{"id":37302,"date":"2026-08-24T23:52:10","date_gmt":"2026-08-24T20:52:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/?p=37302"},"modified":"2026-08-24T23:55:34","modified_gmt":"2026-08-24T20:55:34","slug":"cahiliye-ahlaki-ve-toplum-taparlik-tavirlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/cahiliye-ahlaki-ve-toplum-taparlik-tavirlari\/","title":{"rendered":"CAH\u0130L\u0130YE AHL\u00c2KI VE TOPLUM TAPARLIK TAVIRLARI"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

CAH\u0130L\u0130YE AHL\u00c2KI VE TOPLUM TAPARLIK TAVIRLARI<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\u0130nsan; samimi, do\u011fal ve dengeli oldu\u011fu kadar sayg\u0131 duyulacakt\u0131r. \u0130nsanlara kar\u015f\u0131 y\u00fcz mimiklerinde ve el kol hareketlerinde de a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve abart\u0131l\u0131 bir hava olu\u015fturmak… De\u011fi\u015fik duru\u015f ve oturu\u015f tripleri yapmak… Bu suretle dikkat ve ilgiyi \u00fczerinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmak… Birisinden ilgi g\u00f6rene kadar ona uzak durmak, daha sonra ilgilenmeye ba\u015flamak\u2026 Kendisine samimi davranan, yak\u0131nl\u0131k g\u00f6sterenlere kar\u015f\u0131 ilgisiz davranmak, tepeden bakmak… Kendisine y\u00fcz vermeyen, k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen, ilgi g\u00f6stermeyenlere yaranmaya, ilgisini \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fmak… Evet bunlar\u0131n hepsi cahiliye ahl\u00e2k\u0131n\u0131n g\u00f6stermelik tav\u0131rlar\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>

Menfaat G\u00f6zetmek ve \u00c7\u0131kar Sa\u011flamak<\/strong><\/p>

Ger\u00e7ekte hissedilmeyen samimiyetsiz hareket ve davran\u0131\u015flarda bulunman\u0131n sebeplerinden biri, insanlardan elde edilmesi umulan \u00e7e\u015fitli yararlard\u0131r. Sevmedi\u011fi fakat \u00e7\u0131kar\u0131 bulundu\u011fu birine sempatik g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fmak, onun dalkavuklu\u011funu yapmak, her f\u0131rsatta g\u00f6z\u00fcne girmeye, kendini be\u011fendirmeye \u00e7aba g\u00f6stermek, patronuna, amir veya m\u00fcd\u00fcr\u00fcne kar\u015f\u0131 sahte bir sadakat ve sayg\u0131 g\u00f6stermek, \u015fartlar de\u011fi\u015fti\u011finde ise g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rpmadan vefas\u0131zl\u0131k yapmak; adaml\u0131k dini mensuplar\u0131na g\u00f6re ola\u011fan davran\u0131\u015flardand\u0131r. Ayr\u0131ca yaranma zihniyetinden dolay\u0131 veya korktu\u011fu, \u00e7ekindi\u011fi i\u00e7in do\u011fru bildi\u011fini s\u00f6yleyememek, bunu da herkese hak verip ho\u015f kar\u015f\u0131lamak, demokratl\u0131k gibi riyak\u00e2r tav\u0131rlar tak\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fmak da bu t\u00fcr sahte yakla\u015f\u0131mlard\u0131r.<\/p>

S\u00fcrekli G\u00f6steri\u015f Yapmak<\/strong><\/p>

\u201cBiliniz ki d\u00fcnya hayat\u0131, (asl\u0131nda sadece bir) oyun ve oyalanma (s\u00fcreci ve ge\u00e7ici), ziynetlenme (zevklenme) ve aran\u0131zda (gururlan\u0131p) \u00f6v\u00fcnme (vesilesi) ve daha \u00e7ok mal ve evlat (makam ve taraftar) sahibi olma hevesinden ibarettir\u2026\u201d<\/em><\/strong> (Hadid: 20)<\/p>

Yukar\u0131daki ayette adaml\u0131k dininin \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi olan \u00f6v\u00fcnme ve g\u00f6steri\u015f yapma konusunun insanlar aras\u0131nda ne kadar yayg\u0131n oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmektedir. \u0130slam dininde hayat\u0131n en b\u00fcy\u00fck amac\u0131 Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanabilmektir, ancak adaml\u0131k dininde hayat\u0131n en b\u00fcy\u00fck amac\u0131 insanlar\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 kazanabilmektir. Bu nedenle adaml\u0131k dininde g\u00f6steri\u015f yapmak hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u00c7evresi taraf\u0131ndan be\u011fenilen, takdir edilen, hayran olunan, \u00f6zenilen veya g\u0131pta edilen insan olmak her \u015feyden daha \u00f6nemli say\u0131l\u0131r. Bu dinde insanlar \u00e7evreleri i\u00e7in giyinir, konu\u015fur, ev d\u00f6\u015fer, meslek se\u00e7er veya kitap okurlar. T\u00fcm yapt\u0131klar\u0131nda en b\u00fcy\u00fck hedefleri; yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in insanlar\u0131n takdirini toplamas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin kitap\u00e7\u0131ya gidip bir kitap se\u00e7erken en merak ettikleri konuya de\u011fil, en \u00e7ok satan kitaba bakarlar. Hangi kitab\u0131 okuduklar\u0131nda daha “haval\u0131”<\/strong> ve g\u00fcn\u00fcn modas\u0131na daha uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada kitap okuman\u0131n amac\u0131 g\u00f6rg\u00fc, bilgi veya ki\u015fili\u011fini geli\u015ftirmek de\u011fil, \u00e7evresine kar\u015f\u0131 anlatacak bir \u015feyler bulabilmektir.<\/p>

Hava atma konular\u0131ndan bir di\u011feri “g\u00f6steri\u015fli ev” <\/strong>sahibi olmakt\u0131r. \u0130nsanlar ev se\u00e7erken kendi rahatl\u0131klar\u0131ndan ziyade, \u00e7evrelerinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na \u00f6nem verirler. Hangi muhitte ve ka\u00e7 katl\u0131 olmas\u0131n\u0131n, nas\u0131l bir manzara g\u00f6rmesinin, ka\u00e7 metre kare olmas\u0131n\u0131n kendilerini daha itibarl\u0131 yapaca\u011f\u0131na bakarlar. Evin i\u00e7ini de t\u00fcm\u00fcyle \u00e7evrelerinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re d\u00f6\u015ferler. Ba\u015fka bir renkten ho\u015flansalar bile moda olan rengi se\u00e7erler, koltuklar son derece rahats\u0131z olmas\u0131na ra\u011fmen s\u0131rf pahal\u0131 ve g\u00f6steri\u015fli diye sat\u0131n al\u0131rlar, hi\u00e7 be\u011fenmedikleri bir d\u00f6\u015feyi\u015f \u015fekline sadece \u00fcnl\u00fc bir mimara yapt\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilmek i\u00e7in katlanmak zorunda kal\u0131rlar. Vakitlerinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 bu evin i\u00e7inde ge\u00e7ti\u011fi halde, s\u0131rf bu kadar para verdikleri salon eskiyip de g\u00f6steri\u015fleri bozulmas\u0131n diye misafir gelmesi haricinde salona ad\u0131mlar\u0131n\u0131 bile atmazlar. Hatta baz\u0131 insanlar, mobilyalar\u0131n \u00fczerlerini \u00f6rt\u00fclerle veya naylonlarla kaplay\u0131p kendileri i\u00e7eride k\u00fc\u00e7\u00fck bir odada otururlar. Yani evin yar\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steri\u015fe, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 da ya\u015famaya ay\u0131r\u0131rlar.\u00a0<\/p>

\u00c7ok Bilmi\u015flik ve Ukalal\u0131k<\/strong><\/p>

Adaml\u0131k dini i\u00e7inde ya\u015fayan bir insan, Kur\u2019an’da bildirilen ak\u0131l ve anlay\u0131\u015f keskinli\u011finden olduk\u00e7a uzakt\u0131r. Buna ra\u011fmen bu ki\u015filer kendi ak\u0131llar\u0131n\u0131 \u00e7ok be\u011fenirler ve di\u011fer insanlardan kendilerini \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 zannederler. Adaml\u0131k dini insan\u0131, herkese her konuda fikir verecek bir akla sahip oldu\u011fu kanaatindedir. Sa\u011fdan soldan duydu\u011fu yar\u0131m yamalak, kulaktan dolma bilgileri, ba\u015f\u0131na gelen olaylardan kendince \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7larla sentezleyip b\u00fcy\u00fck bir hayat tecr\u00fcbesi edindi\u011fini san\u0131r. Herkese her f\u0131rsatta bu tecr\u00fcbeyi ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Burada ak\u0131l, zek\u00e2, ahl\u00e2k ve k\u00fclt\u00fcr gibi \u00f6zellikler ikinci derecede kal\u0131r. En b\u00fcy\u00fck prim yapan unsurlardan biri de, ya\u015f fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Bu s\u00f6zde \u00fcst\u00fcnl\u00fck; “Sen gelirken biz gidiyorduk”, “Ben senin k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilirim”<\/strong> gibi ifadelerle vurgulan\u0131r.<\/p>

