{"id":386,"date":"2006-11-27T13:48:03","date_gmt":"2006-11-27T13:48:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2006\/11\/27\/demokrasve-lal-dou-anlalmali-ve-dt-uygulanmalidir\/"},"modified":"2006-11-27T13:48:03","modified_gmt":"2006-11-27T13:48:03","slug":"demokrasi-ve-laiklik-dogru-anlasilmali-ve-durust-uygulanmalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2005\/eylul-2005\/demokrasi-ve-laiklik-dogru-anlasilmali-ve-durust-uygulanmalidir\/","title":{"rendered":"DEMOKRAS\u0130 VE LA\u0130KL\u0130K DO\u011eRU ANLA\u015eILMALI VE D\u00dcR\u00dcST UYGULANMALIDIR!"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n benimsedi\u011fi ve \u00fcmit besledi\u011fi baz\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f kurum ve kavramlar\u0131 istismar etmek, onlar\u0131n arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak s\u00f6m\u00fcrme ve sindirme sistemlerini y\u00fcr\u00fctmek, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en yayg\u0131n ve salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p> Bu arada, AKP iktidar\u0131n\u0131n, &quot;Dindar ve Fetullahc\u0131&quot; \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 eliyle ve resmi bir genelgeyle yasaklad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 Kur&#39;ani kavramlar\u0131: &quot;\u00d6c\u00fc, b\u00f6l\u00fcc\u00fc, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc&quot; g\u00f6sterme ve \u0130slam&#39;dan \u00fcrk\u00fctme \u00e7abalar\u0131 da, tam bir sahtek\u00e2rl\u0131k ve \u015feytana hizmetk\u00e2rl\u0131kt\u0131r. <\/p>\n<p>  \u00a0  <\/p>\n<p> H\u00e2lbuki \u0130slam; Atat\u00fcrk&#39;\u00fcn de belirtti\u011fi gibi do\u011fal ve sosyal yasalara, ilmi ve insani esaslara ve \u00e7a\u011fda\u015f ihtiya\u00e7 ve standartlara uygun kurallar koyan Allah&#39;\u0131n, saadet ve selamet nizam\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p> Prof. \u0130lhan Arsel&#39;in &quot;Cahil cesur olur&quot; cinsinden yazd\u0131\u011f\u0131, dinimize ve tarihimize kar\u015f\u0131, i\u00e7indeki nefret ve husumeti yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131na cevaben, Akevler Ekibince haz\u0131rlanan &quot;\u0130slam, Devlet-D\u00fcnya D\u00fczeni&quot; kitab\u0131nda, \u00e7ok do\u011fru ve doyurucu tespitler yap\u0131lmaktad\u0131r: <\/p>\n<p> Demokrasi Ve Laiklik Do\u011fru Anla\u015f\u0131lmal\u0131 Ve D\u00fcr\u00fcst Uygulanmal\u0131d\u0131r! <\/p>\n<p> <strong>\u0130slam Demokrasisi ve \u00c7a\u011fda\u015f Demokrasi<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Bir \u00fclke d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, <\/strong>o \u00fclkede ilmi ve insani \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6re ve konsens\u00fcsle haz\u0131rlanm\u0131\u015f &quot;genel d\u00fczen&quot;e g\u00f6re toplu s\u00f6zle\u015fmeler (toplumsal an\u00adla\u015fmalar) var ve ilim adamlar\u0131 bir toplu s\u00f6zle\u015fme yap\u0131p yay\u0131nlayabiliyor. Halk bu toplu s\u00f6zle\u015fmelerden birini se\u00e7ip ona g\u00f6re ya\u015fama hakk\u0131na sahip olabiliyor. O \u00fclke insanlar\u0131 