{"id":3601,"date":"2016-01-01T00:30:21","date_gmt":"2016-01-01T00:30:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2016\/01\/01\/bir-is-gezisi-icin-gittigim-etiyopyada-gozlemlediklerim\/"},"modified":"2016-01-01T00:30:21","modified_gmt":"2016-01-01T00:30:21","slug":"bir-is-gezisi-icin-gittigim-etiyopyada-gozlemlediklerim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2016\/ocak-2016\/bir-is-gezisi-icin-gittigim-etiyopyada-gozlemlediklerim\/","title":{"rendered":"B\u0130R \u0130\u015e GEZ\u0130S\u0130 \u0130\u00c7\u0130N G\u0130TT\u0130\u011e\u0130M ET\u0130YOPYA\u2019DA G\u00d6ZLEMLED\u0130KLER\u0130M"},"content":{"rendered":"\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Siyonizm&rsquo;in, Afrika k\u0131tas\u0131nda y\u0131llard\u0131r s&uuml;regelen gizli\/a&ccedil;\u0131k s&ouml;m&uuml;r&uuml;s&uuml;ne &ccedil;arp\u0131c\u0131 bir &ouml;rnek de BOP (B&uuml;y&uuml;k Ortado\u011fu Projesi) kapsam\u0131nda Afrika&#8217;n\u0131n en b&uuml;y&uuml;k \u0130srail &uuml;ss&uuml; olan Etiyopya&rsquo;d\u0131r. Daha &ccedil;ok Habe\u015fistan (K&ouml;leler &Uuml;lkesi) ismiyle bilinen Etiyopya, tarihte bilinen en eski medeniyettir. Neca\u015fi&rsquo;nin &uuml;lkesi Etiyopya&rsquo;n\u0131n Ba\u015fkenti (yerel dilde &#8220;Yeni &Ccedil;i&ccedil;ek&#8221; anlam\u0131na gelen) Addis Ababa&#8217;d\u0131r. &Uuml;lke genelinde 83 kabile ve dil bulunmakta olup resm&icirc; dil Amharcad\u0131r. Ancak &uuml;lkede Amharca&#8217;dan ba\u015fka, &ccedil;ok say\u0131da etnik toplulu\u011fun bulunmas\u0131na paralel olarak bir&ccedil;ok yerel dil ve leh&ccedil;e ile beraber \u0130ngilizce de konu\u015fulmaktad\u0131r. Kurulu\u015funu M.&Ouml;. 13. y&uuml;zy\u0131la kadar g&ouml;t&uuml;rebilece\u011fimiz Etiyopya devleti, 1936-1941 aras\u0131ndaki Mussolini \u0130talya&#8217;s\u0131n\u0131n istila ve i\u015fgal hareketini saymazsak, tarihi boyunca ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyabilmi\u015f ve Afrika K\u0131tas\u0131&#8217;n\u0131n Avrupal\u0131larca s&ouml;m&uuml;rge yap\u0131lamam\u0131\u015f tek &uuml;lkesi gibi lanse edilmesi asl\u0131nda; \u0130talya&rsquo;n\u0131n 5 y\u0131ll\u0131k sonra fa\u015fist i\u015fgalinin sonras\u0131nda ise Marksist diktat&ouml;rl&uuml;klerin ve kukla devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n bizzat \u0130srail deste\u011fiyle h&uuml;k&uuml;m s&uuml;rmesine kamuflaj yap\u0131lmaktad\u0131r. Sudan, Eritre, Cibuti, Somali, Kenya ve Uganda Etiyopya&#8217;n\u0131n kom\u015fular\u0131d\u0131r. Kom\u015fu &uuml;lkelerinin co\u011frafi olarak stratejik &ouml;zelliklere sahip olmas\u0131 veya petrol ve yeralt\u0131 madenleri a&ccedil;\u0131s\u0131ndan zengin olmas\u0131 bu &uuml;lkeye verilen stratejik &ouml;nemin bir ba\u015fka a&ccedil;\u0131klamas\u0131 asl\u0131nda. Zira Etiyopya yeralt\u0131 madenleri a&ccedil;\u0131s\u0131ndan, az say\u0131da alt\u0131n ve platin madenleri haricinde, zengin olmayan bir &uuml;lkedir.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Osmanl\u0131 h&acirc;kimiyeti sonras\u0131nda Etiyopya ile birle\u015fen &uuml;lkenin K\u0131z\u0131ldeniz boyunca uzanan sahil b&ouml;lgesinin, 1993&#8217;te yap\u0131lan bir halk oylamas\u0131 sonucunda Eritre ad\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmesi Etiyopya&#8217;n\u0131n K\u0131z\u0131ldeniz ile olan ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kesilmesine ve &uuml;lkenin bir kara devletine d&ouml;n&uuml;\u015fmesine neden olmu\u015f. Etiyopya&rsquo;n\u0131n bir par&ccedil;as\u0131 oldu\u011fu ve Etiyopya&rsquo;da d&ouml;nen Siyonist oyunlar\u0131n, zulm&uuml;n ve s&ouml;m&uuml;r&uuml;n&uuml;n bir par&ccedil;as\u0131 oldu\u011fu i&ccedil;in yaz\u0131m\u0131z\u0131n sonunda Eritre&rsquo;den de bahsetmek konu b&uuml;t&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; sa\u011flayacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Etiyopya&rsquo;ya d&ouml;necek olursak; y&uuml;ksekli\u011fi 2000 ve 3000 metreler aras\u0131nda de\u011fi\u015fen y&uuml;ksek bir platoya sahiptir. Peru La Paz&rsquo;dan sonra d&uuml;nyan\u0131n ikinci y&uuml;ksek ba\u015fkenti Addis Ababa&#8217;d\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 97 milyon n&uuml;fusu oldu\u011fu belirtilen &uuml;lkenin ger&ccedil;ekte 120 Milyon n&uuml;fusu oldu\u011fu fakat kayda girmeyen bu insanlar\u0131n fuhu\u015f ve yoksulluktan dolay\u0131 kimliksiz oldu\u011fu muhabbet esnas\u0131nda &ouml;\u011frendi\u011fimiz bilgiler aras\u0131ndad\u0131r. GSY\u0130H&#8217;n\u0131n %50&rsquo;si Tar\u0131m. \u0130malat sanayi GSY\u0130H&#8217;n\u0131n %5&#8217;ini olu\u015fturmaktad\u0131r, yani &uuml;retim neredeyse yok. Kahve, Etiyopya ekonomisi i&ccedil;in son derece &ouml;nemlidir. Tahminlere g&ouml;re kahvenin Etiyopya&rsquo;n\u0131n GSY\u0130H&#8217;na katk\u0131s\u0131 %10 oran\u0131ndad\u0131r. N&uuml;fusun %25&#8217;i kahve sekt&ouml;r&uuml;nden ge&ccedil;imini sa\u011flamaktad\u0131r. Asl\u0131nda bu vahametin de bir g&ouml;stergesidir. Etiyopya, a&ccedil;l\u0131k ve k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n en \u015fiddetli ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 &uuml;lkelerden biridir. Verimli topraklara sahip olmas\u0131na ra\u011fmen Etiyopya&#8217;da sefaletin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n &ouml;nemli nedenlerinden biri de, d\u0131\u015f g&uuml;&ccedil;lerin bu &uuml;lke &uuml;zerindeki planlar\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Bu konuda Sabah Gazetesinin 1992 tarihli haberi ilgi &ccedil;ekiciydi. Haber \u015f&ouml;yleydi; <strong><em>&ldquo;Fakat Afrika&rsquo;n\u0131n en ye\u015fil, ya\u011fmur alan ve verimli topraklar\u0131na sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, y&ouml;netimlerin silaha yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 paralar nedeniyle Etiyopya halk\u0131 kendini sefaletin i&ccedil;inde bulmaktad\u0131r. Etiyopya bir zamanlar Afrika&#8217;n\u0131n en bereketli yeriydi. Ancak 20. y&uuml;zy\u0131lda kendini sefaletin i&ccedil;inde buldu. Nil Nehri, kenar\u0131ndaki verimli topraklara ra\u011fmen karn\u0131n\u0131 doyuram\u0131yor. E\u011fer y&ouml;netimlerin silaha yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 paralar, kalk\u0131nma i&ccedil;in kullan\u0131lsa bug&uuml;n a&ccedil;l\u0131k &ccedil;ekilmez ve tarlalar da tank mezarl\u0131\u011f\u0131na d&ouml;nmezdi. Normal \u015fartlarda tar\u0131m &uuml;r&uuml;nlerinden bir y\u0131lda elde edilen gelir t&uuml;m halk\u0131n ge&ccedil;imini temin etmeye yeterli olacak d&uuml;zeyde. 