201c\u2026Peygamber size ne verirse art\u0131k onu al\u0131n, sizi neden yasaklay\u0131p sak\u0131nd\u0131r\u0131rsa art\u0131k ondan da uzakla\u015f\u0131n ve Allah&#8217;tan korkun\u2026\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[5]<\/em><\/strong> <strong>emriyle, bir ba\u011fl\u0131l\u0131k modeli takip etme \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izmektedir.<\/strong><\/p><p>Sahih hadis rivayetleri, Kur\u2019an\u2019\u0131n ayet ve hidayetine paralel olarak Efendiler Efendisi\u2019nin (SAV), do\u011fru s\u00f6z esas\u0131na dayal\u0131 e\u015fsiz ahl\u00e2k\u0131n\u0131 bize haber vermektedir. \u00d6yle ki esas prensip <strong>&#8211;<\/strong><strong><em>emrolundu\u011fu gibi dosdo\u011fru olma-<\/em><\/strong> <strong><em>\u201c(Ey Resul\u00fcm!) Emrolundu\u011fun gibi dosdo\u011fru ol! Seninle beraber (k\u00fcf\u00fcr ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten) tevbe edenler de (b\u00f6yle davrans\u0131n). Ve (sak\u0131n) azg\u0131nla\u015f\u0131p (haddinizi a\u015fmay\u0131n). \u00c7\u00fcnk\u00fc O, (b\u00fct\u00fcn) yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 G\u00f6ren (ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 bilen)dir.\u201d<\/em><\/strong><strong> (Hud: 112) <\/strong>hi\u00e7 de\u011fi\u015fmedi\u011finden, birka\u00e7 misal meseleyi ayd\u0131nlatmaya yetmektedir. Sahabe-i Kiram (RA) \u015f\u00f6yle nakletmektedir:<\/p><p><strong> \u2022 Sorduk:<em> \u201cEy Allah\u2019\u0131n Resul\u00fc! M\u00fc\u2019min korkak olur mu?\u201d cevaben; \u201cEvet! (Yak\u0131\u015fmaz, ama bazen olabilir!)\u201d buyurdular. \u201cPeki m\u00fc\u2019min cimri olur mu?\u201d diye sorduk, yine: \u201cEvet! (Uygun de\u011fildir, ama be\u015fer hali olabilir!)\u201d buyurdular. Biz bu sefer; \u201cPeki ya Resul\u00fcllah, m\u00fc\u2019min yalanc\u0131 olur mu?\u201d diye sorduk. Bunun \u00fczerine: \u201cHay\u0131r! \u00c7\u00fcnk\u00fc imanla yalan\u0131n bir arada bulunmas\u0131 m\u00fcnasip de\u011fildir!\u201d buyurdular<\/em>.<\/strong><strong>[6]<\/strong><\/p><p><strong>\u2022 <\/strong>\u201cHz. \u00d6mer (RA), bize C\u00e2biye\u2019de hitap etti ve dedi ki: \u201cResul\u00fcllah (AS), t\u0131pk\u0131 benim sizin aran\u0131zdaki \u015fu kalkmam gibi, bizim aram\u0131zda hitap i\u00e7in aya\u011fa kalkt\u0131 ve dedi ki: <strong><em>\u201cAshab\u0131m, bunlar\u0131 takip edenler (tabi\u00een) ve onlar\u0131 da takip edenler (etbauttabi\u00een) hakk\u0131nda Bana riayetk\u00e2r olun. (Benim hat\u0131r\u0131m i\u00e7in onlara da sayg\u0131l\u0131 bulunun.) \u00c7\u00fcnk\u00fc onlardan (etbautt\u00e2bi\u00eenden) sonra yalan yayg\u0131nla\u015facak; \u00f6yle ki, ki\u015fi kendisinden \u015fahitlik istenmedi\u011fi halde (yalan) \u015fehadette bulunacak, yemin talep edilmedi\u011fi halde yemin edip duracak.\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[7]<\/em><\/strong><\/p><p><strong> \u2022 \u201cResul\u00fcllah (AS):<\/strong> <strong><em>\u201cSize b\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc haber vereyim mi?\u201d<\/em><\/strong> diyerek bunu \u00fc\u00e7 kere tekrar etmi\u015flerdi. Biz: <strong><em>\u201cEvet!\u201d<\/em><\/strong> deyince; <strong><em>\u201cAllah\u2019a \u015firk ko\u015fmak, anne ve babaya haks\u0131zl\u0131k ve sayg\u0131s\u0131zl\u0131k yapmak ve cana k\u0131ymak!\u201d <\/em><\/strong>buyurdular. Bu s\u0131rada dayanm\u0131\u015f durumda idi, sonra yere oturup<strong><em>: \u201cHaberiniz olsun! Yalan s\u00f6z ve yalan \u015fahitlik! (ise b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar\u0131n ve k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r!)\u201d<\/em><\/strong> diyerek bunu o kadar tekrar etti ki, <strong><em>\u201cKe\u015fke kesse art\u0131k! (ve Kendisini daha fazla \u00fczmese!)\u201d<\/em><\/strong> temennisinde bulunduk.\u201d[8]<\/p><p><strong>Allah dostlar\u0131 ne g\u00fczel konu\u015fmu\u015flar: <\/strong><strong><em>\u201cH\u00e2l\u0131k\u2019\u0131n say\u0131s\u0131z ad\u0131 vard\u0131r, en ba\u015f\u0131 Hak\u2019t\u0131r. Hak\u2019tan uzakla\u015fan\u0131n ak\u0131beti berbatt\u0131r!\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong>\u00c7etin bir \u2018ruh tufan\u0131\u2019n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00e7irkinli\u011fi b\u00fct\u00fcn insanlarca kabul edilen <\/strong><strong><em>\u201cyalan\u201d<\/em><\/strong><strong>\u0131n, nas\u0131l olup da bu kadar yayg\u0131n hale geldi\u011fi, bireysel ve toplumsal y\u0131k\u0131c\u0131 etkileri \u00fczerinde dikkatle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Hakk\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131n ve hakikatin hat\u0131r\u0131n\u0131n her \u015feyden \u00f6nemli oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi, her t\u00fcrl\u00fc ilmi ve ahl\u00e2ki vas\u0131talar kullan\u0131larak g\u00f6sterilmelidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn insan\u0131n\u0131 ger\u00e7ek medeniyete, adalet ve emniyete ula\u015ft\u0131rman\u0131n ve hayat\u0131 zehirleyen yalandan koruman\u0131n yolu; konu\u015furken-yazarken, hepsinden \u00f6nemlisi ya\u015farken; sadece ve her halde ger\u00e7e\u011fi ifade etme cesaret ve ciddiyetine eri\u015fmekten ge\u00e7mektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hacc Suresi 30. ayeti; yalan konu\u015fmakla murdar putlara tap\u0131nmay\u0131 arka arkaya zikretmi\u015ftir. <em>\u201c\u0130\u015fte b\u00f6yle; kim Allah&#8217;\u0131n haram k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 (g\u00f6zetip h\u00fck\u00fcmlerini) y\u00fcceltirse, Rabbinin kat\u0131nda kendisi i\u00e7in elbette hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Size (haklar\u0131nda yasaklar) okunanlar (haram say\u0131lanlar) d\u0131\u015f\u0131ndaki hayvanlar hel\u00e2l k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ise i\u011fren\u00e7 bir pislik olan putlara (\u015feytani sistem olan ta\u011futlara tap\u0131nmaktan) sak\u0131n\u0131n ve yalan (yanl\u0131\u015f, haks\u0131z ve b\u00e2t\u0131l) s\u00f6z s\u00f6ylemekten (as\u0131ls\u0131z iddia ve ithamlara giri\u015fmekten) de (kesinlikle) ka\u00e7\u0131n\u0131n (ki r\u0131zama ve huzura eri\u015fesiniz.)\u201d<\/em> (Hacc: 30)<\/strong><\/p><p><strong>Yalan\u0131n en yayg\u0131n ve tahribat\u00e7\u0131 t\u00fcrlerinden birisi de SU\u0130ZAN\u2019da bulunmakt\u0131r.<\/strong><\/p><p><strong><em>\u201cTahminimce \u015fu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc filan ki\u015fi yapm\u0131\u015ft\u0131r\u2026\u201d<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>\u201cZann\u0131mca filan ki\u015filer \u015fu haks\u0131zl\u0131\u011fa ve ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011fa bula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r\u2026\u201d<\/em><\/strong> <strong>gibi; \u015fahitsiz, bilgisiz ve belgesiz olarak insanlar\u0131 karalamak ve t\u00f6hmet alt\u0131na sokmak da yaland\u0131r ve haramd\u0131r. Hatta Peygamber Efendimiz (SAV) <em>\u201cKi\u015fiye yalan olarak her duydu\u011funu konu\u015fup yaymas\u0131 yeterlidir\u2026\u201d<\/em> buyurmu\u015flard\u0131r. Ve zaten insanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 konu\u015fmak g\u0131ybet, ama hi\u00e7 yapmad\u0131klar\u0131 ve bula\u015fmad\u0131klar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri, zan ve tahmin k\u0131l\u0131f\u0131yla aktarmak ise iftirad\u0131r!<\/strong><\/p><p><strong>En Tehlikeli ve Sinsi Yalan ise, Ki\u015finin Kendini Kand\u0131rmas\u0131d\u0131r!