Fikir \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, bilmi\u015flik yapt\u0131\u011f\u0131 herhangi bir konuda haks\u0131z oldu\u011fu anla\u015f\u0131lsa bile, haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabullendi\u011fi \u00e7ok nadir rastlanan bir durumdur. Yan\u0131lmak, hata yapmak, haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 adaml\u0131k dini insan\u0131n\u0131n hi\u00e7 i\u015fine gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaten as\u0131l \u00f6nemli olan bir sonuca var\u0131lmas\u0131, do\u011frular\u0131n, ger\u00e7eklerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 de\u011fil; \u00e7o\u011funlukla kendi komplekslerinin tatmin bulmas\u0131d\u0131r.<\/p>

Bu t\u00fcr bir ortamda yeti\u015fen \u00e7ocuklarda da, daha k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan benzer \u00f6zellikler yerle\u015fmeye ba\u015flar. \u00d6rne\u011fin k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, entelekt\u00fcel, varl\u0131kl\u0131, fakat \u0130slam ahl\u00e2k\u0131ndan uzak bir yap\u0131ya sahip bir ailenin \u00e7ocu\u011fu \u00e7o\u011funlukla bilmi\u015f, ukala, insanlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6ren, kendini her konuda hakl\u0131 ve yeterli sanan bir ki\u015filik edinir. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fckten “b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f de k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f”<\/strong> bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc olan bu gibi \u00e7ocuklar, \u0130slam ahl\u00e2k\u0131 ile e\u011fitilmedikleri takdirde bu b\u00e2t\u0131l yap\u0131y\u0131 hayatlar\u0131n\u0131n her d\u00f6neminde \u00fczerlerinde ta\u015f\u0131rlar.<\/p>

Dengesiz Davranmak<\/strong><\/p>

Dengesiz g\u00f6r\u00fcnmenin yayg\u0131n bir y\u00f6ntemi, korkulan, \u00e7ekinilen, dolay\u0131s\u0131yla da takdir edilen insan olabilmek i\u00e7in, zaman zaman \u00f6fkesine h\u00e2kim olam\u0131yormu\u015f taklidi yapmakt\u0131r. Bir konuya sinirlendi\u011finde yumru\u011funu s\u0131karak duvara vurmak, cama yumruk atarak elini kanatmak, y\u00fcz\u00fcn\u00fc elleriyle kapayarak bir s\u00fcre sakinle\u015fmeyi beklemek, hemen i\u00e7ki i\u00e7meye ba\u015flamak adaml\u0131k dininin gere\u011fi olarak yap\u0131lan belli ba\u015fl\u0131 tav\u0131rlardand\u0131r. Hatta \u00e7o\u011fu ki\u015fi “Benim psikopat bir y\u00f6n\u00fcm vard\u0131r”<\/strong> ya da “Karanl\u0131k bir y\u00f6n\u00fcm vard\u0131r, ama her zaman ortaya \u00e7\u0131kmaz”<\/strong> gibi a\u00e7\u0131klamalarla kendisini yar\u0131 deli gibi g\u00f6stererek insanlar\u0131n aras\u0131nda itibar kazanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>

\u0130nsan\u0131n hayat\u0131n\u0131 tehlikeye atan birtak\u0131m sporlar da genelde bu imaj\u0131 verebilmek i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. \u00c7o\u011fu ki\u015fi sakatlanmaktan, bedenen zarar g\u00f6rmekten veya \u00f6lmekten korktu\u011fu halde s\u0131rf \u00e7evresine hava atabilmek i\u00e7in bu sporlara y\u00f6nelir. Bu y\u00f6n\u00fcyle adaml\u0131k dini normal akla sahip olan insanlar\u0131 da anormal hareket etmeye ve hasta bir ki\u015filik geli\u015ftirmeye zorlam\u0131\u015f olur.<\/p>

Beceriksizlik Taklidi Yapmak<\/strong><\/p>

\u0130\u015fte bu zihniyet, kendisini zengin gibi g\u00f6sterip hava atmak isteyen bir\u00e7ok insan\u0131n asl\u0131nda becerikli olmas\u0131na ra\u011fmen “beceriksizlik taklidi”<\/strong> yapmas\u0131na sebep olur. Bu nedenle \u00f6zellikle kad\u0131nlar aras\u0131nda “el becerisi geli\u015fmemi\u015f, hi\u00e7bir \u015feyden anlamayan insan”<\/strong> havas\u0131 vermek olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131n asl\u0131nda bildi\u011fi halde arkada\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131nda “Ben \u00e7ay yapmas\u0131n\u0131 bilmem, ben yemek yapmaktan hi\u00e7 anlamam, hayat\u0131m boyunca mutfa\u011fa girip bir \u015fey yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rlamam, ben hi\u00e7 iyi diki\u015f dikemem, bug\u00fcne kadar elime i\u011fne iplik almad\u0131m” <\/strong>gibi s\u00f6zler s\u00f6ylemelerinin alt\u0131nda yatan d\u00fc\u015f\u00fcnce budur. Bu \u015fekilde her i\u015fini ba\u015fkas\u0131na yapt\u0131rma olana\u011f\u0131 olan zengin bir insan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>

Ba\u015fkas\u0131n\u0131 Be\u011fenmemek ve A\u015fa\u011f\u0131lamak<\/strong><\/p>

Bu insanlar \u00e7evrelerine her \u015feyin en m\u00fckemmeline sahip ki\u015fi havas\u0131 verirler ve g\u00f6rd\u00fckleri hi\u00e7bir \u015feyi be\u011fenmezler. Hatta be\u011fenseler bile bunu belli etmez, bir kusur bularak mutlaka ele\u015ftirmek isterler. \u00d6rne\u011fin arkada\u015flar\u0131yla birlikte l\u00fcks bir restorana giden bir ki\u015fi, hayat\u0131 boyunca b\u00f6yle l\u00fcks bir restorana gitmemi\u015f olsa bile, yine de buran\u0131n yemeklerinde veya dekorasyonunda ya da garsonlar\u0131n tav\u0131rlar\u0131nda bir kusur bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. “Bence yemekleri pek iyi de\u011fildi, manzaras\u0131 \u00e7ok k\u00f6t\u00fcyd\u00fc, ne bi\u00e7im d\u00f6\u015fenmi\u015f insan daral\u0131yor”<\/strong> gibi ele\u015ftiriler getirerek, bundan \u00e7ok daha iyi yerler g\u00f6rd\u00fcm havas\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>

Bu cahili adaml\u0131k dininin bu hatal\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131ndan dolay\u0131 bir ki\u015finin kendisinden daha \u00fcst\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, daha ak\u0131ll\u0131, daha g\u00fczel, daha yetenekli buldu\u011fu bir insan\u0131n \u00f6zelliklerini \u00f6v\u00fcc\u00fc \u015fekilde dile getirdi\u011fine rastlayamazs\u0131n\u0131z. \u00d6rne\u011fin bir k\u00f6\u015fe yazar\u0131n\u0131n kendi ya\u015f\u0131t\u0131 olan bir ba\u015fka yazar\u0131 \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kendisinden daha ak\u0131ll\u0131 buldu\u011funu veya tespitlerinin, \u00fcslubunun kendisinden daha isabetli oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayan bir yaz\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rmeniz pek m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n kendi seviyesinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir ba\u015fka sanat\u00e7\u0131y\u0131 takdir etmesi, daha g\u00fczel ve yetenekli oldu\u011funu s\u00f6ylemesi \u00e7ok nadirdir. Ancak genellikle bu insanlar\u0131n birbirlerini k\u0131yas\u0131ya ele\u015ftirdiklerine rastlayabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin bir psikolog di\u011ferinin y\u00f6ntemini be\u011fenmez, bir diyet uzman\u0131 di\u011fer diyet uzmanlar\u0131n\u0131n izledi\u011fi y\u00f6ntemi ele\u015ftirir, bir televizyon sunucusu di\u011fer sunuculara mutlaka bir kusur bulur. Bunun nedeni; kendi yeteneklerini, ak\u0131llar\u0131n\u0131 veya konumlar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn g\u00f6sterme \u00e7abas\u0131d\u0131r.<\/p>

Sayg\u0131s\u0131z ve Alayc\u0131 Konu\u015fmalar<\/strong><\/p>

Konu ne olursa olsun iddiac\u0131 ve tart\u0131\u015fmac\u0131 bir \u00fcslup tak\u0131nmak adaml\u0131k dininin \u00f6zelliklerindendir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ses tonunu y\u00fckselterek bask\u0131n \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fmak \u00f6zellikle kar\u015f\u0131 tarafa kendi fikrini kabul ettirmenin bir gere\u011fi olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>

