<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan, Ata yurdumuz Orta Asya’da bulunan, stratejik öneme sahip önemli bir karde\u015f ülkedir. K\u0131rg\u0131zistan, (Azerbaycan, Kazakistan, Kuzey K\u0131br\u0131s Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan ile birlikte) günümüzdeki yedi ba\u011f\u0131ms\u0131z Türk devletlerinden biri olup Türk Konseyi ve TÜRKSOY’un üyesidir. Sade ve samimi, oldukça misafirperver ve gayretli K\u0131rg\u0131z halk\u0131, Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonraki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve yeniden toparlanma sürecinde, maalesef kötü amaçl\u0131 baz\u0131 dini cemaatlerin ve kavmiyetçi kesimlerin istismar\u0131na u\u011frad\u0131klar\u0131ndan d\u0131\u015fardan gelenlere kar\u015f\u0131 bir güvensizlik ve tedirginlik sezilmektedir. \u0130\u015fsizli\u011fin artmas\u0131 ve genel sa\u011fl\u0131k sigortas\u0131n\u0131n kalkmas\u0131 nedeniyle ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve sosyal sars\u0131nt\u0131lar ba\u015f göstermi\u015ftir. Hükümetler bu sorunlar\u0131 a\u015f\u0131c\u0131 baz\u0131 tedbirlere giri\u015fseler de henüz problemler bütünüyle giderilmi\u015f de\u011fildir. Ülkede ciddi ekonomik dinamiklere, sosyal ve psikolojik takviyelere büyük ihtiyaç hissedilmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Co\u011frafi yap\u0131:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n K\u0131rg\u0131zistan Orta Asya’da yer alan bir ülkedir. Denize k\u0131y\u0131s\u0131 olmayan ülkenin kom\u015fular\u0131 kuzeyde Kazakistan; bat\u0131da Özbekistan, güneybat\u0131da Tacikistan ve güneydo\u011fuda Çin Halk Cumhuriyeti’dir. Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131 ülkenin %65’ini kaplar ve ülke bu yüzden “Orta Asya’n\u0131n \u0130sviçre’si” olarak bilinir. Kuzeybat\u0131 Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131 üzerinde bulunan ve ülkenin en büyük gölü olan Iss\u0131k Göl, Titikaka’dan sonra dünyan\u0131n en büyük da\u011f göllerinden biridir.<\/span><\/strong><\/p>\n Demografik yap\u0131:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n 2005 Dünya Almana\u011f\u0131 verilerine göre K\u0131rg\u0131zistan nüfusu 5.210.450’dir. Bu nüfusun %34,4’ü 0-15 ya\u015f, %6,2’si ise 65 ya\u015f ve üzeridir. K\u0131rg\u0131zistan’da halk\u0131n %63,9’u \u015fehirlerde geri kalan\u0131 ise k\u0131rsal kesimde ya\u015fam\u0131n\u0131 sürdürmektedir. Ülkede kilometrekare ba\u015f\u0131na 29 insan dü\u015fmektedir. K\u0131rg\u0131zistan’\u0131n 2009 y\u0131l\u0131ndaki nüfusu 5.482.000 olarak tahmin edilmi\u015ftir. K\u0131rg\u0131zistan’da yerli halk olarak belli olan K\u0131rg\u0131zlard\u0131r (%64,9). Di\u011fer etnik gruplar içinde en büyük oran\u0131 Özbekler (13,8%) ve Ruslar (%12,5) olu\u015fturmaktad\u0131r. Küçük gruplar ise Tatarlar (%1,9), Uygurlar (%1,1), Kazaklar (%0,7) ve Ukraynal\u0131lard\u0131r (%0,5).<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131rg\u0131zistan, “K\u0131rg\u0131z ülkesi” anlam\u0131na gelir.