<\/strong><\/p><p><strong>Do\u011frulu\u011fun en \u00f6nemli g\u00f6stergesi ise;<\/strong> <strong>insan\u0131n<\/strong> <strong>kendisini oldu\u011fu gibi tan\u0131mas\u0131 ve tan\u0131tmas\u0131, yani i\u00e7i d\u0131\u015f\u0131 bir olmas\u0131\u2026 Yalan\u0131n en tehlikelisi ise; insan\u0131n kendini kand\u0131rmas\u0131, \u00e7i\u011f ve \u00e7irkin y\u00f6nlerini kapatmas\u0131 ve kirli-hain niyetlerini ustal\u0131kla saklamas\u0131d\u0131r. \u015eeytan; insanlar\u0131 \u00e7e\u015fitli mazeretlerle, telkinlerle, aldat\u0131c\u0131 davetlerle kendi yoluna \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130nsanlara yarat\u0131l\u0131\u015f ama\u00e7lar\u0131n\u0131 unutturarak, onlar\u0131 d\u00fcnyevi \u00e7\u0131karlara, ge\u00e7ici kolayl\u0131klara y\u00f6neltip sapt\u0131r\u0131r. E\u011fer bir insan, \u015feytan\u0131n bu \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uyar ve her \u015feyi yaratm\u0131\u015f olan Rabbimizin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131ndan y\u00fcz \u00e7evirirse, i\u015fte o zaman do\u011fruyu g\u00f6rebilmesi zorla\u015f\u0131r. Allah; Kur\u2019an\u2019da b\u00f6yle insanlar\u0131n durumunu, Zuhruf Suresi&#8217;ndeki ayetlerde \u015f\u00f6yle buyurmaktad\u0131r:<\/strong><\/p><p><strong><em>\u201c(Art\u0131k) Her kim Rahman\u2019\u0131n Zikrini (Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019i) g\u00f6rmezden gelir, (h\u00fck\u00fcmlerinden ve haberlerinden y\u00fcz \u00e7evirip ba\u015fka \u015feylere) y\u00f6nelirse, Biz, (insan suretli bilgi\u00e7 san\u0131lan) bir \u015feytan\u0131 ona musallat k\u0131lar\u0131z, (\u00fczerine kabuk gibi sard\u0131r\u0131p ba\u011flat\u0131r\u0131z ve onun k\u00f6t\u00fc emellerine kendisini u\u015fak yapar\u0131z.) Art\u0131k bu (\u015feytan), onun yak\u0131n\u0131 (yolda\u015f\u0131 ve kaptan\u0131)d\u0131r. Ger\u00e7ekten bunlar (\u015feytanla\u015fm\u0131\u015f insanlar), onlar\u0131 (kand\u0131r\u0131p sapt\u0131rd\u0131klar\u0131 insanlar\u0131, Hakk) yoldan al\u0131koyup (b\u00e2t\u0131l\u0131n ve barbarl\u0131\u011f\u0131n pe\u015fine takmaktad\u0131rlar). Bunlara (aldananlar) ise, (h\u00e2l\u00e2) kendilerinin, ger\u00e7ekten hidayete erdiklerini (en do\u011fru ve hay\u0131rl\u0131 y\u00f6nde y\u00fcr\u00fcd\u00fcklerini) sanmaktad\u0131rlar. Sonunda o (\u015feytanlara ve \u015farlatanlara aldanan ki\u015fi, ahirette) Bize geldi\u011fi zaman (kendilerini kand\u0131r\u0131p kullananlara): \u2018Ke\u015fke benimle senin aranda iki Do\u011fu (Do\u011fu ile Bat\u0131) uzakl\u0131\u011f\u0131 olsayd\u0131. Me\u011fer ne k\u00f6t\u00fc yak\u0131n-dost(mu\u015fsun sen)\u2019 deyip (su\u00e7layacak ve pi\u015fmanl\u0131k duyacaklard\u0131r). (Cenab-\u0131 Hakk onlara: Bu s\u00f6ylenmeleriniz) Bug\u00fcn size kesin olarak bir yarar sa\u011flamayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc (bile bile) zulme sapt\u0131n\u0131z (\u015feytani odaklar\u0131n pe\u015fine tak\u0131ld\u0131n\u0131z). \u015e\u00fcphesiz (art\u0131k) azapta da ortaks\u0131n\u0131z! (Ey Nebim!) \u00d6yleyse sa\u011f\u0131r olanlara Sen mi dinletip (ger\u00e7e\u011fi duyuracaks\u0131n), veya (kalp g\u00f6z\u00fc) k\u00f6r olan ve a\u00e7\u0131k\u00e7a bir sapk\u0131nl\u0131k (ve Hakk\u2019tan uzakl\u0131k) i\u00e7inde bulunan\u0131 Sen mi hidayete kavu\u015fturacaks\u0131n?\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[9]<\/em><\/strong><\/p><p>Yukar\u0131daki ayetlerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, Allah bu insanlar\u0131 <strong><em>sa\u011f\u0131r ve k\u00f6r<\/em><\/strong> olarak nitelendirmi\u015ftir. Ku\u015fkusuz burada s\u00f6z konusu olan, fiziksel anlamda bir sa\u011f\u0131rl\u0131k ve k\u00f6rl\u00fck de\u011fildir. Allah bu insanlar\u0131n manevi a\u00e7\u0131dan k\u00f6r ve sa\u011f\u0131r gibi hareket ettiklerini, do\u011fru yola yap\u0131lan daveti duymazl\u0131ktan, ger\u00e7ekleri g\u00f6rmezlikten geldiklerini bildirmi\u015ftir. K\u0131sacas\u0131; bu insanlar, ak\u0131l ve vicdanlar\u0131na uymayarak, Allah&#8217;\u0131n emirlerini ve hesap g\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00f6z ard\u0131 etmekte ve bu \u015fekilde kurtulabileceklerini zannetmektedirler. Oysa bu insanlar yaln\u0131zca kendilerini aldat\u0131vermektedirler.<\/p><p><strong>\u015eunu \u00f6ncelikle belirtmeliyiz ki: Kendilerini kand\u0131ran insanlar, d\u00fcnya \u00fczerinde az say\u0131da bulunan istisna ki\u015filer de\u011fildir. Kur\u2019an\u2019da bildirildi\u011fi gibi;<\/strong><strong><em> &#8220;&#8230;<\/em><\/strong> <strong><em>Hay\u0131r, onlar\u0131n \u00e7o\u011fu <\/em><\/strong><strong><em>(ger\u00e7e\u011fi)<\/em><\/strong><strong><em> bilmez <\/em><\/strong><strong><em>(cahildir)<\/em><\/strong><strong><em>ler, bundan dolay\u0131 y\u00fcz \u00e7evirmektedirler.<\/em><\/strong><strong><em>&#8220;<\/em><\/strong><strong><em>[10]<\/em><\/strong><strong> Ve yine; <em>&#8220;&#8230;<\/em><\/strong> <strong><em>\u0130nsanlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, Rablerine kavu\u015fmay\u0131 ger\u00e7ekten ink\u00e2r <\/em><\/strong><strong><em>etmektedirler.&#8221;<\/em><\/strong><strong><em>[11]<\/em><\/strong> <strong>Burada s\u00f6z edilen ki\u015filerden olmamak i\u00e7in, herkesin kendisi ad\u0131na bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve kendini kand\u0131ranlardan olmamak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermesi gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyadayken do\u011frulara g\u00f6zlerini kapatarak kendini kand\u0131rmak, ahirette insana yarar de\u011fil b\u00fcy\u00fck bir zarar verecektir.<\/strong><\/p><p><strong>Sorguya \u00e7ekilince; <em>&#8220;Akl\u0131ma gelmedi, bilmiyordum&#8221;<\/em> diyebilece\u011fini zannederek kendini aldatanlar:<\/strong><\/p><p>\u0130nsan\u0131n hayat\u0131 boyunca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 her an\u0131; bir filmin karelerine benzetecek olursak, bir ya\u015fam\u0131n trilyonlarca kareden olu\u015ftu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bu trilyonlarca kareden her biri, insan i\u00e7in tan\u0131nm\u0131\u015f bir f\u0131rsat demektir. \u0130nsan\u0131n hayat\u0131ndaki her an, ger\u00e7ekleri d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, do\u011frular\u0131 g\u00f6rebilmesi i\u00e7in hesap g\u00fcn\u00fcnden \u00f6nce kendisine verilmi\u015f bir nimettir. Bu nimeti hayra kullananlar; d\u00fc\u015f\u00fcnerek, d\u00fcnya hayat\u0131n\u0131n ger\u00e7ek y\u00f6n\u00fcn\u00fc kavrayabilen kimselerdir. D\u00fc\u015f\u00fcnmeyenler ve ya\u015famlar\u0131n\u0131 gaflet i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrenler ise, bu f\u0131rsat\u0131 bo\u015fa verenlerdir. Ku\u015fkusuz, d\u00fc\u015f\u00fcnmek kavram\u0131ndan herkes farkl\u0131 bir anlam \u00e7\u0131karabilir. Kiminin &#8220;d\u00fc\u015f\u00fcnmek&#8221;ten anlad\u0131\u011f\u0131, gelece\u011fini garanti etmektir. Gelece\u011fe dair planlar yapmak, yat\u0131r\u0131mlarda bulunmak, d\u00fc\u015f\u00fcnmenin bir g\u00f6stergesidir onlar i\u00e7in&#8230; Kimi ise d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi, ge\u00e7mi\u015fin muhasebesini yapmak olarak g\u00f6rmektedir. Durmaks\u0131z\u0131n ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131klar\u0131n\u0131, kazand\u0131klar\u0131n\u0131 veya kaybettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp dertlenir. Kimi ise <strong><em>&#8220;sadece bug\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmenin, yar\u0131n\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmemenin&#8221;<\/em><\/strong> faydal\u0131 oldu\u011fu kanaatindedir. Bu, onun hayat felsefesidir. G\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne ya\u015far, belli bir amac\u0131 ve izledi\u011fi yolu da yoktur. Sabah kalkt\u0131\u011f\u0131nda kahvalt\u0131da ne yiyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, i\u015fe giderken hangi vas\u0131taya binece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, \u00f6\u011flen yeme\u011fine kimlerle \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ak\u015fam gelecek misafire ne yemek yapaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, hangi \u015firketin hisse senetlerini almas\u0131n\u0131n k\u00e2rl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, ertesi g\u00fcnk\u00fc futbol ma\u00e7\u0131na bilet bulup bulamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, okul partisine kiminle gidece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u2026 K\u0131sacas\u0131 \u00e7o\u011fu insan\u0131n zihni; g\u00fcnl\u00fck, s\u0131radan ve sathi d\u00fc\u015f\u00fcncelerle me\u015fgul edilir.