350 bin ki\u015fiden olu\u015fan ve Afrika&#8217;n\u0131n en kalabal\u0131k ordusu olarak bilinen Etiyopya ordusunun y\u0131ll\u0131k t&uuml;ketimi tam 60 bin ton. Ordunun bu y&uuml;ksek maliyetli t&uuml;ketimini kar\u015f\u0131lamak ise &ccedil;ok zor.&#8221; <\/em><\/strong>(Sabah-Star Eki, 16 A\u011fustos 1992) Bu durum hala daha ge&ccedil;erlili\u011fini korumakla birlikte &uuml;retimin yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar sayesinde yeni k\u0131m\u0131ldamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g&ouml;zlenmekte. Etiyopya, ayn\u0131 zamanda Afrika&rsquo;n\u0131n en fazla canl\u0131 hayvan varl\u0131\u011f\u0131na sahip &uuml;lkesidir. Ancak hayvanc\u0131l\u0131k politikalar\u0131 da tar\u0131m politikalar\u0131 gibi at\u0131l konumdad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Ekilebilen alanlar\u0131n yaln\u0131zca 1\/5&#8217;i ekilip, bi&ccedil;ilmekte ve bu alanlar s\u0131k s\u0131k ortaya &ccedil;\u0131kan kurakl\u0131k ve k&ouml;t&uuml; tar\u0131mc\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131ndan dolay\u0131 tar\u0131m verimli kulland\u0131r\u0131lmamakta hatta verimli topraklara sahip olmas\u0131na ra\u011fmen yiyecek yard\u0131mlar\u0131 s&ouml;z konusudur. Tar\u0131m politikalar\u0131 hususunda \u0130srailli dan\u0131\u015fmanlar\u0131n rol&uuml; asl\u0131nda ortaya &ccedil;\u0131kan tablodan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bir zamanlar T&uuml;rkiye&rsquo;de var olan ya\u011f, \u015feker, t&uuml;p kuyruklar\u0131na benzer s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu\u011fumuzda \u015fa\u015f\u0131rd\u0131k. \u015eeker almak isteyen ki\u015fi elinde po\u015fetle markete gidiyor ve market ne kadar isterse o kadar alabiliyor. Kimi mahallede 1 kg kimisinde 0,5 kg \u015feker da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131yor. <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Elektrik ve su kesintilerine s\u0131k&ccedil;a rastlanmaktad\u0131r. Rutin olarak ya\u015fanan kesintiler kimi zaman bir haftay\u0131 bulsa da kimse bu durumdan \u015fik&acirc;yet&ccedil;i de\u011fil, halk adeta narkozlanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Maddi imk&acirc;ns\u0131zl\u0131klardan &ouml;t&uuml;r&uuml; maalesef fuh\u015fun da en yo\u011fun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yer olarak da ad\u0131 &ccedil;\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Tenha yerlerde g&uuml;venlik yok denecek oranda, yoksulluktan dolay\u0131 tenha yerlerde h\u0131rs\u0131zl\u0131klar hat safhadad\u0131r. Ba\u015fka bir s&ouml;m&uuml;r&uuml; de gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki adaletsizlikte g&ouml;ze &ccedil;arpmaktad\u0131r. Etiyopya \u015fartlar\u0131na g&ouml;re; zengin &ccedil;ok zengin iken fakirler de a\u015f\u0131r\u0131 fakir hayat\u0131 ya\u015famakta. Mesela merkezde 70-80 m<sup>2<\/sup> bir evin kiras\u0131 1000 dolardan ba\u015flarken fakir halk baraka evlerde, genellikle \u015fehrin d\u0131\u015f k\u0131s\u0131mlar\u0131nda &ccedil;amur ve rutubet i&ccedil;erisinde ya\u015famakta. K\u0131rsal alanda medeniyetten uzak kabileler de az\u0131msanmayacak oranda. Ara&ccedil;lar yurtd\u0131\u015f\u0131ndan ithal edildi\u011finden devlet %300 vergi eklemekte ve tabi bu y&uuml;zden arabaya herkes binememekte ya da 30 ya\u015f\u0131ndaki arabalar\u0131 \u015fehrin g&ouml;be\u011finde g&ouml;rebilmenize imk&acirc;n tan\u0131makta. Para birimi TL&rsquo;nin kar\u015f\u0131s\u0131nda 1\/10 de\u011ferinde olmas\u0131 ile bu g&ouml;stergeleri k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda T&uuml;rkiye&rsquo;de orta halli bir memurun 70-80 m<sup>2<\/sup> bir evi ayl\u0131k 10.000 TL&rsquo;den kiralamas\u0131 veya orta halli bir arabay\u0131 200.000 TL den sat\u0131n almas\u0131 \u015feklinde izah edersek durumun vahameti daha iyi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">M&uuml;sl&uuml;manlar daha &ccedil;ok ticarette aktif iken; b&uuml;rokrasi Hristiyan ve \u0130srail taraf\u0131ndan dev\u015firilen Hristiyan ve gizli Yahudiler taraf\u0131ndan kontrol edilmektedir. Habe\u015f ordusunda 400&rsquo;den fazla Yahudi subay bulundu\u011fu kaynaklarda ge&ccedil;mektedir. CIA factbook 2007 verilerine g&ouml;re, &uuml;lkedeki dini inan\u0131\u015f oranlar\u0131 Ortodoks %43,5, M&uuml;sl&uuml;man %33,9, Protestan %18,5, Yerel din %2,7, Katolik %0,7, Di\u011fer %0,6 \u015feklinde belirtilse de yerli halk ve oralara g&ouml;&ccedil; etmi\u015f M&uuml;sl&uuml;manlar ile g&ouml;r&uuml;\u015ft&uuml;\u011f&uuml;m&uuml;zde bu oran\u0131n kas\u0131tl\u0131 olarak d&uuml;\u015f&uuml;k g&ouml;sterildi\u011fini ve %50&rsquo;nin &uuml;zerinde M&uuml;sl&uuml;man\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdi. Ayr\u0131ca &ccedil;ok b&uuml;y&uuml;k bir k\u0131sm\u0131 \u0130srail devletinin kurulu\u015fundan sonra Filistin&#8217;e g&ouml;&ccedil;m&uuml;\u015f olsa da bir miktar da Fala\u015fa Yahudisi bulunmaktad\u0131r. Fala\u015fa Yahudileri olarak bilinen ve &ldquo;Beta Israel&rdquo; olarak adland\u0131r\u0131lan kavim bug&uuml;n bir&ccedil;o\u011funun \u0130srail&#8217;de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Etiyopyal\u0131 Yahudiler&#8217;in ad\u0131d\u0131r. Yahudi olmayan Etiyopyal\u0131lar taraf\u0131ndan Amharca (yerel dilde) &#8220;S&uuml;rg&uuml;ndekiler&#8221; ya da &#8220;Yabanc\u0131lar&#8221; anlam\u0131na gelen a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir kelime olan Fala\u015fa s\u0131fat\u0131 yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f nedense. 