Kendisiyle ayn\u0131 ortamda bulunan ki\u015fileri muhatap kabul etmeyip, onlar hakk\u0131nda, “bu”, “\u015funlar” gibi terimler kullanmak, kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin y\u00fcz\u00fcne bakmadan konu\u015fmak, espriyle bozmak, laf sokmak da adaml\u0131k dininde kar\u015f\u0131 taraf\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lama metotlar\u0131ndand\u0131r.<\/p>

Telefon Konu\u015fmalar\u0131ndaki Yapmac\u0131klar<\/strong><\/p>

Telefonda konu\u015furken, normal zamanda kulland\u0131\u011f\u0131 ses tonu ve \u00fcsluptan farkl\u0131 bir ses tonu ve \u00fcslup kullanmak yine adaml\u0131k dini \u00f6zelliklerindendir. “Alo”<\/strong> kelimesini bulundu\u011fu yerdeki stat\u00fcs\u00fcne g\u00f6re, farkl\u0131 samimiyetsiz \u015fekillerde telaffuz etmek, \u00f6rne\u011fin patron ve m\u00fcd\u00fcr konumundaysa sesini \u00f6zellikle kal\u0131n ve tok bir tona getirip a\u011f\u0131r ve ekstra ciddi bir \u00fcslupla telefonu a\u00e7mak gibi\u2026<\/p>

Adaml\u0131k dininde telefonla konu\u015furken g\u00f6r\u00fclebilen di\u011fer hareketler de \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmalarda rahat s\u00f6yleyemeyece\u011fi \u015feyleri telefonda cesaret bulup s\u00f6ylemek, \u00e7\u0131kar\u0131 olan birisinden telefon beklerken telefonun ba\u015f\u0131ndan ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 halde telefon \u00e7al\u0131nca hemen a\u00e7mamak, uzun bir s\u00fcre \u00e7ald\u0131ktan sonra cevap vermek…<\/p>

Arkadan \u00c7eki\u015ftirme ve Dedikodu Hastal\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>

Kalem Suresi’nin 10-13. ayetlerinde, adaml\u0131k dini mensuplar\u0131n\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi basit ve a\u015fa\u011f\u0131 tav\u0131rlar birbiri ard\u0131na tarif edilir. Bu konu ile ilgili olarak bildirilen ayetler \u015f\u00f6yledir:<\/p>

\u201c(Ey Nebim!) \u015eunlar\u0131n hi\u00e7birine itaat etme (y\u00fcz verme): \u00c7ok\u00e7a yemin edip duran, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k (tiplere ve), Alabildi\u011fine (herkesi) ay\u0131play\u0131p k\u00f6t\u00fcleyen, s\u00f6z getirip g\u00f6t\u00fcren(lere de g\u00fcvenme ve de\u011fer verme). Hayr\u0131 engellemeyi s\u00fcrd\u00fcren sald\u0131rgan ve olabildi\u011fince g\u00fcnahk\u00e2r (ki\u015filere de iltifat etme). Zorba, sayg\u0131s\u0131z, s\u00fct\u00fc bozuk, ayr\u0131ca vicdan\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fck kimselere de k\u0131ymet verme!\u201d<\/em><\/strong> (Kalem: 10-13)<\/p>

Ayetlerin ilk ba\u015f\u0131nda s\u00f6ylenen “alabildi\u011fine (herkesi) ay\u0131play\u0131p k\u00f6t\u00fcleme”<\/strong>, adaml\u0131k dininde \u00e7ok rastlanan bir tav\u0131rd\u0131r. Bu \u015feytani dinin mensuplar\u0131 i\u00e7inde, insanlar\u0131n y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 iyi davranan, sonra da arkas\u0131ndan \u00e7eki\u015ftiren insan modeli son derece yayg\u0131nd\u0131r. Hi\u00e7 kimse birbirinin eksik ve hatal\u0131 y\u00f6nleriyle, d\u00fczeltmek kast\u0131yla ilgilenmez. Zaten, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hatalar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek de pek arzu edilmez. Ki\u015finin herhangi bir hatas\u0131, ancak bir alay ya da dedikodu konusu olarak g\u00fcndeme gelir.<\/p>

Adaml\u0131k dininde adeta bir e\u011flence ve oyalanma konusu haline gelen dedikodunun, sosyal ya\u015famda \u00f6nemli yeri vard\u0131r. Toplumda bu k\u00f6t\u00fc huyun ele\u015ftirilmesi ve reddedilmesi beklenirken aksine \u00e7o\u011funlukla te\u015fvik edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Oysa Kur\u2019an’da bu konuda verilen h\u00fck\u00fcm \u015fudur:<\/p>

\u201cEy iman edenler! (Birbiriniz hakk\u0131nda k\u00f6t\u00fc) Zandan (ve tahmini kurgulardan) \u00e7o\u011funlukla ka\u00e7\u0131n\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc zann\u0131n (haks\u0131z ve al\u00e2kas\u0131z olan) bir k\u0131sm\u0131 g\u00fcnaht\u0131r (ve yaland\u0131r. Ve sak\u0131n) tecess\u00fcs de yapmay\u0131n (birbirinizin gizli ve ay\u0131p y\u00f6nlerini ara\u015ft\u0131rmay\u0131n). Kiminiz kiminizin g\u0131ybetini de yapmas\u0131n (arkas\u0131ndan \u00e7eki\u015ftirmesin.) Sizden biriniz, \u00f6l\u00fc karde\u015finin etini yemeyi sever mi?…\u201d<\/em><\/strong> (Hucur\u00e2t: 12)<\/p>

Alayc\u0131l\u0131k<\/p>

Samimiyetsizli\u011fin yan\u0131 s\u0131ra alayc\u0131l\u0131k da cahili adaml\u0131k dini mensuplar\u0131n\u0131n ortak davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131ndand\u0131r. Kur\u2019an’da a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklanan alayc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, ne derece \u00e7irkin ve \u00e7ekinilmesi gereken bir davran\u0131\u015f oldu\u011fu bir ayette \u015f\u00f6yle uyar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>

\u201cArkadan \u00e7eki\u015ftirip duran (g\u0131ybet ve dedikodu yapan) ve ka\u015f g\u00f6z i\u015faretiyle (insanlarla) alay edip (a\u015fa\u011f\u0131layan) her (hain) ki\u015finin vay haline…)\u201d<\/em><\/strong> (H\u00fcmeze: 1)<\/p>

Buna kar\u015f\u0131n adaml\u0131k dininde, ki\u015finin f\u0131rsat buldu\u011funda hi\u00e7 \u00e7ekinmeden bir ba\u015fkas\u0131yla alay etmesini ve onu k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmesini engelleyen hi\u00e7bir kural yoktur. Tam tersine alay eden ki\u015finin saf\u0131nda olmak herkes i\u00e7in daha cazip bir durumdur. Alayc\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc tav\u0131rlara \u015fu \u00f6rnekleri verebiliriz:<\/p>

Bir topluluk i\u00e7inde samimi oldu\u011fu ki\u015filerle ka\u015f g\u00f6z i\u015fareti yaparak di\u011fer baz\u0131 ki\u015fileri alaya almak, topluluk i\u00e7inde insanlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamak kast\u0131yla onlar\u0131n hatalar\u0131n\u0131, eksiklerini, kusurlar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmek ve bunlar\u0131 alay konusu yapmak, ki\u015finin fiziksel \u00f6zellikleriyle alay etmek, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n eksik ya da vasat \u00f6zelliklerini, o \u015fahs\u0131 bu \u00f6zelliklerin z\u0131t olanlar\u0131yla \u00f6verek alay konusu yapmak.<\/p>