<\/p><p><strong>\u0130\u015fte yery\u00fcz\u00fcndeki y\u00fcz milyonlarca insan, bu ve benzeri d\u00fc\u015f\u00fcncelerle \u00f6mr\u00fcn\u00fc ge\u00e7irir. Ve g\u00f6r\u00fclen odur ki, maalesef insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, d\u00fcnyevi durumlar ve nefsani duygular d\u0131\u015f\u0131ndaki derin konular ve ger\u00e7ek sorunlar ve sorumluluklar \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye pek gerek g\u00f6rmemektedir. Ancak burada &#8220;d\u00fc\u015f\u00fcnmek&#8221;ten kastedilen; <\/strong><strong><em>insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n gayesini, \u00e7evresindeki yarat\u0131l\u0131\u015f delillerini, Allah&#8217;\u0131n k\u00e2inatta tecelli eden muhte\u015fem sanat eserlerini, \u00f6l\u00fcm\u00fc, ahireti, hesap g\u00fcn\u00fcn\u00fc, yery\u00fcz\u00fcnde hak ve adaletin h\u00e2kimiyet gayretini d\u00fc\u015f\u00fcnmektir.<\/em><\/strong><strong> \u0130\u015fte insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun eksik oldu\u011fu y\u00f6n budur. Maalesef insanlar; senelerce e\u011fitim g\u00f6r\u00fcp biyolog, m\u00fchendis, t\u0131p doktoru, profes\u00f6r olur, ama hayat\u0131nda bir kez bile <em>\u2018hi\u00e7 yokken nas\u0131l var oldu\u011funu, bunun da mutlaka bir ama\u00e7 \u00fczerine oldu\u011funu\u2019 <\/em>d\u00fc\u015f\u00fcnmezler. Tez haz\u0131rlar, doktora yapar, asistan olur, \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olur, insanlara \u015fifa da\u011f\u0131tan bir doktor olur, avukat olurlar, <em>ama ni\u00e7in ve nas\u0131l yarat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ve yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 Allah&#8217;a bor\u00e7lu olduklar\u0131n\u0131<\/em> hi\u00e7 tefekk\u00fcr etmezler. Kitaplar yazar, televizyonlarda a\u00e7\u0131k oturumlara kat\u0131l\u0131r, her konuda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp fikir beyan ederler, ama bir kere olsun \u00f6l\u00fcm\u00fc ve sonras\u0131nda Allah&#8217;a verecekleri hesab\u0131 ak\u0131llar\u0131na getirmezler. \u0130\u015fte b\u00f6yle insanlar, b\u00fcy\u00fck bir ziyan i\u00e7indedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc her insan, er ya da ge\u00e7 \u00f6l\u00fcmle kar\u015f\u0131la\u015facak ve Allah&#8217;a olan kullu\u011fundan sorguya \u00e7ekilecektir. &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015f&#8221; olmak, hi\u00e7 kimseye bir yarar vermeyecektir. Ahirete gitti\u011finde ise; ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekleri ya\u015fayarak kavrayacak ve Allah&#8217;\u0131n huzurunda hesap verirken; <em>&#8220;bilmiyordum, akl\u0131ma gelmedi, d\u00fc\u015f\u00fcnemedim&#8221;<\/em> gibi samimiyetsiz mazeretlerin ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6recektir. Allah, bir ayetinde insanlara, hesap g\u00fcn\u00fcn\u00fcn <em>&#8220;Zalimlere (ise) kendi (nefsi ve suni) mazeretlerinin hi\u00e7bir yarar sa\u011flamayaca\u011f\u0131 g\u00fcn;&#8230;&#8221;<\/em><\/strong><strong>[12]<\/strong><strong> oldu\u011funu haber vermi\u015ftir. Ba\u015fka ayetlerde de bu ger\u00e7ek haber verilmi\u015ftir: <em>\u201cArt\u0131k o g\u00fcn, zulmedenlerin ne (as\u0131ls\u0131z) mazeretleri bir yarar sa\u011flayacak, ne de (Allah onlar\u0131n) ho\u015fnutluk dileklerini (ve m\u00fcsamaha beklentilerini) kabul buyuracakt\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><strong>[13]<\/strong><\/p><p><strong><em>&#8220;Biliyordum, ama zaman ve \u015fartlar m\u00fcsaade etmedi&#8221;<\/em><\/strong><strong> diyerek kendini kand\u0131ranlar:<\/strong><\/p><p>Allah; Kur\u2019an\u2019\u0131 t\u00fcm insanlara <strong><em>yol g\u00f6sterici bir rehber<\/em><\/strong>, Resul\u00fcllah\u2019\u0131 da <strong><em>en g\u00fczel \u00f6rnek olarak <\/em><\/strong>yollam\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131yamete kadar t\u00fcm insanlar, Kur\u2019an\u2019da bildirilen emirlere g\u00f6re davranmakla, ibadetleri uygulamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc tutulmu\u015flard\u0131r. Allah&#8217;\u0131n Kur\u2019an\u2019da istisna olarak bildirdi\u011fi durumlar d\u0131\u015f\u0131nda; her insan, Allah\u2019a iman edip etmedi\u011fi, ibadetleri yerine getirip getirmedi\u011fi konusunda, din g\u00fcn\u00fc hesaba ve sorguya al\u0131nacakt\u0131r. <strong>\u0130\u015fte bu y\u00fczden; kendi kendine birtak\u0131m mazeretler uydurarak, Allah&#8217;a kulluk ve topluma kar\u015f\u0131 sorumluluk g\u00f6revini yerine getirmeyen ki\u015fi, kendisini aldatmaktad\u0131r.<\/strong> Bu a\u00e7\u0131k ger\u00e7e\u011fe ra\u011fmen, insanlar s\u00fcrekli olarak i\u00e7inde bulunduklar\u0131 \u015fartlar\u0131 bahane edip, Allah&#8217;a ve topluma kar\u015f\u0131 olan sorumluluklar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmaktad\u0131r. Okul y\u0131llar\u0131nda ayr\u0131, i\u015f hayat\u0131na at\u0131l\u0131nca ayr\u0131, evlenip \u00e7ocuklar\u0131 olunca ayr\u0131 bahaneler uydurulmaktad\u0131r. Din ahl\u00e2k\u0131n\u0131 ya\u015famaya ve Kur\u2019an adaletini h\u00e2kim k\u0131lmaya samimi niyetleri olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00e7e\u015fitli durumlar, ibadetlerini yerine getirmelerine engel san\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6ne s\u00fcrd\u00fckleri engellerden en ba\u015fta gelenleri de; <strong><em>m\u00fcsait zamanlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ve \u015fartlar\u0131n uygun bulunmamas\u0131<\/em><\/strong> iddias\u0131d\u0131r. Oysa, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131 i\u00e7inde insanlar pek \u00e7ok i\u015fe rahatl\u0131kla zaman ay\u0131r\u0131rlar. \u00d6zellikle bir \u00e7\u0131karlar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda, gerekirse ba\u015fka isteklerinden fedak\u00e2rl\u0131k eder, ama yine de o i\u015f i\u00e7in gereken zaman\u0131 ayarlarlar. Ayr\u0131ca bulunduklar\u0131 \u015fartlar o i\u015fi yapmalar\u0131n\u0131 engelliyorsa, bu engelleri kald\u0131racak \u00e7\u00f6z\u00fcmleri de \u00e7ok \u00e7abuk d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp bulurlar. Ancak insanlar\u0131n geneline bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ibadetler konusunda ayn\u0131 kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermedikleri anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p><p><strong><em>&#8220;Namaz k\u0131lmak istiyorum, ama hi\u00e7 zaman bulam\u0131yorum&#8221;, &#8220;\u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, nas\u0131l oru\u00e7 tutabilirim&#8221;, &#8220;okula gidiyorum, ders \u00e7al\u0131\u015fmam laz\u0131m, ibadete vakit ay\u0131ramam&#8221;, &#8220;buras\u0131 yazl\u0131k, burada oru\u00e7 tutamam&#8221;<\/em><\/strong><strong> gibi mazeretler \u00f6ne s\u00fcren insanlara \u00e7evrenizde s\u0131k s\u0131k rastlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde <em>&#8220;sab\u0131rl\u0131 bir insan olmak istiyorum, ama olaylar \u00e7ok \u00fcst \u00fcste geliyor&#8221;, &#8220;\u00f6fkelenmek istemiyorum, ama ortam \u00e7ok stresli&#8221;<\/em> benzeri bahanelerle, \u00e7irkin bir ahl\u00e2k g\u00f6steren insanlar\u0131 \u00e7ok\u00e7a g\u00f6rm\u00fc\u015fs\u00fcn\u00fczd\u00fcr. Bu insanlar asl\u0131nda onurlu ve sorumlu bir insan olma ve Kur\u2019an ahl\u00e2k\u0131n\u0131 ya\u015fama konusunda samimiyetsiz bir yakla\u015f\u0131m i\u00e7indedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc biraz \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi, insanlar d\u00fcnyaya y\u00f6nelik bir \u00e7\u0131kar umduklar\u0131nda, zaman\u0131 ve \u015fartlar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederek, gerekti\u011finde her t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bularak istedikleri \u015feyi yaparlar. Ama konu; kendilerini yaratan ve ya\u015fatan Allah&#8217;a kar\u015f\u0131 yerine getirilmesi gereken bir sorumluluk oldu\u011fu zaman, hemen imk\u00e2ns\u0131zl\u0131klardan \u015fik\u00e2yet etmeye ba\u015flarlar. Bu konunun daha somut bir \u015fekilde anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir \u00f6rnek verelim. Bir insana, g\u00fcnde 1 saatini ay\u0131rarak bir i\u015f yapmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok y\u00fckl\u00fc bir miktarda para teklif edilse (\u00f6rne\u011fin, ayl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 