1975 y\u0131l\u0131nda \u0130srail h&uuml;k&ucirc;metinde d&ouml;nemin Ba\u015fbakan\u0131 Menahem Begin, Sefarad hahamba\u015f\u0131s\u0131 Ovadya Yosef&#8217;in h&uuml;km&uuml;yle Beta Israeli Kay\u0131p On Kabile&#8217;nin torunlar\u0131ndan oldu\u011funu resmen kabul etmi\u015f; b&ouml;ylece Etiyopyal\u0131 Yahudiler de \u0130srail&#8217;in Geri D&ouml;n&uuml;\u015f Yasas\u0131ndan faydalanm\u0131\u015flar. Beta Israel&#8217;in Yahudilikleri konusunda \u015faibeye yer b\u0131rakmamak i&ccedil;in cemaat formalite icab\u0131 &#8220;din de\u011fi\u015ftirip&#8221; Yahudili\u011fe ge&ccedil;mi\u015f. \u0130srail h&uuml;k&ucirc;metince hayata ge&ccedil;irilen 1984&#8217;deki Musa Operasyonu (Operation Moses) ve 1991&#8217;deki S&uuml;leyman Operasyonu (Operation Solomon) ile on binlerce Etiyopyal\u0131 Yahudi \u0130srail&#8217;e getirtilerek Etiyopya&#8217;daki i&ccedil; sava\u015f ve k\u0131tl\u0131ktan kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu an Beta Israel cemaatinin %85&#8217;i 120.000 ki\u015filik n&uuml;fusuyla \u0130srail&#8217;de ya\u015famakta olup Etiyopya&rsquo;da ya\u015fayan 50 bin civar\u0131nda Fala\u015fa Yahudisi oldu\u011fu s&ouml;ylenmektedir. Son on y\u0131lda \u0130srail&rsquo;e en fazla g&ouml;&ccedil; alan Yahudilerin bu kavimden oldu\u011fu istatistiki verilerde yer almaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Di\u011fer taraftan ba\u015fkent Addis Ababa&rsquo;ya 500 km uzakl\u0131kta bulunan Harar&rsquo;da &ccedil;ok say\u0131da T&uuml;rk k&ouml;kenli aile bulunmaktad\u0131r. M\u0131s\u0131r&rsquo;\u0131n fethinden sonra Sudan ard\u0131ndan da Eritre, Cibuti ve Etiyopya&rsquo;ya ula\u015fan Osmanl\u0131 Devleti&rsquo;nin M\u0131s\u0131r Hidivi \u0130smail Pa\u015fa&rsquo;n\u0131n 1874 y\u0131l\u0131nda fethi ile bug&uuml;nk&uuml; Etiyopya&rsquo;n\u0131n do\u011fusunda yer alan Harar beldesi Osmanl\u0131 y&ouml;netimiyle tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. T&uuml;rk olduklar\u0131n\u0131 dedeleri ve babalar\u0131ndan &ouml;\u011frenen bu aileler, bu bilgiyi &ccedil;ocuklar\u0131na ve torunlar\u0131na da aktarmaktalar. \u0130lgin&ccedil; olan ise; bu b&ouml;lgede ya\u015fayan T&uuml;rklerin b&ouml;lge halk\u0131 gibi siyahi olmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Ba\u015fkent Addis Ababa&rsquo;da insanlarla muhabbetlerimiz esnas\u0131nda halk genelinde \u015fuursuzca bir \u0130srail sempatizanl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu fark ettik. \u0130lk ba\u015fta buna anlam veremedik fakat sonra biraz g&ouml;zlemleyince bu sempatinin Hristiyanlar nezdinde oldu\u011funun fark\u0131na vard\u0131k. Diktat&ouml;rl&uuml;kler s&uuml;resince ve sonras\u0131nda ya\u015fanan Hristiyan-M&uuml;sl&uuml;man i&ccedil; sava\u015flar\u0131n\u0131 k\u0131z\u0131\u015ft\u0131ran, Hristiyan askerlere &ouml;zel harp e\u011fitimleri veren, polislerini ve istihbarat elemanlar\u0131n\u0131 e\u011fiten \u0130srail&rsquo;in oldu\u011funu &ouml;\u011frendik. Bu bilgileri do\u011frulamak &uuml;zerine ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fu bilgilere ula\u015ft\u0131k;<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&#8220;\u0130srail Etiyopya&#8217;yla ilk olarak 1956&#8217;da ili\u015fki kurdu. 1956 S&uuml;vey\u015f Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra \u0130srailli temsilciler Haile Selasi (1930 &#8211; 1974 aras\u0131nda g&ouml;rev yapm\u0131\u015f Etiyopya&#8217;n\u0131n son imparatoru) ve arkada\u015flar\u0131yla g&ouml;r&uuml;\u015fmek i&ccedil;in Etiyopya&#8217;ya gitti.&#8221; (The Israeli Connection, Benjamin, Beit Hallahmi, sf.39) &#8220;Ben Gurion, Eisenhower ile yaz\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Etiyopya&#8217;n\u0131n kendileri i&ccedil;in &ouml;nemli oldu\u011funa &ccedil;ok de\u011finmi\u015ftir. Mossad&#8217;\u0131n Afrika \u015fubesi Incoda, Etiyopya&#8217;da &ccedil;ok faaldir ve Etiyopya&#8217;da b&uuml;y&uuml;k bir \u0130srail kontrol&uuml; var.&#8221; (Dangerous Liaisons, Andrew &amp; Leslie Cockburn, sf.108)<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&#8220;Etiyopya Ortado\u011fu ve Afrika&#8217;daki gizli aktiviteler i&ccedil;in uygun bir istasyondur. &#8216;Incoda&#8217; \u0130srail&#8217;e ait Etiyopya etlerini pazarlayan bir \u015firket. Bu \u015firket 1955-64 aras\u0131 m&uuml;kemmel bir istihbarat g&ouml;revi yapt\u0131. \u015eirketin y&ouml;neticilerinden biri \u015f&ouml;yle diyor; &#8216;Incoda, Afrika&#8217;daki \u0130srail istihbarat\u0131n\u0131n istasyonu g&ouml;revini g&ouml;r&uuml;yordu. Paravan Incoda \u015firketi askeri bir komisyonun Etiyopya&#8217;yla ba\u011flant\u0131lar\u0131na arac\u0131l\u0131k ediyordu. Mossad yetkilileri, Arap &uuml;lkelerine birini g&ouml;nderecekleri zaman bu \u015firket arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g&ouml;nderiyorlard\u0131. 1970&#8217;li y\u0131llarda Etiyopya&#8217;da g&ouml;rev yapan bir \u0130srailli uzman \u015f&ouml;yle diyordu: &#8216;B&uuml;y&uuml;kel&ccedil;i &uuml;lkeyi bizim y&ouml;netti\u011fimize dair bizi cesaretlendiriyordu. \u0130srail, Etiyopya h&uuml;k&uuml;metine bir&ccedil;ok alanda yard\u0131mc\u0131 oldu, &ouml;zellikle de milli g&uuml;venlik konusunda.