Umursamazl\u0131k<\/strong><\/p>

Umursamazl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6t\u00fc bir y\u00f6n\u00fc vard\u0131r ki, “bo\u015f verme”<\/strong> mant\u0131\u011f\u0131 olarak kendisini g\u00f6steren bu y\u00f6n\u00fc, cahiliye toplumunun hemen hemen tamam\u0131na h\u00e2kim durumdad\u0131r. Bu ruh halinde insanlar tehlikeyi fark etmez, fark etseler bile ak\u0131ls\u0131zca umursamazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc adaml\u0131k dini tehlikeye kar\u015f\u0131 sakin davranmay\u0131 bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck olarak g\u00f6sterir. Bu nedenle cahiliyede umursamazl\u0131ktan kaynaklanan \u00f6l\u00fcmler, sakatlanmalar, hastalanmalar \u00e7ok fazla olur. \u00d6rne\u011fin kablosu elektrik ka\u00e7a\u011f\u0131 yapacak \u015fekilde y\u0131pranm\u0131\u015f olan bir elektronik aleti tamir ettirmek yerine, “Bo\u015f ver, biz b\u00f6yle \u015feylerden korkmay\u0131z”<\/strong> diyerek bu \u015fekliyle kullanmak bu umursamazl\u0131\u011f\u0131n bir g\u00f6stergesidir. Ya da elektrik tesisat\u0131 eskimi\u015f ve her an yang\u0131n \u00e7\u0131kma tehlikesi olan bir apartmanda oturanlar\u0131n, “Bo\u015f ver, bu apartman sa\u011flam apartmand\u0131r bir \u015fey olmaz”<\/strong> s\u00f6zleriyle bu tehlikeyi g\u00f6rmezden gelmeleri\u2026 Hatta insanlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, “Biz eski topra\u011f\u0131z, bize bir \u015fey olmaz”<\/strong> mant\u0131\u011f\u0131yla y\u0131llarca doktora gitmez, hastal\u0131klar\u0131 i\u00e7in herhangi bir tedavi g\u00f6rmeye gerek duymaz. Adaml\u0131k dininin bu umursuzlu\u011fu nedeniyle, v\u00fccudundaki kanseri, t\u00fcm\u00f6rleri, vir\u00fcsleri fark etmeden y\u0131llarca ya\u015fayan ve durum fark edildi\u011finde de \u00f6l\u00fcm\u00fcn e\u015fi\u011fine gelmi\u015f insanlar \u00e7ok fazlad\u0131r.<\/p>

Ancak burada \u00f6nemli bir noktaya dikkat \u00e7ekmekte yarar vard\u0131r. Elbette bir tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 panik olmak, bir anda \u015fuuru kapan\u0131r derecede deh\u015fete d\u00fc\u015fmek gibi tav\u0131rlar da yanl\u0131\u015ft\u0131r. Allah insanlara Kur\u2019an’da tevekk\u00fcll\u00fc olmalar\u0131n\u0131 yani zor durumlarda, tehlike anlar\u0131nda da Allah’a g\u00fcvenip dayanmalar\u0131n\u0131 buyurmaktad\u0131r. Bu konudaki baz\u0131 ayetler \u015f\u00f6yledir:<\/p>

\u201c(Ger\u00e7ek) M\u00fc’minler ancak o kimselerdir ki, Allah an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman kalpleri \u00fcrpererek (Kur\u2019an\u2019\u0131n h\u00fckm\u00fcne y\u00f6nelir, hesab\u0131 ve azab\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp kendilerine \u00e7ekid\u00fczen verirler). O’nun ayetleri kendilerine okundu\u011funda (bu) onlar\u0131n imanlar\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131verir ve yaln\u0131zca Rablerine tevekk\u00fcl (ve teslimiyet) g\u00f6sterip (her i\u015flerinde Allah\u2019a g\u00fcvenirler).\u201d<\/em><\/strong> (Enf\u00e2l: 2)<\/p>

\u201cDe ki: \u2018Allah’\u0131n bizim i\u00e7in yazd\u0131klar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, bize kesinlikle hi\u00e7bir \u015fey isabet etmeyecektir. O bizim Mevl\u00e2\u2019m\u0131z (sahip \u00e7\u0131kan\u0131m\u0131z ve himayesine alan\u0131m\u0131z)d\u0131r. Ve m\u00fc\u2019minler yaln\u0131zca Allah’a tevekk\u00fcl etmelidirler.\u2019\u201d <\/em><\/strong>(Tevbe: 51)<\/p>

\u201cVe dedi ki: \u2018Ey \u00e7ocuklar\u0131m, (M\u0131s\u0131r\u2019a) tek bir kap\u0131dan girmeyin, ayr\u0131 ayr\u0131 kap\u0131lardan girin. (Bir s\u0131k\u0131nt\u0131 durumunda birbirinize yard\u0131mc\u0131 olabilmeniz i\u00e7in tedbirli hareket edin.) Ger\u00e7i ben size Allah\u2019tan (gelecek) hi\u00e7bir \u015feyi savamam (bir yard\u0131m sa\u011flayamam). H\u00fck\u00fcm yaln\u0131zca Allah\u2019\u0131nd\u0131r. Ben O\u2019na tevekk\u00fcl ettim. Tevekk\u00fcl edenler de yaln\u0131zca O\u2019na tevekk\u00fcl etmelidirler.\u2019\u201d<\/em><\/strong> (Yusuf: 67)<\/p>

Yukar\u0131daki ayette g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Hz. Yakup, \u00e7ocuklar\u0131na tevekk\u00fcll\u00fc olmay\u0131 \u00f6\u011f\u00fctlemekte, ancak ayn\u0131 zamanda yapacaklar\u0131 i\u015fte tedbir almay\u0131 da hat\u0131rlatmaktad\u0131r.<\/p>

Zalimlik Yapmak<\/strong><\/p>

Adaml\u0131k dini topluma son derece ac\u0131mas\u0131z ve insaniyetsiz bir sistem getirir. Bu nedenle halk\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00e7evresine kar\u015f\u0131 son derece d\u00fc\u015f\u00fcncesiz ve merhametsizdir. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n sadece bir g\u00fcn i\u00e7inde defalarca morali bozulur, k\u0131r\u0131l\u0131r, kalbi s\u0131k\u0131l\u0131r. Adaml\u0131k dininin zalimli\u011fi nedeniyle son derece gergin, asabi, azap dolu bir hayat ya\u015farlar. Herkesin \u00e7ok d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck ve ne\u015feli bildi\u011fi insanlar\u0131n bile hemen hemen tamam\u0131, ak\u015fam yata\u011f\u0131na yatt\u0131\u011f\u0131nda saatlerce a\u011flayan, i\u00e7in i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bunal\u0131mlar ya\u015fayan insanlard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumun geneline adaml\u0131k dini tam h\u00e2kim durumdad\u0131r ve bu b\u00e2t\u0131l dinin getirdi\u011fi her tav\u0131r ve her mimik insanlar i\u00e7in -kendileri de ayn\u0131lar\u0131n\u0131 yap\u0131yor olsa da- katlanmas\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7 bir eziyettir.<\/p>

\u00d6rne\u011fin maddi durumu iyi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in i\u015f yerine her g\u00fcn ayn\u0131 k\u0131yafetle gitmek zorunda kalan bir insan d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu ki\u015fi i\u00e7in her g\u00fcn ayn\u0131 k\u0131yafeti giymek b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131 konusudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc mutlaka \u00e7evresindeki insanlar bu konuyu kendi aralar\u0131nda konu\u015fur, bu durumdan dolay\u0131 ona de\u011fer vermez ve “Bu kazak da \u00fcst\u00fcnde par\u00e7alanacak”, “Senin de ba\u015fka k\u0131yafetin yok galiba”<\/strong> gibi d\u00fc\u015f\u00fcncesizce esprilerle alayc\u0131 bir tav\u0131r tak\u0131n\u0131rlar.<\/p>

Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hatalar\u0131ndan, eksiklerinden veya kusurlar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak e\u011flenmek de adaml\u0131k dininde uygulanan bir zalimlik \u00e7e\u015fididir. \u00d6rne\u011fin bir insan\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki bozuklu\u011fu, \u015fa\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131 espri konusu yapmak ve arkas\u0131ndan “Sana m\u0131 bak\u0131yor bana m\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc anlam\u0131yorum”, “G\u00f6z g\u00f6ze gelemiyorum”<\/strong> diyerek kahkahalarla g\u00fclmek\u2026 Sakar bir insan\u0131n eline bir \u015fey verirken “Aman ha s\u0131k\u0131 tut”<\/strong> gibi espriler yapmak, bu b\u00e2t\u0131l dinin zalimliklerinden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>

\u0130nsanlar\u0131 K\u0131zd\u0131rma Taktik ve Tatbikatlar\u0131<\/strong><\/p>

\u0130nsanlar\u0131 k\u0131zd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak adaml\u0131k dininin bir di\u011fer \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fidir. Halk aras\u0131nda bir\u00e7ok insan \u00e7e\u015fitli sebeplerle bu y\u00f6ntemi kullan\u0131r. Kimisi sevmedi\u011fi bir insana rahats\u0131zl\u0131k vermek, kimisi de kendisine k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapan birinden intikam almak istedi\u011fi i\u00e7in k\u0131zd\u0131r\u0131c\u0131 davran\u0131r. Kimisi i\u00e7in ise k\u0131zd\u0131rmak adeta bir ya\u015fam \u015fekli olmu\u015ftur. \u0130nsanlar\u0131n zaaflar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktan ve \u00f6fkelenmelerini seyretmekten ho\u015flan\u0131r ve bu \u015fekilde nefsini tatmin eder. Annesine, babas\u0131na, \u00f6\u011fretmenlerine, arkada\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 her tavr\u0131n\u0131n alt\u0131nda k\u0131zd\u0131r\u0131c\u0131 bir y\u00f6n olur.<\/p>