maa\u015f\u0131n 10 mislinin \u00f6denece\u011fi s\u00f6ylense), bu ki\u015fi i\u00e7inde bulundu\u011fu \u015fartlar ne olursa olsun, hemen teklifi kabul eder. \u00dcstelik bu insan; bir yandan \u00fcniversite s\u0131nav\u0131na haz\u0131rlan\u0131yor olabilir veya ayn\u0131 zamanda bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekebilir. Her ne olursa olsun, gerekirse uykusundan fedak\u00e2rl\u0131k yapar, gerekirse kendine ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 vakitten k\u0131sar, ama zaman gibi bir konuyu problem olarak \u00f6ne s\u00fcrmez. Ayn\u0131 \u015fekilde t\u00fcm \u015fartlar\u0131n\u0131 da hemen bu i\u015fe uygun hale getirir. Bu, d\u00fcnya \u00fczerindeki insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in ge\u00e7erli olan, ink\u00e2r edilemez bir ger\u00e7ektir. <\/strong><\/p><p><strong><em>\u201cO g\u00fcn insana, \u00f6nceden takdim ettikleri ve erteledikleri \u015feyler, (yapt\u0131\u011f\u0131 ibadet ve hizmetleri, yerine getirmesi gerekti\u011fi halde terk ettikleri) hepsi (bir bir) kendisine haber verilecektir. Asl\u0131nda ger\u00e7ek \u015fu ki; insan, kendi nefsine kar\u015f\u0131 bir basirettir. (Hesap g\u00fcn\u00fc birtak\u0131m mazeretler belirtse de, nefsinin k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerine bizzat kendisi \u015fahittir, herkes kendi ayar\u0131n\u0131 ve amac\u0131n\u0131 bilmektedir. Ahirette) Kendi mazeretlerini ortaya atmas\u0131 (birtak\u0131m yalan bahanelere s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131) bile (gaflet ve cehaletinin ve Allah\u2019\u0131 takdir edememenin bir neticesidir).\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[14]<\/em><\/strong> \u0130\u015fte bu y\u00fczden siz de dikkat edin, sak\u0131n bu insanlar gibi ahirette ge\u00e7erli olmayacak mazeretleri d\u00fcnyada \u00f6ne s\u00fcrerek kendinizi kand\u0131rmay\u0131n. Ayette bildirildi\u011fi gibi, her ne mazeret ortaya atarsan\u0131z at\u0131n, siz asl\u0131nda bunun ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavrayabilecek bir &#8220;basirete&#8221; sahip k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f insanlars\u0131n\u0131z. E\u011fer nefsinize uyarsan\u0131z, bunun hesab\u0131n\u0131 Rabbimiz olan Allah&#8217;a veremez ve \u00e7ok a\u011f\u0131r cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z. Sizin zaten \u015fu an d\u00fcnya \u00fczerinde varolu\u015f amac\u0131n\u0131z Allah&#8217;a kulluk etmektir ve bunun gere\u011fi olarak t\u00fcm insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 sorumluluk y\u00fcklenmektir. Yapman\u0131z gereken di\u011fer i\u015flerin hi\u00e7biri, bundan daha \u00f6ncelikli ve \u00f6nemli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ebedi kurtulu\u015funuz, ancak Allah&#8217;\u0131n rahmetini kazanmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p><p><strong><em>&#8220;Yorgunum, hastay\u0131m&#8221;<\/em><\/strong><strong> diyerek Allah&#8217;a ibadetten ka\u00e7anlar ve mazeret uyduranlar:<\/strong><\/p><p>\u0130nsanlar\u0131n, din ahl\u00e2k\u0131n\u0131 ya\u015famama konusunda \u00f6ne s\u00fcrd\u00fckleri mazeretlerden biri de fiziki rahats\u0131zl\u0131klard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Allah&#8217;a ibadette isteksiz olan bir ki\u015fi, ger\u00e7ekte hasta olmad\u0131\u011f\u0131 halde, &#8220;hastay\u0131m, yorgunum&#8221; gibi bahanelerle kendisini ve \u00e7evresindekileri kand\u0131rma yoluna gider ve sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131r. Oysa bu ki\u015fi unutmamal\u0131d\u0131r ki, Allah her \u015feyi bilir. \u0130nsan\u0131n hi\u00e7bir hareketi, hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcncesi Allah&#8217;tan gizli kalmayacakt\u0131r. Akl\u0131ndan ge\u00e7en her d\u00fc\u015f\u00fcnce, kalbinde hissettikleri ve bilin\u00e7alt\u0131nda gizli olanlar\u0131 Allah bilip durmaktad\u0131r. Kur\u2019an\u2019da haber verildi\u011fi gibi <strong><em>&#8220;\u2026<\/em><\/strong> <strong><em>\u015e\u00fcphesiz Allah, g\u00f6n\u00fcllerin \u00f6z\u00fcnde sakl\u0131 duran\u0131 Bilendir.&#8221;<\/em><\/strong><strong><em>[15]<\/em><\/strong><strong><em> \u201c<\/em><\/strong><strong><em>Allah (a\u011f\u0131r y\u00fckleri ve zor h\u00fck\u00fcmleri) sizden hafifletmek ister; (\u00e7\u00fcnk\u00fc) insan (f\u0131trat\u0131 ve tabiat\u0131, dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 az ve) zay\u0131f olarak halk edilmi\u015ftir. (Ve zaten \u0130slam s\u0131k\u0131nt\u0131 de\u011fil kolayl\u0131k dinidir.)\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[16]<\/em><\/strong><strong><em> \u201cBiz hi\u00e7 kimseye g\u00fc\u00e7 yetirece\u011finden fazlas\u0131n\u0131 y\u00fcklemeyiz; elimizde Hakk\u0131 s\u00f6ylemekte olan bir kitap (herkesin hayat\u0131 ve b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015f kay\u0131tlar\u0131) vard\u0131r ve onlar hi\u00e7bir haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lacak de\u011fillerdir.\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[17]<\/em><\/strong><\/p><p>\u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu ise; Allah&#8217;\u0131n merhametine ve l\u00fctfuna kar\u015f\u0131l\u0131k, son derece nank\u00f6rce bir tav\u0131r ortaya koymaktad\u0131r. D\u00fcnyaya olan h\u0131rs ve ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ibadetlerini, \u0130slam ve insanl\u0131k g\u00f6revlerini yerine getirmeme konusunda s\u00fcrekli olarak ba\u015fka bahanelere s\u0131\u011f\u0131n\u0131lmaktad\u0131r. Elbette bunu yapmakla yaln\u0131zca kendilerini kand\u0131r\u0131p zarara sokacaklard\u0131r.<\/p><p><strong><em>&#8220;Nas\u0131l olsa Allah beni affeder&#8221;<\/em><\/strong><strong> diyerek \u015feytana aldananlar:<\/strong><\/p><p>\u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu Allah&#8217;\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir ve kabul ederler, ama O&#8217;nun kudretini; gere\u011fi gibi takdir edip, O\u2019na h\u00fcrmet ve itaate yana\u015fmazlar. Yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fckleri konu; Allah&#8217;\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, Allah&#8217;\u0131n s\u0131fatlar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin; Allah&#8217;\u0131n kullar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7ok l\u00fctufk\u00e2r, ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve merhametli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler de, <strong><em>Allah\u2019\u0131n; ink\u00e2rc\u0131lardan intikam alan, onlara azap eden, zalimleri ve hainleri kahreden s\u0131fatlar\u0131n\u0131<\/em><\/strong> d\u00fc\u015f\u00fcnmeye pek yana\u015fmazlar. Allah&#8217;\u0131 gere\u011fi gibi takdir edemeyen bu insanlar\u0131n, Allah korkular\u0131 ya hi\u00e7 yoktur veya \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu da insan\u0131n ahireti a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok tehlikeli bir durumdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah korkusu olmayan, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ceza g\u00f6rece\u011fine inanmayan bir insan, her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve zulm\u00fc rahatl\u0131kla yapabilir. Allah&#8217;\u0131n yasaklad\u0131\u011f\u0131, haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc su\u00e7u i\u015fleyip, sonra da &#8220;nas\u0131l olsa Allah affeder&#8221; gibi ger\u00e7eklerden uzak, sapk\u0131n bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye kap\u0131labilir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden \u015feytan, insanlara hep bu y\u00f6nden yakla\u015f\u0131r ve insanlar\u0131n kendilerini &#8220;nas\u0131l olsa affedilirim&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kand\u0131rmalar\u0131na neden olur.