&#8217; &#8220;Addis-Ababa Belediye Saray\u0131, \u0130srailliler taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f. Etiyopya askerlerinin malzemesini \u0130srail sa\u011flam\u0131\u015f. Etiyopya polisinin &uuml;niformas\u0131 \u0130srail polisininkinin bir kopyas\u0131. Resmi olarak hi&ccedil;bir zaman a&ccedil;\u0131klanmayan \u0130srail ve Etiyopya aras\u0131ndaki anla\u015fma, &uuml;&ccedil; on sene kadar etkisini s&uuml;rd&uuml;rd&uuml;. Afrika&#8217;ya ba\u011flant\u0131 yeri olarak \u0130srail&#8217;in en g&uuml;&ccedil;l&uuml; &uuml;ss&uuml; Etiyopya&#8217;yd\u0131. \u0130srailli teknisyenler, doktorlar, t&uuml;ccarlar ve tar\u0131mc\u0131lar&#8230; \u0130srail polis memurlar\u0131 Etiyopya polisini yeti\u015ftirdiler. Haile Selasi, \u0130srail&#8217;den ordusunu d&uuml;zenlemesini istedi. Ben Gurion bu iste\u011fi kabul etti&#8230; Sivil sava\u015f\u0131n k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlarda Etiyopya&#8217;da Mengistu Haile Maryam (Selasi&rsquo;den sonra gelen Marksist diktat&ouml;r), Kud&uuml;s&#8217;ten yard\u0131m iste\u011fini yineledi.&#8221; (Liberation, 8 A\u011fustos 1992) <\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&#8220;\u0130srail \u0130\u015f&ccedil;i Partisi&#8217;ne ait paravan Raynolds Construction \u015firketi taraf\u0131ndan Etiyopya&#8217;da 5 tane havaalan\u0131 kuruluyor, \u0130srail u&ccedil;aklar\u0131n\u0131n bir sava\u015f an\u0131nda yararlanmas\u0131 i&ccedil;in&#8230;&#8221; (Dangerous Liaison, Andrew &amp; Leslie Cockburn, sf.101)<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Bu kaynaklar ve bunlar gibi y&uuml;zlercesi Etiyopya&rsquo;n\u0131n bir \u0130srail &uuml;ss&uuml; oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yordu elbet ama insan sormadan edemiyordu: Etiyopya&rsquo;y\u0131 \u0130srail i&ccedil;in bu kadar &ouml;nemli k\u0131lan neydi? Beta \u0130srael denilen zenci Yahudi kavmi mi? Siyonistler i&ccedil;in kutsal nitelikli Nil Nehri mi? Yoksa t&uuml;m bunlar\u0131n &ouml;tesinde ba\u015fka jeo-stratejik ve jeo-politik &ouml;zelli\u011fi mi? <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">H\u0131ristiyan bir b&uuml;rokrat ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sohbette <strong><em>&ldquo;Neden bu kadar elektrik kesintisi ya\u015fanmakta? Nil gibi bir kaynak varken neden baraj alt yap\u0131lar\u0131 ile bu problemin &ouml;n&uuml;ne ge&ccedil;ilememekte?&rdquo;<\/em><\/strong> diye sordu\u011fumuzda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z cevab\u0131 &ccedil;ok garipti: <strong><em>&ldquo;&Ccedil;&uuml;nk&uuml; Nil&rsquo;in debisi biraz azalsa M\u0131s\u0131r bizi tehdit ediyor. En son M\u0131s\u0131r Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131&rsquo;na Sisi gelir gelmez bunu f\u0131rsat bilerek baraj yap\u0131m\u0131na ba\u015flad\u0131k ama Sisi de eskileri gibi tepki g&ouml;sterdi, her debi seviyesi d&uuml;\u015ft&uuml;\u011f&uuml;nde M\u0131s\u0131r bizi sava\u015fla tehdit ediyor.&rdquo;<\/em><\/strong> Tabi bu cevab\u0131 duyunca tatmin olmam\u0131\u015f ve Beyaz Nil&rsquo;in do\u011fdu\u011fu Sudan ile M\u0131s\u0131r neden anla\u015fma yap\u0131yor ve barajlar kuruyor ve sebeplerinden bir tanesi de bu oldu\u011fu i&ccedil;in Mossad Sudan&rsquo;da &ccedil;at\u0131\u015fma ve kaos &ccedil;\u0131kart\u0131yor da \u015fimdi Etiyopya&rsquo;da bunlar\u0131n aksi oluyor? Demek ki Etiyopya&rsquo;da y\u0131llarca h&uuml;k&uuml;m s&uuml;rm&uuml;\u015f i&ccedil; sava\u015f, &ccedil;at\u0131\u015fma ve soyk\u0131r\u0131mlar ile Etiyopya&rsquo;n\u0131n h&acirc;kimiyeti perde arkas\u0131ndan \u0130srail&rsquo;in eline ge&ccedil;mi\u015fti. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\">Biraz ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu bilgiler Etiyopya&rsquo;da \u015fahit oldu\u011fumuz zul&uuml;m ve s&ouml;m&uuml;r&uuml; ger&ccedil;e\u011fini tasdikliyor ve perde arkas\u0131na gizlenmi\u015f as\u0131l sebeplerini ortaya d&ouml;k&uuml;yordu:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, sans-serif;\">1. <\/span><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, sans-serif;\">Baz\u0131 kaynaklar taraf\u0131ndan Etiyopya \u0130srail&#8217;in Afrika temsilcisi olarak kabul edilmektedir. Etiyopya&#8217;n\u0131n su ve kutsal s\u0131n\u0131rlar konusunda oynad\u0131\u011f\u0131 rol ise, \u0130srail&#8217;in ilk y\u0131llar\u0131nda haz\u0131rlan\u0131p uygulamaya konan &#8220;Ben Gurion Plan\u0131&#8221;na dayanmaktad\u0131r: &#8220;1940&#8217;l\u0131 y\u0131llarda Ben Gurion B&uuml;y&uuml;k \u0130srail Plan\u0131&#8217;n\u0131 haz\u0131rl\u0131yor. Bu planda, kuzeyden T&uuml;rkiye&#8217;deki kaynaklar\u0131n kontrol&uuml; ile, g&uuml;neyden \u0130srail&#8217;in, g&uuml;neybat\u0131dan ba\u015fta Etiyopya olmak &uuml;zere baz\u0131 Afrika &uuml;lkelerinin de bast\u0131r\u0131lmas\u0131 ile Ortado\u011fu&#8217;daki su ve petrol&uuml;n kontrol alt\u0131nda tutulmas\u0131 planlanm\u0131\u015f.&#8221; (Tempo, 10-16 Haziran 1990)<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, sans-serif;\">2. Bu plana g&ouml;re Etiyopya, \u0130srail&#8217;in Ortado\u011fu&#8217;daki suyu kontrol alt\u0131na almak i&ccedil;in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 senaryonun g&uuml;neybat\u0131 aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Etiyopya&#8217;n\u0131n suyu, yani Mavi Nil&#8217;i kontrol etmesi, asl\u0131nda \u0130srail&#8217;in Nil&#8217;i kontrol etmesi anlam\u0131na gelmektedir: &#8220;Etiyopya-\u0130srail ili\u015fkileri \u0130srail&#8217;in su politikas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par&ccedil;as\u0131 niteli\u011finde. M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n da Nil Nehri ile bir problemi var. &Uuml;lke her bak\u0131mdan Nil&#8217;e ba\u011fl\u0131. Son raporlara g&ouml;re Nil&#8217;in bir kolu olan Mavi Nil&#8217;in kullan\u0131m\u0131 i&ccedil;in, \u0130srail ve Etiyopya ortak &ccedil;al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. E\u011fer Etiyopya Mavi Nil&#8217;den musluk a&ccedil;arsa, M\u0131s\u0131r kendi suyunu kaybedebilirdi. &#8216;M\u0131s\u0131r e\u011fer gerekirse Nil&#8217;i korumak i&ccedil;in sava\u015f\u0131r&#8217; diyor bir co\u011frafyac\u0131. K\u0131demli bir Bat\u0131l\u0131 diplomat ise &#8216;Bu konuda \u015f&uuml;phe yoktur&#8217; diyor.