Malumunuz 15 Temmuz 2016 al\u00e7ak FET\u00d6 kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n akabinde 31 Temmuz 2016 tarihinde Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan 669 Say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname<\/strong> ile b\u00fct\u00fcn Askeri Liseler (Kuleli (1845), I\u015f\u0131klar (1845), Maltepe (1928) ve Heybeliada Deniz (1852) Askeri Liseleri), Astsubay Haz\u0131rlama Okullar\u0131, Harp Akademileri kapat\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn; Kara, Hava ve Deniz Harp Okullar\u0131 ise bir \u015fekilde stat\u00fc de\u011fi\u015ftirip Milli Savunma \u00dcniversitesi ad\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r. TSK\u2019n\u0131n komuta kadrosunu yeti\u015ftiren ve e\u011fiten bu ana omurga, bu kalk\u0131\u015fma sanki f\u0131rsat bilinerek yok edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bundan daha vahimi de vard\u0131. Belki \u201cHer T\u00fcrk (Zaten) Asker Do\u011far\u201d<\/em><\/strong> diyerek bu h\u0131yanet ve basiretsizlik bir \u015fekilde stratejik olarak sineye \u00e7ekilebilirdi; ama \u201cMaalesef Her T\u00fcrk; \u2018Askeri Doktor\u2019 olarak do\u011fmuyordu\u201d. <\/em> Sivil ortamlarda, sava\u015f \u015fartlar\u0131n\u0131n \u00f6zel ve \u00f6ncelikli prati\u011fine ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmuyordu! <\/strong>Yine bu kararname ile ba\u015fta, o her daim istismar ettikleri II. Abd\u00fclhamid taraf\u0131ndan 1898 y\u0131l\u0131nda G\u00fclhane Seririyat Hastanesi ad\u0131 alt\u0131nda kurulan GATA; say\u0131lar\u0131 22\u2019yi a\u015fan askeri hastane ile birlikte k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde G\u00fclhane E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi ad\u0131 alt\u0131nda di\u011fer hastanelerle birlikte siville\u015ftirilmi\u015f ama ger\u00e7ekte ise kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

Doktor ve Askeri Doktor kavramlar\u0131na girmeden evvel baz\u0131 kavramlar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131nda fayda vard\u0131r.<\/strong><\/p>

Hastanelerin acil b\u00f6l\u00fcmlerinde temelde 4 ayak vard\u0131r. 1- Triyaj (Kar\u015f\u0131lama ve \u00d6nceliklendirme-K\u0131rm\u0131z\u0131, Sar\u0131 ve Ye\u015fil Kodlar\u0131 veren sa\u011fl\u0131k g\u00f6revlileri) 2- Muayene ve \u0130lk M\u00fcdahale (Dahili ve Genel Acil T\u0131p Uzmanlar\u0131) 3- Acil Cerrahi (Hastal\u0131k Kaynakl\u0131 Akut M\u00fcdahaleler -V\u00fccudun i\u00e7inde geli\u015fen ve ameliyat gerektiren durumlar- Apandisit, mide delinmesi vs.) 4- Travma Cerrahisi (D\u0131\u015f Etken Kaynakl\u0131 A\u011f\u0131r Yaralanmalar \u2013 D\u0131\u015fsal yaralanmalar, kaza, i\u015f kazalar\u0131, ate\u015fli ve kesici silah yaralanmalar\u0131)<\/p>

Acil m\u00fcdahalede genel prensip; durumu en a\u011f\u0131r olana \u00f6ncelik vermek ve sorunu stabil hale getirene veya eks olana (\u00f6lene) kadar gerekli t\u00fcm m\u00fcdahaleleri zaman mefhumu g\u00f6zetmeksizin yapmakt\u0131r.<\/p>

Hazarda, yani bar\u0131\u015f zaman\u0131, ya da sivil hastanelerde durum ve prosed\u00fcr bu \u015fekildedir\u2026 Ama seferde, sava\u015f \u015fartlar\u0131nda ise durum bamba\u015fkad\u0131r. Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda 4 ayr\u0131 birimin yapt\u0131\u011f\u0131 bu i\u015fler muharebe sahas\u0131nda 1 ki\u015finin s\u0131rt\u0131ndad\u0131r. Yani askeri sa\u011fl\u0131k g\u00f6revlisi \u00e7o\u011fu zaman, triyaj, ilk muayene ve acil ve travma cerrah\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri bir \u015fekilde tek ba\u015f\u0131na yapmak zorunda kalacakt\u0131r.<\/p>

En kritik a\u015fama \u201ctaktik triyaj\u201d<\/strong> an\u0131d\u0131r. Taktik triyaj, k\u0131s\u0131tl\u0131 zamanda \u00e7ok say\u0131da yaral\u0131n\u0131n geldi\u011fi durumlarda, “en a\u011f\u0131r olana” <\/strong>de\u011fil, “mevcut imk\u00e2nlarla kurtulma \u015fans\u0131 en y\u00fcksek olan ve bir an \u00f6nce birli\u011fe d\u00f6nebilecek” <\/strong>personele \u00f6ncelik verilmesini i\u00e7eren asker\u00ee t\u0131p stratejisidir. Mevzu vatan savunmas\u0131 oldu\u011funda cephede silah tutacak olan askere \u00f6ncelik verilmesi, asker\u00ee disiplinle yeti\u015fmemi\u015f bir sivil doktordan beklenemez. Bu zorlu psikolojik karar\u0131 ancak asker\u00ee disiplinle doktorluk kimli\u011fi birle\u015fmi\u015f insanlar verebilir. Durumu anlayabilmek i\u00e7in \u00c7anakkale Destan\u0131’nda<\/strong> ya\u015fanm\u0131\u015f \u015fu hayat dersi yeterlidir:<\/p>

Hat\u0131rlataca\u011f\u0131m\u0131z; T\u0131bbiyeli Doktor Tar\u0131k Nusret<\/strong>\u2019in hik\u00e2yesidir. Bu olay, sava\u015f cerrahisinin en kat\u0131 kural\u0131 olan taktik triyaj\u0131n (\u00f6nceliklendirme)<\/strong> tarihteki en ac\u0131 verici, en trajik ve en asil \u00f6rneklerinden biri olarak kabul edilir.<\/p>

Doktor Tar\u0131k Nusret, saniyelerle yar\u0131\u015farak, uykusuz ve bitkin bir halde sahra \u00e7ad\u0131r\u0131nda yaral\u0131lar\u0131 muayene etmekte, kurtulma \u015fans\u0131 olanlar\u0131 ameliyata sevk ederken, t\u0131bben yapacak bir \u015fey kalmayanlar\u0131 ise ac\u0131lar\u0131n\u0131 dindirmek \u00fczere ay\u0131rmaktad\u0131r. Ama o s\u0131rada \u00e7ad\u0131ra getirilen a\u011f\u0131r yaral\u0131lar aras\u0131nda kendi \u00f6z o\u011flu da vard\u0131r. G\u00f6\u011fs\u00fcnden ve bat\u0131n\u0131ndan a\u011f\u0131r \u015farapnel darbeleri alm\u0131\u015f olan o\u011flu, can \u00e7eki\u015fmektedir.<\/p>

Taktik Triyaj\u0131n En Ac\u0131 Karar\u0131<\/strong><\/p>

Doktor Tar\u0131k Nusret, o\u011flunu g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez tan\u0131r. Ancak bir sava\u015f cerrah\u0131 so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve askeri hekimlik yemini ile hareket etmek zorundad\u0131r. O\u011flunun yaralar\u0131n\u0131 h\u0131zla muayene etti\u011finde, hasar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu ve o anki sahra \u015fartlar\u0131nda cerrahi olarak kurtar\u0131lma \u015fans\u0131n\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (t\u0131bbi tabirle geri d\u00f6n\u00fclmez<\/em> a\u015famada oldu\u011funu) g\u00f6r\u00fcr. Hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131nda ise m\u00fcdahale edilirse ya\u015fama \u015fans\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olan, uzuvlar\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015f di\u011fer vatan evlatlar\u0131 s\u0131ra beklemektedir. Doktor Tar\u0131k Nusret, g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 i\u00e7ine ak\u0131tarak o\u011fluna bakar ve yan\u0131ndaki s\u0131hhiyelere \u015fu tarihi emri verir: “Bu \u00e7ocu\u011fu bir kenara g\u00f6lgeye kald\u0131r\u0131n. Onun i\u00e7in art\u0131k yapabilece\u011fimiz bir \u015fey yok. Durumu daha hafif olan, kurtarabilece\u011fimiz di\u011fer yaral\u0131y\u0131 getirin.”<\/em><\/strong><\/p>

Sonras\u0131 ve Veda<\/strong><\/p>

Doktor Tar\u0131k Nusret, kendi evlad\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p, kurtulma \u015fans\u0131 olan di\u011fer askerlerin hayat\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in saatlerce ameliyat yapmaya devam eder. Siperden gelen yaral\u0131 ak\u0131\u015f\u0131 biraz hafifledi\u011finde ve \u00fczerindeki acil cerrahi bask\u0131 azald\u0131\u011f\u0131nda, saatler sonra o\u011flunun kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6lgenin ba\u015f\u0131na gider. Ancak oraya vard\u0131\u011f\u0131nda o\u011flu \u00e7oktan \u015fehit olmu\u015ftur. Doktor Tar\u0131k Nusret, ancak o an bir baba olarak dizlerinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u00f6ker, o\u011flunun cans\u0131z bedenine sar\u0131l\u0131r ve a\u011flar.<\/p>

Bu ya\u015fanm\u0131\u015f ibretlik olay, \u00c7anakkale Ruhu’nun ve askeri t\u0131p eti\u011finin en y\u00fcksek mertebesini g\u00f6steren, “vatan co\u011frafyas\u0131ndaki t\u00fcm evlatlar\u0131 kendi evlad\u0131ndan aziz bilme” <\/em><\/strong>anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n an\u0131tla\u015fm\u0131\u015f bir vesikas\u0131d\u0131r. Bu olay bile Askeri doktorlar\u0131n\/cerrahlar\u0131n nas\u0131l bir \u00e7elikten askeri irade ile hem asker hem de doktor olabildiklerinin vesikas\u0131d\u0131r. Bu y\u00fcksek ahl\u00e2ki ve stratejik duru\u015f, harp cerrahisinin sivil hekimlikten ayr\u0131lan felsefi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 net \u00e7izgilerle belirler.<\/p>

Sava\u015f Cerrahisinin Temel \u00d6zellikleri ve Asker\u00ee Cerrahl\u0131k<\/strong><\/p>

\u2022 Balistik ve Patlama Yaralanmalar\u0131:<\/strong> Sivil hayatta nadiren g\u00f6r\u00fclen, ancak harp ortam\u0131nda ana odak olan kinetik enerjisi y\u00fcksek mermilerin dokuda yaratt\u0131\u011f\u0131 kavitasyon (\u015fok dalgas\u0131yla doku par\u00e7alanmas\u0131) ve \u015farapnel par\u00e7alar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu \u00e7oklu, kirli ve enfeksiyona a\u00e7\u0131k yaralarla ilgilenir.<\/p>

\u2022 K\u0131s\u0131tl\u0131 \u0130mk\u00e2nlar ve Sahra \u015eartlar\u0131:<\/strong> Ameliyatlar tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc steril hastaneler yerine; sahra hastanelerinde, yer alt\u0131 s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131nda veya mobil cerrahi \u00fcnitelerinde, k\u0131s\u0131tl\u0131 elektrik, su, t\u0131bbi malzeme ve kan stokuyla ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>

\u2022 Hasar Kontrol ve Kademeli Tahliye:<\/strong> Sahra \u015fartlar\u0131nda saatler s\u00fcren estetik veya kesin tedavi ameliyatlar\u0131 yap\u0131lmaz. Ama\u00e7 sadece kanamay\u0131 durdurmak, hava yolunu a\u00e7mak ve kontaminasyonu (bula\u015fmay\u0131) \u00f6nleyip yaral\u0131y\u0131 g\u00fcvenli bir geri b\u00f6lge hastanesine sevk edilebilir (transportable) hale getirmektir.<\/p>

Askeri Cerrah (Sava\u015f Cerrah\u0131) Kimdir?<\/strong><\/p>

Askeri cerrah, bu zorlu \u015fartlar alt\u0131nda g\u00f6rev yapmak \u00fczere \u00f6zel bir askeri ve t\u0131bbi e\u011fitimden ge\u00e7mi\u015f, r\u00fctbeli askeri doktordur.<\/strong><\/p>

\u2022 Hem Asker Hem Doktor: <\/strong>Bu hekimler askeri hiyerar\u015finin i\u00e7inde yer al\u0131r; taktik saha kurallar\u0131n\u0131, intikal \u015fartlar\u0131n\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fma psikolojisini bilirler. Kendi g\u00fcvenliklerini sa\u011flarken ayn\u0131 zamanda ate\u015f hatt\u0131na yak\u0131n b\u00f6lgelerde hayat kurtar\u0131rlar.<\/p>

\u2022 \u00c7ok Y\u00f6nl\u00fc M\u00fcdahale Yetene\u011fi: <\/strong>Sivil hayatta bir genel cerrah sadece kar\u0131n i\u00e7i organlara, bir ortopedist kemiklere bakar. Ancak sava\u015f alan\u0131nda tek bir askeri cerrah\u0131n; baca\u011f\u0131 kopan askere turnike ve fiksasyon yapmas\u0131, g\u00f6\u011fs\u00fcne \u015farapnel gelen askere g\u00f6\u011f\u00fcs t\u00fcp\u00fc takmas\u0131 ve bat\u0131n i\u00e7i kanamay\u0131 durdurmas\u0131 gerekebilir. Bu nedenle “ileri d\u00fczey \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fck”<\/strong> zorunludur.<\/p>