bu toplu s\u00f6zle\u015fmeleri de\u011fi\u015ftirip geli\u015ftirebiliyorlar. Her g\u00fcn de\u011fi\u015fen hayat \u015fartlar\u0131na ve d\u00fcnya standartlar\u0131na; yeniden yap\u0131\u00adlanma diyebilece\u011fimiz bu uygulama sayesinde her an ayak uydurabiliyorlar. O insanlar ge\u00e7mi\u015fte de\u011fil, ge\u00e7mi\u015f onlarda ya\u015f\u0131yor; yani ge\u00e7mi\u015fi taklit etmi\u00adyorlar; ama ge\u00e7mi\u015fteki olaylardan ibret alarak en uygun us\u00fbl ve metodoloji ile \u00e7a\u011fda\u015f meselelerini \u00e7\u00f6z\u00fcyorlar. <\/p>\n<p> As\u0131l yap\u0131lmas\u0131 gereken bu de\u011fil midir? <\/p>\n<p> Bir \u00fclke d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, o \u00fclke genelinde on bine yak\u0131n kanton (bucak) var\u00add\u0131r ve bu kantonlarda oturanlar\u0131n kendi tercih etti\u011fi kamu hukuku uygulan\u0131yor. Ama genel d\u00fczene ve \u00fclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 kal\u0131n\u0131yor. Ki\u015fi bu kantonlar\u00addan herhangi birini rahatl\u0131kla se\u00e7ebiliyor ve \u00f6zel hukuk sistemini be\u011fendi\u011fi kan\u00adtonda ya\u015f\u0131yor; be\u011fenmezse \u00e7ok kolay bir \u015fekilde kantonunu de\u011fi\u015ftirebili\u00adyor. <\/p>\n<p> \u0130\u015fte bir an i\u00e7in b\u00f6yle bir \u00fclkenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hayal ediniz. <\/p>\n<p> Daha sonra da kendi \u00fclke ve y\u00f6netiminizle mukayese ediniz. <\/p>\n<p> B\u00f6yle bir \u00fclkedeki insanlar\u0131n h\u00fcrriyetleri ve y\u00f6netime ger\u00e7ekten kat\u0131l\u00admalar\u0131yla; d\u00f6rt y\u0131lda bir \u00e7e\u015fitli bask\u0131, dayatma ve oyunlarla olu\u015fturulan (s\u00f6zde se\u00e7ilen) mecliste ve d\u00f6rtte bir ekseriyetle yap\u0131lan bir toplant\u0131da yine ekseriyetle al\u0131nan kararlara b\u00fct\u00fcn \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131 uymaya zorlayan ve ikamet etti\u011fi yeri de\u011fi\u015ftirme imk\u00e2nlar\u0131na sahip olmayan bir \u00fclkedeki insan\u0131n; y\u00f6netimden ve denetimden nas\u0131l uzak tutuldu\u011funu fark ediniz! <\/p>\n<p> Art\u0131k istatistik ilmi geli\u015fmi\u015ftir. Fizikte de serbestlik dereceleri var ve hesaplanabiliyor. <strong>\u0130sl\u00e2m demokrasisi ile Yunan demokrasisi <\/strong>ve <strong>\u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki demokrasi <\/strong>matematikman kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir. \u0130\u015fte o zaman ger\u00e7ekten kesin rakamlarla: Bat\u0131&#39;daki uygulamalara demokrasi bile den\u00admeyecek bir durumun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 apa\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclecektir. Biz bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapmaya ve tart\u0131\u015fmaya her zaman haz\u0131r\u0131z. Bu mukayeseleri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman; ger\u00e7ek demokrasinin nerede oldu\u011fu kendili\u011finden ve kesinlikle belirlenecektir. <\/p>\n<h1><span style=\"font-size: 8pt\">\u0130sl\u00e2miyet ve