&#8221; (Newsweek, 12 \u015eubat 1990)<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, sans-serif;\">3. \u0130srail&#8217;in-Etiyopya ittifak\u0131n\u0131n g&ouml;zle g&ouml;r&uuml;l&uuml;r bir su boyutu kazanmas\u0131 ise, M\u0131s\u0131r ile \u0130srail aras\u0131ndaki Camp David bar\u0131\u015f\u0131ndan sonra oluyordu. \u0130srail Camp David&#8217;de t&uuml;m bir Sina yar\u0131madas\u0131n\u0131 M\u0131s\u0131r&#8217;a iade ederken, Enver Sedat&#8217;tan y\u0131lda 800 milyon m<sup>3<\/sup> Nil suyunu Necef &Ccedil;&ouml;l&uuml;&#8217;ne aktarmas\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Sedat &ouml;nce bu teklife s\u0131cak bakt\u0131, ama i&ccedil; muhalefetin de etkisiyle \u0130srail&#8217;in iste\u011fi ger&ccedil;ekle\u015fmedi. Yahudi Devleti bundan sonra Nil&#8217;i &#8220;k&ouml;klerinden&#8221; kontrol alt\u0131na almaya karar verdi ve birdenbire \u0130srailli m&uuml;hendisler, Nil&#8217;in ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n %83&#8217;&uuml;n&uuml; denetleyen Etiyopya&#8217;ya baraj yap\u0131m\u0131 konusunda yard\u0131mc\u0131 olmaya ba\u015flad\u0131lar. Etiyopya \u0130srail&#8217;in tar\u0131m ve sulama uzmanl\u0131\u011f\u0131 konular\u0131ndaki yard\u0131m teklifini severek kabul etti. \u0130srailliler, Etiyopya&#8217;y\u0131 Nil &uuml;zerinde barajlar yapmaya y&ouml;nelttiler. &#8220;Afrika&#8217;n\u0131n su kulesi&#8221; olarak bilenen ve M\u0131s\u0131r ile Sudan&#8217;a giden suyun muslu\u011funu elinde tutan Etiyopya ile \u0130srail aras\u0131ndaki dikkat &ccedil;ekici dostluk, Yahudi Devleti&#8217;ne gerekti\u011fi takdirde M\u0131s\u0131r ve Sudan&#8217;\u0131 susuz b\u0131rakma imk&acirc;n\u0131 veriyordu.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, sans-serif;\">4. Etiyopya&#8217;daki baraj projesi, \u0130srail&#8217;in Nil&#8217;in suyunu istedi\u011fi anda kesebilece\u011fini ve M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 susuz b\u0131rakabilece\u011fini g&ouml;stermektedir&nbsp; B&ouml;yle bir geli\u015fmenin M\u0131s\u0131r a&ccedil;\u0131s\u0131ndan son derece tehlikeli oldu\u011fu ise a&ccedil;\u0131k&ccedil;a ortadad\u0131r. T&uuml;m bunlar ya\u015fan\u0131rken, M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131n y&uuml;zde 98&#8217;ini kar\u015f\u0131layan Nil Nehri havzas\u0131nda bulunan baz\u0131 Afrika &uuml;lkelerinin, \u0130srail&#8217;in de yard\u0131m\u0131yla baraj kurma te\u015febb&uuml;slerinin Kahire i&ccedil;in bir sava\u015f anlam\u0131na gelece\u011fi de ifade edilmekte. G&ouml;r&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml; gibi, Nil&#8217;in suyu meselesi tahmin edilenden &ccedil;ok daha b&uuml;y&uuml;k boyutlardad\u0131r. Nil on tane Afrika &uuml;lkesini ilgilendiren bir suya sahiptir. \u0130srail&#8217;in Etiyopyal\u0131 baraj yap\u0131mc\u0131lar\u0131na dan\u0131\u015fmanl\u0131k yap\u0131yor olmas\u0131, suyun \u0130srail d\u0131\u015f politikas\u0131nda &ouml;nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;steren bir ba\u015fka g&ouml;stergedir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: Arial, sans-serif;\">5. Yahudi Devleti&#8217;nin nihai hedefi, Nil&#8217;den F\u0131rat&#8217;a uzanan co\u011frafya &uuml;zerinde egemenlik sa\u011flamakt\u0131r. Bu egemenli\u011fin bir boyutu da, bu co\u011frafyan\u0131n sular\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na alabilmektir. Haritadaki ilk &ouml;nemli ayak, Nil nehridir. Bir deyi\u015fe g&ouml;re Nil M\u0131s\u0131r&#8217;d\u0131r ve M\u0131s\u0131r Nil&#8217;dir. M\u0131s\u0131r i&ccedil;in bu denli hayati olan nehrin jeopolitik konumunu, en iyi Winston Churchill tasvir etmi\u015fti. \u0130ngiliz lideri, &#8220;Nehir Sava\u015f\u0131&#8221; adl\u0131 kitab\u0131nda Nil&#8217;i; k&ouml;kleri orta Afrika&#8217;da Victoria, Albert ve Kenya g&ouml;llerinde uzun g&ouml;vdesi Sudan ve M\u0131s\u0131r&#8217;da ve dallar\u0131 kuzey M\u0131s\u0131r&#8217;daki deltada yer alan dev bir palmiyeye benzetmi\u015f ve \u015f&ouml;yle demi\u015fti: &#8220;K&ouml;kler kesilecek olursa dallar kuruyacak ve a\u011fac\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131 da &ccedil;&uuml;r&uuml;y&uuml;p &ouml;lecektir.&#8221; Bu, \u015fu demektir: M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 Nil sular\u0131 hakk\u0131nda tehdit etmenin yegane yolu, Nil&#8217;in iki &#8220;k&ouml;k&uuml;n&uuml;&#8221; elinde tutan Sudan ve Etiyopya&#8217;y\u0131 kullanmakt\u0131r. Ya da Winston Churchill&#8217;in deyimiyle &#8220;palmiyeyi k&ouml;klerinden kesmek&#8221;. Nitekim \u0130srail, uzun bir zamand\u0131r ger&ccedil;ekten de bunu yapmaya &ccedil;al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">\u0130srail&#8217;in &#8220;palmiye&#8221;nin s&ouml;zkonusu iki k&ouml;k&uuml; Etiyopya ve Sudan &uuml;zerinde yapt\u0131klar\u0131na bakarak bir de\u011ferlendirme yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise, ortaya M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak i&ccedil;in geli\u015ftirilmi\u015f bir strateji &ccedil;\u0131kar. \u0130srail&#8217;in b&ouml;lgedeki amac\u0131 M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n suyunun ba\u015f\u0131n\u0131 tutan Sudan ve Etiyopya&#8217;n\u0131n M\u0131s\u0131r&#8217;la i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131n\u0131 engellemek ve M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 bu &uuml;lkeler kanal\u0131yla Nil suyunu kesmekle tehdit etmektir. Bu stratejinin ise k\u0131sa ve uzun vadeli iki ayr\u0131 amac\u0131 olabilir. Birincisi, \u0130srail&#8217;in M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 Nil&#8217;den kendisine su aktarmas\u0131 y&ouml;n&uuml;ndeki isteklerine raz\u0131 etmesidir. Uzun vadeli amac\u0131 ise, bir sava\u015f durumunda