T\u00fcrkiye’deki Mevcut Durum (2026)<\/strong><\/p>

Ge\u00e7mi\u015f \u00f6zetimizde de belirtti\u011fimiz gibi, 2016 y\u0131l\u0131nda GATA ve askeri hastanelerin kapat\u0131lmas\u0131yla sivil sistemde do\u011frudan pratikte ve sahada “askeri cerrahl\u0131k”<\/strong> kadrosu kalmam\u0131\u015f, s\u0131n\u0131r \u00f6tesi operasyonlardaki sahra hastanelerine sivil hekimler ge\u00e7ici olarak g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Ancak 2026 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla, askeri t\u0131p kurumsal haf\u0131zas\u0131n\u0131n ve usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkisinin zarar g\u00f6rmesi nedeniyle GATA’n\u0131n Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131’na (MSB) geri devredilmesi ve askeri t\u0131p sisteminin, dolay\u0131s\u0131yla r\u00fctbeli ve \u00f6zel e\u011fitimli askeri cerrah kadrolar\u0131n\u0131n yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 resmi olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>

1- Kalite ve Tecr\u00fcbe A\u00e7\u0131s\u0131ndan Farklar<\/strong><\/p>

15-20 y\u0131l \u00f6ncesinin askeri cerrahi yap\u0131s\u0131 ile yak\u0131n ge\u00e7mi\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u015fartlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kurumsal haf\u0131za ve lojistik imk\u00e2nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirgin farklar \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r:<\/p>

\u2022 Usta-\u00c7\u0131rak \u0130li\u015fkisi ve Kurumsal Haf\u0131za:<\/strong> 15-20 y\u0131l \u00f6nce GATA (G\u00fclhane Askeri T\u0131p Akademisi) b\u00fcnyesinde, G\u00fcneydo\u011fu Anadolu ter\u00f6rle m\u00fccadele d\u00f6neminin ve s\u0131n\u0131r \u00f6tesi operasyonlar\u0131n balistik\/patlama yaralanmalar\u0131 tecr\u00fcbesi do\u011frudan k\u0131demli profes\u00f6rlerden asistanlara aktar\u0131l\u0131yordu. 2016’da askeri hastanelerin kapat\u0131lmas\u0131 ve sivil sisteme devredilmesiyle bu kurumsal zincir koptu. Yeti\u015fmi\u015f askeri cerrahlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 emekli oldu, bir k\u0131sm\u0131 sivil \u00fcniversitelere ge\u00e7ti; bu da kurumsal haf\u0131zan\u0131n zay\u0131flamas\u0131na neden oldu.<\/p>

\u2022 Vaka \u00c7e\u015fitlili\u011fi ve Spesifik Tecr\u00fcbe:<\/strong> Eski sistemde, \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgesindeki yaral\u0131lar do\u011frudan helikopterlerle GATA veya b\u00f6lge askeri hastanelerine (Diyarbak\u0131r, Van Askeri Hastaneleri gibi) sevk edilirdi. Buradaki cerrahlar sadece y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 mermi ve \u015farapnel yaralanmalar\u0131 \u00fczerine muazzam bir tecr\u00fcbeye sahipti. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sivil sistemde g\u00f6rev yapan cerrahlar, trafik kazas\u0131 veya adli olaylar (kesici alet, d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zl\u0131 tabanca) gibi sivil travmalarda \u00e7ok tecr\u00fcbeli olsalar da harp sahas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi y\u00fcksek enerjili doku y\u0131k\u0131mlar\u0131 ve \u00e7oklu organ patlamalar\u0131 konusunda eski askeri cerrahlar\u0131n spesifik tecr\u00fcbesine sahip de\u011fillerdir.<\/p>

\u2022 Harp \u015eartlar\u0131na Uyum ve Taktik Triyaj:<\/strong> Eski askeri cerrahlar sadece birer doktor de\u011fil, ayn\u0131 zamanda askeri e\u011fitim alm\u0131\u015f r\u00fctbeli personellerdi. Sahra \u015fartlar\u0131nda, k\u0131s\u0131tl\u0131 lojistik imk\u00e2nlarla ve \u00e7at\u0131\u015fma psikolojisi alt\u0131nda “taktik triyaj”<\/strong> (k\u0131s\u0131tl\u0131 zamanda kurtulma \u015fans\u0131 en y\u00fcksek olana \u00f6ncelik verme) yapma becerileri sivil hekimlere g\u00f6re \u00e7ok daha y\u00fcksekti. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u0131n\u0131r \u00f6tesine ge\u00e7ici g\u00f6revle g\u00f6nderilen sivil hekimler, her ne kadar travma konusunda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olsalar da askeri hiyerar\u015fi, sahra lojisti\u011fi ve \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131 dinamiklerine uyum sa\u011flamakta zorlanabilmektedir.<\/p>

\u2022 Teknolojik Avantaj (G\u00fcn\u00fcm\u00fcz):<\/strong> G\u00fcn\u00fcm\u00fcz cerrahisinin 15-20 y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6re tek avantaj\u0131 t\u0131bbi teknoloji, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme cihazlar\u0131 ve hasar kontrol \u00fcr\u00fcnlerindeki<\/strong> (geli\u015fmi\u015f turnikeler, p\u0131ht\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ajanlar, ta\u015f\u0131nabilir ultrasonlar) k\u00fcresel ve teknolojik ilerlemedir. Ancak bu teknolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fck, usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkisindeki insan g\u00fcc\u00fc ve kurumsal tecr\u00fcbe kayb\u0131n\u0131 tamamen kapatamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

2- Eskiden GATA’n\u0131n Yapt\u0131\u011f\u0131 Bu Askeri Cerrahi Alan\u0131 \u015eimdi Sivilde Var m\u0131?<\/strong><\/p>

Eskiden GATA’n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc akademik ve pratik anlamdaki “Askeri\/Harp Cerrahisi” alan\u0131 sivil sistemde m\u00fcstakil bir bran\u015f, b\u00f6l\u00fcm veya k\u00fcrs\u00fc olarak mevcut de\u011fildir. Lakin GATA mensubu doktorlar\u0131m\u0131z bunu usta-\u00e7\u0131rak usul\u00fc ve muazzam bir canl\u0131-ya\u015fanm\u0131\u015f deneyim ile sahada bizzat ya\u015fayarak \u00f6\u011frenmi\u015f ve \u00f6\u011fretmi\u015flerdir.<\/strong><\/p>

\u2022 Sivil Sistemdeki Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Bu alana sivil t\u0131p d\u00fcnyas\u0131nda en yak\u0131n disiplin, b\u00fcy\u00fck \u015fehir hastaneleri ve \u00fcniversitelerin b\u00fcnyesindeki Genel Cerrahi – Travma ve Acil Cerrahi Birimleri<\/strong> ile Ortopedi ve Travmatoloji<\/strong> klinikleridir.<\/p>

\u2022 S\u0131n\u0131r \u00d6tesi G\u00f6revlerin Y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi:<\/strong> 2016’dan sonra s\u0131n\u0131r \u00f6tesi harek\u00e2t b\u00f6lgelerinde (Suriye, Irak vb.) kurulan sahra hastanelerinin cerrahi y\u00fck\u00fc, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan “ge\u00e7ici g\u00f6revlendirme” <\/strong>(mecburi veya g\u00f6n\u00fcll\u00fc) ile g\u00f6nderilen sivil genel cerrahlar ve ortopedistler<\/strong> taraf\u0131ndan s\u0131rtlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hekimler sivil travma bilgisini sahada uygulayarak b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131klar g\u00f6stermi\u015flerdir; ancak bu durum kurumsal bir “askeri t\u0131p uzmanl\u0131\u011f\u0131”<\/strong> alt\u0131nda de\u011fil, ge\u00e7ici saha tecr\u00fcbesi \u015feklinde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>

2026 Y\u0131l\u0131 \u0130tibar\u0131yla G\u00fcncel Durum:<\/strong> Sivil sistemdeki bu yap\u0131sal bo\u015fluk, kurumsal haf\u0131za kayb\u0131 ve koordinasyon sorunlar\u0131 neticesinde, 2026 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla GATA’n\u0131n yeniden Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131’na (MSB) devredilmesi<\/strong> ve askeri sa\u011fl\u0131k sisteminin t\u0131p fak\u00fcltesi e\u011fitiminden itibaren yeniden in\u015fa edilmesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu baz\u0131 siyasilerin anca ak\u0131llar\u0131na gelmi\u015f ama bununla ilgili de resmi ve ciddi bir gayret hen\u00fcz g\u00f6z\u00fckmemektedir.<\/p>

GATA’da fiziki olarak “Harp Cerrahisi B\u00f6l\u00fcm\u00fc”<\/em><\/strong> yazan bir tabela veya k\u00fcrs\u00fc bulunmuyordu; ancak ba\u015fta Genel Cerrahi,<\/strong> Ortopedi ve Travmatoloji<\/strong> olmak \u00fczere mevcut cerrahi b\u00f6l\u00fcmler, kurumsal k\u00fclt\u00fcrleri ve e\u011fitim m\u00fcfredatlar\u0131yla tamamen birer harp cerrahisi merkezi gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r vaziyetteydi. GATA\u2019n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde di\u011fer T\u0131p e\u011fitim okullar\u0131nda olan\u0131n aksine ana doktrin ve felsefe olarak Usta-\u00c7\u0131rak usul\u00fc benimsenmi\u015f ve muazzam ve devasa bir Kurumsal Haf\u0131za birikmi\u015fti.<\/p>

Mevcut Durumun (Sivil Sisteme Devrin) Yaratt\u0131\u011f\u0131 Tehlikeler<\/strong><\/p>

Sistemin sivil kadrolarla y\u00fcr\u00fct\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n; sahada, harek\u00e2t b\u00f6lgelerinde ve kurumsal d\u00fczeyde yaratt\u0131\u011f\u0131 somut tehlikeler ve zafiyetler \u015funlard\u0131r:<\/strong><\/p>

\u2022 Komuta Zinciri ve Hiyerar\u015fi Bo\u015flu\u011fu:<\/strong> S\u0131n\u0131r \u00f6tesi operasyonlarda (Suriye, Irak vb.) g\u00f6revlendirilen sivil hekimlerin askeri bir r\u00fctbesi veya askeri hiyerar\u015fide bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bir \u00e7at\u0131\u015fma an\u0131nda askeri birli\u011fin komutan\u0131 ile sivil doktor aras\u0131nda emir-komuta ve tahliye koordinasyonunda yap\u0131sal bo\u015fluklar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

\u2022 Sahra \u015eartlar\u0131na ve Askeri K\u00fclt\u00fcre Uyumsuzluk:<\/strong> Sivil bir cerrah, her ne kadar mesle\u011finde \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olsa da \u00e7elik yelek giymek, intikal etmek, havan veya roket tehdidi alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak, sivil hayatta kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 “taktik triyaj”<\/strong> (k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynakla kurtulma \u015fans\u0131 en y\u00fcksek olana \u00f6ncelik verme) kararlar\u0131n\u0131 vermek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum ciddi psikolojik ve operasyonel zorluklar do\u011furmu\u015ftur.<\/p>

\u2022 Kurumsal Haf\u0131zan\u0131n ve Usta-\u00c7\u0131rak \u0130li\u015fkisinin Kopmas\u0131:<\/strong> Askeri cerrahl\u0131k, kitaptan \u00f6\u011frenilen bir daldan ziyade, k\u0131demli albay\/general cerrahlar\u0131n operasyon b\u00f6lgelerinden gelen spesifik balistik yaralanma tecr\u00fcbelerini asistanlar\u0131na ameliyathanede birebir aktarmas\u0131yla (usta-\u00e7\u0131rak metoduyla) y\u00fcr\u00fcyen bir gelenekti. 2016-2026 aras\u0131ndaki 10 y\u0131ll\u0131k kesinti, bu zinciri koparm\u0131\u015f ve yeni nesil cerrahlar\u0131n balistik travma tecr\u00fcbesinden mahrum yeti\u015fmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>

\u2022 S\u00fcreklilik ve Motivasyon Eksikli\u011fi:<\/strong> Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 personeli, sahaya genellikle 2 ya da 3 ayl\u0131k ge\u00e7ici g\u00f6revlerle (rotasyonla) g\u00f6nderilmektedir. Bir cerrah tam b\u00f6lgeyi, birli\u011fi, co\u011frafyay\u0131 ve yaralanma dinamiklerini tan\u0131m\u0131\u015fken g\u00f6revi bitmekte ve yerine s\u0131f\u0131r tecr\u00fcbeyle ba\u015fka bir sivil hekim gelmektedir. Bu durum, savunma s\u00fcreklili\u011fini zedeleyen bir zafiyettir.<\/p>

Bir \u00dclke Harp Cerrahlar\u0131n\u0131 Nas\u0131l Etkisiz B\u0131rak\u0131rd\u0131?<\/strong><\/p>