<\/p><p><strong><em>\u201cYoksa k\u00f6t\u00fcl\u00fcklere bat\u0131p (manevi) yara alanlar (vicdanlar\u0131 bozulanlar), kendilerini iman edip salih amellerde bulunanlar gibi k\u0131laca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 (ve bir tutaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131); hayatlar\u0131n\u0131n ve \u00f6l\u00fcmlerinin de ayn\u0131 (olaca\u011f\u0131n\u0131) m\u0131 zannetmektedirler? Bunlar ne k\u00f6t\u00fc h\u00fck\u00fcmler (ve as\u0131ls\u0131z kanaatlerdir!) Allah, g\u00f6kleri ve yeri Hakk olarak (ve nice hikmetler ama\u00e7layarak) yarat\u0131p var etmi\u015ftir; \u00f6yle ki, her nefis kazand\u0131klar\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6rs\u00fcn (diye imtihan i\u00e7in d\u00fcnyaya g\u00f6nderilmi\u015ftir). Onlara asla zulmedilmeyecek (herkes amelinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6recektir).\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[18]<\/em><\/strong><strong><em> \u201cAllah&#8217;a d\u00f6nece\u011finiz (ve her \u015feyden hesap verece\u011finiz) g\u00fcnden sak\u0131n\u0131n. (Faiz g\u00fcnah\u0131yla huzura \u00e7\u0131kmay\u0131n.) Sonra herkese kazand\u0131\u011f\u0131 eksiksizce \u00f6denecek ve onlara (asla ve zerre kadar) haks\u0131zl\u0131k yap\u0131lmayacakt\u0131r.\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[19]<\/em><\/strong><\/p><p>Ancak \u015funu da belirtmeliyiz ki, elbette her insan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e bir\u00e7ok hatalar yapabilir ve i\u015fledi\u011fi su\u00e7lardan, yapt\u0131\u011f\u0131 hatalardan dolay\u0131 pi\u015fmanl\u0131k da duyabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan, hata yapmaya yatk\u0131n bir varl\u0131kt\u0131r; hi\u00e7bir insan\u0131n hatas\u0131zl\u0131k veya kusursuzluk iddias\u0131 olamaz. \u0130\u015fte bu y\u00fczden, insan d\u00fcnyada bulundu\u011fu s\u00fcrece hangi g\u00fcnah\u0131 i\u015flerse i\u015flesin, hemen ba\u011f\u0131\u015flanmak i\u00e7in Allah&#8217;a tevbe edebilir. Allah, her insana \u00f6lene kadar tevbe etme imk\u00e2n\u0131 vermi\u015ftir. Ama Kur\u2019an\u2019da hangi tevbenin samimi tevbe oldu\u011fu ve kabul g\u00f6rece\u011fi de haber verilmi\u015ftir. Bu konuda asla \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015fmemeli ve Allah\u2019tan \u00fcmit kesmemelidir.<\/p><p><strong><em>&#8220;Sonunda mutlaka cennete gidece\u011fim!&#8221;<\/em><\/strong><strong> d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kendini avutanlar:<\/strong><\/p><p>Dini, oldu\u011fu gibi ve bir b\u00fct\u00fcn halinde ya\u015famayan toplumlarda, insanlar\u0131n kendilerini kand\u0131rd\u0131klar\u0131 konulardan biri de, <strong><em>kendilerinin cennete girmeye pe\u015finen hak sahibi olduklar\u0131n\u0131<\/em><\/strong> d\u00fc\u015f\u00fcnmeleridir. Bu insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun, \u00f6l\u00fcmden sonra hayat oldu\u011funu kabul etmelerine ra\u011fmen, \u0130slam ahl\u00e2k\u0131n\u0131 ve Kur\u2019an ahk\u00e2m\u0131n\u0131 ya\u015famamalar\u0131n\u0131n nedeni, kendilerinin mutlaka cennete gideceklerine dair olan zanlar\u0131d\u0131r. Bu gibi ki\u015filerin nereden b\u00f6yle bir kanaate vard\u0131klar\u0131 bilinmez. Ama b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, kendisini di\u011fer insanlarla k\u0131yaslayarak, sadece iyi y\u00f6nlerini g\u00f6r\u00fcr ve bu y\u00fczden de <strong><em>ba\u015fkalar\u0131na ve az\u0131tm\u0131\u015f \u00e7o\u011funlu\u011fa g\u00f6re iyi bir insan olduklar\u0131 ve bu durumda cennete girmeye hak kazand\u0131klar\u0131 kanaatine var\u0131r<\/em><\/strong>. <strong>En \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan\u0131 da, bu insanlar\u0131n &#8220;iyilik&#8221; kavram\u0131n\u0131, Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re de\u011fil de, cahiliye k\u0131staslar\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirmeye kalk\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r.<\/strong> Allah&#8217;\u0131n ho\u015fnut olaca\u011f\u0131 bir ya\u015fam\u0131 ve ahl\u00e2k\u0131 de\u011fil, bulunduklar\u0131 toplumun ho\u015fnut olaca\u011f\u0131 bir ya\u015fam\u0131 ve ahl\u00e2k\u0131 se\u00e7erler. Ve cahiliye k\u0131staslar\u0131 ile yapt\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirme sonucunda, kendilerini kand\u0131rarak cennete gireceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Hi\u00e7 ku\u015fkusuz Allah&#8217;tan cennetini \u00fcmit etmek ve istemek g\u00fczel bir beklentidir. Ama bu temenninin samimi oldu\u011funun en \u00f6nemli g\u00f6stergelerinden birisi, ki\u015finin hayat\u0131n\u0131n her an\u0131nda cennete yak\u0131\u015facak bir iman ve ahl\u00e2k sergilemesi ve Allah&#8217;tan korkup sak\u0131narak hareket etmesi olacakt\u0131r. <strong><em>Aksi takdirde, yani Allah&#8217;\u0131n raz\u0131 olmayaca\u011f\u0131 bir ya\u015fam tarz\u0131 i\u00e7indeyken, kulluk g\u00f6revlerini yerine getirmeden ve Hak u\u011frunda cihad edip, \u00e7ile \u00e7ekmeden cennete gidece\u011fini ileri s\u00fcrmek; son derece samimiyetsiz bir yakla\u015f\u0131m olaca\u011f\u0131 gibi bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, ki\u015finin kendisini kand\u0131rmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/em><\/strong> Bir insan, Kur\u2019an\u2019da tarif edilen cehennem ortam\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenip tefekk\u00fcr etti\u011finde, bir saniye dahi cehennemde bulunmay\u0131 g\u00f6ze alamayacakt\u0131r. Hatta cehennemde bulunmak bir yana, cehenneme yakla\u015fmaktan bile \u015fiddetle ka\u00e7\u0131nacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc cehennem, bir insan\u0131n d\u00fcnyada tahayy\u00fcl dahi edemeyece\u011fi \u00e7ok \u015fiddetli zorluklarla, ac\u0131larla, s\u0131k\u0131nt\u0131larla, azaplarla, \u00e7irkin ve \u00e7ekilmez kah\u0131rlarla dolu bir zindand\u0131r. Allah Kur\u2019an\u2019da cehennem azab\u0131n\u0131n, insanlar\u0131n yok olmak isteyecekleri kadar \u015fiddetli bir azap oldu\u011funu bildirmi\u015ftir:<\/p><p><strong><em>\u201cElleri boyunlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, (cehennemin) en s\u0131k\u0131\u015f\u0131k (ve bunalt\u0131c\u0131) bir yerine at\u0131ld\u0131klar\u0131 zaman (ise) orada (ebedi) yok olu\u015fu (\u00f6l\u00fcp kurtulu\u015fu) isteyip-k\u0131vranacaklar (ama bu da ellerine ge\u00e7meyecektir).\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[20]<\/em><\/strong><strong><em> \u201c(\u0130nk\u00e2rc\u0131lar, m\u00fcnaf\u0131klar ve zul\u00fcm yapanlar cehennem yetkilisine:) <\/em><\/strong><strong><em>\u2018Ey Malik<\/em><\/strong><strong><em> (s\u00f6yle), Rabbin bizim i\u015fimizi bitirsin (ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcp yok etsin!)\u2019 diye seslenip (yalvaracaklard\u0131r.) O ise: \u2018Ger\u00e7ek \u015fu ki siz (burada ebediyyen) kalacaks\u0131n\u0131z (ve bu azaba mecburen katlanacaks\u0131n\u0131z)!\u2019 diyerek (onlar\u0131 susturacakt\u0131r).\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[21]<\/em><\/strong><strong><em> \u201c(Ve Hz. Yusuf)&#8230; \u2018Ey (hi\u00e7 yoktan) g\u00f6klerin ve yerin kusursuz Yarat\u0131c\u0131s\u0131, d\u00fcnyada ve ahirette benim (tek ve ger\u00e7ek) Velim Sensin. M\u00fcsl\u00fcman olarak benim hayat\u0131ma son ver ve beni salihlerin aras\u0131na kat\u2019 (duas\u0131n\u0131 etmi\u015fti).\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[22]<\/em><\/strong><\/p><p><strong>Bu durumda kimse kendisini kand\u0131rmas\u0131n; Allah&#8217;a boyun e\u011fip teslim olmad\u0131\u011f\u0131 ve Rabbimizin r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, hi\u00e7 kimse cennetin kap\u0131lar\u0131ndan i\u00e7eri giremeyecektir.<\/strong> Allah bir ayetinde, bunun imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu, insanlara \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u00f6rnekle bildirmi\u015ftir: <strong><em>\u201c\u015e\u00fcphesiz ayetlerimizi yalanlayanlar ve onlara kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslay\u0131p (Hakka uymaya yana\u015fmayanlar var ya), onlar i\u00e7in g\u00f6\u011f\u00fcn (rahmet) kap\u0131lar\u0131 (Allah\u2019\u0131n y\u00fcce makamlar\u0131 ve cennet yurtlar\u0131 asla) a\u00e7\u0131lmaz ve halat (ya da deve) i\u011fnenin deli\u011finden ge\u00e7inceye kadar da (ki insanlara g\u00f6re imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r) bunlar cennete sokulmazlar. Biz su\u00e7lu g\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131 i\u015fte b\u00f6yle cezaland\u0131r\u0131r\u0131z.