M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n susuz b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\">Dikkat &ccedil;eken bir ba\u015fka ger&ccedil;ek de, \u0130srail&#8217;in Tevrat&#8217;ta belirtilen kutsal s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015fmak i&ccedil;in d&uuml;zenledi\u011fi bu plan\u0131n, yine Tevrat k&ouml;kenli olmas\u0131d\u0131r:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&ldquo;Ve sular denizden kesilecek ve \u0131rmak kesilip kuruyacak. Ve \u0131rmaklar kokacak ve M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131n kanallar\u0131 bo\u015fal\u0131p kuruyacak, kam\u0131\u015fla saz olacak. Nil&#8217;in yan\u0131nda, Nil kenar\u0131nda olan &ccedil;ay\u0131rlar ve Nil&#8217;in b&uuml;t&uuml;n ekilmi\u015f tarlalar\u0131 kuruyacak, toz olup da\u011f\u0131lacak ve yok olacak. Ve bal\u0131k&ccedil;\u0131lar ah edecekler ve Nil&#8217;e olta atanlar\u0131n hepsi yas tutacaklar ve sular\u0131n y&uuml;z&uuml; &uuml;zerine a\u011f yayanlar d&ouml;v&uuml;necekler. Ve M\u0131s\u0131r\u0131n direkleri par&ccedil;alanacak. B&uuml;t&uuml;n &uuml;cretli i\u015f&ccedil;ilerin y&uuml;rekleri kederli olacak. Ordular\u0131n Rabbi M\u0131s\u0131r i&ccedil;in ne tasarlad\u0131?&#8230; <\/span><\/em><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Ve M\u0131s\u0131r&#8217;da ba\u015f\u0131n ya da kuyru\u011fun, hurma dal\u0131n\u0131n yahut saz\u0131n yap\u0131labilece\u011fi bir i\u015f kalmayacak. O g&uuml;n M\u0131s\u0131rl\u0131lar kad\u0131n gibi olacaklar ve ordular\u0131n Rabbinin, &uuml;zerlerine elini sallamas\u0131ndan titreyip y\u0131lacaklar. Ve Yahuda diyar\u0131 M\u0131s\u0131r diyar\u0131 i&ccedil;in bir deh\u015fet olacak ve onun ad\u0131 kendisine an\u0131lan her adam, ordular Rabbinin ona kar\u015f\u0131 etti\u011fi niyetten &ouml;t&uuml;r&uuml; y\u0131lacak.&#8221; (\u0130\u015faya, 19\/5-18)<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">\u0130srail&#8217;in uygulamaya koydu\u011fu &#8220;Nil&#8217;in suyunu kesme&#8221; projesinin M\u0131s\u0131r&#8217;\u0131 &ccedil;ok zor durumda b\u0131rakaca\u011f\u0131 ve hatta Etiyopya ile Sudan&#8217;\u0131 da i&ccedil;ine alabilecek kanl\u0131 bir sava\u015fa neden olabilece\u011fi uzmanlar taraf\u0131ndan belirtilmektedir. Etiyopya&#8217;ya Nil&#8217;i kesme projesini uygulamaya koydurtan \u0130srailli dan\u0131\u015fmanlar, &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131na son h\u0131zla devam etmektedirler. Ortado\u011fu&#8217;nun su y&ouml;n&uuml;nden en problemli &uuml;lkesi \u0130srail&#8217;in bu geli\u015fmeler sonras\u0131nda suyu kontrol alt\u0131na alma imk&acirc;n\u0131 daha da artmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Etiyopya&rsquo;da ya\u015fanan i&ccedil; sava\u015flar ve s&ouml;m&uuml;r&uuml; politikalar\u0131n\u0131n ba\u015fka sebepleri de var elbet. 1974&rsquo;e kadar fa\u015fist diktat&ouml;r, sonras\u0131nda Marksist diktat&ouml;r, sonras\u0131nda ise so\u011fuk sava\u015f sonras\u0131 \u015fartlara uygun kukla devlet ba\u015fkan\u0131 hepsi \u0130srail ile &uuml;st d&uuml;zey ili\u015fkiler s&uuml;rd&uuml;rm&uuml;\u015f, M&uuml;sl&uuml;manlara soyk\u0131r\u0131m yapm\u0131\u015f ve halk\u0131n\u0131 \u0130srail g&uuml;d&uuml;ml&uuml; politikalarla y&ouml;neterek \u015fahsi menfaat ve &ccedil;\u0131karlar\u0131 u\u011fruna halklar\u0131na zulm&uuml; reva g&ouml;rm&uuml;\u015flerdir. Eritre&rsquo;de uygulananlar da bu &ccedil;er&ccedil;evedeydi. Eritre&rsquo;den k\u0131saca bahsetmek Etiyopya hususunda durumu daha iyi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Eritre, Etiyopya&#8217;n\u0131n kuzeyinde, Afrika&#8217;n\u0131n Asya&#8217;ya en &ccedil;ok yak\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Bab&uuml;l Mendep Bo\u011faz\u0131&#8217;na kadar olan k\u0131y\u0131 boyunca uzanan bir &uuml;lkedir. Afrika k\u0131tas\u0131nda binlerce y\u0131ld\u0131r ticari ve askeri olarak &ouml;nemli bir noktad\u0131r. Koloni Afrikas\u0131&#8217;n\u0131n &ccedil;o\u011fu gibi, bu &uuml;lke de, yerli halklar\u0131n taleplerine bak\u0131lmadan, s&ouml;m&uuml;rgeci Avrupal\u0131 g&uuml;&ccedil;lerin kendi aralar\u0131nda payla\u015f\u0131mlar\u0131yla ortaya &ccedil;\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Eritre&#8217;yi elinde tutan g&uuml;&ccedil; K\u0131z\u0131ldeniz&#8217;in g&uuml;ney giri\u015fini, dolay\u0131s\u0131yla Akdeniz&#8217;den Hint Okyanusu&#8217;na yap\u0131lan t&uuml;m &ccedil;\u0131k\u0131\u015flar\u0131 da kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015f olur. T&uuml;m bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Etiyopya i&ccedil;in Eritre bir anlamda denizlere a&ccedil;\u0131lan liman konumundad\u0131r. <\/span><\/strong><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">\u0130\u015fte Eritre&#8217;nin sahip oldu\u011fu bu stratejik &ouml;nem nedeniyle, \u0130ngilizler II. D&uuml;nya Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda Amerika&#8217;ya Eritre&#8217;nin haberle\u015fme &uuml;ss&uuml;n&uuml; kiralam\u0131\u015flar ve ABD, Etiyopya ile aras\u0131ndaki bir savunma s&ouml;zle\u015fmesine dayanarak 25 y\u0131l boyunca buray\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Buras\u0131 d&uuml;nyan\u0131n en &ouml;nemli haberle\u015fme &uuml;slerinden birisidir ve Kore Sava\u015f\u0131 boyunca Washington&#8217;a haber ak\u0131\u015f\u0131nda &ccedil;ok &ouml;nemli rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Mevcut stratejik &ouml;neminin yan\u0131 s\u0131ra sahip oldu\u011fu alt\u0131n kaynaklar\u0131 ve mineraller, muhtemel petrol ve gaz kaynaklar\u0131 da (halen K\u0131z\u0131l Deniz&#8217;de petrol arama &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131 devam etmektedir) b&ouml;lgeye ilgi duyan g&uuml;&ccedil;lerin g&ouml;z&uuml;nde Eritre&#8217;yi daha da de\u011ferli hale