\u2022 <\/strong>Stratejik d\u00fczeyde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ordusu s\u00fcrekli aktif \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde olan bir \u00fclkenin kendi askeri t\u0131p sistemini tasfiye etmesi, k\u00fcresel askeri t\u0131p literat\u00fcr\u00fcnde “stratejik bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fck hatas\u0131”<\/strong> ve “kurumsal y\u0131k\u0131m”<\/strong> olarak de\u011ferlendirilir. D\u00fcnyada ABD (Uniformed Services University), Rusya (Kirov Askeri T\u0131p Akademisi) veya \u0130srail gibi s\u00fcrekli \u00e7at\u0131\u015fma riski bar\u0131nd\u0131ran hi\u00e7bir \u00fclke kendi askeri t\u0131p akademilerini kapatmam\u0131\u015f, aksine b\u00fct\u00e7elerini art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

\u2022 <\/strong>T\u00fcrkiye gibi jeopolitik olarak ate\u015f \u00e7emberinde yer alan bir \u00fclkede bu sistemin baltalanmas\u0131; kriz anlar\u0131ndaki reflekslerin, t\u0131bbi ihtiya\u00e7lar\u0131n \u00f6n\u00fcne siyasi ve b\u00fcrokratik \u00f6nceliklerin ge\u00e7mesiyle<\/strong> ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kurumlar\u0131n i\u00e7indeki olumsuz yap\u0131lanmalar\u0131 temizlemek yerine kurumun kendisini tamamen ortadan kald\u0131rmak, “pire i\u00e7in yorgan yakmak”<\/strong> deyimiyle uyu\u015fan bir kurumsal hasara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

Sefer Durumunda Harp Cerrah\u0131 Eksikli\u011finin Yaratt\u0131\u011f\u0131 Di\u011fer Tehlikeler<\/strong><\/p>

Taktik Triyaj Bo\u015flu\u011fu ve “\u00d6nlenebilir \u00d6l\u00fcm” Oranlar\u0131nda Patlama<\/strong><\/p>

Sava\u015f alan\u0131nda en kritik kavram “\u00f6nlenebilir \u00f6l\u00fcm” <\/strong>y\u00f6netimidir. A\u011f\u0131r balistik yaralanmalarda (\u00f6rne\u011fin ana damar par\u00e7alanmalar\u0131) askerin hayat\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in dakikalarla yar\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Sivil cerrahlar her hastay\u0131 kurtarmak \u00fczere tek bir vakaya saatlerce odaklanacak \u015fekilde e\u011fitilirken; askeri cerrah sahada taktik triyaj yapar. Hangi askerin sahra \u015fartlar\u0131nda kurtulma \u015fans\u0131n\u0131n oldu\u011funu, hangisine \u00f6ncelik verilmesi gerekti\u011fini askeri mant\u0131kla y\u00f6netir. Bu filtrenin olmamas\u0131, kurtar\u0131labilecek y\u00fczlerce askerin “\u015fehit”<\/strong> verilmesiyle sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>

Sava\u015fma Azmi ve Moral \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc (Psikolojik Zafiyet)<\/strong><\/p>

Bir askerin cephede ate\u015f hatt\u0131na g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rpmadan girmesini sa\u011flayan en b\u00fcy\u00fck motivasyon kayna\u011f\u0131, “Vurulursam arkamda beni kurtaracak r\u00fctbeli, deneyimli bir askeri hekim te\u015fkilat\u0131 var, yani bir silah arkada\u015f\u0131m var” <\/strong>diyebilme g\u00fcvenidir. Sahra hastanelerinde yetkin cerrahlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, arkada\u015flar\u0131n\u0131n basit kanamalardan veya yanl\u0131\u015f m\u00fcdahalelerden dolay\u0131 hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fini g\u00f6ren askeri personelde “g\u00fcvensizlik”<\/strong> ba\u015flar. Moral ve motivasyonun \u00e7\u00f6kmesi, bir ordunun cephede fiziksel olarak yenilmesinden \u00e7ok daha tehlikelidir.<\/p>

Sivil Sa\u011fl\u0131k Sisteminin \u00c7\u00f6kmesi<\/strong><\/p>

Sefer g\u00f6revinde askeri t\u0131p entegrasyonu yoksa, cepheden gelen balistik multitravma vakalar\u0131 do\u011frudan b\u00f6lgedeki sivil \u015fehir veya devlet hastanelerine akar. Sivil hastanelerin ameliyathaneleri, yo\u011fun bak\u0131mlar\u0131 ve kan stoklar\u0131, harp yaral\u0131lar\u0131n\u0131n yo\u011funlu\u011fu kar\u015f\u0131s\u0131nda an\u0131nda kilitlenir. Bu durum, hem yaral\u0131 askerlerin enfeksiyon kapmas\u0131na ve do\u011fru tedavi alamamas\u0131na yol a\u00e7ar hem de b\u00f6lgedeki sivil halk\u0131n sa\u011fl\u0131k hizmeti almas\u0131n\u0131 tamamen engelleyerek i\u00e7 cephede kaos yarat\u0131r.<\/p>

D\u00fc\u015fman sizi \u00f6ld\u00fcrmek yerine yaralayarak lojisti\u011finizi, b\u00fct\u00e7enizi ve insan kayna\u011f\u0131n\u0131z\u0131 t\u00fcketmek ister. Harp cerrah\u0131, bu stratejik tuza\u011f\u0131 bozan en kritik akt\u00f6rd\u00fcr. Yaral\u0131y\u0131 h\u0131zla stabilize edip, lojistik hatt\u0131n\u0131 rahatlatan ve askeri yeniden cepheye d\u00f6nd\u00fcren bir cerrahi sistemin yoklu\u011fu; d\u00fc\u015fman\u0131n en ucuz m\u00fchimmatla en b\u00fcy\u00fck stratejik zaferi kazanmas\u0131na alt\u0131n tepside f\u0131rsat sunmakt\u0131r. 2026’da bu hatadan d\u00f6n\u00fclmesinin arkas\u0131ndaki ana matematik de tam olarak budur.<\/p>

Nihai Sonu\u00e7 (2026):<\/strong> Karar\u0131n \u00fczerinden ge\u00e7en 10 y\u0131lda, \u00f6zellikle s\u0131n\u0131r \u00f6tesi harek\u00e2tlarda ve ter\u00f6rle m\u00fccadelede ya\u015fanan t\u0131bbi lojistik aksamalar, \u015fehit ve gazi tahliyelerindeki koordinasyon problemleri ve yeti\u015fmi\u015f insan g\u00fcc\u00fc kayb\u0131, bu hatay\u0131 devletin en \u00fcst kademelerine somut raporlarla g\u00f6stermi\u015ftir. 2026 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla GATA’n\u0131n MSB’ye geri devredilerek askeri t\u0131p sisteminin s\u0131f\u0131rdan kurulmaya ba\u015flanmas\u0131, ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan bu radikal siville\u015ftirme hamlesinin askeri a\u00e7\u0131dan bir “zafiyet” oldu\u011funun devlet taraf\u0131ndan resmen kabul edildi\u011finin ve d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en net kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>

Peki Ne Yap\u0131lmal\u0131?<\/strong><\/p>

2016-2026 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan 10 y\u0131ll\u0131k kesinti, askeri t\u0131p zincirinde ciddi bir bo\u015fluk yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu an (2026) en b\u00fcy\u00fck risk, 90\u2019l\u0131 ve 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ter\u00f6rle m\u00fccadele, i\u00e7 g\u00fcvenlik ve s\u0131n\u0131r \u00f6tesi balistik cerrahi tecr\u00fcbesine sahip usta hekimlerin ya\u015flanmas\u0131, emekli olmas\u0131 veya sivil sistemde kaybolmas\u0131d\u0131r.<\/p>

10 Y\u0131ll\u0131k Gecikmenin Cerrahlar \u00dczerindeki Pratik Etkisi<\/strong><\/p>

Hakl\u0131 olarak ifade edilen “Ustalar\u0131n k\u00f6relmesi ve yok olmas\u0131” riski \u015fu an en b\u00fcy\u00fck krizdir. 2016’da 45-50 ya\u015f\u0131nda olan, ter\u00f6rle m\u00fccadelenin en s\u0131cak d\u00f6neminde binlerce balistik ameliyat yapm\u0131\u015f k\u0131demli bir askeri cerrah, bug\u00fcn 2026 y\u0131l\u0131nda 55-60 ya\u015f\u0131na gelmi\u015ftir.<\/p>

\u2022 <\/strong>Bu ustalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 emekli olmu\u015f, bir k\u0131sm\u0131 sivil-\u00f6zel hastanelerde tamamen estetik veya sivil rutin ameliyatlara (safra kesesi, f\u0131t\u0131k vb.) y\u00f6nelmi\u015ftir.<\/p>

\u2022 <\/strong>Dolay\u0131s\u0131yla sadece biyolojik ya\u015flanma de\u011fil, “kas haf\u0131zas\u0131n\u0131n ve reflekslerin”<\/strong> de sivil hayatta k\u00f6relmesi s\u00f6z konusudur. Bir cerrah 10 y\u0131l boyunca y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 mermi yaralanmas\u0131 ameliyat etmezse, o alandaki ani kriz y\u00f6netimi prati\u011fini kaybeder.<\/p>

\u00d6zetle:<\/strong> 10 y\u0131l boyunca siyasi kayg\u0131lar, b\u00fcrokratik inat ve lojistik karma\u015fa nedeniyle bu karar\u0131n geciktirilmesi, askeri t\u0131p zincirinde tam bir nesil (jenerasyon) kayb\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn 2026’da GATA yeniden a\u00e7\u0131lsa bile, s\u0131f\u0131rdan ba\u015flayacak asistanlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde bizzat ameliyathanede ders alacaklar\u0131 o “canl\u0131 ve aktif”<\/strong> usta kadrosu son derece daralm\u0131\u015ft\u0131r. Bu gecikme, kurumsal haf\u0131zan\u0131n yeniden in\u015fas\u0131n\u0131 \u00e7ok daha maliyetli, uzun ve sanc\u0131l\u0131 k\u0131lacakt\u0131r.<\/p>

Yaz\u0131k olmamas\u0131 ve bu paha bi\u00e7ilmez kurumsal haf\u0131zan\u0131n 2026 itibar\u0131yla ba\u015flayan geri d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcrecinde yeni nesle aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in acilen at\u0131lmas\u0131 gereken somut ve rasyonel ad\u0131mlar \u015funlard\u0131r:<\/strong><\/p>

1- “G\u00fclhane Askeri T\u0131p Haf\u0131za Merkezi ve Akademisi” Kurulmal\u0131. GATA yeniden TSK\u2019ya ba\u011fl\u0131 olacak \u015fekilde a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>

S\u00f6zl\u00fc Tarih ve Vaka Ar\u015fivi:<\/strong> Hayatta olan, emekli veya sivil \u00fcniversitelerdeki eski askeri cerrahlar\u0131n (Genel Cerrahi, Ortopedi, G\u00f6\u011f\u00fcs, Beyin Cerrahisi) kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 geni\u015f kapsaml\u0131 bir dijital ar\u015fiv projesi ba\u015flat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu hekimlerin sahada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 spesifik balistik vakalar, uygulad\u0131klar\u0131 s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 hasar kontrol cerrahisi y\u00f6ntemleri ve sahra \u015fartlar\u0131ndaki kriz y\u00f6netimi tecr\u00fcbeleri dijitalle\u015ftirilmelidir.<\/p>

Sava\u015f Cerrahisi Atlas\u0131 ve Doktrin Kitab\u0131:<\/strong> Sivil travma kitaplar\u0131, y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 mermi ve \u015farapnel yaralanmalar\u0131n\u0131 tam olarak kar\u015f\u0131layamaz. Eski ustalar\u0131n hakemli\u011finde, TSK’n\u0131n son 40 y\u0131ll\u0131k saha tecr\u00fcbesini i\u00e7eren yerli ve milli bir “Harp Cerrahisi Doktrin Kitab\u0131 ve Vaka Atlas\u0131<\/strong>” bas\u0131lmal\u0131, yeni a\u00e7\u0131lan GATA t\u0131p \u00f6\u011frencilerine ve cerrahi asistanlar\u0131na zorunlu m\u00fcfredat yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>

2- “G\u00f6n\u00fcll\u00fc \/ Yar\u0131 Zamanl\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyeli\u011fi” ve Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Kadrolar\u0131<\/strong><\/p>

Hukuki D\u00fczenleme Getirilmesi:<\/strong> Ya\u015f haddinden emekli olmu\u015f veya sivil sisteme ge\u00e7ip kadro alm\u0131\u015f tecr\u00fcbeli askeri cerrahlar\u0131n b\u00fcrokratik engellere tak\u0131lmadan GATA b\u00fcnyesinde ders, seminer ve ameliyat e\u011fitimi verebilmesi i\u00e7in \u00f6zel bir kanuni stat\u00fc (\u00d6rne\u011fin: K\u0131demli Askeri T\u0131p Dan\u0131\u015fman\u0131) tan\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>

Klinik Ment\u00f6rl\u00fck Sistemi:<\/strong> GATA’da g\u00f6reve yeni ba\u015flayan cerrahi asistanlar\u0131na ve gen\u00e7 uzmanlara, eski usta askeri cerrahlar “ment\u00f6r” (ak\u0131l hocas\u0131) <\/strong>olarak atanmal\u0131d\u0131r. Gen\u00e7 cerrahlar, zorlu bir balistik vaka sim\u00fclasyonunda veya e\u011fitiminde bu ustalar\u0131n do\u011frudan g\u00f6zetiminden ge\u00e7melidir.<\/p>