Ancak adaml\u0131k dininin bu \u00f6zelli\u011fi, insanlar taraf\u0131ndan \u00e7ok a\u00e7\u0131k olarak uygulanmaz. K\u0131zd\u0131rman\u0131n belirli y\u00f6ntemleri vard\u0131r. Bunlardan birka\u00e7\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>

“Sakin tak\u0131lmak”<\/strong><\/p>

Kar\u015f\u0131 taraf\u0131 k\u0131zd\u0131rmaktan zevk alan insanlar bu y\u00f6nteme \u00e7ok s\u0131k ba\u015fvururlar. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6nem verdi\u011fi, heyecan duydu\u011fu, tela\u015fland\u0131\u011f\u0131 konularda normalin d\u0131\u015f\u0131nda sakin bir tav\u0131r g\u00f6stererek kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki insan\u0131 rahats\u0131z ederler. \u00d6zellikle gen\u00e7lerin anne ve babalar\u0131na kar\u015f\u0131 olan tav\u0131rlar\u0131nda buna s\u0131k\u00e7a rastlayabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na izin vermeyen annesinden intikam almak isteyen bir gen\u00e7 k\u0131z, onun b\u00fct\u00fcn sorular\u0131na son derece lakayt ve sakin bir ses tonuyla cevap verir.<\/p>

Acelesi olan bir insana onun i\u015fine engel olacak ve h\u0131z\u0131n\u0131 kesecek bir sakinlikle davranmak da adaml\u0131k dinindeki bir k\u0131zd\u0131rma y\u00f6ntemidir. \u00d6rne\u011fin i\u015fine ge\u00e7 kalan bir insan tam kap\u0131dan \u00e7\u0131karken yukar\u0131daki odada \u00e7antas\u0131n\u0131 unuttu\u011funu s\u00f6yledi\u011finde, son derece a\u011f\u0131r ad\u0131mlarla merdivenleri \u00e7\u0131karak, \u00e7antay\u0131 al\u0131p yine uykulu bir sakinlik i\u00e7inde kap\u0131ya getirmek, s\u0131rf kar\u015f\u0131 taraf\u0131 k\u0131zd\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lan bir eylemdir. \u00d6\u011frencisine b\u00fcy\u00fck bir gayret i\u00e7inde bir konu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00f6\u011fretmeni ilgisiz g\u00f6zlerle dinleyip en sonunda da sakin bir sesle “Ben hi\u00e7bir \u015fey anlamad\u0131m” <\/strong>demek, \u00f6\u011fretmenini k\u0131zd\u0131rarak nefsini tatmin etmek isteyen cahiliye insan\u0131n\u0131n tavr\u0131d\u0131r.<\/p>

Duymazl\u0131ktan, G\u00f6rmezlikten, Anlamazl\u0131ktan Gelmeye \u00c7al\u0131\u015fmak<\/strong><\/p>

Cahiliye toplumlar\u0131nda bu y\u00f6ntemi genellikle kavgal\u0131 ki\u015filer birbirlerinden intikam almak i\u00e7in kullan\u0131rlar. Kavgal\u0131 olduklar\u0131 insan\u0131 k\u0131zd\u0131rarak rahats\u0131z etmek, ona huzursuzluk vermek i\u00e7in uygularlar. B\u00f6ylece bir nebze de olsa intikam ald\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. \u00d6rne\u011fin kavga ettikleri ki\u015finin de bulundu\u011fu bir toplulukta ondan yana bakarak konu\u015fmamak, sanki o ortamda \u00f6yle bir insan yokmu\u015f gibi davranmak, herkesin esprisine g\u00fclerken onunkine g\u00fclmemek, herkese selam verirken ona selam vermemek, herkese veda ederken ona etmemek, herkesin hat\u0131r\u0131n\u0131 sorarken onun yan\u0131ndan ge\u00e7ip gitmek, adaml\u0131k dini k\u0131staslar\u0131na g\u00f6re “Sana de\u011fer vermiyorum, bilgin olsun” <\/strong>anlam\u0131na gelir.<\/p>

Bu y\u00f6ntem k\u0131zd\u0131rmay\u0131 hayat \u015fekli haline getirmi\u015f insanlar taraf\u0131ndan da \u00e7ok s\u0131k uygulan\u0131r. Kendisiyle konu\u015fan bir insan\u0131n anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi duydu\u011fu halde dinlememi\u015f gibi yapmak, “Pardon sen en son ne demi\u015ftin”, “Bir \u015fey mi s\u00f6yledin” <\/strong>gibi sorularla kar\u015f\u0131 taraf\u0131 pek umursamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek bu insanlar\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 bir adaml\u0131k dini tavr\u0131d\u0131r. Anlad\u0131\u011f\u0131 bir konuyu s\u00fcrekli a\u00e7\u0131klatt\u0131rmak da di\u011fer bir k\u0131zd\u0131rma y\u00f6ntemidir.<\/p>

“Laf dokundurmak ve S\u00f6z Sokmak!”<\/strong><\/p>

K\u0131zd\u0131rman\u0131n di\u011fer bir y\u00f6ntemi “laf dokundurma” tabiriyle bilinen bir tav\u0131r bozuklu\u011fudur. \u00d6rne\u011fin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 biri vas\u0131tas\u0131yla \u015firkete girmi\u015f ve \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticili\u011fe y\u00fckseltilmi\u015f bir eleman\u0131n oldu\u011fu i\u015f toplant\u0131s\u0131 s\u0131ras\u0131nda, “Ke\u015fke bizim arkam\u0131z da g\u00fc\u00e7l\u00fc olsayd\u0131 da, biz de k\u0131sa yoldan y\u00fckselseydik”<\/strong> demek buna bir \u00f6rnektir.\u00a0 Veya istemeyerek yapt\u0131\u011f\u0131 bir hata y\u00fcz\u00fcnden zarara sebep olan birinin yan\u0131nda “Baz\u0131 insanlar\u0131n hatalar\u0131n\u0131n ceremesini biz \u00e7ekiyoruz, bildi\u011finiz gibi”<\/strong> \u015feklinde s\u00f6zler sarf etmek yine “laf dokundurmak”<\/strong> maksatl\u0131d\u0131r. Burada isim vermemek, \u00f6zellikle “baz\u0131 insanlar”<\/strong> diye belirtmek yine adaml\u0131k dininin \u00e7irkin kurallar\u0131ndand\u0131r.<\/p>

Arkada\u015f\u0131n\u0131n s\u0131navlarda hep kendisinden daha iyi not almas\u0131n\u0131 k\u0131skanan bir \u00f6\u011frencinin bu ki\u015finin yan\u0131nda, “Sabahlara kadar \u00e7al\u0131\u015f\u0131p belli etmeyen nice ki\u015filer var”<\/strong> demesi, laf dokundurarak kar\u015f\u0131 taraf\u0131 k\u0131zd\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131l\u0131r.<\/p>

Ters Bak\u0131\u015flarla K\u0131zd\u0131rmak<\/strong><\/p>

\u0130nsanlar genellikle s\u00f6zle anlatamad\u0131klar\u0131 \u015feyleri bak\u0131\u015flar\u0131na yans\u0131tarak kar\u015f\u0131 tarafa anlatma yolunu se\u00e7erler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015fla yap\u0131lan bir ima hi\u00e7bir zaman maddi olarak ispat edilemez ve insanlar bak\u0131\u015flar\u0131ndaki anlam\u0131 kolayl\u0131kla reddedebilirler. \u00d6rne\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131ndakine kinle bakan bir insan, “O an heyecanland\u0131m, bak\u0131\u015flar\u0131m ondan de\u011fi\u015fmi\u015ftir, yoksa kinle hi\u00e7bir ilgisi yok” <\/strong>dedi\u011finde bunu herkes kabul etmek zorunda kal\u0131r. Ya da bak\u0131\u015flar\u0131nda alayc\u0131l\u0131k olan birinin, “Yoo ben seni gayet ciddi dinliyorum, bir an akl\u0131ma bir \u015fey geldi de ondan bak\u0131\u015flar\u0131mda g\u00fclme g\u00f6rm\u00fc\u015f olabilirsin”<\/strong> dedi\u011finde buna kimse itiraz edemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015ftaki alayc\u0131l\u0131\u011f\u0131n maddi bir delili yoktur. Ancak insan bak\u0131\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131s\u0131ndakine, her t\u00fcrl\u00fc olumlu veya olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcncesini belli edebilir. Bu nedenle cahiliye toplumlar\u0131nda k\u0131zd\u0131rma y\u00f6ntemi olarak sadece bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kullanan bir\u00e7ok ki\u015fi vard\u0131r.<\/p>