\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[23]<\/em><\/strong><\/p><p><strong><em>&#8220;<\/em><\/strong><strong><em>Herkes \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu, ben de onlara uymaya mecbur kald\u0131m<\/em><\/strong><strong>&#8221; diyerek yalan atanlar:<\/strong><\/p><p>\u0130nsanlar\u0131n yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fckleri pek \u00e7ok konuda, topluluk psikolojisinin, yayg\u0131n ve yerle\u015fik gafletin etkisi vard\u0131r. <strong><em>\u00d6zellikle Kur\u2019an nizam\u0131ndan ve \u0130slam ahl\u00e2k\u0131ndan uzak ya\u015fayan toplumlarda; yanl\u0131\u015f ya da k\u00f6t\u00fc de olsa \u00e7o\u011funlu\u011fun benimsedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce ya da tav\u0131rlar, ki\u015fi taraf\u0131ndan da benimsenmeye ba\u015flan\u0131r.<\/em><\/strong> Ki\u015fi asl\u0131nda vicdanen do\u011fruyu bilmesine ra\u011fmen s\u0131rf kalabal\u0131\u011f\u0131n etkisiyle, <strong><em>&#8220;bu kadar ki\u015finin bir bildi\u011fi vard\u0131r&#8221;<\/em><\/strong> gibi hatal\u0131 bir fikirle vicdan\u0131n\u0131 susturur ve \u00e7o\u011funlu\u011fa uyar. Halbuki \u00e7o\u011funluk, hi\u00e7bir konuda \u00f6l\u00e7\u00fc olamaz. \u0130nsanlara do\u011fruyu yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rt etmeleri i\u00e7in indirilmi\u015f olan \u00f6l\u00e7\u00fc; yaln\u0131zca Kur\u2019an\u2019d\u0131r ve bunun en g\u00fczel ve \u00f6rnek uygulay\u0131c\u0131s\u0131 Resul\u00fcllah\u2019t\u0131r. Kur\u2019an, S\u00fcnnet, ak\u0131l ve bilim d\u0131\u015f\u0131nda birtak\u0131m k\u0131staslar\u0131 kabul edenler ve uyanlar, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck hatalara kayacakt\u0131r. Nitekim Allah Kur\u2019an\u2019da; insanlar\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fa uymamalar\u0131 konusunda a\u00e7\u0131k\u00e7a uyarm\u0131\u015ft\u0131r: <strong><em>\u201c<\/em><em>\u015eayet <\/em><em>(Hakka ve hayra de\u011fil de kalabal\u0131klara) yery\u00fcz\u00fcndekilerin (veya bulundu\u011funuz \u00fclkedekilerin \u015fuursuz) \u00e7o\u011funlu\u011funa uyacak olursan, Seni Allah\u2019\u0131n yolundan \u015fa\u015f\u0131rt\u0131p sapt\u0131r\u0131rlar. (\u00c7\u00fcnk\u00fc kalabal\u0131klar) Onlar ancak (nefsi hev\u00e2lar\u0131na,) zan ve kuruntular\u0131na uymaktad\u0131rlar; ve (Kur\u2019an\u2019\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fc almayan kalabal\u0131klar) sadece zan ve tahminle yalan uydurmaktad\u0131rlar.<\/em><em>\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[24]<\/em><\/strong><\/p><p><strong>\u00c7o\u011funlu\u011fa uyman\u0131n temelinde; <em>&#8220;Herkes \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve davran\u0131yordu, ben de onlara uymaya mecbur oldu\u011fumu sand\u0131m&#8221;<\/em> gibi aciz ve ge\u00e7ersiz bir mant\u0131k yatmaktad\u0131r. Yani ki\u015fi do\u011fru bildi\u011finden vazge\u00e7ip \u00e7o\u011funlu\u011fa uymad\u0131\u011f\u0131 takdirde, insanlar\u0131n tepkisine u\u011framaktan, onlar taraf\u0131ndan k\u0131nanmaktan ya da d\u0131\u015flanmaktan korkmaktad\u0131r. Bu, gen\u00e7-ya\u015fl\u0131 t\u00fcm insanlar aras\u0131nda son derece yayg\u0131n bir \u015feytani mant\u0131kt\u0131r. S\u0131rf bu y\u00fczden ibadetlerini ve g\u00f6revlerini yerine getirmekten kaytaran, bir \u00f6m\u00fcr boyu Allah&#8217;\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 unutup \u00e7o\u011funlu\u011fun r\u0131zas\u0131 i\u00e7in ya\u015fayan insanlar vard\u0131r. Oysa insan; \u00e7evresindeki y\u00fczlerce, binlerce insan\u0131n de\u011fil, sadece Allah&#8217;\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 aramakla sorumlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde insan, kimin ne d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fini hesaplamak ve buna g\u00f6re hareket etmek durumunda da kalmamal\u0131d\u0131r. Allah; Kur\u2019an\u2019la ve Resul\u00fcllah\u2019la (SAV) insanlar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fturmu\u015f durumdad\u0131r. \u0130nsan yaln\u0131zca Allah&#8217;a hesap verecek ve Kur\u2019an\u2019a, Resul\u00fcllah\u2019a uyup uymad\u0131\u011f\u0131ndan sorulacakt\u0131r. <\/strong><\/p><p><strong><em>&#8220;Bilim adamlar\u0131 dini ink\u00e2r ediyordu, onlara kand\u0131m!&#8221;<\/em><\/strong><strong> diyerek kurtulaca\u011f\u0131n\u0131 sananlar:<\/strong><\/p><p>\u0130nsanlar\u0131n dini ink\u00e2r etmek i\u00e7in \u00f6ne s\u00fcrd\u00fckleri mazeretlerden biri de, Allah&#8217;\u0131 ve ahiret g\u00fcn\u00fcn\u00fc ink\u00e2r etme yan\u0131lg\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fen bilim adamlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nem; bilimin ve teknolojinin ciddi \u015fekilde ilerledi\u011fi, bilimsel a\u00e7\u0131dan tarih boyunca ya\u015fanmam\u0131\u015f pek \u00e7ok tecr\u00fcbenin ve geli\u015fmenin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir y\u00fczy\u0131ld\u0131r. <strong>Bilim ve teknolojinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2nlarla, evrendeki d\u00fczen ve tasar\u0131m daha net ortaya \u00e7\u0131kmakta, Allah&#8217;\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sistemlerin kusursuzlu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131lmakta, canl\u0131lar\u0131n sahip oldu\u011fu pek \u00e7ok yarat\u0131l\u0131\u015f ger\u00e7e\u011fi daha yak\u0131ndan tan\u0131nmakta, Kur\u2019an\u2019\u0131n mucizeleri teker teker ke\u015ffedilmeye ba\u015flanmaktad\u0131r. Ancak tabi bir de bilimi kendi d\u00fcnyevi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullanan, ink\u00e2rc\u0131 zihniyetlerini onunla desteklemeye \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filer de vard\u0131r. <\/strong>Bu ki\u015filer &#8220;bilim adam\u0131&#8221; s\u0131fat\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmakta, ancak bilimi; ger\u00e7ekleri ara\u015ft\u0131r\u0131p bulmak i\u00e7in de\u011fil, kendi ideolojilerini beslemek i\u00e7in kullanmaktad\u0131rlar. Bu ki\u015filer evrendeki ve canl\u0131lardaki kusursuz yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve mucizevi \u00f6zellikleri g\u00f6rmezden gelerek, <strong><em>\u2018her \u015feyin tesad\u00fcfler sonucu kendili\u011finden var oldu\u011fu\u2019<\/em><\/strong> gibi ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131, akla ve vicdana ayk\u0131r\u0131 bir iddia ile ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131rlar. Bu \u00e7evrelerin amac\u0131, Allah&#8217;\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ink\u00e2ra kalk\u0131\u015fmak ve toplumlar\u0131 da k\u00fcfre kayd\u0131rmakt\u0131r. Bu yolla; hi\u00e7 kimseye kar\u015f\u0131 sorumluluk duymayan, ba\u015f\u0131bo\u015f bireylerden olu\u015fan, her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131zl\u0131k ve ahl\u00e2ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yayg\u0131n olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 toplumlar olu\u015fturmak ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p><p><strong><em>\u201c\u0130nk\u00e2r edenler, iman edenlere derler ki: \u2018Siz bizim yolumuzu izleyin (e\u011fer varsa g\u00fcnahlar\u0131n\u0131z\u0131 ve) hatalar\u0131n\u0131z\u0131 biz y\u00fcklenelim.\u2019 Oysa kendileri, onlar\u0131n hatalar\u0131ndan hi\u00e7bir \u015feyi y\u00fcklenecek de\u011fillerdir. Ger\u00e7ekten onlar, elbette yalanc\u0131 kimselerdir. \u015e\u00fcphesiz onlar, hem kendi y\u00fcklerini, hem kendi (g\u00fcnah) y\u00fckleriyle birlikte (sebep olduklar\u0131) ba\u015fka (k\u00f6t\u00fcl\u00fck) y\u00fcklerini de y\u00fcklenecekler ve k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc, (din ad\u0131na) d\u00fcz\u00fcp uydurduklar\u0131ndan dolay\u0131 mutlaka sorguya \u00e7ekileceklerdir.