3- “\u0130leri D\u00fczey Harp Cerrahisi Sim\u00fclasyon ve Kadavra Merkezleri”<\/strong><\/p>

Canl\u0131 Doku ve Kadavra Kurslar\u0131: Balistik yaralanma cerrahisi kitaptan okunarak \u00f6\u011frenilemez; dokunun mermiyle par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 andaki o kaotik yap\u0131y\u0131 g\u00f6rmek gerekir. Eski ustalar\u0131n e\u011fitmenli\u011finde, yeni nesil cerrahlar i\u00e7in taze donmu\u015f kadavralar ve ileri d\u00fczey cerrahi sim\u00fclat\u00f6rler \u00fczerinde “Ate\u015fli Silah ve \u015earapnel Yaralanmalar\u0131na M\u00fcdahale Kurslar\u0131”<\/strong> d\u00fczenlenmelidir. Bu kurslar\u0131n ba\u015f koordinat\u00f6rleri tamamen o eski tecr\u00fcbeli kadrolar olmal\u0131d\u0131r.<\/p>

4- B\u00f6lge ve \u00dcs Hastanelerinde “E\u015fli \u00c7al\u0131\u015fma (Rotasyon)” Modeli<\/strong><\/p>

Sahada Usta-\u00c7\u0131rak Entegrasyonu: Diyarbak\u0131r, \u015e\u0131rnak, Van gibi kritik b\u00f6lge hastanelerinde veya s\u0131n\u0131r \u00f6tesindeki b\u00fcy\u00fck sahra hastanelerinde, eski askeri sa\u011fl\u0131k sisteminden yeti\u015fmi\u015f k\u0131demli cerrahlar ile sisteme yeni giren gen\u00e7 sivil\/askeri cerrahlar ayn\u0131 n\u00f6bet listesine yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Gen\u00e7 hekim, mermi yaralanmas\u0131 alm\u0131\u015f bir hasta sedyeyle i\u00e7eri girdi\u011finde, o so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve m\u00fcdahale refleksini ustan\u0131n yan\u0131nda bizzat ameliyatta g\u00f6rerek (yani tam anlam\u0131yla usta-\u00e7\u0131rak usul\u00fcyle) \u00f6\u011frenmelidir.<\/p>

5- TSK Sa\u011fl\u0131k Vakf\u0131 \/ Derne\u011fi ile Sivil Entegrasyon<\/strong><\/p>

Harp Cerrahisi Kongreleri: Sadece askeri de\u011fil, sivil cerrahlar\u0131n da kat\u0131labilece\u011fi, TSK’n\u0131n ve eski GATA hocalar\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi ulusal ve uluslararas\u0131 “Harp ve Afet Cerrahisi Kongreleri”<\/strong> geleneksel hale getirilmelidir. B\u00f6ylece bilgi sadece k\u0131\u015flada kalmaz, deprem ve afet ku\u015fa\u011f\u0131nda olan T\u00fcrkiye’nin sivil sa\u011fl\u0131k sistemine de can suyu olur.<\/p>

2026 y\u0131l\u0131ndaki bu kurumsal iade s\u00fcreci, sadece binalar\u0131n ve tabelalar\u0131n geri devredilmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131rsa i\u00e7i bo\u015f bir yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Esas devral\u0131nmas\u0131 gereken \u015fey insan sermayesi ve kurumsal ak\u0131ld\u0131r. Bu ustalar\u0131n biyolojik \u00f6m\u00fcrleri ve enerjileri t\u00fckenmeden bu k\u00f6pr\u00fc kurulmal\u0131d\u0131r; aksi takdirde bedeli, gelecekteki harplerde vatan evlatlar\u0131n\u0131n can\u0131yla \u00f6denir.<\/strong><\/p>

Buraya kadar i\u015fin ne kadar stratejik ve bir \u00fclkenin, neslin ve milletin ak\u0131beti ile al\u00e2kal\u0131 ne kadar hayat memat meselesi oldu\u011funu anlatt\u0131k ve hep GATA\u2019dan bahsettik de bu GATA tam olarak nedir ve neden bu kadar \u00f6nemlidir? Biraz da bunu anlamak ve anlad\u0131ktan sonra ise GATA\u2019n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n sadece askeri sa\u011fl\u0131k sistemine bir darbe de\u011fil, bir milletin ve hatta insanl\u0131\u011fa yap\u0131lm\u0131\u015f bir darbedir desek abartm\u0131\u015f olmayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n izah\u0131n\u0131 yapal\u0131m.<\/p>

GATA Nedir, Tarih\u00e7esi ve Uluslararas\u0131 Ba\u015far\u0131 Hik\u00e2yeleri.<\/strong><\/p>

G\u00fclhane Askeri T\u0131p Akademisi’nin (GATA) kurulu\u015fu, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun askeri ve t\u0131bbi modernle\u015fme sanc\u0131lar\u0131n\u0131n tam merkezinde yer al\u0131r. Kurumun arkas\u0131ndaki irade, modern askeri t\u0131bba ve orduya hayati \u00f6nem veren Padi\u015fah II. Abd\u00fclhamid’dir. GATA’n\u0131n kurulu\u015f hik\u00e2yesi, bilimsel bir devrimdir; bir salg\u0131n krizinin y\u00f6netimi ve iki \u00fclkenin askeri-t\u0131bbi i\u015f birli\u011finin neticesidir.<\/p>

1. Kurulu\u015fun Arkas\u0131ndaki \u0130htiya\u00e7 (19. Y\u00fczy\u0131l Sonu)<\/strong><\/p>

Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nda modern t\u0131p e\u011fitimi veren Mekteb-i T\u0131bbiye-i \u015eahane mevcuttu. Ancak bu okul, geli\u015fen modern cerrahi teknikler, balistik yaralanmalar, salg\u0131n hastal\u0131klar ve mikroplar\u0131n ke\u015ffi (bakteriyoloji) gibi \u00e7a\u011f\u0131n yeni t\u0131p ilmine ayak uydurmakta zorlan\u0131yordu.<\/p>

\u00d6zellikle 1897 Osmanl\u0131-Yunan Sava\u015f\u0131 (D\u00f6meke Meydan Muharebesi), cephede kazan\u0131lan zafere ra\u011fmen cephe gerisindeki lojistik ve askeri t\u0131p zafiyetlerini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Ate\u015fli silah yaralanmalar\u0131ndan ziyade, yaralar\u0131n enfeksiyon kapmas\u0131, tetanos, kangren ve salg\u0131n hastal\u0131klar nedeniyle \u00e7ok say\u0131da asker \u015fehit oldu. Bu durum, do\u011frudan orduya ba\u011fl\u0131, pratik saha tecr\u00fcbesi y\u00fcksek ve modern bir askeri t\u0131p okulunun kurulmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131.<\/p>

2. Alman Ekol\u00fc ve Dr. Robert Rieder’in Geli\u015fi<\/strong><\/p>

Sultan II. Abd\u00fclhamid, askeri reformlar kapsam\u0131nda Almanya ile yak\u0131n ili\u015fkiler y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. D\u00f6nemin en ileri t\u0131p e\u011fitimi Almanya\u2019dayd\u0131. Padi\u015fah, askeri t\u0131bb\u0131 modernle\u015ftirmesi i\u00e7in Almanya\u2019dan bir heyet davet etti. Bu davet \u00fczerine 1898 y\u0131l\u0131nda Bonn \u00dcniversitesi’nden Prof. Dr. Robert Rieder (Osmanl\u0131’daki ad\u0131yla Rieder Pa\u015fa) \u0130stanbul\u2019a geldi. Dr. Rieder, mevcut t\u0131bbiye sistemini inceledi ve teorik e\u011fitimin iyi oldu\u011funu ancak pratik klinik e\u011fitimin yetersiz oldu\u011funu rapor etti. \u00c7\u00f6z\u00fcm olarak; gen\u00e7 askeri hekimlerin mezuniyet sonras\u0131nda modern cerrahi, pansuman,<\/strong> hijyen ve sahra t\u0131p tekniklerini bizzat hasta ba\u015f\u0131nda \u00f6\u011frenebilecekleri bir “staj ve uygulama hastanesi” <\/strong>kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>

3. G\u00fclhane Seririyat Hastanesi’nin A\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 (30 Aral\u0131k 1898)<\/strong><\/p>

II. Abd\u00fclhamid’in ferman\u0131yla, Topkap\u0131 Saray\u0131 park\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yer alan ve ad\u0131n\u0131 saray\u0131n g\u00fcl bah\u00e7elerinden alan eski Demirkap\u0131 K\u0131\u015flas\u0131 (G\u00fclhane) h\u0131zla modernize edilerek bir klinik hastanesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Kurum, Padi\u015fah’\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fc olan 30 Aral\u0131k 1898 (Rumi 18 Kanunuevvel 1314) tarihinde resmi bir t\u00f6renle “G\u00fclhane Seririyat (Klinik) Hastanesi” ad\u0131 alt\u0131nda a\u00e7\u0131ld\u0131. Dr. Robert Rieder hastanenin m\u00fcd\u00fcr\u00fc, yard\u0131mc\u0131s\u0131 Dr. Georg Deycke (Deycke Pa\u015fa) ise i\u00e7 hastal\u0131klar\u0131 ve bakteriyoloji \u015fefi oldu.<\/p>

4. Akademik D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve Usta-\u00c7\u0131rak Gelene\u011finin Ba\u015flamas\u0131<\/strong><\/p>

G\u00fclhane, a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden itibaren sivil t\u0131p fak\u00fcltesinden mezun olan askeri hekimlerin zorunlu olarak 1-2 y\u0131l pratik e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131 \u00fcst d\u00fczey bir ihtisas merkezine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Alman hocalar, yanlar\u0131na ald\u0131klar\u0131 T\u00fcrk hekimlerle (\u00d6rne\u011fin: T\u00fcrk cerrahisinin \u00f6nc\u00fclerinden Cemil Topuzlu, t\u0131p tarih\u00e7isi S\u00fcheyl \u00dcnver’in babas\u0131 Mustafa Enver Bey vb.) usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkisini ba\u015flatt\u0131lar.<\/p>

\u0130lkler:<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019deki ilk modern r\u00f6ntgen cihaz\u0131, ilk d\u00fczenli dezenfeksiyon odalar\u0131, modern laboratuvarlar ve ilk sistemli antiseptik ameliyathaneler G\u00fclhane\u2019de kuruldu.<\/p>

Sava\u015f S\u0131navlar\u0131:<\/strong> G\u00fclhane yeti\u015ftirdi\u011fi kadrolarla Trablusgarp, Balkan Sava\u015flar\u0131 ve Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 (\u00f6zellikle \u00c7anakkale Cephesi) esnas\u0131nda sahra t\u0131bb\u0131n\u0131n omurgas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>

5. Cumhuriyet D\u00f6nemi ve Ankara\u2019ya Ta\u015f\u0131nma<\/strong><\/p>

\u0130stanbul’un i\u015fgali y\u0131llar\u0131nda da zor \u015fartlarda hizmet veren G\u00fclhane, Cumhuriyet’in ilan\u0131ndan sonra da askeri t\u0131bb\u0131n lideri olmaya devam etti. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 tehlikesinin ba\u015f g\u00f6stermesi ve \u0130stanbul’un lojistik olarak riskli konuma gelmesi \u00fczerine, 1941 y\u0131l\u0131nda askeri bir stratejiyle Ankara\u2019ya (Cebeci\u2019ye) ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>

GATA Unvan\u0131: 1947 y\u0131l\u0131nda kurumsal yap\u0131s\u0131 daha da geni\u015fletilerek G\u00fclhane Askeri T\u0131p Akademisi (GATA) ad\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/strong><\/p>

Etlik Yerle\u015fkesi:<\/strong> 1971 y\u0131l\u0131nda ise Ankara Etlik’teki bug\u00fcn hepimizin bildi\u011fi modern ve devasa kamp\u00fcs\u00fcne ge\u00e7erek d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki ba\u015far\u0131lar\u0131na ev sahipli\u011fi yapacak olan modern klinik binas\u0131na kavu\u015ftu.<\/p>

\u00d6zetle; GATA, Sultan II. Abd\u00fclhamid\u2019in vizyonu, Alman t\u0131p ekol\u00fcn\u00fcn kurumsal disiplini ve T\u00fcrk hekimlerinin vatan savunmas\u0131ndaki adanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f; saray bah\u00e7esinden do\u011fup cephelerde \u00e7elikle\u015fmi\u015f as\u0131rl\u0131k bir ulusal g\u00fcvenlik ve bilim \u00e7\u0131nar\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>

Peki bu ulusal g\u00fcvenlik ve bilim \u00e7\u0131nar\u0131n\u0131n meyveleri neler olmu\u015ftur? <\/strong><\/p>

G\u00fclhane Askeri T\u0131p Akademisi (GATA) Plastik, Rekonstr\u00fcktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dal\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n sadece T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil, d\u00fcnya genelinde t\u0131p literat\u00fcr\u00fcne y\u00f6n verdi\u011fi, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte liderlik vasf\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n \u00e7a\u011fd\u0131r. Buradaki kritik nokta \u015fudur: GATA\u2019n\u0131n d\u00fcnya lideri olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan alan, sivil hayattaki “kozmetik\/g\u00fczellik esteti\u011fi” de\u011fil; ter\u00f6rle m\u00fccadele ve balistik yaralanmalar neticesinde y\u00fcz\u00fc, \u00e7enesi, kafatas\u0131 ve uzuvlar\u0131 tamamen par\u00e7alanm\u0131\u015f askerleri yeniden insan i\u00e7ine \u00e7\u0131kabilecek seviyeye getiren “Harp Maluliyeti Rekonstr\u00fcktif (Yeniden Yap\u0131m) Cerrahisi”<\/strong> ve bu ameliyatlar\u0131n i\u00e7ine entegre edilen \u00fcst d\u00fczey estetik felsefeydi.<\/p>