Laiklik<\/span><\/h1>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2miyet&#39;e g\u00f6re l\u00e2ikli\u011fin tan\u0131m\u0131: <\/strong> <\/p>\n<p> Bir \u015feyin bir yerde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilmek i\u00e7in o \u015feyin \u00f6ncelikle tan\u0131mlanmas\u0131 gerekir. Kavram karga\u015fas\u0131 her \u015feyi kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ve anla\u015fmay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r. <\/p>\n<p> Biz her \u015feyden \u00f6nce <strong>\u0130sl\u00e2miyet&#39;i <\/strong>ve <strong>l\u00e2ikli\u011fi <\/strong>tan\u0131mlayal\u0131m: <\/p>\n<p> <strong>Kel\u00e2mc\u0131lara g\u00f6re \u0130SL\u00c2M\u0130YET, Ehl-i hak olanlar\u0131n yoludur. <\/strong>Bu yol; hakk\u0131 bat\u0131la tercih eden kimselerin do\u011frultusudur. <strong>Hak <\/strong>denilince kastedilen: g\u00fczel, iyi, yararl\u0131 ve uygun bulunan ve her zaman gerekli ve ge\u00e7erli olup asla de\u011fi\u015fmeyen &quot;do\u011fru&quot;lar demektir. <strong>B\u00e2t\u0131l <\/strong>ise: bozuk, k\u00f6t\u00fc,\u00a0 zararl\u0131 ve zul\u00fcm say\u0131lan, her yerde ve her halde yanl\u0131\u015f olan \u015fey demektir. \u0130nsan ak\u0131l yoluyla hakk\u0131 b\u00e2t\u0131ldan ay\u0131rabilir. <\/p>\n<p> <strong>Kur&#39;\u00e2n&#39;a g\u00f6re \u0130SL\u00c2M, Allah&#39;\u0131n kitaplar\u0131na ve peygamberlerin hitaplar\u0131na teslim olanlard\u0131r. <\/strong>Kendileri,\u00a0 kendi hayatlar\u0131n\u0131 ve kom\u015fuluk ili\u015fkilerini ve insan haklar\u0131n\u0131 ilahi d\u00fcsturlara dayat\u0131p bar\u0131\u015f i\u00e7inde birlikte ya\u015famay\u0131 kabul edenler <strong>&#39;m\u00fcslim&#39;<\/strong>dirler. <strong>Bar\u0131\u015f i\u00e7inde olmak \u0130sl\u00e2m olmakt\u0131r. <\/strong> <\/p>\n<p> <strong>F\u0131kha g\u00f6re M\u00dcSL\u0130M, Ehl-i k\u0131ble olanlard\u0131r. <\/strong>Yani Kur&#39;\u00e2n-\u0131 Kerim&#39;i kendilerine kitap, Hz. Muhammed (sav)&#39;i de peygamber kabul eden\u00adlerdir. <strong>Kur&#39;\u00e2n <\/strong>bunlara <strong>&#39;m\u00fc&#39;min&#39; <\/strong>diyor. <strong>F\u0131k\u0131hta <\/strong>bu yolda olanlara &#39;m\u00fcslim&#39; deniyor. <\/p>\n<p> <strong>Us\u00fbl\u00fc f\u0131k\u0131hta ise M\u00dcSL\u0130M, ehl-i s\u00fcnnete denir. <\/strong>Bunlar i\u00e7ti\u00adhad\u0131 ve icmay\u0131 kabul eden ve delillerini Kitap, S\u00fcnnet, \u0130cma ve K\u0131yas&#39;a otur\u00adtan kimselerdir. <\/p>\n<p> O halde \u0130sl\u00e2m denilince ne kastedilmektedir? \u00d6ncelikle bu kavram \u00e7ok iyi tan\u0131mlanmal\u0131, anla\u015f\u0131lmal\u0131 ve bilinmelidir. Arz etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ta\u00adn\u0131mlar \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmelidir. Bu mesele iyi anla\u015f\u0131l\u0131p kavrand\u0131ktan sonra, di\u011fer meseleler \u00e7orap s\u00f6k\u00fc\u011f\u00fc gibi birbiri ard\u0131 s\u0131ra \u00e7\u00f6z\u00fclecektir. <\/p>\n<p> <strong>L\u00c2\u0130KL\u0130K de de\u011fi\u015fik \u015fekillerde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Frans\u0131z ink\u0131l\u00e2p\u00e7\u0131lar\u0131 