\u201d<\/em><\/strong><strong><em>[25]<\/em><\/strong><\/p><p><strong>K\u00fcfr\u00fcn ve K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn Tohumu: \u201cYalan\u201dd\u0131r! <\/strong><\/p><p><strong>D\u00fcnyevile\u015fen insan; var olu\u015funu ve hayat olgusunu ebedi \u00e2leme g\u00f6re de\u011fil de, gelip ge\u00e7ici d\u00fcnya hayat\u0131na g\u00f6re manaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan, ciddi bir aldanma s\u00fcrecine kap\u0131lmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insano\u011flu, modernite r\u00fczg\u00e2rlar\u0131yla asl\u0131na ve ruhuna yabanc\u0131la\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Moderniteyi takip eden s\u00fcre\u00e7te ise, maddi-manevi her \u015feyi parampar\u00e7a ederek anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan y\u0131k\u0131c\u0131 ve yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 postmodern felsefelerle, insanl\u0131k iyiden iyiye sersemletilmi\u015f durumdad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n, <em>\u201cNeciyim, nereden geldim, nereye gidiyorum?\u201d <\/em>sorular\u0131n\u0131 kendi kendilerine ve birbirlerine sormamalar\u0131 i\u00e7in neredeyse her \u015fey yap\u0131lmaktad\u0131r. Kitle ileti\u015fim vas\u0131talar\u0131nda ve Hollywood\u2019un ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi film ve dizi senaryolar\u0131nda s\u00fcrekli i\u015flenen; <\/strong><strong><em>hayat\u0131 h\u0131zl\u0131 ya\u015fama <\/em><\/strong><strong><em>felsefesi,<\/em><\/strong><strong> insanlar\u0131 \u00e2deta ba\u015f\u0131bo\u015f ya\u015famaya \u015fartland\u0131rmaktad\u0131r. Var olman\u0131n esas gayesi olarak d\u00fcnyadan keyif alma; t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla birlikte beyinlere pompalanmaktad\u0131r. \u00c2deta insanlar, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve birli\u011fini k\u00e2inat\u0131n her zerresinde, hadsiz m\u00fch\u00fcrlerle bildiren Y\u00fcce Yarat\u0131c\u0131, h\u00e2\u015f\u00e2 \u2018sanki yokmu\u015f\u2019 gibi bir hayat s\u00fcrmeye mahk\u00fbm b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r. <\/strong><strong>Ve bu ak\u0131l almaz oyunda ba\u015frol ise; hakikatin hil\u00e2f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayan \u2018yalan\u2019a verilmi\u015f durumdad\u0131r. Evet bug\u00fcn yalan, (onu yasaklayan dinlere ve \u00f6\u011fretilere ra\u011fmen) belki de hi\u00e7bir d\u00f6nemde olmad\u0131\u011f\u0131 kadar maalesef reva\u00e7tad\u0131r ve yayg\u0131nd\u0131r. \u00dcstelik bug\u00fcn s\u00f6yledikleri, d\u00fcn s\u00f6ylediklerini tutmayan yalanc\u0131 devlet adamlar\u0131 ve yalaka yanda\u015flar\u0131, toplumda ra\u011fbet ve k\u0131ymet kazanmaktad\u0131r.<\/strong><\/p><p>Tim Rayment\u2019in 20 Kas\u0131m 2005 tarihli The Sunday Times gazetesinde yazd\u0131\u011f\u0131 <strong><em>\u201cHakikat Elle Tutulamayacak Kadar Yak\u0131c\u0131 m\u0131?\u201d<\/em><\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Brian Martin\u2019in Social Anarchism dergisinin 35. say\u0131s\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 <strong><em>\u201cDaha \u0130yi Bir D\u00fcnya \u0130\u00e7in Yalan S\u00f6ylemek\u201d<\/em><\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ilm\u00ee makalesinde, Bat\u0131l\u0131lar\u0131n yalana kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131klar\u0131 genel tutumlar\u0131 ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmektedir. Rayment\u2019in ifadelerine g\u00f6re Bat\u0131\u2019da yalan s\u00f6yleme, delilik s\u0131n\u0131r\u0131nda bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcren ve sonunda da deliren nihilist felsefeci <strong>Nietzsche<\/strong>\u2019nin: <strong><em>\u201cYa\u015famak i\u00e7in yalanlara ihtiyac\u0131m\u0131z var!\u201d<\/em><\/strong> hezeyan\u0131yla paralellik arz etmektedir. <strong><em>Bat\u0131\u2019da ve b\u00e2t\u0131l anlay\u0131\u015fta \u2018yalan\u2019, en az \u2018hakikat\u2019 kadar hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 kabul edilmektedir.<\/em><\/strong> \u00d6yle ki eskiden beri, bir \u015fekilde insan\u0131n kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak, bir k\u00e2r veya fayda sa\u011flamak i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fine inan\u0131lan yalan\u0131, bug\u00fcn herhangi bir psikolojik hastal\u0131\u011f\u0131 olmayan ve toplumda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 kabul edilen insanlar bile rahatl\u0131kla sebep olmad\u0131\u011f\u0131 halde s\u00f6yler duruma gelmi\u015ftir. Toplumda hemen herkesin her f\u0131rsatta yalan s\u00f6ylemeye meyilli olmas\u0131, insanlarda <strong><em>\u2018do\u011fruyu s\u00f6ylese de nas\u0131l olsa inan\u0131lmayaca\u011f\u0131\u2019<\/em><\/strong> d\u00fc\u015f\u00fcncesini olu\u015fturdu\u011fundan, hakikati s\u00f6ylemek sanki l\u00fczumsuz ve k\u0131ymetsiz bir hal almaktad\u0131r. Bu menfi durum da, yeni yalanlardan olu\u015fan fasit daireler do\u011furmaktad\u0131r. New Scientist dergisinin 253 ayr\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya dayanarak ilan etti\u011fi bir rapora g\u00f6re, insanlar inand\u0131r\u0131c\u0131 yalan s\u00f6yleme konusunda o derece ustala\u015fm\u0131\u015flar ki, ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan yalan nispeti, yakla\u015f\u0131k %53\u2019t\u00fcr. Bu nispete, yalanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karma hakk\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f polislerin, psikologlar\u0131n, terapistlerin ve h\u00e2kimlerin s\u00f6z ve fiilleri de d\u00e2hildir.<\/p><p><strong>Dr. Sean Spence<\/strong>, British Research dergisinde, <strong><em>insanlar yalan s\u00f6ylemeye karar verdi\u011finde, beyinde ne gibi de\u011fi\u015fiklikler oldu\u011funu ortaya koyan<\/em><\/strong> bir makale yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rma, yalan s\u00f6ylemek i\u00e7in yap\u0131lan her te\u015febb\u00fcste <strong>prefrontal korteksin<\/strong> hep ayn\u0131 b\u00f6lgesinde yo\u011fun bir uyar\u0131lma faaliyeti olu\u015ftu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6fke ve sald\u0131rganl\u0131k dahil, otomatik olarak amigdala b\u00f6lgesinde olu\u015fan d\u00fcrt\u00fclerin irad\u00ee olarak kontrol edilmesinde vazifeli prefrontal korteks b\u00f6lgesiyle, yalan s\u00f6yleme an\u0131nda yo\u011fun \u015fekilde uyar\u0131lan b\u00f6lgenin ayn\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buradan \u00e7\u0131kan neticeye g\u00f6re; yalan s\u00f6yleme durumu olu\u015ftu\u011funda, hem do\u011fru hem de yalan s\u00f6ylemeye m\u00fcsait yap\u0131daki insan f\u0131trat\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olan <strong><em>hakikati s\u00f6yleme<\/em><\/strong> e\u011filimi, beyindeki bu b\u00f6lgenin otomatik olarak artan uyar\u0131lma faaliyetleriyle bast\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Spence\u2019nin tespitlerine g\u00f6re, yalan s\u00f6yleme durumunda beynin sergiledi\u011fi bast\u0131rma ve diren\u00e7 g\u00f6sterme faaliyetinin yo\u011funlu\u011fu, di\u011fer d\u00fcrt\u00fcleri kontrol etmede g\u00f6sterilen aktivite derecesinden olduk\u00e7a y\u00fcksek durumdad\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n ortaya koydu\u011fu \u00f6nemli hakikat \u015fudur ki, asl\u0131nda yalan s\u00f6ylemek, f\u0131trata ayk\u0131r\u0131d\u0131r ve bozulmam\u0131\u015f insan i\u00e7in hakikati s\u00f6ylemekten \u00e7ok ama \u00e7ok daha zordur.