getirmektedir. <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Hallahmi&#8217;nin kitab\u0131nda anlatt\u0131\u011f\u0131na g&ouml;re, Eritre&#8217;deki ayaklanmalar\u0131 bast\u0131rmak &uuml;zere Selassie taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olan &#8220;Acil Durum Polisi&#8221; adl\u0131 3.100 ki\u015filik bir kontrgerilla timi &ouml;zel olarak \u0130srailli uzmanlar\u0131n e\u011fitiminden ge&ccedil;mi\u015fti. Hatta 1971&#8217;de General Haim Bar-Lev komutas\u0131ndaki askerlerin Etiyopya ziyaretinin ard\u0131ndan, Etiyopya stratejik &ouml;nemi olduk&ccedil;a y&uuml;ksek iki aday\u0131 -Halep ve Fat\u0131ma adalar\u0131- \u0130srail donanmas\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na a&ccedil;m\u0131\u015ft\u0131. Etiyopyal\u0131 komando ve kontrgerilla birliklerini e\u011fiten \u0130srailli uzmanlar Haile Selassie&#8217;ye &uuml;lke i&ccedil;indeki iktidar\u0131n\u0131 korumas\u0131 i&ccedil;in de b&uuml;y&uuml;k destek oldular. Ancak 1974&#8217;de Selassie&#8217;yi devirmek amac\u0131yla yap\u0131lan Marksist darbeye kar\u015f\u0131 \u0130srail ajanlar\u0131 fazla bir m&uuml;dahalede bulunmad\u0131lar. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; yeni rejim de onlar\u0131n istedi\u011fi standartlara uygun bir rejim, yani anti-\u0130slami bir rejim olacak ve Eritre M&uuml;sl&uuml;manlar\u0131na kar\u015f\u0131 y&uuml;r&uuml;t&uuml;len sava\u015f\u0131 devam ettirecekti. Prof. Hallahmi&#8217;nin ifadesiyle, &#8220;Etiyopya ile \u0130srail aras\u0131nda devam eden ili\u015fki, iki &uuml;lkenin b&ouml;lgedeki \u0130slami gruplara olan kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131yordu.[1]<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Nitekim Marksist Mengitsu d&ouml;neminde de \u0130srailli uzmanlar\u0131n Etiyopya topraklar\u0131ndaki &ccedil;al\u0131\u015fmalar\u0131 t&uuml;m h\u0131z\u0131yla devam etti. \u0130srailli uzmanlar Etiyopyal\u0131 kontrgerilla timlerini e\u011fitmeyi, Etiyopya rejimine silah sevkiyat\u0131 yapmay\u0131 s&uuml;rd&uuml;rd&uuml;. Anti-\u0130slami temel &uuml;zerine oturtulan bu ittifak, 1990 y\u0131l\u0131nda \u0130srail&#8217;in &#8220;ayr\u0131l\u0131k&ccedil;\u0131 militanlara&#8221; kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 i&ccedil;in Etiyopya rejimine misket bombalar\u0131 g&ouml;ndermesiyle daha da g&uuml;&ccedil;lendi. Eritre Etiyopya&rsquo;ya ba\u011fl\u0131 iken, Haile Selassie&#8217;nin halefi Marksist Mengistu Haile-Mariam, y&ouml;netimi boyunca tam anlam\u0131yla bir \u015fiddet politikas\u0131 izledi. Sadece kendisine muhalif olan g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml; yok etmekle kalmad\u0131, y&ouml;netimde kald\u0131\u011f\u0131 17 y\u0131l i&ccedil;erisinde &uuml;lke n&uuml;fusunun da b&uuml;y&uuml;k bir &ccedil;o\u011funlu\u011funu yok etti. B&ouml;lgede s&uuml;regelen anti-\u0130slami &ccedil;izgiyi, genel olarak t&uuml;m &uuml;lke &uuml;zerinde ter&ouml;r uygulayan Mengistu da devam ettirdi. Mengistu&#8217;nun 17 y\u0131l s&uuml;ren Marksist y&ouml;netimi esnas\u0131nda 10 bin cami y\u0131k\u0131ld\u0131, yakla\u015f\u0131k 500 bin M&uuml;sl&uuml;man &ccedil;areyi Sudan&#8217;a s\u0131\u011f\u0131nmakta buldu. Bir o kadar M&uuml;sl&uuml;man ise Somali&#8217;ye iltica etti. May\u0131s 1991&#8217;de Etiyopya y&ouml;netimi bir kez daha el de\u011fi\u015ftirdi, ancak Mengistu&#8217;nun geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bilan&ccedil;o olduk&ccedil;a a\u011f\u0131rd\u0131:<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&#8211; 60 bin &ccedil;ocuk sakat ve 45 bin &ccedil;ocuk da ana-babas\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&#8211; 750 bin m&uuml;lteci vard\u0131 ve bunlar\u0131n 500 bini Sudan&#8217;da a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015famaktayd\u0131,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&#8211; N&uuml;fusun %80&#8217;i g\u0131da yard\u0131m\u0131na muhta&ccedil;t\u0131,<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">&#8211; 48 bin ki\u015fiye bir doktor d&uuml;\u015fmekteydi ve &uuml;lkede ortalama ya\u015fam s&uuml;resi 46 y\u0131l idi&#8230;<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Etiyopya ve Eritre&#8217;nin zalim rejimleriyle \u0130srail Devleti&#8217;ni ortak paydada birle\u015ftiren tek bir unsur olmu\u015ftur: bu da Anti-\u0130slami &ccedil;izgidir. \u0130srail, Ortado\u011fu&#8217;da zul&uuml;m, tecav&uuml;z ve bask\u0131 sayesinde kurdu\u011fu egemenli\u011fe kar\u015f\u0131 en ciddi tehlike olarak \u0130slam&#8217;\u0131 g&ouml;rmektedir. Bu nedenledir ki Bosna-Hersek&#8217;ten Filipinler&#8217;e, Do\u011fu T&uuml;rkistan&#8217;dan Eritre&#8217;ye kadar d&uuml;nya M&uuml;sl&uuml;manlar\u0131n\u0131n ezilmeye, bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmaya ve yok edilmeye &ccedil;al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her b&ouml;lgede \u0130srail&#8217;in parma\u011f\u0131 vard\u0131r. \u0130srail Hayfa &Uuml;niversitesi profes&ouml;rlerinden Benjamin Beit-Hallahmi &#8220;The Israeli Connection: Who Israel Arms and Why&#8221; (\u0130srail Ba\u011flant\u0131s\u0131: \u0130srail Kimi Neden Silahland\u0131r\u0131yor?) adl\u0131 kitab\u0131nda, kendi &uuml;lkesinin bu \u015fekilde d&uuml;nyan\u0131n d&ouml;rt bir yan\u0131na uzanan faaliyetlerini &#8220;\u0130srail&#8217;in d&uuml;nya sava\u015f\u0131&#8221; olarak yorumlamaktad\u0131r. &Uuml;stelik Kud&uuml;s \u0130brani &Uuml;niversitesi&#8217;nden Israel Shahak&#8217;\u0131n s&ouml;yledi\u011fi gibi, &#8220;\u0130srail, \u0130slami d&uuml;\u015fmana kar\u015f\u0131 giri\u015filecek olan sava\u015fta Bat\u0131&#8217;n\u0131n &ouml;nc&uuml;l&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; yapmak hedefindedir.