<\/span><\/strong> K\u0131rg\u0131z isminin kökeni hakk\u0131nda ise birkaç teori ileri sürülmektedir. Bunlardan birincisi “-iz” eki (iki – iz=ikiz vb.) alm\u0131\u015f “k\u0131rk -iz”den gelir. Yani K\u0131rk-\u0131z, “K\u0131rklar” anlam\u0131n\u0131 içermektedir. Bir ba\u015fka teoriye göre de “K\u0131rg\u0131z” ismi, “k\u0131rk uz” yani “k\u0131rk boy” anlam\u0131na gelmektedir ve K\u0131rg\u0131z bayra\u011f\u0131ndaki k\u0131rk kollu güne\u015f de bu k\u0131rk boyu temsil etmektedir. <\/strong><\/span><\/p>\n K\u0131rg\u0131zlar, Göktürk devrinde Kögmen (Sayan) Da\u011flar\u0131’n\u0131n kuzeyinde ya\u015fayagelmi\u015flerdir. 840 y\u0131l\u0131nda Uygur Devleti’ni y\u0131karak bu topraklarda kendi devletlerini meydana getirmi\u015flerdir. Daha sonra bugün ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklara gelen K\u0131rg\u0131zlar, Karahanl\u0131lar zaman\u0131nda Müslümanl\u0131\u011f\u0131 seçmi\u015flerdir. Toplumlar aras\u0131 kavgalar \u015fiddetlenince K\u0131rg\u0131zlar\u0131n Bag\u0131\u015f uruusu (toplumu), 1881 y\u0131l\u0131nda Rusya \u0130mparatorlu\u011fu’nun egemenli\u011fi alt\u0131na girmeye karar vermi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Avrupal\u0131lar\u0131n ba\u015fta Afrika olmak üzere sömürgeler edinmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1720’lerde, Rusya hammadde tedariki ve pazar temini için Orta Asya’ya yönelmi\u015fti. Bir as\u0131r kadar özellikle Müslüman Türklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ülkelere diplomatik heyetler ve ticari ekipler gönderip i\u015fgal için alt yap\u0131 haz\u0131rl\u0131klar\u0131na giri\u015fmi\u015fti. Bölgedeki ülke halklar\u0131n\u0131n etnik, kültürel, dini ve mezhebi farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131p taraflar\u0131 kendisine mecbur ve mahkûm hale getirmi\u015fti. Öyle ki baz\u0131 K\u0131rg\u0131z Boylar\u0131 ve Beyleri bizzat kendileri Rus himayesine girmi\u015fti. 1820’lerdeki Çarl\u0131k Rusya’s\u0131 bu bölgeleri fiilen i\u015fgal etmi\u015fti. Bir as\u0131r da böyle devam ettikten sonra bu ülkeler otomatikman Komünizm’in güdümüne girmi\u015fti. Derken 1990’larda Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131 üzerine yeniden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve toparlanma süreci ba\u015flay\u0131nca, Rahmetli Erbakan Hoca, üstad Süleyman Karagülle’nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir ekibi K\u0131rg\u0131zistan’a gönderip; Bakanl\u0131klar\u0131n ve ba\u011fl\u0131 kurumlar\u0131n yeniden te\u015fkilatland\u0131r\u0131lmas\u0131, para biriminin (som) ayarlanmas\u0131, ka\u011f\u0131t ve madeni paralar\u0131n bas\u0131lmas\u0131, kredi kurumlar\u0131n\u0131n ve okullar\u0131n yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 konular\u0131nda projeler üretip gerçekle\u015ftirmi\u015f ve Devlet Ba\u015fkan\u0131na dan\u0131\u015fmanl\u0131k edilmi\u015fti. Fakat Cumhurba\u015fkan\u0131 Süleyman Demirel’in “Milli Görü\u015fü a\u015f\u0131r\u0131 dinci ve tehdit merkezi”<\/em> olarak gösterdi\u011fi mektubu üzerine maalesef bu hizmetlere son verilmi\u015fti.<\/span><\/strong><\/p>\n Komünist Sovyet Dönemi<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n 1919’da Sovyet gücü bölgede mecburen kabul edilmi\u015ftir ve Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti içinde Kara-K\u0131rg\u0131z Özerk Bölgesi meydana getirilmi\u015ftir. Kara-K\u0131rg\u0131z terimi 1920’lerin ortas\u0131nda Ruslar onlar\u0131 ayn\u0131 zamanda K\u0131rg\u0131z olarak bak\u0131lan Kazaklardan ay\u0131r\u0131ncaya kadar kullan\u0131lagelmi\u015ftir. 5 Aral\u0131k 1936’da