GATA Plastik Cerrahi klini\u011finin bu d\u00f6nemde d\u00fcnya genelinde lider olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ba\u015far\u0131lar ve dinamikler \u015fu \u015fekildedir:<\/strong><\/p>

1. D\u00fcnyan\u0131n En B\u00fcy\u00fck Balistik Y\u00fcz ve \u00c7ene Yaralanmalar\u0131 Havuzu<\/strong><\/p>

90’l\u0131 y\u0131llardan itibaren G\u00fcneydo\u011fu Anadolu’daki \u00e7at\u0131\u015fmalardan, may\u0131n patlamalar\u0131ndan ve y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 mermi yaralanmalar\u0131ndan sa\u011f kurtulan ancak y\u00fcz hatlar\u0131, \u00e7ene kemikleri ve burunlar\u0131 tamamen yok olan y\u00fczlerce gazi GATA\u2019ya sevk edildi.<\/p>

\u2022 K\u00fcresel Literat\u00fcrde Liderlik:<\/strong> Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131ndaki plastik cerrahlar hayatlar\u0131 boyunca birka\u00e7 balistik y\u00fcz yaralanmas\u0131 g\u00f6r\u00fcrken, GATA\u2019daki usta hekimler ve asistanlar y\u00fczlerce karma\u015f\u0131k vakay\u0131 ayn\u0131 anda y\u00f6netiyordu. Bu durum, GATA’y\u0131 d\u00fcnyada “Ate\u015fli Silah Yaralanmalar\u0131 Sonras\u0131 Y\u00fcz ve \u00c7ene Rekonstr\u00fcksiyonu”<\/strong> konusunda en deneyimli merkez<\/strong> haline getirdi. Amerikan ve Avrupa Plastik Cerrahi dergilerinde GATA kaynakl\u0131 yay\u0131nlar referans kabul edilmeye ba\u015fland\u0131.<\/strong><\/p>

2. Mikrocerrahi ve Kompakt Doku Nakillerinde (Serbest Flep) Devrim<\/strong><\/p>

GATA cerrahlar\u0131, y\u00fcz\u00fc par\u00e7alanm\u0131\u015f bir askere sadece d\u00fcz bir deri yamas\u0131 dikmiyorlard\u0131. Ama\u00e7, askere i\u015flevsel ve estetik a\u00e7\u0131dan kabul edilebilir bir y\u00fcz kazand\u0131rmakt\u0131.<\/p>

\u2022 Kemikli Dokular\u0131n Estetik \u015eekillendirilmesi:<\/strong> Baca\u011f\u0131n kaval kemi\u011finden (fibula) veya le\u011fen kemi\u011finden al\u0131nan kemik ve kas dokular\u0131, mikrocerrahi y\u00f6ntemlerle (0.5 mm’lik damarlar\u0131n mikroskop alt\u0131nda dikilmesiyle) y\u00fcze ta\u015f\u0131n\u0131yor, s\u0131f\u0131rdan \u00e7ene kemi\u011fi ve elmac\u0131k kemi\u011fi yap\u0131l\u0131yordu.<\/p>

\u2022 \u0130leri Estetik Dokunu\u015f:<\/strong> Ta\u015f\u0131nan bu dokulara daha sonra sivil estetik cerrahide kullan\u0131lan ya\u011f enjeksiyonlar\u0131, doku geni\u015fletme (tissue expansion) ve lazer revizyonlar\u0131 uygulanarak, askerin y\u00fcz\u00fcndeki yara izleri minimuma indiriliyordu. Bu rekonstr\u00fcktif ba\u015far\u0131, estetik cerrahi tekniklerin harp yaralanmalar\u0131na kusursuz entegrasyonuydu.<\/p>

3. Kompozit Doku ve Y\u00fcz Nakli \u00d6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>

2010’lu y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye’de ba\u015flayan y\u00fcz nakli (kompozit doku nakli)<\/strong> devriminde GATA Plastik Cerrahi klini\u011fi en kritik akt\u00f6rlerden biri oldu. T\u00fcrkiye’nin ilk y\u00fcz nakillerini ger\u00e7ekle\u015ftiren kadrolar\u0131n neredeyse tamam\u0131 GATA ekol\u00fcnden yeti\u015fmi\u015f veya GATA ile dirsek temas\u0131 halinde olan hekimlerdi. Klini\u011fin geli\u015ftirdi\u011fi mikrovask\u00fcler (damarsal) teknikler ve imm\u00fcnosupresif (ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k bask\u0131lay\u0131c\u0131) takip protokolleri, d\u00fcnya t\u0131p literat\u00fcr\u00fcnde uzun s\u00fcre tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 ve uyguland\u0131.<\/strong><\/p>

4. Uluslararas\u0131 Literat\u00fcre Giren “G\u00fclhane Teknikleri”<\/strong><\/p>

Bu d\u00f6nemde GATA Plastik Cerrahi k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kan hocalar, uluslararas\u0131 t\u0131p kitaplar\u0131na ve sayg\u0131n cerrahi dergilere (Plastic and Reconstructive Surgery – PRS gibi) kendi adlar\u0131yla an\u0131lan veya GATA patentli onlarca yeni cerrahi teknik, flep (doku) kombinasyonu ve modifikasyon kazand\u0131rd\u0131. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan (\u00f6zellikle Ortado\u011fu, Balkanlar ve hatta ABD\/Avrupa’dan) cerrahlar, balistik rekonstr\u00fcksiyon ve ekstremite (uzuv) kurtarma tekniklerini yerinde g\u00f6rmek i\u00e7in GATA’ya g\u00f6zlemci (observer) olarak geldiler.<\/strong><\/p>

5. Askeri ve Estetik Disiplinin Sentezi<\/strong><\/p>

GATA’daki plastik cerrahlar ayn\u0131 zamanda r\u00fctbeli subaylar olduklar\u0131 i\u00e7in, sivil sistemdeki mesai kavram\u0131ndan uzak, bir gaziyi hayata d\u00f6nd\u00fcrmek ad\u0131na 15-20 saat s\u00fcren mikrocerrahi ameliyatlar\u0131n\u0131 ard\u0131 ard\u0131na yapabilecek askeri disipline sahiptiler. Bir hastay\u0131 (gaziyi) 4-5 y\u0131l boyunca takip edip, 20’den fazla a\u015famal\u0131 estetik\/rekonstr\u00fcktif ameliyatla adeta bir heykelt\u0131ra\u015f gibi i\u015fleyerek topluma kazand\u0131r\u0131yorlard\u0131.<\/p>

G\u00fclhane Askeri T\u0131p Akademisi (GATA) ekseninde T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri’nin askeri cerrahi tarihi, t\u0131p literat\u00fcr\u00fcne giren ilkleri, \u00f6zg\u00fcn teknikleri ve sivil t\u0131bb\u0131n ufkunu a\u00e7an k\u00fcresel ba\u015far\u0131lar\u0131yla doludur. Ordunun operasyonel yo\u011funlu\u011fu, GATA’y\u0131 sadece bir hastane de\u011fil; yeni cerrahi doktrinlerin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel bir AR-GE merkezine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>

TSK askeri cerrahisinin plastik cerrahi d\u0131\u015f\u0131ndaki bran\u015flarda d\u00fcnyaya \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi ana alanlar, teknikler ve ba\u015far\u0131lar \u015funlard\u0131r:<\/strong><\/p>

1. Ortopedi ve Travmatoloji: Ekstremite Kurtarma ve \u0130lizarov Devrimi<\/strong><\/p>

GATA Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dal\u0131, \u00f6zellikle may\u0131n ve el yap\u0131m\u0131 patlay\u0131c\u0131 (EYP) kaynakl\u0131, kemi\u011fin b\u00fcy\u00fck oranda yok oldu\u011fu (masif kemik defekti) uzuv yaralanmalar\u0131nda d\u00fcnyada lider konuma gelmi\u015ftir.<\/p>

Ekstremite Kurtarma Ba\u015far\u0131s\u0131:<\/strong> Bat\u0131l\u0131 ordular Irak ve Afganistan’da benzer yaralanmalarda do\u011frudan amputasyona (uzvun kesilmesi) ba\u015fvururken, GATA ortopedistleri geli\u015ftirdikleri agresif debridman (\u00f6l\u00fc doku temizli\u011fi) ve erken d\u00f6nem fiksasyon teknikleriyle uzuvlar\u0131 kurtarm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>

\u0130lizarov ve Kemik Ta\u015f\u0131ma (Bone Transport) Modifikasyonlar\u0131: <\/strong>Rus cerrah \u0130lizarov’un geli\u015ftirdi\u011fi halkal\u0131 d\u0131\u015f tespit y\u00f6ntemini, balistik ve enfekte kemik k\u0131r\u0131klar\u0131na en yayg\u0131n ve ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde entegre eden merkez GATA olmu\u015ftur. Kopan veya yok olan 15-20 santimetrelik kemik segmentlerini, geli\u015ftirdikleri yerli fiks\u00f6rler ve mikrocerrahi tekniklerle s\u0131f\u0131rdan b\u00fcy\u00fcterek gazi askerlerin yeniden y\u00fcr\u00fcmesini sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, Amerikan Ortopedi Cerrahlar\u0131 Akademisi (AAOS) kongrelerinde defalarca en iyi bildiri \u00f6d\u00fcllerine lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>

2. Genel Cerrahi: Hasar Kontrol Cerrahisi ve Abdomen Y\u00f6netimi<\/strong><\/p>

Y\u00fcksek h\u0131zl\u0131 mermilerin bat\u0131n (kar\u0131n) b\u00f6lgesinde yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m, i\u00e7 organlarda ani \u015fok dalgas\u0131 hasar\u0131na ve masif (b\u00fcy\u00fck) kanamalara yol a\u00e7ar. GATA Genel Cerrahi klini\u011fi, bu hastalar\u0131 masada kaybetmemek ad\u0131na “Damage Control Surgery” (Hasar Kontrol Cerrahisi) doktrinini en erken benimseyen ve kendi teknikleriyle modifiye eden merkezlerden biridir.<\/p>

A\u00e7\u0131k Kar\u0131n Y\u00f6netimi (Open Abdomen) Teknolojileri: A\u011f\u0131r bat\u0131n yaralanmalar\u0131nda organlar\u0131n \u015fi\u015fmesi ve kar\u0131n i\u00e7i bas\u0131nc\u0131n artmas\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcr (Kompartman Sendromu). GATA cerrahlar\u0131, karn\u0131 kapatmak yerine ge\u00e7ici kapatma y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmi\u015ftir. Yara b\u00f6lgesine uygulanan negatif bas\u0131n\u00e7l\u0131 kapama (vakum yard\u0131ml\u0131 kapama) sistemlerinin balistik travmalardaki etkinli\u011fini d\u00fcnyaya kan\u0131tlayan geni\u015f vaka serilerine imza atm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>

3. Yan\u0131k Tedavisi: K\u00fcresel \u00d6l\u00e7ekte En B\u00fcy\u00fck Yan\u0131k Merkezi<\/strong><\/p>

GATA b\u00fcnyesinde kurulu olan G\u00fclhane Yan\u0131k Merkezi, sadece T\u00fcrkiye’nin de\u011fil, Avrupa ve Ortado\u011fu’nun en geli\u015fmi\u015f ve en b\u00fcy\u00fck yan\u0131k tedavi \u00fcnitelerinden biri olmu\u015ftur. Patlama ve Silah Kaynakl\u0131 Yan\u0131klar: Roket, havan patlamalar\u0131 ve z\u0131rhl\u0131 ara\u00e7 yang\u0131nlar\u0131 neticesinde v\u00fccudunun %80-90’\u0131 yanan askerlerin hayatta tutulmas\u0131 oran\u0131nda d\u00fcnya standartlar\u0131n\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

Erken Eksizyon ve Greftleme \u00d6nceli\u011fi:<\/strong> Merkezin geli\u015ftirdi\u011fi erken d\u00f6nem \u00f6l\u00fc doku t\u0131ra\u015flamas\u0131 (eskarotomi\/eksizyon) ve e\u015f zamanl\u0131 yapay\/canl\u0131 deri nakli protokolleri, k\u00fcresel yan\u0131k literat\u00fcr\u00fcnde (Journal of Burn Care & Research vb.) standart tedavi \u015femalar\u0131 aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

4. Sualt\u0131 Hekimli\u011fi ve Hiperbarik T\u0131p: Doku Oksijenlenmesinde \u00d6nc\u00fcl\u00fck<\/strong><\/p>

GATA b\u00fcnyesindeki bu \u00f6zel bran\u015f, askeri cerrahiyle o kadar entegre \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ki, ba\u015far\u0131lar do\u011frudan cerrahi sonu\u00e7lar\u0131 etkilemi\u015ftir. Enfeksiyon ve Yaralar\u0131n Kurtar\u0131lmas\u0131: May\u0131n patlamas\u0131 sonras\u0131 toprakla kirlenen ve sivil hayatta tedavisi imk\u00e2ns\u0131z olan gazl\u0131 kangren veya diren\u00e7li kemik enfeksiyonu (kronik osteomiyelit) vakalar\u0131nda, cerrahi m\u00fcdahalenin hemen ard\u0131ndan uygulanan Y\u00fcksek Bas\u0131n\u00e7l\u0131 Oksijen (Hiperbarik) Tedavisi protokolleri geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu kombine tedavi modeli, amputasyon oranlar\u0131n\u0131 d\u00fcnya genelinde %5’lerin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcren bir ba\u015far\u0131 hik\u00e2yesidir.<\/p>