l\u00e2ikli\u011fi, &quot;<\/strong>din adamlar\u0131n\u0131n devlet y\u00f6neti\u00adminden \u00e7ekilmesi&quot; yani teokrasinin kalkmas\u0131 \u015feklinde tarif ettiler. <\/p>\n<p> <strong>Sovyet l\u00e2ikleri, &quot;<\/strong>l\u00e2iklik ateizmdir, halk\u0131n dinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u00add\u0131r&quot;, dediler. <\/p>\n<p> <strong>Bug\u00fcnk\u00fc Avrupal\u0131lara g\u00f6re l\u00e2iklik ise: <\/strong>din ve vicdan h\u00fcrriyetidir. <\/p>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2miyet&#39;in tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 l\u00e2iklik ise;<\/strong> <\/p>\n<p> <em>Ki\u015filerin fert olarak kendi dini ve ahlaki cemaatlerini istedikleri \u015fekilde kurup ya\u015famalar\u0131 ve devlet i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn din\u00ee cemaatlerin; &quot; murakabe-denetleme&quot; g\u00f6revini y\u00fcklenmeleridir.<\/em> <\/p>\n<p> <em>Te\u015fri,\u00a0 icra ve kaza (kanun yapma, iktidar olma ve yarg\u0131lama) i\u015flerine din\u00ee cemaatlerin kar\u0131\u015fmamas\u0131 demektir.<\/em> <\/p>\n<p> Baz\u0131lar\u0131 l\u00e2ikli\u011fi din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde anlamaktad\u0131r. Bunlar insani ve \u0130sl\u00e2m\u00ee anlay\u0131\u015ftan son derece uzakt\u0131r. Elbette \u0130sl\u00e2m\u00ee anlay\u0131\u015ftan uzak olunca, buna ba\u011fl\u0131 olarak ilm\u00ee anlay\u0131\u015ftan da uzakt\u0131r. <\/p>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2miyet&#39;te tam demokrasi ve l\u00e2iklik vard\u0131r <\/strong> <\/p>\n<p> L\u00e2iklik ile demokrasiyi birbirine kar\u0131\u015ft\u0131ranlar; hiyerar\u015fik te\u015fkil\u00e2tlanma \u0130sl\u00e2miyet&#39;te olunca k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, diyor. <\/p>\n<p> Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re; k\u00f6yler, bucaklar, il\u00e7eler, iller ve devletler olmamal\u0131; halk kendi y\u00f6neticilerine mutlak itaat etmemelidir ki, l\u00e2iklik olsun!  <\/p>\n<p> Yine baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re, okumu\u015f-okumam\u0131\u015f, \u00e2lim-cahil olanlar birbirine e\u015fit olmal\u0131d\u0131r ki, l\u00e2iklik olsun! <\/p>\n<p> H\u00e2lbuki: Bir toplulukta elbette ehliyet olmal\u0131 ve pilot olmayan u\u00e7ak kullanamamal\u0131d\u0131r. Bir \u00fclkede elbette te\u015fkil\u00e2t olmal\u0131 ve hiyerar\u015fik d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131, dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fkanlar da olmal\u0131d\u0131r. Elbette halk da ba\u015fkanlar\u0131na itaat etmelidir. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc toplulu\u011fun varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu olabilir mi? <\/p>\n<p> Ancak ehliyet alabilme yolu herkese a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r. U\u00e7ak kullanabilen her kes pilot olabilecektir. Bunun Ba\u015fkana ve kanunlara itaat isteyerek olacak; halk\u0131 yok sayan ve zorla dayat\u0131lan yasalar, demokratik hileler ve despotik usullerle getirilen iktidarlar, emanete ehil