K\u0131rg\u0131z Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, tam bir Sovyetler Birli\u011fi cumhuriyeti haline getirilmi\u015ftir. 1920’ler boyunca K\u0131rg\u0131zistan, kültür, e\u011fitim ve sosyal ya\u015fam aç\u0131s\u0131ndan k\u0131smen geli\u015ftirildi, okur-yazarl\u0131k oran\u0131 büyük ölçüde geni\u015flemi\u015f ve standart bir edebi dil gerçekle\u015fmi\u015ftir. Bu dönemde sosyal yap\u0131da da önemli de\u011fi\u015fim ve dejenerasyon meydana gelmi\u015ftir. Komünist Sovyet Rusya’n\u0131n hâkimiyeti sürecinde di\u011fer ülkelerde oldu\u011fu gibi maalesef K\u0131rg\u0131zistan’da da zoraki bir inanç ve maneviyat tahribine giri\u015filmi\u015f, ahlaki ve ailevi disiplin dejenere edilmek istenmi\u015f, ama sa\u011flam \u0130slami temeller ve Milli gelenekler sayesinde K\u0131rg\u0131z Türkleri kendi köklerini ve kültürlerini mümkün mertebe koruyabilmi\u015ftir. K\u0131rg\u0131z milli kültürünün çok say\u0131da yönleri Stalin’in milliyetçi eyleminin bask\u0131s\u0131na ra\u011fmen muhafaza edilmi\u015ftir ve bu nedenle, tüm Birlik otoriteleri ile olan gerginlikler süregelmi\u015ftir. Sovyetlerin sözde aç\u0131kl\u0131k ve dürüstlük politikas\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131, K\u0131rg\u0131zistan’da politik iklimini fazla etkilememi\u015ftir. Bununla birlikte Cumhuriyet’in bas\u0131n mensuplar\u0131na daha fazla liberal bak\u0131\u015f edinmeleri ve Yazarlar Birli\u011fi’nce yeni bir yay\u0131n olan Literaturniy Kirghizstan’\u0131 kurmalar\u0131 için izin verilmi\u015ftir. <\/span><\/strong><\/p>\n 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n Haziran ay\u0131nda Özbekler ve K\u0131rg\u0131zlar aras\u0131ndaki etnik gerginlikler Özbeklerin yo\u011fun oldu\u011fu O\u015f \u0130li’ni kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131vermi\u015fti. \u015eiddetli kar\u015f\u0131la\u015fmalar birbirini izledi ve mecburen soka\u011fa ç\u0131kma yasa\u011f\u0131 ilan edildi. 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n A\u011fustos ay\u0131na kadar düzen eski haline getirilemedi. 1990’lar\u0131n ba\u015flar\u0131 K\u0131rg\u0131zistan’a yeni de\u011fi\u015fimler getirdi. K\u0131rg\u0131zistan Demokratik Hareketi, Parlamento’nun deste\u011fiyle önemli bir politik güç haline geldi. K\u0131rg\u0131z Bilim Akademisi’nin liberal ba\u015fkan\u0131 Askar Akayev<\/strong> 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda ba\u015fkan seçildi. Takip eden Ocak ay\u0131nda Akayev, yeni hükümet yap\u0131lar\u0131n\u0131 öne sürdü ve ço\u011funlukla daha genç ve reforma yönelik politikac\u0131lardan olu\u015fan yeni bir hükümet tayin etti.<\/span><\/p>\n 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n Aral\u0131k ay\u0131nda Yüksek Sovyet, cumhuriyetin ad\u0131n\u0131 K\u0131rg\u0131zistan Cumhuriyeti olarak de\u011fi\u015ftirmek üzere oy verdi. 1991 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015eubat ay\u0131nda ba\u015fkent Frunze’nin ad\u0131 devrim öncesi ad\u0131 olan Bi\u015fkek olarak de\u011fi\u015ftirildi. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa giden bu estetik hareketlere ra\u011fmen, ekonomik gerçeklikler Eski Sovyetler Birli\u011fi’nden ayr\u0131lmaya kar\u015f\u0131 durur gibi gözükmekteydi. 