Kar\u015f\u0131 taraf\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belli ederek k\u0131zd\u0131rmak i\u00e7in ise g\u00f6zlere alayc\u0131 bir bak\u0131\u015f yerle\u015ftirilir. Bu y\u00f6ntem, y\u00fcz g\u00fclm\u00fcyorken, g\u00f6zlerin g\u00fclmesi \u015feklindedir. Kar\u015f\u0131 taraf\u0131n ciddi bir konu\u015fmas\u0131n\u0131 ciddi bir y\u00fczle ancak g\u00f6zlerinde g\u00fcl\u00fcmsemeyle seyreden biri, bu tav\u0131rla “anlat ama s\u00f6ylediklerin bir kula\u011f\u0131mdan giriyor bir kula\u011f\u0131mdan \u00e7\u0131k\u0131yor” demenin bir ba\u015fka y\u00f6ntemini uygulam\u0131\u015f olur.<\/p>

Yeni Fikirlere ve Ele\u015ftiriye Kar\u015f\u0131 Kapal\u0131 Olmak<\/strong><\/p>

Adaml\u0131k dinini ya\u015fayan bir insan, karakter ve ahl\u00e2k olarak hayat\u0131 boyunca hi\u00e7bir ilerleme kaydedemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc adaml\u0131k dini ele\u015ftiriye ve yeni fikirlere kesin bir yasak koymu\u015ftur. Bir insan\u0131n kendisinden b\u00fcy\u00fck, zengin, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, y\u00fcksek makama sahip, g\u00fczel ve tecr\u00fcbeli bir ki\u015fiyi ele\u015ftirebilmesi veya ona yeni fikirler getirebilmesi neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Hatta adaml\u0131k dininde bu konuda o kadar sert kurallar vard\u0131r ki, 20-30 y\u0131ll\u0131k arkada\u015fl\u0131klar tek bir ele\u015ftiri nedeniyle tekrar g\u00f6r\u00fc\u015fmemek \u00fczere bir anda sona erebilir.<\/p>

Adaml\u0131k dininde, makam ve k\u00fclt\u00fcr de ele\u015ftiri almay\u0131 engeller. Bir i\u015f\u00e7i, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 fabrikan\u0131n genel m\u00fcd\u00fcr\u00fcne asla bir tavsiyede bulunamaz. Ne i\u015fle ilgili, ne o ki\u015finin karakteriyle ilgili, ne de ba\u015fka bir konuyla ilgili. \u00d6rne\u011fin \u00e7evresindekilere kar\u015f\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcz ve bask\u0131c\u0131 olan bir genel m\u00fcd\u00fcr, e\u011fer i\u015f\u00e7ilerinin birinden bu konuda bir tavsiye alacak olursa b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle yapaca\u011f\u0131 ilk i\u015f bu ki\u015fiyi i\u015finden \u00e7\u0131karmak olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc adaml\u0131k dinine g\u00f6re bu b\u00fcy\u00fck bir hakarettir.<\/p>

Oysa bu son derece yanl\u0131\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r ve Kur\u2019an ahl\u00e2k\u0131 ile hi\u00e7bir \u015fekilde ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. B\u00f6yle bir ele\u015ftiri gelmesi her insan i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir nimet ve b\u00fcy\u00fck bir dostluk g\u00f6sterisidir. Kur\u2019an’da insanlara, birbirlerine iyili\u011fi emretmeleri ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten menetmeleri emredilmi\u015ftir. Allah’\u0131n bu emrini yerine getiren bir insana engel olmak, kendisine tavsiye edilen bir iyili\u011fe y\u00fcz \u00e7evirmek, elbette son derece \u00e7irkin bir tav\u0131rd\u0131r.<\/p>

Cahiliyenin Misafire Bak\u0131\u015f A\u00e7\u0131s\u0131<\/strong><\/p>

Bir insan\u0131n manevi de\u011ferlerini kaybetmesiyle birlikte bu bo\u015flu\u011fun yerini dinsizlik sistemi \u00fczerine kurulu olan adaml\u0131k dini doldurur. \u0130slam ahl\u00e2k\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde mutlaka adaml\u0131k dini vard\u0131r. Adaml\u0131k dininin oldu\u011fu yerde ise insaniyet, ince d\u00fc\u015f\u00fcnce, fedak\u00e2rl\u0131k gibi g\u00fczel ahl\u00e2ka uygun davran\u0131\u015flar yoktur.<\/p>

Bu durumu adaml\u0131k dini bireylerinin misafirli\u011fe bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6rnek vererek a\u00e7\u0131klayabiliriz. Ancak adaml\u0131k dininin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nce \u0130slam ahl\u00e2k\u0131n\u0131n misafirlik konusunda sundu\u011fu g\u00fczellikleri anlatmakta yarar vard\u0131r.<\/p>

Kur\u2019an ahl\u00e2k\u0131n\u0131 ya\u015fayan bir ki\u015finin evine misafir olarak gitti\u011finizi varsayal\u0131m. Sizi evinde kabul eden ki\u015fi, bu misafirli\u011finizi b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7le kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam ahl\u00e2k\u0131nda misafir a\u011f\u0131rlamak bir g\u00fczellik olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve misafir her zaman el \u00fcst\u00fcnde tutulur. Bu nedenle eve girdi\u011finiz andan itibaren sizi yeni tan\u0131yan insanlar olsa bile son derece g\u00fcler y\u00fczle, cana yak\u0131n ve s\u0131cak bir ilgiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>

Ancak adaml\u0131k dininin h\u00e2kim oldu\u011fu ki\u015filerin tavr\u0131 b\u00f6yle bir durumda son derece bencil ve insaniyetsiz olur. E\u011fer adaml\u0131k dininin etkisi alt\u0131nda olan bir ki\u015finin evine misafirli\u011fe giderseniz, burada yo\u011fun olarak hissedece\u011finiz duygu “y\u00fck olma”<\/strong>d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc cahiliye ahl\u00e2k\u0131nda misafir, kendi deyimleriyle fazladan bir “bo\u011faz”<\/strong> olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kar al\u0131\u015fveri\u015fi olan insanlar, aralar\u0131ndaki ili\u015fkinin bozulmamas\u0131 i\u00e7in mecburen birbirlerini bir s\u0131raya t\u00e2bi olarak belirli zamanlarda a\u011f\u0131rlarlar. Adaml\u0131k dini kurallar\u0131na g\u00f6re bir ki\u015fi di\u011ferinin evine gitti\u011finde s\u0131ra mutlaka di\u011ferine gelir. \u0130ki-\u00fc\u00e7 kere \u00fcst \u00fcste bir taraf di\u011ferine misafir olmaz.<\/p>

Toplum Taparl\u0131k Dininde Ya\u015fl\u0131l\u0131k Psikolojisi ve \u0130lgi Aray\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>

Cahili adaml\u0131k dininin her ya\u015f kategorisi i\u00e7in belirledi\u011fi bir tav\u0131r tarz\u0131 vard\u0131r. Bunun yaz\u0131l\u0131 bir metni ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 yoktur. Ancak insanlar, d\u00fcnyan\u0131n neresinde ya\u015farlarsa ya\u015fas\u0131nlar, bunu bilir ve b\u00fct\u00fcn detaylar\u0131yla uygularlar. \u00d6rne\u011fin 50 veya 60’l\u0131 ya\u015flara gelmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda ya\u015fam \u015fekillerinin, konu\u015fmalar\u0131n\u0131n, k\u0131yafetlerinin, ses tonlar\u0131n\u0131n, \u00fcsluplar\u0131n\u0131n adaml\u0131k dininin kurallar\u0131na uygun \u015fekilde de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fine inan\u0131rlar.<\/p>

Bu de\u011fi\u015fikli\u011fin ana prensibi d\u00fcnya nimetlerinden el \u00e7ekme, \u015fik\u00e2yet ve karamsarl\u0131k \u00fczerine kuruludur. Bu ya\u015flara gelen insanlar genellikle hayattan \u015fik\u00e2yet etmeye ba\u015flarlar. “Nas\u0131ls\u0131n?”<\/strong> sorusuna bu ya\u015flarda verilen cevap genellikle “\u0130\u015fte idare ediyoruz, ne olsun bildi\u011fin gibi” <\/strong>veya “Ne yapal\u0131m, hastal\u0131klarla u\u011fra\u015f\u0131yoruz” <\/strong>gibi olumsuz cevaplard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayattan zevk almaya bir haklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve bu ya\u015ftan sonra t\u00fcm nimetlerden uzakla\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fine dair b\u00e2t\u0131l bir inan\u00e7lar\u0131 vard\u0131r.<\/p>