<\/p><p><strong>Kant, Augustine ve Aquinas<\/strong>\u2019\u0131n temellerini att\u0131\u011f\u0131 Hristiyan ahl\u00e2k\u0131na g\u00f6re yalan; \u00e7ok hususi haller h\u00e2ricinde, bu dine inanm\u0131\u015f toplumlarda yasaklanmas\u0131na ra\u011fmen, maalesef g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2l\u00e2 reva\u00e7tad\u0131r ve yayg\u0131nd\u0131r. Martin\u2019in yakla\u015f\u0131mlar\u0131 tahlil edildi\u011finde de manzara \u00e7ok farkl\u0131 \u00e7\u0131kmamaktad\u0131r. Martin, hakikat teoride \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen, <strong>Bat\u0131\u2019da yalan\u0131n her yerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklara nas\u0131l yalan s\u00f6yleyeceklerini ailelerin bizzat al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> saptam\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131l\u0131 hayat tarz\u0131 benimsendik\u00e7e, maalesef M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda da yalan yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Postmodernite, haz duygusunun her t\u00fcrl\u00fc yolla tatminini ho\u015f g\u00f6rme ve her fikre sayg\u0131l\u0131 olma anlay\u0131\u015f\u0131yla, yalan s\u00f6ylemeyi kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, hatta imaj k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle daha da me\u015frula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Martin\u2019e g\u00f6re, bu te\u015fvik, kahredici yalan anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n temellerinden birini olu\u015fturmaktad\u0131r. Makaledeki referanslardan biri olarak sunulan Ford\u2019a g\u00f6re ise toplum \u00f6yle bir hal sergilemektedir ki, <strong><em>insanlar bozulmam\u0131\u015f ger\u00e7e\u011fe ve do\u011fruya tahamm\u00fcl etmekte zorlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/strong> \u0130nsanlar duymak istedikleri \u015feyler s\u00f6ylendi\u011finde, bunlar\u0131 yalan olarak g\u00f6rmeme e\u011filimine kaym\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 tabiatta ve sosyal hayatta kendi rollerinin \u00f6nemsizli\u011fini kabule yana\u015fmama, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kendi konumlar\u0131yla al\u00e2kal\u0131 yalanlar\u0131n\u0131 ise do\u011fru saymaya yatk\u0131nd\u0131r. Hatta ne ac\u0131d\u0131r ki, bu konularda kendi kendilerini dahi aldatmaktan ka\u00e7\u0131nmamaktad\u0131rlar. Belli ki, insanlar k\u00e2inattaki yerlerini konumland\u0131r\u0131rken, nihilist ve ateist felsefelerin de tesiriyle \u015fi\u015firilmi\u015f egolar\u0131 sebebiyle, Cenab-\u0131 Rabb\u00fc\u2019l-\u00c2lemin\u2019le aralar\u0131nda H\u00e2l\u0131k-mahl\u00fbk m\u00fcnasebetini kuramad\u0131klar\u0131ndan, kendi hi\u00e7 h\u00fckm\u00fcndeki varl\u0131k seviyelerini kabullenmekte, zorlanmakta ve kendi kendilerine yalan s\u00f6yleme \u00e7irkefine batmaktad\u0131rlar.<\/p><p>Bat\u0131l\u0131 psikologlar\u0131n ifadeleri de modern Bat\u0131 toplumlar\u0131nda yalan kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fclen acziyetin itiraf\u0131n\u0131n izlerini ta\u015f\u0131r. \u00c7ocuklarda yalan\u0131n geli\u015fmesini incelemi\u015f olan <strong>Maria Vasek,<\/strong> <strong><em>yalan i\u00e7in gerekli olan maharetler(!) olmadan insan\u0131n var olamayaca\u011f\u0131n\u0131<\/em><\/strong> savunurken, benzer hatadan kendini al\u0131koyamayan Nyberg ise, yalan\u0131; <strong><em>\u201cd\u00fcnyay\u0131 d\u00fczene sokmak i\u00e7in ba\u015fvurulan, birbirinden farkl\u0131 fertlerin aralar\u0131ndaki problemleri \u00e7\u00f6zmelerini sa\u011flayan, ac\u0131yla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmeye yard\u0131mc\u0131 olan, ferdiyet\u00e7ili\u011fi yakalayabilmeye destek veren ve insan\u0131 hayata ba\u011flayan bir mekanizma\u201d <\/em><\/strong>olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/p><p><strong><em>\u2018Beyaz Yalan &#8211; Biraz Yalan\u2019<\/em><\/strong><strong> aldatmacas\u0131 <\/strong><\/p><p><strong> D. Kuhn\u2019un, 22 Nisan 2004 tarihli <\/strong><strong><em>\u201cBir Yalan, \u00d6b\u00fcr Yalana G\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u201d<\/em><\/strong><strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde etrafl\u0131ca ele ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda s\u00f6ylenildi\u011finde kimseye zarar vermedi\u011fi varsay\u0131larak ho\u015f g\u00f6r\u00fclen ve sosyal olarak kabul g\u00f6ren yalanlar, masumlu\u011fu ve uygunlu\u011fu savunulan <em>\u201cbeyaz\u201d<\/em> s\u0131fat\u0131 ile taltif edilmi\u015f ve beyaz yalanlar olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, Bat\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n ve \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131k diye onlar\u0131n pe\u015fine tak\u0131lan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, yalan konusunda d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc vartay\u0131 bir defa daha a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. \u0130nsan karakterinin \u00e7ocukken \u015fekillendi\u011fi ger\u00e7e\u011finden yola \u00e7\u0131k\u0131lacak olunursa, beyaz olarak tarif edilen yalanlar\u0131n, zamanla al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ferek, yerlerini bir g\u00fcn k\u00f6m\u00fcr karas\u0131 yalanlara b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek herhalde g\u00fc\u00e7 olmayacakt\u0131r. Bu nedenle beyaz yalanlar\u0131n hi\u00e7bir zarar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 safsatad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc beyaz yalan; <em>\u201chakikati k\u0131smen gizlemenin veya \u00e7arp\u0131tman\u0131n ba\u015fka bir yolu veya tarz\u0131 oldu\u011fu\u201d<\/em> d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 ve yalana kap\u0131 aralamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tahripk\u00e2rd\u0131r. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131\u2019ya g\u00f6re hayli z\u0131t ve m\u00fcspet bir duru\u015fu olan me\u015fhur \u0130ngiliz yazar Jonathan Swift, kendi \u00fclkesinde reva\u00e7 bulmu\u015f olan aldatmay\u0131 ve yalan konu\u015fmay\u0131 ele\u015ftirme ad\u0131na, Gulliver\u2019in misafir oldu\u011fu atlar \u00fclkesinin s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde yalan\u0131 kar\u015f\u0131layan tek bir kelimenin yer almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Zira yalan \u00f6yle bir kezzapt\u0131r ki, damlas\u0131 dahi hayat\u0131 ve insan\u0131 eritmeye yeterli say\u0131l\u0131r. Bu sebeple yalan\u0131n beyaz\u0131 siyah\u0131 olmaz; radyasyon gibidir, zararda \u015fah\u0131s, zaman ve mek\u00e2n ay\u0131rt etmez; sadece bug\u00fcn\u00fc harap etmekle kalmaz, gelece\u011fi de ipotek alt\u0131na al\u0131r.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7e7e132e dipnot elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"7e7e132e\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ol><li>Ankebut: 41. ayet<\/li><li>\u0130\u015farat-\u00fcl \u0130caz: s. 82<\/li><li>Kalem: 4<\/li><li>Ahz\u00e2b: 21<\/li><li>Ha\u015fr: 7<\/li><li>Safv\u00e2n \u0130bnu S\u00fcleym (RA) &#8211; Muvatta, Kel\u00e2m 19, (2, 990)<\/li><li>Cabir \u0130bnu Sem\u00fcre (RA) K\u00fct\u00fcb-i Sitte 6683<\/li><li>Ebu Bekir (RA) &#8211; Buh\u00e2ri, \u015eeh\u00e2d\u00e2t 10, Edeb 6, \u0130sti\u2019z\u00e2n 35, \u0130stit\u00e2be 1; M\u00fcslim, \u0130m\u00e2n 143, (87); Tirmizi, \u015eeh\u00e2d\u00e2t 3, (2302)<\/li><li>Zuhruf: 36-40<\/li><li>Enbiya: 24<\/li><li>Rum: 8<\/li><li>M\u00fc\u2019min: 52<\/li><li>Rum: 57<\/li><li>K\u0131yamet: 13-15<\/li><li>\u00c2l-i \u0130mr\u00e2n: 119<\/li><li>Nisa: 28<\/li><li>M\u00fc&#8217;minun: 62<\/li><li>C\u00e2siye: 21-22<\/li><li>Bakara: 281<\/li><li>Furkan: 13<\/li><li>Zuhruf: 77<\/li><li>Yusuf: 101<\/li><li>A\u2019raf: 40<\/li><li>En\u2019am: 116<\/li><li>Ankebut: 12-13<\/li><\/ol>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YALAN, \u0130MANA AYKIRIDIR VE EN TEHL\u0130KEL\u0130 YALAN; K\u0130\u015e\u0130N\u0130N KEND\u0130N\u0130 KANDIRMASIDIR Yalan; bir insan\u0131n kendisini, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiden veya kesimden daha su\u00e7lu, daha zay\u0131f, daha a\u015fa\u011f\u0131 ve daha savunmas\u0131z g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu bir \u201can\u0131 kurtarma ve durumu kotarma\u201d tarz\u0131d\u0131r. Elbette yanl\u0131\u015f, yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z ve baya\u011f\u0131 bir tav\u0131rd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir yalan, ba\u015fka bir yalan\u0131 do\u011furacak ve yalan s\u00f6yleyen ki\u015fi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[955,1641,6459,6740,7452],"class_list":["post-34017","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar","tag-dogruluk","tag-yalan","tag-iman","tag-beyaz-yalan","tag-suizan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34017"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34017\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34032,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34017\/revisions\/34032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}