1991 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131ndaki Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi’nin yapt\u0131\u011f\u0131 bir referandumda seçmenlerin %95,7’si eski Sovyetler Birli\u011fi’nin yenilenmi\u015f federasyon olarak tutulmas\u0131 teklifini uygun görmü\u015flerdi.<\/span><\/p>\n 19 A\u011fustos 1991’de Ola\u011fanüstü Hal Komitesi, K\u0131rg\u0131zistan’da Akayev’i indirme giri\u015fiminin görüldü\u011fü Moskova’da güç elde etti. Ertesi hafta darbenin sönmesinden sonra Akayev ve \u0130kinci Ba\u015fkan German Kuznetsov Sovyetler Birli\u011fi Komünist Partisi’nden istifalar\u0131n\u0131 aç\u0131klad\u0131lar ve tüm daire ve sekreterya istifa etti. Bunu 31 A\u011fustos 1991’de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi’nden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan Yüksek Sovyet oylamas\u0131 takip etti.<\/span><\/p>\n Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Süreci<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n 1991 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda Akayev rakipsiz olarak ve oylar\u0131n %95’ini alarak do\u011frudan yeni ba\u011f\u0131ms\u0131z cumhuriyetin ba\u015fkan\u0131 yap\u0131ld\u0131. O ay di\u011fer yedi cumhuriyetin delegeleriyle birlikte Yeni Ekonomik Toplum Pakt\u0131’n\u0131 imzalad\u0131. Sonunda 21 Aral\u0131k 1991’de di\u011fer dört Orta Asya cumhuriyeti ile birlikte Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu’na resmen kat\u0131ld\u0131. 1992’de K\u0131rg\u0131zistan, Birle\u015fmi\u015f Milletler ve Avrupa Güvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131’na kat\u0131ld\u0131. 2005 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131ndaki parlamenter seçimlerden sonraki Lale Devri, Ba\u015fkan Akayev’i 4 Nisan 2005’te istifaya zorlad\u0131. Muhalefet liderleri koalisyon kurdular ve yeni hükümet Ba\u015fkan Kurmanbek Bakiyev ve Ba\u015fbakan Feliks Kulov alt\u0131nda \u015fekillenmi\u015f durumdayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n Siyaset ve sistem \u015fekli:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n K\u0131rg\u0131zistan Cumhuriyeti anayasaya göre parlamenter demokrasi ile yönetilen laik ve üniter bir devlettir. Yürütme yetkisi hükümet taraf\u0131ndan icra edilir. Yasama yetkisi ise hükümet ve meclise aittir. K\u0131rg\u0131zistan, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmas\u0131 ve serbest piyasa ekonomisine geçi\u015fle birlikte ciddi ekonomik sorunlar ba\u015f göstermi\u015ftir. Artan i\u015fsizlik ve enflasyon gibi sorunlar yoksulluk ve açl\u0131\u011f\u0131n ortaya ç\u0131kmas\u0131na sebebiyet vermi\u015ftir. 2000 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan genel seçimlerde Komünist Parti %27.65 oy alarak meclisteki en güçlü parti oldu. Ancak meclisteki farkl\u0131 siyasi e\u011filimler ülkede istikrarl\u0131 bir ekonominin uygulanmas\u0131n\u0131 engellemi\u015ftir.<\/span><\/p>\n 2007 genel seçimleri: <\/span><\/strong>16 Aral\u0131k 2007’de yap\u0131lan parlamento seçimlerinde ise Ak Yol Partisi %46,99 oy alarak birinci geldi ve 71 milletvekili elde etmi\u015ftir. Komünist Parti ise %5,12 oy oran\u0131yla 8 milletvekili ç\u0131karabilmi\u015ftir. K\u0131rg\u0131zistan Sosyal Demokrat Partisi ise %5,05 oy alabilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n 2010 genel seçimleri ve neticeleri: <\/span><\/strong>6 Nisan 2010 tarihinde Talas’ta ba\u015flayan