5. Afet ve Kriz T\u0131bb\u0131nda Uluslararas\u0131 Liderlik<\/strong><\/p>

GATA, sadece cephe hatt\u0131nda de\u011fil; 1999 G\u00f6lc\u00fck Depremi, Pakistan Depremi, Balkanlar ve Ortado\u011fu’daki insani krizlerde kurdu\u011fu mobil sahra hastaneleri ve seyyar cerrahi hastanelerle “Afet Cerrahisi” konseptini d\u00fcnyaya \u00f6\u011fretmi\u015ftir. K\u0131s\u0131tl\u0131 enerji ve lojistik alt\u0131nda ayn\u0131 anda 4 ameliyat\u0131n yap\u0131labildi\u011fi konteyner hastane tasar\u0131mlar\u0131 ve buralardaki cerrahi ba\u015far\u0131 oranlar\u0131, NATO askeri t\u0131p panellerinde (COMEDS) \u00f6rnek uygulama (best practice) olarak sunulmu\u015ftur.<\/strong><\/p>

Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu (TSSB), <\/strong>muharebe ortam\u0131n\u0131n getirdi\u011fi \u00f6l\u00fcm tehdidi, \u015fiddet, arkada\u015f kayb\u0131 ve s\u00fcrekli hayatta kalma bask\u0131s\u0131 nedeniyle askerlerde geli\u015fen en a\u011f\u0131r psikiyatrik yaralanmad\u0131r. Fiziksel yaralanmalar kadar ordular\u0131n sava\u015fma azmini baltalayan bu sinsi tehlikeye kar\u015f\u0131 GATA Psikiyatri Anabilim Dal\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin operasyonel ger\u00e7ekleri do\u011frultusunda \u00e7ok geni\u015f bir k\u00fcresel literat\u00fcr ve \u00f6zg\u00fcn tedavi protokolleri miras b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

1. TSK \u0130\u00e7indeki Hastal\u0131k Oran\u0131 ve Vaka Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/strong><\/p>

TSK b\u00fcnyesinde aktif \u00e7at\u0131\u015fmaya giren personel aras\u0131ndaki TSSB oranlar\u0131, Bat\u0131 ordular\u0131 (\u00f6zellikle ABD ve \u0130ngiltere) ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131sal ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir:<\/strong><\/p>

\u0130statistiksel Oranlar: Literat\u00fcrde, Irak ve Afganistan\u2019dan d\u00f6nen ABD askerlerinde TSSB oran\u0131 %15 ila %20 band\u0131nda seyrederken; TSK b\u00fcnyesinde ter\u00f6rle m\u00fccadele ve s\u0131n\u0131r \u00f6tesi operasyonlara kat\u0131lan profesyonel ve y\u00fck\u00fcml\u00fc personelde bu oran %5 ila %8 civar\u0131nda tespit edilmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>

Oran\u0131n D\u00fc\u015f\u00fck Olma Nedenleri (Koruyucu Fakt\u00f6rler): GATA psikiyatristlerinin uluslararas\u0131 dergilerde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re, T\u00fcrk askerindeki d\u00fc\u015f\u00fck TSSB oran\u0131n\u0131n arkas\u0131nda \u00fc\u00e7 temel sacaya\u011f\u0131 vard\u0131r:<\/strong><\/p>

G\u00fc\u00e7l\u00fc Sosyal ve Aile Deste\u011fi: <\/strong>Gazilerin ve askerlerin \u00e7at\u0131\u015fma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc aile ve yak\u0131n \u00e7evreleri taraf\u0131ndan y\u00fcksek sosyal kabul g\u00f6rmesi, travman\u0131n kronikle\u015fmesini engellemektedir.<\/p>

K\u00fclt\u00fcrel ve \u0130nan\u00e7 Fakt\u00f6r\u00fc: <\/strong>“\u015eehitlik” ve “Gazilik” kavramlar\u0131n\u0131n toplumsal ve zihinsel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, askerlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 varolu\u015fsal krizi ve travmatik anlama aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 hafifleten psikolojik bir kalkan g\u00f6revi g\u00f6rmektedir.<\/p>

Vatan Savunmas\u0131 Alg\u0131s\u0131:<\/strong> \u0130\u015fgal veya s\u0131n\u0131r \u00f6tesi m\u00fcdahale askerlerine k\u0131yasla, do\u011frudan kendi s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ve vatan topra\u011f\u0131n\u0131 koruma motivasyonu travmaya kar\u015f\u0131 direnci art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>

2. GATA Nezdinde D\u00fcnya Literat\u00fcr\u00fcne Kazand\u0131r\u0131lanlar<\/strong><\/p>

GATA Psikiyatri Anabilim Dal\u0131 ile GATA Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc, askerlik psikolojisi ve balistik travma psikiyatrisi alan\u0131nda k\u00fcresel t\u0131p literat\u00fcr\u00fcne \u00e7ok kritik teorik ve pratik katk\u0131lar sunmu\u015ftur:<\/p>

A. “Cephe Hatt\u0131 Psikiyatrisi” ve \u0130leri Psikolojik \u0130lkyard\u0131m Protokolleri<\/strong><\/p>

GATA, travmaya u\u011frayan askerin sivil hayata d\u00f6nmeden, hen\u00fcz s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgesindeyken tedavi edilmesi gerekti\u011fi ilkesini (PIE Prensibi: Proximity\/Yak\u0131nl\u0131k, Immediacy\/H\u0131z, Expectancy\/Beklenti) en agresif uygulayan merkezlerden biri olmu\u015ftur.<\/p>

Sahada M\u00fcdahale: Yaralanan veya akut stres reaksiyonu g\u00f6steren askerin Ankara\u2019ya sevk edilmesi yerine, b\u00f6lge askeri hastanelerindeki (Diyarbak\u0131r, Van) askeri psikiyatristler taraf\u0131ndan cephe gerisinde stabilize edilmesi ve h\u0131zla birli\u011fine d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerine geli\u015ftirilen TSK protokolleri, askeri psikiyatri literat\u00fcr\u00fcnde ba\u015far\u0131 hik\u00e2yesi olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

B. “Bedensel Yaralanma + Psikolojik Travma” Kombinasyon \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/strong><\/p>

GATA psikiyatristleri ile plastik cerrahi ve ortopedi klinikleri ortak \u00e7al\u0131\u015farak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda benzersiz seriler yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcz ve uzuv kay\u0131plar\u0131nda TSSB: May\u0131n patlamas\u0131 sonucu uzvunu veya y\u00fcz b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaybeden gazilerde TSSB\u2019nin sivil travmalardan farklar\u0131, bu hastalar\u0131n v\u00fccut imaj\u0131 alg\u0131s\u0131 ve kronik a\u011fr\u0131 ile TSSB aras\u0131ndaki do\u011frusal ili\u015fki GATA ekol\u00fc taraf\u0131ndan uluslararas\u0131 indeksli dergilerde (Military Medicine, Journal of Traumatic Stress) geni\u015f vaka analizleriyle i\u015flenmi\u015ftir.<\/p>

C. Ter\u00f6r ve Asimetrik Harp Psikolojisi Doktrini<\/strong><\/p>

Bat\u0131 literat\u00fcr\u00fc genellikle d\u00fczenli ordular\u0131n veya konvansiyonel sava\u015flar\u0131n psikolojisine odaklan\u0131rken, GATA; sinsi pusular, may\u0131n\/EYP patlamalar\u0131 ve “d\u00fc\u015fman\u0131n nereden gelece\u011finin bilinmedi\u011fi” asimetrik harp \u015fartlar\u0131nda geli\u015fen kronik hipervijilans (a\u015f\u0131r\u0131 tetikte olma hali) \u00fczerine spesifik tan\u0131mlamalar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, modern anti-ter\u00f6r operasyonlar\u0131na kat\u0131lan askeri personelin psikolojik ay\u0131klama (tarama) testlerinin geli\u015ftirilmesinde k\u00fcresel olarak referans al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

D. EMDR ve \u0130leri Terapi Tekniklerinin Askeri Entegrasyonu<\/strong><\/p>

GATA, Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu tedavisinde EMDR (G\u00f6z Hareketleriyle Duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma ve Yeniden Anlamland\u0131rma) ve Bili\u015fsel Davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 Terapi (BDT) tekniklerini askeri pop\u00fclasyona entegre eden \u00f6nc\u00fc kurumlardan biri olmu\u015ftur. \u00c7at\u0131\u015fma an\u0131n\u0131 zihninde s\u00fcrekli yeniden ya\u015fayan (flashback) askerlerin, askeri hiyerar\u015fi ve disiplin yap\u0131s\u0131na uygun grup terapileri ve yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f EMDR seanslar\u0131 ile tedavi edilme ba\u015far\u0131 oranlar\u0131, uluslararas\u0131 askeri t\u0131p kongrelerinde b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>

G\u00fclhane Askeri T\u0131p Akademisi (GATA), cerrahi ve psikiyatri d\u0131\u015f\u0131ndaki temel ve dahili t\u0131p bilimlerinde de askeri zorunluluklar\u0131 evrensel bilime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ba\u015farm\u0131\u015f bir okuldu. K\u0131\u015fla, arazi ve harek\u00e2t \u015fartlar\u0131n\u0131n getirdi\u011fi spesifik sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131, GATA b\u00fcnyesinde k\u00fcresel t\u0131bb\u0131n seyrini de\u011fi\u015ftiren ke\u015fiflere \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir.<\/strong><\/p>

GATA’n\u0131n d\u00fcnya sa\u011fl\u0131k ilmine ve pratik t\u0131p uygulamalar\u0131na kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 di\u011fer maj\u00f6r ba\u015far\u0131lar \u015funlard\u0131r:<\/strong><\/p>

1. Beh\u00e7et Hastal\u0131\u011f\u0131 ve \u0130mm\u00fcnoloji D\u00fcnyas\u0131ndaki K\u00fcresel Rol\u00fc<\/strong><\/p>

Her ne kadar hastal\u0131\u011f\u0131 ilk kez 1937’de sivil bir hekim olan Prof. Dr. Hulusi Beh\u00e7et tan\u0131mlam\u0131\u015f olsa da bu hastal\u0131\u011f\u0131n genetik haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karan, tan\u0131 kriterlerini d\u00fcnya standartlar\u0131na kavu\u015fturan ve en geni\u015f vaka serilerini yay\u0131mlayan merkez GATA olmu\u015ftur.<\/p>

\u2022 Paterji Testi Standardizasyonu:<\/strong> Beh\u00e7et hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli tan\u0131 y\u00f6ntemlerinden biri olan “Paterji testi”nin metodolojisi, g\u00fcvenilirli\u011fi ve standardizasyonu GATA \u0130mm\u00fcnoloji ve Dermatoloji klinikleri taraf\u0131ndan t\u00fcm d\u00fcnyaya \u00f6\u011fretilmi\u015ftir.<\/p>

\u2022 G\u00f6z Tutulumu Tedavisi:<\/strong> Hastal\u0131\u011f\u0131n k\u00f6rl\u00fc\u011fe yol a\u00e7an g\u00f6z tutulumlar\u0131nda erken d\u00f6nem ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k bask\u0131lay\u0131c\u0131 (imm\u00fcnosupresif) tedavi protokolleri, GATA G\u00f6z ve Romatoloji klinikleri taraf\u0131ndan geli\u015ftirilerek uluslararas\u0131 k\u0131lavuzlara girmi\u015ftir.<\/p>

2. Nefroloji: Ezilme (Crush) Sendromu ve Afet T\u0131bb\u0131 Protokolleri<\/strong><\/p>

Depremler, g\u00f6\u00e7\u00fckler veya askeri m\u00fchimmat patlamalar\u0131 neticesinde kaslar\u0131n a\u011f\u0131r bask\u0131 alt\u0131nda kalmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan Crush (Ezilme) Sendromu<\/strong> ve buna ba\u011fl\u0131 akut b\u00f6brek yetmezli\u011fi konusunda GATA Nefroloji klini\u011fi d\u00fcnyan\u0131n en deneyimli merkezlerinden biriydi.<\/p>

\u2022 “G\u00fclhane S\u0131v\u0131 Protokol\u00fc”:<\/strong> G\u00f6\u00e7\u00fck alt\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan hastalar\u0131n b\u00f6breklerinin par\u00e7alanan kas proteinleri (miyoglobin) y\u00fcz\u00fcnden iflas etmesini \u00f6nlemek amac\u0131yla, hen\u00fcz hasta enkaz alt\u0131ndayken veya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk dakikalarda ba\u015flanmas\u0131 gereken \u00f6zel hidrasyon (s\u0131v\u0131) ve elektrolit dengesi protokolleri GATA taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f ve afet t\u0131bb\u0131 literat\u00fcr\u00fcne alt\u0131n standart olarak kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

3. Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131: \u015earbon, Tularemi ve K\u0131r\u0131m-Kongo Literat\u00fcr\u00fc<\/strong><\/p>

Askeri birliklerin k\u0131rsal arazide, ma\u011fara ortamlar\u0131nda ve yaban hayat\u0131yla temas halinde olmas\u0131, GATA Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 klini\u011fini biyolojik ajanlar ve nadir g\u00f6r\u00fclen zoonotik (hayvandan insana ge\u00e7en) hastal\u0131klar konusunda k\u00fcresel bir otorite haline getirmi\u015ftir.<\/p>

\u2022 Tularemi ve \u015earbon K\u0131lavuzlar\u0131:<\/strong> \u00d6zellikle Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu arazisinde g\u00f6rev yapan askerlerde g\u00f6r\u00fclen Tularemi (avc\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131) ve \u015earbon vakalar\u0131n\u0131n erken tan\u0131 kitleri, klinik seyirleri ve antibiyotik diren\u00e7 haritalar\u0131 GATA taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131larak D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) kaynaklar\u0131na veri sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

\u2022 K\u0131r\u0131m-Kongo Kanamal\u0131 Ate\u015fi (KKKA):<\/strong> T\u00fcrkiye’de kene kaynakl\u0131 bu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl vir\u00fcs ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, hastalar\u0131n klinik takibi, plazma tedavileri ve personelin arazide korunmas\u0131na y\u00f6nelik geli\u015ftirilen askeri doktrinler, sivil sa\u011fl\u0131k sisteminin de bu salg\u0131nla m\u00fccadelesinde ana rehber olmu\u015ftur.<\/p>

4. Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Hekimli\u011fi: Y\u00fcksek \u0130rtifa ve G-Kuvveti Fizyolojisi<\/strong><\/p>

Eski ad\u0131yla Eski\u015fehir Hava Hastanesi b\u00fcnyesinde bulunan ve GATA akademik \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren Havac\u0131l\u0131k T\u0131bb\u0131 Anabilim Dal\u0131<\/strong>, jet pilotlar\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 fizyolojik s\u0131n\u0131rlar\u0131 inceleyen d\u00fcnyadaki say\u0131l\u0131 merkezlerden biriydi.<\/p>

\u2022 G-Duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve \u0130ll\u00fczyon \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131:<\/strong> Y\u00fcksek G-kuvveti alt\u0131nda pilotlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 “G-LOC” (bilin\u00e7 kayb\u0131) durumunu \u00f6nleyen pilot e\u011fitim teknikleri, anti-G giysilerinin fizyolojik testleri ve u\u00e7u\u015f esnas\u0131nda geli\u015fen uzay oryantasyon bozukluklar\u0131 (spatial disorientation) \u00fczerine yap\u0131lan akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar, NATO Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Grubu (RTO) taraf\u0131ndan referans dok\u00fcman olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>

5. Koruyucu Sa\u011fl\u0131k ve Toplu Ya\u015fam Epidemiyolojisi<\/strong><\/p>

K\u0131\u015flalar, binlerce insan\u0131n ayn\u0131 anda kapal\u0131 alanlar\u0131, yemekhaneleri ve banyolar\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 devasa epidemiyolojik laboratuvarlard\u0131r. GATA Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Anabilim Dal\u0131, toplu ya\u015fam alanlar\u0131nda bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen matematiksel modeller geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>

\u2022 Menenjit ve Solunum Yolu Enfeksiyonlar\u0131 Kontrol\u00fc:<\/strong> TSK’ya yeni kat\u0131lan acemi erlerde ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda ciddi risk olu\u015fturan meningokok (menenjit) salg\u0131nlar\u0131n\u0131n s\u0131f\u0131ra indirilmesini sa\u011flayan kitlesel a\u015f\u0131lama ve profilaksi (koruyucu tedavi) \u015femalar\u0131, d\u00fcnya askeri t\u0131p literat\u00fcr\u00fcnde “\u00f6rnek k\u0131\u015fla y\u00f6netimi”<\/em><\/strong> olarak yer alm\u0131\u015f vaziyettedir. GATA, Alerji ve \u0130mm\u00fcnoloji alan\u0131nda da b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar elde etmi\u015ftir ki en b\u00fcy\u00fck kurumsal ba\u015far\u0131 hik\u00e2yesi, T\u00fcrkiye\u2019de eri\u015fkin alerji disiplininin kurumsal temellerini atan merkezlerden biri olmas\u0131 ve \u00f6zellikle k\u0131\u015fla ortam\u0131ndaki kitlesel alerji\/ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k problemlerini \u00e7\u00f6zerek ordu zafiyetlerini engellemesidir.<\/p>

Alerji t\u0131p ilminin geli\u015fiminde GATA Alerjik Hastal\u0131klar Bilim Dal\u0131\u2019n\u0131n imza att\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnya t\u0131p literat\u00fcr\u00fcnde kabul g\u00f6ren ba\u015far\u0131 hik\u00e2yesi iki ana eksende \u015fekillenmi\u015ftir:<\/strong><\/p>

1. Ar\u0131 Zehri (Venom) Alerjisinde D\u00fcnya \u00c7ap\u0131nda \u0130mm\u00fcnoterapi (A\u015f\u0131) Ba\u015far\u0131s\u0131<\/strong><\/p>

GATA Alerji klini\u011finin uluslararas\u0131 t\u0131p camias\u0131nda en \u00e7ok referans verilen ve “ba\u015far\u0131 hik\u00e2yesi” olarak kabul edilen \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Ar\u0131 Zehri Alerjisi ve Spesifik \u0130mm\u00fcnoterapi (Alerji A\u015f\u0131s\u0131) \u00fczerinedir.<\/p>

Askeri Risk Fakt\u00f6r\u00fc: <\/strong>K\u0131rsal arazide, da\u011fl\u0131k b\u00f6lgelerde ve intikal yollar\u0131nda g\u00f6rev yapan TSK personelinin en b\u00fcy\u00fck do\u011fal tehditlerinden biri ar\u0131 sokmalar\u0131d\u0131r. Sivil hayatta ar\u0131 alerjisi olan biri kapal\u0131 alana s\u0131\u011f\u0131nabilir ancak arazideki asker i\u00e7in ar\u0131 sokmas\u0131 dakikalar i\u00e7inde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir anafilaktik \u015foka (alerjik \u015fok) d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>

G\u00fclhane Protokol\u00fc:<\/strong> GATA Alerji hekimleri, ar\u0131 zehrine kar\u015f\u0131 hayat\u0131 tehdit eden d\u00fczeyde a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan askeri personeli ve sivil hastalar\u0131 korumak ad\u0131na \u00e7ok agresif ve h\u0131zl\u0131 bir a\u015f\u0131 tedavi protokol\u00fc (Rush\/Ultra-Rush \u0130mm\u00fcnoterapi) uygulad\u0131. V\u00fccudun ar\u0131 zehrine kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bu a\u015f\u0131 tedavilerinde ula\u015f\u0131lan %95’in \u00fczerindeki ba\u015far\u0131 ve desensitize etme (duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma) oran\u0131, d\u00fcnya alerji literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn en sayg\u0131n dergilerinde yay\u0131mlanarak uluslararas\u0131 tedavi k\u0131lavuzlar\u0131na girdi. Bu sayede y\u00fczlerce nitelikli komando ve saha personeli, mesleklerini b\u0131rakmak ya da geri hizmete \u00e7ekilmek zorunda kalmadan aktif g\u00f6revlerine devam edebildi.<\/p>

2. K\u0131\u015fla Ortam\u0131nda “Alerjik Ast\u0131m ve Rinit” Epidemiyolojisi<\/strong><\/p>

Binlerce gencin farkl\u0131 co\u011frafyalardan, farkl\u0131 floralardan gelerek ayn\u0131 k\u0131\u015flada topland\u0131\u011f\u0131 askeri ekosistem, alerjik hastal\u0131klar\u0131n tetiklenmesi i\u00e7in en uygun alanlardan biridir. GATA bu kapsamda toplu ya\u015fam alanlar\u0131nda alerji kontrol\u00fcn\u00fc bilimsel bir ba\u015far\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc.<\/p>

Ev Tozu Akar\u0131 ve Polen Haritalar\u0131: <\/strong>GATA Alerji ve G\u00f6\u011f\u00fcs Hastal\u0131klar\u0131 klinikleri ortak \u00e7al\u0131\u015farak T\u00fcrkiye genelindeki k\u0131\u015flalar\u0131n mikrobiyolojik ve alerjen y\u00fck\u00fcn\u00fc inceledi. K\u0131\u015flalardaki yatakhaneler, tekstil \u00fcr\u00fcnleri ve arazi \u015fartlar\u0131nda askerlerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 “Ev Tozu Akar\u0131” (mite) ve yerel polen alerjilerinin haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131lar.<\/p>

Sevk Zinciri ve Erken Tan\u0131:<\/strong> T\u00fcrkiye genelinde askerlik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc esnas\u0131nda a\u011f\u0131r ast\u0131m krizleri ya\u015fayan erlerin sivil hayatlar\u0131nda tan\u0131 alamam\u0131\u015f vakalar oldu\u011funu saptayarak, askeri hastaneler b\u00fcnyesinde \u00e7ok h\u0131zl\u0131 i\u015fleyen “Alerji Tarama ve Erken Tan\u0131” protokolleri kurdular. Bu taramalar sayesinde, k\u0131\u015fla \u015fartlar\u0131nda t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in “askerlikten ka\u00e7\u0131yor” ya da “psikolojik reaksiyon g\u00f6steriyor” \u015feklinde yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirilebilecek binlerce gence do\u011fru te\u015fhis konularak kal\u0131c\u0131 akci\u011fer hasarlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ildi.<\/p>

B\u00fct\u00fcn buraya kadar sayabildiklerimiz; GATA\u2019n\u0131n kuruldu\u011fu tarihten beridir kurumsal haf\u0131zas\u0131na ve d\u00fcnya t\u0131p literat\u00fcr\u00fcne ve tarihine alt\u0131n harfle yazd\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131lardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. <\/strong><\/p>

T\u00fcrk askerinin cephede g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rpmadan \u00f6l\u00fcme y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, yaln\u0131zca bir can teslimi de\u011fil, zamana ve mek\u00e2na meydan okuyan derin bir mutabakat\u0131n tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. O, topra\u011fa d\u00fc\u015ferken bilir ki; can\u0131ndan aziz bildi\u011fi vatan, geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 ailesinin \u015ferefle ba\u015f\u0131 dik ya\u015fayaca\u011f\u0131, adaletin ve temel insan haklar\u0131n\u0131n korundu\u011fu kutsal bir s\u0131\u011f\u0131nak olarak kalacakt\u0131r. Bu duru\u015f, namlusunun ucunda yar\u0131n\u0131, g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde ise evlatlar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrce nefes alaca\u011f\u0131 bir \u00fclkenin h\u00fcrriyet senedini ta\u015f\u0131ma iradesidir. Siperde yank\u0131lanan “Geride asla bir asker b\u0131rak\u0131lmaz!” <\/em><\/strong>and\u0131 ise kuru bir askeri doktrin de\u011fil, orduyu tek bir v\u00fccut k\u0131lan sars\u0131lmaz bir ruh k\u00f6pr\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Bu yemin, \u00f6l\u00fcm\u00fcn so\u011fuk pen\u00e7esinde bile bedeninin sahipsiz kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmenin vakar\u0131, kunda\u011fa sar\u0131l\u0131r gibi bayra\u011fa sar\u0131laca\u011f\u0131na duyulan o mutlak ve asil g\u00fcvendir.<\/p>

Dahas\u0131 Mehmet\u00e7ik, cephenin o karanl\u0131k cehenneminde namluya s\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, vuruldu\u011fu an arkas\u0131ndan uzanacak \u015fefkatli ve kudretli ellerin varl\u0131\u011f\u0131ndan emindir. Yaraland\u0131\u011f\u0131 vakit, sahra \u00e7ad\u0131r\u0131n\u0131n isli \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda dahi t\u0131bb\u0131n ve cerrahinin en kusursuz sadakatle, t\u00fcm imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 onun ya\u015famas\u0131 i\u00e7in seferber edece\u011fini \u00e7ok iyi bilir. V\u00fccuduna saplanan \u015farapnel ne kadar derin olursa olsun, arkas\u0131ndaki askeri sa\u011fl\u0131k te\u015fkilat\u0131n\u0131n inanc\u0131 ve dehas\u0131 ondan daha derindir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden T\u00fcrk askeri cephede seve seve can verir; \u00e7\u00fcnk\u00fc o, kan\u0131yla sulad\u0131\u011f\u0131 topra\u011f\u0131n asil bir vatana, arkas\u0131ndaki hekim ordusunun bir can kurtarma kalesine ve namusunu emanet etti\u011fi devletin ise geride kalanlara adil bir yuva olaca\u011f\u0131na g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 inanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>