&rdquo;[2]<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Do\u011fu Bloku&#8217;nun y\u0131k\u0131lmas\u0131, Etiyopya&#8217;daki kom&uuml;nist Mengistu rejiminin de sonunun geldi\u011fini g&ouml;steriyordu. Kom&uuml;nist y&ouml;netimi 1991 y\u0131l\u0131nda devirdi. Y&ouml;netime ge&ccedil;en Meles Zenavi, Eritre halk\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda fazla dayanamad\u0131 ve 25 Nisan 1993&#8217;te ger&ccedil;ekle\u015ftirilen halk oylamas\u0131 neticesinde Eritre, Etiyopya&#8217;dan ayr\u0131l\u0131p (s&ouml;zde) ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131(!). Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kla(!) birlikte, Issayas Afeworqi, Eritre&#8217;nin yeni lideri olarak ortaya &ccedil;\u0131kt\u0131. Afeworqi d&ouml;neminde &ouml;zellikle M&uuml;sl&uuml;man halka kar\u015f\u0131 yap\u0131lan zul&uuml;m de had safhaya &ccedil;\u0131kt\u0131. Yarg\u0131s\u0131z infazlar, sorgusuz sualsiz ger&ccedil;ekle\u015ftirilen idamlar birbirini izledi. \u0130slami okullar kapat\u0131ld\u0131, camiler y\u0131k\u0131ld\u0131, Arap&ccedil;a resmi dil olmaktan &ccedil;\u0131kar\u0131ld\u0131, y&uuml;z binlerce insan evini terk edip kom\u015fu &uuml;lke Sudan&#8217;a s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. &Uuml;stelik y&ouml;netimi ele\u015ftirmeye kalk\u0131\u015fan herkes de Afeworqi&#8217;nin ter&ouml;r&uuml;nden nasibini ald\u0131. Ekonomik darbo\u011faza ve halklar\u0131n\u0131n a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015f\u0131yor olmas\u0131na ra\u011fmen, milyonlarca dolarlar\u0131n\u0131 sava\u015fa yat\u0131rmalar\u0131 olduk&ccedil;a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Bu &ccedil;at\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda limanlar, elektrik santralleri ve havaalanlar\u0131 gibi bir &uuml;lke i&ccedil;in son derece &ouml;nemli olan alt yap\u0131 kurumlar\u0131 yerle bir olmu\u015f, y&uuml;z binlerce insan g&ouml;&ccedil;e zorlanm\u0131\u015f ve milyonlarca dolarl\u0131k hasar meydana gelmi\u015ftir. &Ccedil;at\u0131\u015fmalarda b&ouml;lge halk\u0131n\u0131n fazlas\u0131yla ihtiyac\u0131 olan bir milyar dolara yak\u0131n kaynak, silah temini i&ccedil;in telef edilmi\u015ftir. B&ouml;ylece her ikisi de \u0130srail m&uuml;ttefiki olan taraflar hem \u0130srailli ve Amerikal\u0131 silah &uuml;reticileri i&ccedil;in iyi bir pazar olmu\u015f hem de d&uuml;nya kamuoyunun dikkatinin sava\u015fa y&ouml;nelmesi itibar\u0131 ile n&uuml;fuslar\u0131 d&acirc;hilinde bulunan M&uuml;sl&uuml;manlara yapt\u0131klar\u0131 zul&uuml;mleri gizleyebilmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; text-indent: 1cm; line-height: 16pt;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\">Y&uuml;z binlerce insan\u0131n evsiz ve yurtsuz kalmas\u0131na, on binlercesinin &ouml;l&uuml;m&uuml;ne, uygulanan ekonomik ambargolar neticesinde de binlercesinin a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015famas\u0131na neden olmu\u015ftur. Sahip oldu\u011fu sosyo-ekonomik ve jeo-stratejik &ouml;nemine ra\u011fmen bug&uuml;n hala d&uuml;nyan\u0131n en yoksul b&ouml;lgelerinden biri olan Eritre topraklar\u0131nda y\u0131llard\u0131r karga\u015fa, anar\u015fi, &ccedil;at\u0131\u015fma ve sava\u015flar\u0131n dinmemesinin nedenlerinden biri de, ABD ve \u0130srail gibi b&ouml;lge politikas\u0131n\u0131 belirleyen &uuml;lkelerin Eritre ile ilgili stratejileridir. \u0130srail&#8217;in, Eritre&#8217;de halen birisi Dahlak adalar\u0131nda, birisi de Sudan s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n Mahel Agar da\u011flar\u0131nda olmak &uuml;zere stratejik olarak son derece &ouml;nemli iki &uuml;ss&uuml; bulunmaktad\u0131r. Afrika b&uuml;rokrasisinin (Afrika Birli\u011fi&rsquo;nin ve BM Afrika birimlerinin) Addis Ababa&rsquo;da olmas\u0131 t&uuml;m Afrika&rsquo;n\u0131n da buradan kontrol edildi\u011finin ayn\u0131 zamanda Siyonizm taraf\u0131ndan &uuml;lke politikalar\u0131na m&uuml;dahale edildi\u011finin ispat\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"text-align: left;\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; line-height: normal;\"><a href=\"#ftnref1\" id=\"ftnref1\" name=\"ftn1\" style=\"vertical-align: super;\">[1]<\/a><span style=\"font-size: 9pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\"> Benjamin Beit Hallahmi, The Israeli Connect<span style=\"background: yellow none repeat scroll 0% 0%;\">ion:<\/span> Who Israel Arms and Why, Pantheon Books,1987, s. 52<\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 0.0001pt; line-height: normal;\"><a href=\"#ftnref2\" id=\"ftnref2\" name=\"ftn2\" style=\"vertical-align: super;\">[2]<\/a><span style=\"font-size: 9pt; font-family: 'Arial','sans-serif';\"> Israel Shahak, Downturn in Rabin&#8217;s Popularity Has Several Causes, Washington Report on Middle East Affairs, Mart 1995, s. 97-98<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Siyonizm&rsquo;in, Afrika k\u0131tas\u0131nda y\u0131llard\u0131r s&uuml;regelen gizli\/a&ccedil;\u0131k s&ouml;m&uuml;r&uuml;s&uuml;ne &ccedil;arp\u0131c\u0131 bir &ouml;rnek de BOP (B&uuml;y&uuml;k Ortado\u011fu Projesi) kapsam\u0131nda Afrika&#8217;n\u0131n en b&uuml;y&uuml;k \u0130srail &uuml;ss&uuml; olan Etiyopya&rsquo;d\u0131r. Daha &ccedil;ok Habe\u015fistan (K&ouml;leler &Uuml;lkesi) ismiyle bilinen Etiyopya, tarihte bilinen en eski medeniyettir. Neca\u015fi&rsquo;nin &uuml;lkesi Etiyopya&rsquo;n\u0131n Ba\u015fkenti (yerel dilde &#8220;Yeni &Ccedil;i&ccedil;ek&#8221; anlam\u0131na gelen) Addis Ababa&#8217;d\u0131r. &Uuml;lke genelinde 83 kabile ve dil [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[184],"tags":[],"class_list":["post-3601","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ocak-2016"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3601","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/74"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3601"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3601\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}