halk isyan\u0131, ertesi gün ba\u015fkent Bi\u015fkek’e s\u0131çray\u0131nca olaylar\u0131n yükselmesi üzerine hükümet istifa etmi\u015ftir. Kurulan geçici hükümetin ba\u015f\u0131na ise D\u0131\u015fi\u015fleri eski Bakan\u0131 ve Sosyal Demokrat Partisi Milletvekili Roza Otunbayeva getirilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Demokrasi<\/span><\/strong><\/p>\n 1991’den beri cumhurba\u015fkan\u0131 de\u011fi\u015fen ve çok partili sisteme geçerek, Jogorku Kene\u015f’te (meclis) muhalefetin temsil edildi\u011fi tek bölge ülkesidir.<\/span><\/strong><\/p>\n Diller<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131rg\u0131zca Eylül 1991’den beri ülkenin resmî dilidir. Bunun yan\u0131nda Rusça da bu ülkede resmî konuma sahiptir. K\u0131rg\u0131zca Türk lehçelerinin K\u0131pçak Grubu’na mensup bir lehçe olarak kabul edilir. Ayr\u0131ca, onu Güney Sibirya bölgesi içinde bir Türk \u015fivesi olarak da kabul edilir. 20. yüzy\u0131la kadar Arap alfabesi kullan\u0131larak yaz\u0131lan K\u0131rg\u0131zca 1928’de Latin alfabesini, 1948’de ise Rus Kiril alfabesini kullanmaya mecbur edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Dinler:<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131rg\u0131zistan halk\u0131 Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi dönemleri di\u011fer birlik üyeleri gibi Devlet Ateizmi içinde ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Bugün K\u0131rg\u0131zistan’\u0131n resmi dini \u0130slam’d\u0131r. Müslüman oran\u0131 %76’d\u0131r. Ülkede %18 H\u0131ristiyan, %2 Budist, %4 Ateist bulunur.<\/span><\/strong><\/p>\n Yönetim Birimleri<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131rg\u0131zistan, ba\u015fkent Bi\u015fkek dâhil 8 ile (oblast) ayr\u0131lm\u0131\u015f vaziyettedir. Ba\u015fkent Bi\u015fkek’tir. \u0130ller, ba\u015fkent ve il merkezleri: 1. Bi\u015fkek (eskiden Frunze), 2. Batken (Batken), 3. Çuy (Tokmok), 4. Calal-Abad (Celal-Abad), 5. Nar\u0131n (Nar\u0131n), 6. O\u015f (O\u015f), 7. Talas (Talas), 8. Iss\u0131k-Göl (Karakol)<\/span><\/strong><\/p>\n Kültür ve E\u011fitim:<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131rg\u0131zlar önceleri göçebe oldu\u011fundan e\u011fitime önem verilmemi\u015ftir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi zaman\u0131nda e\u011fitim alan\u0131nda önemli giri\u015fimler görülmektedir. 1934 y\u0131l\u0131nda 7 y\u0131ll\u0131k okul okuma zorunlulu\u011fu getirilmi\u015ftir. 1950 y\u0131l\u0131ndan itibaren bu zorunlulu\u011funa uyulmas\u0131 ile birlikte e\u011fitim geli\u015fmi\u015ftir. K\u0131rg\u0131zistan \u0130limler Akademisi 1965 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftur. Bugün 17 ara\u015ft\u0131rma enstitüsü mevcuttur.<\/span><\/p>\n Üniversiteler:<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131rg\u0131zistan’da 40 civar\u0131nda üniversite bulunmaktad\u0131r. K\u0131rg\u0131zistan’daki belli üniversiteler \u015funlard\u0131r: Uluslararas\u0131 Atatürk-Alatoo Üniversitesi, Orta Asya Amerikan Üniversitesi, \u0130ktisat ve Giri\u015fimcilik Üniversitesi, Bi\u015fkek Arabaev Üniversitesi, K\u0131rg\u0131z-Rus Slav Üniversitesi, Ulusal K\u0131rg\u0131z Üniversitesi, K\u0131rg\u0131zistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Bi\u015fkek Be\u015feri Bilimler Üniversitesi, Uluslararas\u0131 K\u0131rg\u0131zistan Üniversitesi, O\u015f Devlet Üniversitesi, K\u0131rg\u0131z Özbek Üniversitesi, O\u015f Teknoloji Üniversitesi, Kas\u0131m T\u0131n\u0131stanov Üniversitesi.