Cahiliye Dininde \u0130nsan Ayr\u0131m\u0131<\/strong><\/p>

Adaml\u0131k dininin en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri, insan de\u011ferlendirme \u015feklidir. Bu \u015feytani dinde insanlar as\u0131l olarak zengin ve fakir olarak ikiye ayr\u0131l\u0131rlar. Her iki gruba farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla da farkl\u0131 bir davran\u0131\u015f \u015fekli h\u00e2kimdir. Zengin ve fakir insanlara kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen tav\u0131r farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, t\u00fcm mimiklerine, ses tonuna ve hatta bak\u0131\u015f \u015fekline kadar d\u00fcnyan\u0131n hemen hemen her yerinde ayn\u0131d\u0131r. Bir Amerikal\u0131 da bu b\u00e2t\u0131l dinin gere\u011fi olarak s\u00f6z konusu tavr\u0131 yerine getirir, bir Rus da, bir Frans\u0131z da\u2026\u00a0<\/p>

\u00d6zet olarak bu tav\u0131r farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde aktaral\u0131m: <\/strong><\/p>

1- Kendilerinden daha zengin ve itibarl\u0131 ki\u015filere kar\u015f\u0131 genellikle cahiliye insanlar\u0131 ince ve yumu\u015fak bir ses tonu kullan\u0131r ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kibarla\u015farak konu\u015furlar. Fakir bir insana kar\u015f\u0131 ise ses tonu do\u011falla\u015f\u0131r, ki\u015finin ger\u00e7ek sesi neyse bu ortaya \u00e7\u0131kar. Konu\u015fma sertle\u015fir, kabala\u015f\u0131r, kibarla\u015fma ihtiyac\u0131 hissedilmez.<\/p>

2- Zengin bir ki\u015fi geldi\u011finde hareketler aceleci ve itinal\u0131 olur. Her \u015feyin istedi\u011fi gibi olmas\u0131, her arzusunun yerine getirilmesi, ho\u015funa gitmeyecek bir durum olu\u015fmamas\u0131 i\u00e7in herkes tela\u015fa d\u00fc\u015fer. Fakir bir insan geldi\u011finde ise genellikle kimse onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 umursamaz. Son derece sakin, yava\u015f ve ilgisiz hareket edilir. Zengin olan biri i\u00e7eri girdi\u011finde aya\u011fa kalk\u0131l\u0131r, \u00fcst ba\u015f d\u00fczeltilir, oturu\u015fa \u00e7ekid\u00fczen verilir. Fakir olan birine kar\u015f\u0131 ise aya\u011fa kalk\u0131lmaz, hatta ondan yana bak\u0131lmaz, oturu\u015fta herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmaz.<\/p>

3- Zengine genellikle “siz”<\/strong> diye hitap edilir. Fakir bir ki\u015fiyle ise direkt “sen”<\/strong> diye konu\u015fulur. \u00d6rne\u011fin bir bakkal; al\u0131\u015fveri\u015fe gelen zengin bir m\u00fc\u015fteriyi mutlaka “Ne arzu etmi\u015ftiniz”<\/strong> gibi sayg\u0131l\u0131 bir c\u00fcmleyle kar\u015f\u0131lar. Ancak e\u011fer i\u00e7eri giren m\u00fc\u015fterinin fakir oldu\u011funu anlarsa “Ne istedin”<\/strong> veya “Ne bakt\u0131n” <\/strong>gibi a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir ifade kullan\u0131r.<\/p>

4- Zengine kar\u015f\u0131 \u00e7ok titiz bir sayg\u0131 h\u00e2kimdir. Zengin ki\u015finin ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck olsa bile ona bir b\u00fcy\u00fc\u011fe g\u00f6sterilen sayg\u0131 g\u00f6sterilir. Hatta ya\u015f\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck olan insanlar\u0131n bile eli \u00f6p\u00fcl\u00fcr, kalk\u0131l\u0131p yer verilir. Fakire ise ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fck olsa bile \u00e7ocuk gibi davran\u0131l\u0131r. “Ne yap\u0131yorsun bakal\u0131m”, “Ne istedin, s\u00f6yle bakal\u0131m”<\/strong> gibi \u00e7ocuklara kullan\u0131lan ifadelerle hitap edilir.<\/p>

Adaml\u0131k dininin insan ay\u0131r\u0131m\u0131 ve bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n insanlar\u0131n tav\u0131rlar\u0131na ne \u015fekilde yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 herhangi bir d\u00fckk\u00e2na girildi\u011finde bile a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6zlemlenebilir. Bir buti\u011fin i\u00e7ine zengin ve tan\u0131nan bir m\u00fc\u015fterinin girdi\u011fini varsayal\u0131m. B\u00f6yle bir m\u00fc\u015fteri kap\u0131dan girer girmez b\u00fct\u00fcn d\u00fckk\u00e2n \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n dikkati bu ki\u015fiye y\u00f6nelir. Hemen g\u00fcler y\u00fczle selamlan\u0131r, ne arzu etti\u011fi sorulur. G\u00f6rmek istedikleri, bir veya birka\u00e7 tezg\u00e2htar taraf\u0131ndan h\u0131zl\u0131 hareketlerle hemen \u00f6n\u00fcne a\u00e7\u0131l\u0131r. O daha birine bakmadan hemen bir di\u011feri getirilir. Tezg\u00e2htarlar\u0131n y\u00fcz\u00fcnde s\u00fcrekli bir g\u00fcl\u00fcmseme ve nezaket olur. E\u011fer yan\u0131nda \u00e7ocu\u011fu varsa s\u00fcrekli \u00e7ocu\u011fa iltifat edilir.<\/p>

\u00dcst\u00fcnl\u00fck Saplant\u0131s\u0131 ve Kibir Tak\u0131nt\u0131s\u0131! <\/strong><\/p>

\u201cEy insanlar, ger\u00e7ekten Biz sizi bir erkek ve bir di\u015fiden yaratt\u0131k (Hz. Adem\u2019le Hz. Havva\u2019dan t\u00fcretip \u00e7o\u011faltt\u0131k). Ve birbirinizle (kolayl\u0131kla) tan\u0131\u015fman\u0131z (ve farkl\u0131 yetenek ve faziletlerinizden yararlanman\u0131z) i\u00e7in sizi (de\u011fi\u015fik) kavimler ve kabileler (\u015feklinde) k\u0131ld\u0131k. \u015e\u00fcphesiz, Allah kat\u0131nda sizin en \u00fcst\u00fcn olan\u0131n\u0131z (kerim ve de\u011ferli say\u0131lan\u0131n\u0131z, \u0131rk ya da soyca de\u011fil) takvaca (k\u00f6t\u00fcl\u00fckten sak\u0131nma, iyilikte yar\u0131\u015fma konusunda) en ileride bulunanlar\u0131n\u0131zd\u0131r. \u015e\u00fcphesiz Allah (her \u015feyi hakk\u0131yla) Bilendir, Habir\u2019dir.<\/em><\/strong>\u201d<\/em><\/strong> (Hucur\u00e2t: 13)<\/p>

Bunun bilincinde olan bir m\u00fc\u2019min, i\u00e7inde bulundu\u011fu birtak\u0131m d\u00fcnyevi \u015fartlara g\u00f6re tav\u0131r ve karakter de\u011fi\u015ftirmez. \u00d6rne\u011fin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir maddi zenginlik elde etti\u011finde \u015f\u0131marmaz ya da fakir kald\u0131\u011f\u0131nda ezik bir ruh haline girmez. Kur\u2019an’da bununla ilgili \u00f6rnekler verilmekte, Hz. S\u00fcleyman’\u0131n b\u00fcy\u00fck bir maddi g\u00fcce ula\u015fmas\u0131na ra\u011fmen tevazusunu ve Allah’a olan teslimiyetini korudu\u011fu anlat\u0131lmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n, M\u00fcsl\u00fcmanlardan farkl\u0131 olarak, basit ve zay\u0131f karaktere sahip olan ki\u015filer her ortam ve \u015farta g\u00f6re de\u011fi\u015firler.<\/p>

Kendisine m\u00fclk verildi diye \u015f\u0131maran Karun ya da en ufak bir aksakl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda panik olup umutsuzlu\u011fa kap\u0131lan di\u011fer ink\u00e2rc\u0131lar, “Biz (l\u00fctuf hazinemizden) insana nimet (servet, afiyet ve etiket) verdi\u011fimiz zaman (nank\u00f6rle\u015fip ibadetten ve insani de\u011ferlerden) y\u00fcz \u00e7evirir. (Allah’\u0131 anmaktan vazge\u00e7ip uzakla\u015f\u0131r.) Ona (bir) k\u00f6t\u00fcl\u00fck (ve zarar) dokundu\u011funda ise hemen, (aciz ve \u00e7aresiz bi\u00e7imde) \u00fcmitsizli\u011fe kap\u0131l\u0131r.”<\/em><\/strong> (\u0130sr\u00e2: 83) ayetinde tarif edilen olumsuz tavr\u0131n \u00f6rnekleridir.<\/p>