T\u00fcm bu tarihi, askeri ve bilimsel ger\u00e7eklerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir ki; 2016 y\u0131l\u0131nda FET\u00d6 ile m\u00fccadele bahanesi ad\u0131 alt\u0131nda GATA\u2019n\u0131n ve say\u0131lar\u0131 22\u2019yi a\u015fan askeri hastanelerin la\u011fvedilmesi, yaln\u0131zca fiziki binalar\u0131n kap\u0131s\u0131na kilit vurulmas\u0131ndan ya da idari bir tabela de\u011fi\u015fikli\u011finden ibaret de\u011fildir. Bu hamle; parayla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131, laboratuvarlarda sim\u00fcle edilmesi veya sivil t\u0131p m\u00fcfredatlar\u0131yla ikame edilmesi asla m\u00fcmk\u00fcn olmayan devasa bir askeri sa\u011fl\u0131k birikimini, usta-\u00e7\u0131rak usul\u00fcyle nesilden nesle aktar\u0131lan kurumsal haf\u0131zay\u0131 ve d\u00fcnyada e\u015fi benzeri bulunmayan stratejik bir bilimsel bilgi ve pratik birikimini (know-how) do\u011frudan hedef alan, kas\u0131tl\u0131 ve haince bir kurumsal g\u00f6mme operasyonudur. Harp sahas\u0131n\u0131n ate\u015f hatt\u0131ndan ameliyathaneye uzanan bu benzersiz deneyim, 5-10 y\u0131ll\u0131k sivil rotasyonlarla veya k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerindeki reformlarla bir g\u00fcnde yeniden in\u015fa edilebilecek bir yap\u0131 de\u011fildir; bedeli son 40 y\u0131ld\u0131r cephede vatan evlatlar\u0131n\u0131n can\u0131, kan\u0131 ve gazilerimizin fedak\u00e2rl\u0131klar\u0131yla \u00f6denmi\u015f milli bir servettir. 2026 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla devletin en \u00fcst kademelerinin bu zafiyeti nihayet bir “milli beka sorunu”<\/em> olarak tescil edip GATA\u2019y\u0131 ve askeri t\u0131p sistemini asli ruhuyla yeniden kurmaya giri\u015fmesi \u00e7abalar\u0131, ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan bu radikal tasfiyenin T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri’nin ve \u00fclkenin savunma hatt\u0131na vurulmu\u015f en a\u011f\u0131r ve en bilin\u00e7li darbelerden biri oldu\u011funun en somut tarihi itiraf\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>

\u201cT\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi\u201d 15 Temmuz 2016 kalk\u0131\u015fmas\u0131ndan 1,5 y\u0131l \u00f6nce kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131!?<\/strong><\/p>

27 Mart 2015 tarihinde kabul edilen 6639 Say\u0131l\u0131 Torba Yasa Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015ft\u0131. 15 Nisan 2015 tarihli Resmi Gazete’de yay\u0131mlanan Torba Yasa i\u00e7erisinde; “Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n “Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi” kurmas\u0131na izin veren d\u00fczenlemeyi de bar\u0131nd\u0131rmaktayd\u0131. Bu Kanun ile yap\u0131lan plana g\u00f6re;<\/strong><\/p>

1. \u201cSa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesinin\u201d merkezi \u0130stanbul\u2019da Marmara \u00dcniversitesine ait tarihi Haydarpa\u015fa Kamp\u00fcs\u00fc (Mekteb-i T\u0131bbiye-i \u015eahane) olacak ve Marmara \u00dcniversitesi Kamp\u00fcs\u00fcne el konulacakt\u0131.<\/strong><\/p>

2. \u00dcniversitenin kollar\u0131 Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ba\u011fl\u0131 e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma hastaneleri yolu ile T\u00fcrkiye\u2019nin her yerini hatta yurt d\u0131\u015f\u0131n\u0131 saracakt\u0131! (Yurtd\u0131\u015f\u0131nda okul a\u00e7ma sadece bu kurulu\u015fa verilmi\u015f olmaktayd\u0131)<\/strong><\/p>

3. \u00dcniversitenin i\u00e7inde T\u0131p Fak\u00fcltesi dahil d\u00f6rt fak\u00fclte bir y\u00fcksekokul ile Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc kurulacakt\u0131.<\/strong><\/p>

4. \u00dcniversite m\u00fctevelli heyet ile y\u00f6netilecek. Y\u00d6K\u2019\u00fcn se\u00e7ti\u011fi bir \u00fcye d\u0131\u015f\u0131nda d\u00f6rt \u00fcyenin Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi heyet her konuda yetkili k\u0131l\u0131narak \u00fcniversite akademik organlar\u0131n\u0131 \u00f6yle \u00f6rt\u00fcl\u00fc falan de\u011fil a\u00e7\u0131k\u00e7a devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakacakt\u0131. \u00dcniversite Y\u00d6K’e de\u011fil Bakana kar\u015f\u0131 sorumlu tutulacakt\u0131.<\/strong><\/p>

5. Di\u011fer \u00fcniversitelerin b\u00fct\u00e7esini Y\u00d6K onaylarken bu yeni Bakanl\u0131k \u00fcniversitesinin b\u00fct\u00e7esini Bakanl\u0131k yani m\u00fctevelli heyet belirleyip onaylayacakt\u0131.<\/strong><\/p>

6. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanelerinde (55 Ara\u015ft\u0131rma \u00dcniversitesi ile i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131) \u201ce\u011fitim g\u00f6revlisi\u201d kadrosunda olanlardan Bakanl\u0131\u011f\u0131n \u201cuygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc\u201d hekimler \u00fcniversite kadrosuna atanacakt\u0131.<\/strong><\/p>

Sa\u011fl\u0131k ve Y\u00fcksek E\u011fitim sisteminde gizli \u00fcniversite reformu mu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131!<\/strong><\/p>

\u201cT\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi\u201d <\/em>yasa tasar\u0131s\u0131, Y\u00d6K \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k bilimleri ile ilgili e\u011fitim, ara\u015ft\u0131rma ve hizmet ger\u00e7ekle\u015ftirmekte olan ba\u015fta t\u0131p fak\u00fclteleri olmak \u00fczere, t\u00fcm sa\u011fl\u0131k e\u011fitimine paralel bir yap\u0131lanma tasarland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Yeni bir yasa tasar\u0131s\u0131 ile 28\/3\/1983 tarihli ve 2809 say\u0131l\u0131 Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim Kurumlar\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Kanununa a\u015fa\u011f\u0131daki ek madde eklenmi\u015f durumdayd\u0131. <\/strong>(\u015eu g\u00fcnlerin ironisidir: Y\u00d6K\u2019\u00fc yapanlar cezaevinde m\u00fcebbet yatmaktayd\u0131, ama yapt\u0131klar\u0131 iktidardayd\u0131.) <\/em>Bu ek madde ile Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi ve T\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (T\u00dcSEB: bu ayr\u0131 bir ink\u0131l\u00e2pt\u0131r) ad\u0131 alt\u0131nda do\u011frudan Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 bir yap\u0131lanma ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p>

EK MADDE 16- T\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesinde kullan\u0131lmak \u00fczere ekli listede yer alan kadrolar ihdas edilerek, bu Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnameye ba\u011fl\u0131 cetvellere T\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi b\u00f6l\u00fcm\u00fc olarak eklenmi\u015f olmaktad\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>

Bu yasa tasar\u0131s\u0131 ile:<\/strong><\/p>

\u2022 Bizzat Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131na do\u011frudan ba\u011fl\u0131 bulunan; Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fclke y\u00fczeyindeki t\u00fcm kurumlar\u0131n\u0131 uhdesinde protokollerle ba\u011flama potansiyeline sahip olan; hem bu kurumlar\u0131n gelirleri ile, hem de genel b\u00fct\u00e7eden ve di\u011fer \u00fcniversite hastanelerinin kullanamad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok say\u0131da mali kaynaktan \u00f6zel imkanlar sa\u011flanan, <\/strong><\/p>

\u2022 Kadro atamalar\u0131nda Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131n\u0131n nerdeyse tek yetkili oldu\u011fu ve nihayetinde, asl\u0131nda Marmara \u00dcniversitesinin mal varl\u0131\u011f\u0131 durumundaki Haydarpa\u015fa kamp\u00fcs\u00fcne \u201cMekteb-i T\u0131bbiye-i \u015eahane\u201d ad\u0131 alt\u0131nda, yeni bir isimle el koyarak kurulu\u015fu yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fan, <\/strong><\/p>

\u2022 Ve t\u00fcm \u00fclke d\u00fczeyinde etkinlik g\u00f6sterecek bir t\u0131p fak\u00fclteleri zinciri ya da resmi ad\u0131 ile T\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k \u00dcniversitesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacakt\u0131k.<\/strong><\/p>

Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurumlar\u0131 \u00fczerinde ve sadece Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131n\u0131n \u00f6zellikle kadrola\u015fmada tek yetkili oldu\u011fu bir Sa\u011fl\u0131k \u00dcniversitesinin kurulup, bin bir mali kayna\u011f\u0131n bu kurulu\u015fa y\u00f6nlendirilmesi nas\u0131l anla\u015f\u0131lmal\u0131yd\u0131?<\/strong><\/p>

\u0130ster Y\u00d6K’\u00fcn i\u00e7inde \u201cparalel\u201d sa\u011fl\u0131k \u00fcniversitesi diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131nlar, ister T\u0131p Fak\u00fcltelerine \u201cdarbe\u201d diye ba\u015fkald\u0131rs\u0131nlar, ister gizli \u00fcniversite reformu deyip dursunlar, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131, kendisini \u00fcniversitele\u015ftirip, bu yolla \u00f6zerkle\u015ftirmeye(!) \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131.<\/strong><\/p>

GATA ve asker hastaneleri de Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ba\u011flan\u0131p bu Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi <\/strong>b\u00fcnyesine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/p>

Biliyorsunuz, 15 Temmuz 2016 kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan Resmi Gazete’deki KHK kapsam\u0131nda, <\/strong>GATA’ya ba\u011fl\u0131 e\u011fitim hastaneleri ve T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri Rehabilitasyon Bak\u0131m Merkezi ile asker hastaneleri, dispanser ve benzeri sa\u011fl\u0131k hizmet birimleri ile Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131’na ait sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131, her t\u00fcrl\u00fc hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, alacak ve bor\u00e7lar\u0131, s\u00f6zle\u015fme ve taahh\u00fctleri, ta\u015f\u0131n\u0131rlar\u0131 ve ta\u015f\u0131tlar\u0131yla birlikte Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131’na aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/em>Bunlara tahsisli ta\u015f\u0131nmazlar da Bakanl\u0131\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. GATA’ya ba\u011fl\u0131 y\u00fcksek\u00f6\u011fretim birimleri, her t\u00fcrl\u00fc hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, alacak ve bor\u00e7lar\u0131, s\u00f6zle\u015fme ve taahh\u00fctleri, ta\u015f\u0131n\u0131rlar\u0131 ve ta\u015f\u0131tlar\u0131yla birlikte Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesine aktar\u0131larak, b\u00f6ylece bunlara tahsisli ta\u015f\u0131nmazlar da \u00fcniversiteye tahsis edilmi\u015f olmaktayd\u0131.<\/strong><\/p>

Sa\u011fl\u0131k Bilimleri \u00dcniversitesi, devirden \u00f6nce GATA b\u00fcnyesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olan; <\/strong>kimyasal, biyolojik, radyolojik ve n\u00fckleer tehditlere kar\u015f\u0131 savunma, hava ve uzay hekimli\u011fi, sualt\u0131 hekimli\u011fi, harp cerrahisi gibi \u00f6zellikle askeri sa\u011fl\u0131k hizmet alanlar\u0131na y\u00f6nelik hizmet, e\u011fitim, ara\u015ft\u0131rma ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetlerini de y\u00fcr\u00fctmekle g\u00f6revli tutulacakt\u0131.<\/em> Yani b\u00f6ylece \u201cYeni kurulan \u2018T\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k \u00dcniversitesi\u2019 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle GATA’n\u0131n himayesine al\u0131nm\u0131\u015f ve hedeflerine hizmet etmi\u015f olacakt\u0131.\u201d denilse de durum tam aksi olacakt\u0131.<\/strong><\/p>

\u015eimdi b\u00f6ylesine \u00f6nemli ve bilimsel projeli ve devrim nitelikli bir karar\u0131n 15 Temmuz 2016 kalk\u0131\u015fmas\u0131ndan 1,5 y\u0131l \u00f6nce al\u0131nmas\u0131 ve darbenin bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan hemen sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmas\u0131; acaba, bu h\u0131yanet haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n y\u0131llar \u00f6nce fark\u0131na var\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u00e7ok stratejik bir sab\u0131r ve taktikle yularlar\u0131n\u0131n uzat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u00e7\u0131banlar de\u015fildikten sonra hangi tedbir ve de\u011fi\u015fimlerin devreye sokulaca\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi mi say\u0131lmal\u0131yd\u0131? Yoksa, \u00e7ok sinsi h\u0131yanet tezg\u00e2hlar\u0131n\u0131n y\u0131llar \u00f6ncesinden kurguland\u0131\u011f\u0131 ve 15 Temmuz FET\u00d6 kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bunlar\u0131 uygulamaya koyman\u0131n bir f\u0131rsat\u0131 m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131?<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Askeri Hastane ve Liselerin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 H\u0131yanetinin Sonu\u00e7lar\u0131 ve GATA TAHR\u0130BATI Malumunuz 15 Temmuz 2016 al\u00e7ak FET\u00d6 kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n akabinde 31 Temmuz 2016 tarihinde Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan 669 Say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname ile b\u00fct\u00fcn Askeri Liseler (Kuleli (1845), I\u015f\u0131klar (1845), Maltepe (1928) ve Heybeliada Deniz (1852) Askeri Liseleri), Astsubay Haz\u0131rlama Okullar\u0131, Harp Akademileri kapat\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn; Kara, Hava […]<\/p>\n","protected":false},"author":154,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-37537","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/154"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37537"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37537\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}