<\/span><\/strong><\/p>\n Edebiyat<\/span><\/strong><\/p>\n K\u0131rg\u0131z halk edebiyat\u0131nda Manas Destan\u0131 önemli bir yere sahiptir. Daha sonralar\u0131 baz\u0131 Bat\u0131l\u0131 Türkiyatç\u0131 ve \u015earkiyatç\u0131lar, Manas Destan\u0131n\u0131 K\u0131rg\u0131zlar\u0131 \u0130slam’dan ürkütme ve \u0131rkç\u0131l\u0131k damar\u0131n\u0131 körükleme kast\u0131yla istismar etmi\u015flerdir. K\u0131rg\u0131z edebiyat\u0131n\u0131n kurucusu olarak Toktoul Sat\u0131lgan kabul edilir. K\u0131rg\u0131zlar\u0131n dünyaca me\u015fhur edebiyatç\u0131lar\u0131 Cengiz Aytmatov’dur.<\/span><\/strong><\/p>\n Turizm:<\/span><\/strong><\/p>\n Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi zaman\u0131nda ülke, birli\u011fin önemli bir turizm merkezine dönü\u015fmü\u015ftü. Son senelerde Iss\u0131k Göl çevresine yüz binlerce turist gelmektedir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra seçilen K\u0131rg\u0131zistan Ba\u015fkan\u0131 Askar Akayev yapt\u0131\u011f\u0131 bir aç\u0131klamada turizmin ülke ekonomisine en önemli katk\u0131y\u0131 yapabilecek sektör oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir. Ülke son y\u0131llarda turizm alan\u0131nda büyük geli\u015fmeler göstermektedir. Denize k\u0131y\u0131s\u0131 olmasa da yaz mevsimlerinde göl turizmi yap\u0131lmakta, ayr\u0131ca ülke da\u011flarla kapl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle k\u0131\u015f sporlar\u0131na ba\u011fl\u0131 turizm geli\u015fmektedir. K\u0131\u015f sporlar\u0131ndan sonra do\u011fa gezileri, termal turizm yap\u0131lmaktad\u0131r. Ülkenin turist çeken ba\u015fka bir özelli\u011fi ise çok say\u0131lardaki ormanlar ve Iss\u0131k Göl’e sahip olmas\u0131d\u0131r. Bunlar yaz turizmine aç\u0131k yerlerdir.<\/span><\/p>\n Ekonomi:<\/span><\/strong><\/p>\n Ülke ekonomisi tar\u0131m ve madencili\u011fe dayal\u0131d\u0131r, daha çok hayvanc\u0131l\u0131k a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir tar\u0131m ekonomisi hâkimdir. K\u0131rg\u0131zistan çok do\u011fal ve lezzetli et ve süt ürünlerine sahiptir. Ba\u015fl\u0131ca tar\u0131m ürünleri bu\u011fday, pamuk, \u015fekerpancar\u0131, m\u0131s\u0131r, tütün, sebze ve meyvedir. Da\u011fl\u0131k bölgelerde yar\u0131\u015f atlar\u0131 yeti\u015ftirilir, tav\u015fan beslenir, ar\u0131c\u0131l\u0131k yap\u0131l\u0131r ve çok kaliteli bal üretilir. En çok küçükba\u015f hayvan beslenir. K\u0131rg\u0131zistan’da 1970’li y\u0131llarda çe\u015fitli madenler ç\u0131kar\u0131lmaya ba\u015flan\u0131nca bu sahada baz\u0131 geli\u015fmeler gözlenmi\u015ftir. Makine ve otomotiv yan sanayi, g\u0131da, çimento, cam ve konserve fabrikalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda sanayi fazla geli\u015fmemi\u015ftir. Akarsu üzerlerinde kurulan hidroelektrik santralleri ekonomiye önemli ölçüde katk\u0131 da vermektedir. Ülkede irili ufakl\u0131 600 civar\u0131nda atölye ve küçük fabrika bilinmektedir. K\u0131rg\u0131zistan’da son y\u0131llarda do\u011fal güzelliklerin etkisi ile turizm faaliyetleri de geli\u015fmekte ve bu da ülke ekonomisine büyük katk\u0131 üretmektedir. Ekonomik ve siyasi yönden halâ önemli ölçüde Rusya’n\u0131n gölgesindedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Ula\u015f\u0131m:<\/span><\/strong><\/p>\n Ülkenin da\u011fl\u0131k yap\u0131s\u0131ndan ötürü ula\u015f\u0131m büyük ölçüde k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yollar, yüksekli\u011fi 2000 metre ve üzerini bulabilen rak\u0131mlar ve dik vadilerden dolay\u0131 s\u0131k s\u0131k viraj yapmak durumundad\u0131r. K\u0131\u015f boyunca ula\u015f\u0131m ülkenin kimi yüksek rak\u0131ml\u0131 ve tenha bölgelerinde hemen hemen imkâns\u0131zd\u0131r. Bunun yan\u0131nda ula\u015f\u0131m\u0131 güçle\u015ftiren di\u011fer etmenlerden biri de kara ve demiryolunun bugün uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131rlarla kesilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu da, yollar\u0131n kapal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde birçok zaman al\u0131c\u0131 formalite gerektirdi\u011finden ula\u015f\u0131m\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Talas Muharebesi<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n Talas Muharebesi, 751 y\u0131l\u0131nda bugünkü K\u0131rg\u0131zistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 içindeki Talas Nehri civar\u0131nda, Abbâsîler ve müttefiki olan Karluklar ile Çinliler aras\u0131nda yap\u0131lan ve 5 gün süren muharebedir. Çin ordusunun yenilgisi ile sonuçlanan muharebe gerek Çin, gerekse Türk ve \u0130slam tarihi aç\u0131s\u0131ndan önemlidir.<\/span><\/strong><\/p>\n Olaylar\u0131n geli\u015fimi ve neticeleri:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n Parçalanan Türgi\u015flerin “Kara Türgi\u015fler” grubu M. 742’de Çinlilerin deste\u011fiyle Tumoça komutas\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 koruyagelmi\u015fti. Ke\u015f’teki (bugünkü Ta\u015fkent) Kara Türgi\u015flerin sonraki hükümdar\u0131 Bahad\u0131r Tudun, Çinli komutan Kao Siyen Çe (ya da Gao Hsien-ç\u0131) taraf\u0131ndan 751’de öldürülüp bütün mallar\u0131 ele geçirildi ve \u015fehri ya\u011fma edildi. Çinli komutan, hükümdar ile antla\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131 halde ona komplo kurup h\u0131yanet etmi\u015fti. Bu olaydan sonra kaçmay\u0131 ba\u015faran hükümdar\u0131n o\u011flu Müslüman Araplardan yard\u0131m istemi\u015fti. Bu geli\u015fmeden bir y\u0131l önce Emevîler y\u0131k\u0131larak (750) yerlerine Abbasiler gelmi\u015fti. Ebu Müslim Horasani 745 y\u0131l\u0131nda Emevîlerin Horasan valisi Nasr Selçuk Seyyar’\u0131 yenerek Horasan’dan sürmü\u015flerdi. Bu olay Emevîlerden memnun olmayan Müslümanlar için bir k\u0131v\u0131lc\u0131m mahiyetindeydi. Ta\u015fkent’in yard\u0131m istedi\u011fi s\u0131rada Horasan valisi olan Ebu Müslim Horasani komutan\u0131 Ziya bin Salih’i K\u0131rg\u0131z Türklerine gönderdi.<\/span><\/strong><\/p>\n Çin kaynaklar\u0131na göre, Çin ordusundaki Karluklar ve Ya\u011fmalar muharebe s\u0131ras\u0131nda taraf de\u011fi\u015ftirerek Araplar\u0131n taraf\u0131na geçmi\u015f ve Çin ordusuna arkadan sald\u0131r\u0131vermi\u015fti. Böylece say\u0131ca çok üstün olan Çin kuvvetleri Müslüman Araplar\u0131n yard\u0131m\u0131 sayesinde büyük bir hezimete u\u011fray\u0131p geri çekilmi\u015fti.