\u0130nk\u00e2r edenlerin karakterine i\u015flemi\u015f olan bu \u015fahsiyetsizlik, \u201ccahili adaml\u0131k dininde\u201d<\/em><\/strong> bir \u015fahsiyet bulma \u00e7abas\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kar. \u00c7\u00fcnk\u00fc adaml\u0131k dini, “adam olma”, yani toplumda stat\u00fc elde etme dinidir. Adaml\u0131k dininin mensuplar\u0131 da, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k gibi ger\u00e7ek ve istikrarl\u0131 bir \u015fahsiyete, de\u011fi\u015fmez bir kimli\u011fe sahip olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, kendilerine farkl\u0131 d\u00fcnyevi kimlikleri \u015fahsiyet olarak belirlerler.<\/p>

Bu kimliklerin en belirginleri, mesleklerdir. Adaml\u0131k dini mensuplar\u0131, sahip olduklar\u0131 mesleklere g\u00f6re \u015fahsiyet bulur ve o mesleklere uygun karakterler geli\u015ftirirler. Elbette M\u00fcsl\u00fcmanlar da meslek sahibi ki\u015filerdir, fakat Allah’a samimi bir \u015fekilde iman eden bu ki\u015filerin karakterlerini i\u015f yerleri, stat\u00fcleri gibi hususlar belirlemez. M\u00fcsl\u00fcmanlar o mesle\u011fin getirdi\u011fi \u00f6zel bir ruh haline girmezler, her zamanki itidalli tav\u0131rlar\u0131ndan \u00f6d\u00fcn vermezler.<\/p>

Oysa \u00e7ok yanl\u0131\u015f ve \u015feytani ama\u00e7larla, cahili adaml\u0131k dininde herkes, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f, sahip oldu\u011fu meslek kadar \u00f6nemli say\u0131l\u0131r. Kazand\u0131\u011f\u0131 para kadar itibarl\u0131d\u0131r. Bu nedenle bir ki\u015fiyle tan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra ilk on dakika i\u00e7inde konu d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p ya onun ya da babas\u0131n\u0131n i\u015fine gelip dayan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunun \u00f6\u011frenilmesi kar\u015f\u0131 tarafa de\u011fer bi\u00e7me a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok anlaml\u0131 say\u0131l\u0131r. Bir ki\u015fiyi adam yerine koyup koymaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, kariyeri veya i\u015findeki kazanc\u0131 ya da mevkisi ve makam\u0131d\u0131r. De\u011fi\u015fik meslek gruplar\u0131ndan insanlar bir araya geldi\u011finde, genelde herkes kendi mesle\u011fini en iyi, en ge\u00e7erli meslek olarak lanse etmeye, di\u011ferlerinin ise daha az \u00f6nemli oldu\u011funu ima etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>

\u00d6rne\u011fin doktorlar, t\u0131p fak\u00fcltesine girmelerinden itibaren, herkesin hayatlar\u0131n\u0131n ve sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n kendilerine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131n en kutsal i\u015f oldu\u011fu telkinleriyle yo\u011frulur ve bu psikolojiyi \u00f6m\u00fcrlerinin sonuna dek ta\u015f\u0131rlar. Elbette bir doktorun hasta bir kimseyi iyile\u015ftirmek veya hayati tehlikesi olan bir kimseyi kurtarmak i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi gayret g\u00fczel ve takdir edilecek bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Ancak adaml\u0131k dinini ya\u015fayan insanlarda, hastay\u0131 iyile\u015ftirenin kendileri oldu\u011fu gibi sapk\u0131n bir d\u00fc\u015f\u00fcnce vard\u0131r. Oysa \u015fifay\u0131 veren Y\u00fcce Allah’t\u0131r. Doktor, ila\u00e7, tedavi ise sadece birer vesiledir. Di\u011fer yandan eczac\u0131lar da benzeri bir psikolojiye sokulmu\u015flard\u0131r. Hukuk fak\u00fcltesini bitirenler kendilerini adaletin temel direkleri, insanlar\u0131n en ak\u0131ll\u0131lar\u0131, en uyan\u0131klar\u0131, muhakeme kabiliyetleri en g\u00fc\u00e7l\u00fc, olaylar\u0131 en do\u011fru alg\u0131lay\u0131p \u00e7\u00f6zebilen kimseler olarak tan\u0131tmaktad\u0131r. M\u00fchendislerse g\u00fcnl\u00fck hayatta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feyin kendi mesleklerinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc ya da eseri oldu\u011fu tezine dayanarak kendi yerlerinin \u00e7ok m\u00fcstesna oldu\u011fu kanaatini ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\u00a0<\/p>

Ticaret ve serbest mesleklerle u\u011fra\u015fanlar da kendilerini sosyal ve ekonomik hayat\u0131n belkemi\u011fi ve yerleri doldurulamaz kimseler sanmaktad\u0131r. Bunlardan her biri kendi mesle\u011fi olmasayd\u0131 insanlar\u0131n nas\u0131l g\u00fc\u00e7 durumda kalaca\u011f\u0131n\u0131, hatta ya\u015famlar\u0131n\u0131 bile s\u00fcrd\u00fcremez olacaklar\u0131n\u0131, kendilerinin ne kadar \u00f6nemli insanlar olduklar\u0131n\u0131 her f\u0131rsatta g\u00fcndeme ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>

Bu insanlar; \u015fahsiyet ve karakterlerini, mesleklerinin telkin etti\u011fi bu yeri doldurulmazl\u0131k, s\u00f6zde kutsall\u0131k, m\u00fcstesnal\u0131k, farkl\u0131l\u0131k duygusunun getirdi\u011fi kibir, gurur, enaniyet, kendini be\u011fenmi\u015flik gibi psikolojik saplant\u0131lar \u00fczerine kurgulamaktad\u0131r. Bu nedenle adaml\u0131k dini insan\u0131 kendi mesle\u011fi hakk\u0131nda son derece hassast\u0131r. Mesle\u011fine kar\u015f\u0131 s\u00f6ylenen her s\u00f6z\u00fc kendisine kar\u015f\u0131 s\u00f6ylenmi\u015f olarak g\u00f6r\u00fcr ve mesle\u011fini adeta namusu gibi savunmaktad\u0131r.<\/p>

Y\u00fcksek tahsil gerektirmeyen, daha \u00e7ok fiziki \u00f6zelliklere veya tecr\u00fcbeye ya da babadan g\u00f6rme bilgi ve beceriye dayal\u0131 i\u015flerin de adaml\u0131k dininde kendilerine ait farkl\u0131 psikolojileri vard\u0131r. Bu i\u015flere girmenin de, girdikten sonras\u0131n\u0131n da, bunlara ait at\u00f6lye, d\u00fckk\u00e2n, ma\u011faza, butik, b\u00fcro gibi i\u015f yerlerinin de hepsinin, adaml\u0131k dini taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f kendilerine \u00f6zg\u00fc farkl\u0131 farkl\u0131 psikolojileri ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Bu t\u00fcr i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kibir, gurur ve enaniyetlerinin d\u0131\u015far\u0131 vurum tarzlar\u0131 di\u011ferlerine g\u00f6re daha \u00e7ok eziklik, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksi, kapris, h\u0131r\u00e7\u0131nl\u0131k, asabiyet, basitlik, ukalal\u0131k ve benzeri \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>

Adaml\u0131k dininin i\u015f ahl\u00e2k\u0131 daha i\u015f aramaya ba\u015flarken kendini g\u00f6sterir. \u0130\u015f aran\u0131rken en \u00f6nemli hatta tek k\u0131stas, o i\u015fin kazand\u0131raca\u011f\u0131 parad\u0131r. Neye, hangi inanca, d\u00fc\u015f\u00fcnceye ya da ki\u015fiye hizmet verildi\u011fi, yap\u0131lacak i\u015fin fayda ve zararlar\u0131 hi\u00e7 hesaba kat\u0131lmamaktad\u0131r.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

CAH\u0130L\u0130YE AHL\u00c2KI VE TOPLUM TAPARLIK TAVIRLARI \u0130nsan; samimi, do\u011fal ve dengeli oldu\u011fu kadar sayg\u0131 duyulacakt\u0131r. \u0130nsanlara kar\u015f\u0131 y\u00fcz mimiklerinde ve el kol hareketlerinde de a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve abart\u0131l\u0131 bir hava olu\u015fturmak… De\u011fi\u015fik duru\u015f ve oturu\u015f tripleri yapmak… Bu suretle dikkat ve ilgiyi \u00fczerinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmak… Birisinden ilgi g\u00f6rene kadar ona uzak durmak, daha sonra ilgilenmeye ba\u015flamak\u2026 […]<\/p>\n","protected":false},"author":77,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-37302","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37302","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/77"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37302"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37308,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37302\/revisions\/37308"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}