<\/span><\/p>\n Bu muharebe ile birlikte matbaa ilk defa Çin d\u0131\u015f\u0131na götürülecekti. Bunun yan\u0131 s\u0131ra barut, kâ\u011f\u0131t ve pusulay\u0131 da Araplar ö\u011frenmi\u015flerdir. Bu önemli bulu\u015flar Avrupa’ya ise Avrupa ülkelerinin \u0130slam dünyas\u0131na kar\u015f\u0131 düzenledi\u011fi Haçl\u0131 Seferleri ile geçmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan da Talas Sava\u015f\u0131 dünya tarihi için çok önemlidir. Türk tarihi için de önemi büyüktür, çünkü Türkler bu sava\u015fta Müslümanl\u0131\u011f\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 elde etmi\u015f ve ço\u011fu tarih kaynaklar\u0131nda Türklerin Müslümanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmesine sebebiyet vermi\u015ftir. <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n Talas Zaferi sayesinde:<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n • Orta Asya’n\u0131n Çin egemenli\u011fine girmesi engellenmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n • Türkler, bu sava\u015ftan sonra gruplar halinde \u0130slamiyet’i kabul etmi\u015flerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n • Esir al\u0131nan Çinlilerden kâ\u011f\u0131t yap\u0131m tekni\u011fi ö\u011frenilmi\u015ftir. <\/span><\/strong><\/p>\n • Abbasiler, yönetimde Emevilerin Arap Devleti<\/em> tezi yerine, \u0130slam devleti özelli\u011fi göstermi\u015fler, Türkler gibi yeni Müslüman olanlara e\u015fit yakla\u015f\u0131mla kutlu bir medeniyetin tohumlar\u0131n\u0131 ekmi\u015flerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n • Arap Milliyetçili\u011fi politikas\u0131, yerini Ümmetçi anlay\u0131\u015fa terk etmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n • Fetih politikas\u0131ndan çok, kültür politikas\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k verilmeye yönelmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n • Halife Mansur döneminde, Ba\u011fdat \u015fehri kurularak, merkez buraya nakledilmi\u015ftir. \u0130lk defa Yunan filozoflar\u0131n\u0131n eserleri, bu dönemde Arapçaya çevrilmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n • En parlak dönemlerini, Harun Re\u015fit ile o\u011fullar\u0131 Memun ve Mutas\u0131m zamanlar\u0131nda ya\u015fayan Abbasiler, \u0130slam’\u0131n yeni ve yenilmez k\u0131l\u0131c\u0131 ve bayraktar\u0131 olacak Türkleri devlet yönetiminde, özellikle askeri birliklerde öne geçirmi\u015flerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" K\u0131rg\u0131zistan, Ata yurdumuz Orta Asya’da bulunan, stratejik öneme sahip önemli bir karde\u015f ülkedir. K\u0131rg\u0131zistan, (Azerbaycan, Kazakistan, Kuzey K\u0131br\u0131s Türk Cumhuriyeti, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan ile birlikte) günümüzdeki yedi ba\u011f\u0131ms\u0131z Türk devletlerinden biri olup Türk Konseyi ve TÜRKSOY’un üyesidir. Sade ve samimi, oldukça misafirperver ve gayretli K\u0131rg\u0131z halk\u0131, Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonraki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve yeniden toparlanma […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[187],"tags":[],"class_list":["post-3714","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nisan-2016"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3714","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/74"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3714"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3714\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}