de\u011fildir. <\/p>\n<p> <strong>Bu anlamda \u0130sl\u00e2miyet&#39;te tam demokrasi vard\u0131r ve l\u00e2iklik <\/strong>yaln\u0131z <strong>\u0130sl\u00e2miyet&#39;e g\u00f6re <\/strong>yap\u0131lan d\u00fczenlemelerde ger\u00e7ekle\u015febilir. <\/p>\n<p> <strong>\u00c7\u00fcnk\u00fc: \u0130sl\u00e2miyet&#39;e g\u00f6re;<\/strong> <\/p>\n<p> <strong><em>Ekseriyet sistemi <\/em><\/strong><em>sonunda y\u00f6netime bir hizip veya mezhep h\u00e2kim olur ve sonunda halk\u0131 o mezhep mensubu yapar. <strong>H\u0131ristiyanl\u0131k <\/strong>bunun ya\u00adk\u0131n \u00f6rne\u011fidir.<\/em> <\/p>\n<p> <em>Oysa <strong>nisb\u00ee <\/strong>ve <strong>yerinden y\u00f6netim sistemi ise; <\/strong>de\u011fi\u015fik gruplar\u0131n bir arada ya\u015famalar\u0131na imk\u00e2n verir. <strong>\u0130sl\u00e2m Tarihi <\/strong>de bunun a\u00e7\u0131k \u00f6rne\u011fidir.<\/em> <\/p>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2miyet uzla\u015fmac\u0131d\u0131r ve\u00a0\u00a0 &#39;tanr\u0131 insan&#39;\u00a0\u00a0 yoktur;<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>&#39;Allah&#39;\u0131n halifesi insan&#39;\u00a0\u00a0 vard\u0131r.<\/strong> <\/p>\n<p> Baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve zaten k\u0131smen y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc demokrasi uygulamas\u0131n\u0131n tastamam ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini bir an i\u00e7in varsayal\u0131m. T\u00fcrkiye&#39;de Bat\u0131 tipi demokrasinin geldi\u011fini ve uygulanabildi\u00ad\u011fini hayal edelim. Sonu\u00e7 ne olacakt\u0131r? Serbest se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu <strong>&#39;Hanefi&#39; <\/strong>oldu\u011fu i\u00e7in se\u00e7imleri ve dolay\u0131s\u0131yla iktidar\u0131 bu mez\u00adhepte olanlar kazanacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn yasalar\u0131 ve anayasay\u0131 Hanef\u00eelerin anlay\u0131\u00ad\u015f\u0131na g\u00f6re d\u00fczenleyeceklerdir. <\/p>\n<p> Uygulanmakta olan demokratik sistem <strong>&#39;\u00e7o\u011funluk sistemi&#39; <\/strong>oldu\u011fu i\u00e7in; herkesi dolayl\u0131 da olsa Hanefi kurallar\u0131na uymaya zorlayacaklard\u0131r. Bat\u0131 demokrasilerinde yap\u0131lan bu de\u011fil midir? B\u00f6ylece T\u00fcrkiye yine dayatmac\u0131, despot ve totaliter bir rejim uygulamas\u0131na girmi\u015f olmayacak m\u0131d\u0131r? <\/p>\n<p> \u0130\u015fte; \u00c7o\u011funlu\u011fun akl\u0131 ve Bat\u0131 demokrasilerinin sonucu budur. <\/p>\n<p> Bunun ad\u0131; demokrasi k\u0131l\u0131fl\u0131, dolayl\u0131 dayatmac\u0131l\u0131kt\u0131r! <\/p>\n<p> Oysa <strong>&#39;uzla\u015fmac\u0131 demokrasi&#39; <\/strong>uygulamas\u0131nda, ateistler de d\u00e2hil olmak \u00fczere,\u00a0 farkl\u0131 din ve d\u00fc\u015f\u00fcnceden herkesin inanc\u0131na g\u00f6re ya\u015fama ve yap\u0131lanma hakk\u0131 vard\u0131r. Onlarla birlikte elbette Hanef\u00eeler de ya\u015fayacaklard\u0131r. <\/p>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2miyet <\/strong>taraf\u0131ndan <strong>\u00e7o\u011funluk sistemi, <\/strong>i\u015fte<strong> <\/strong>bu olumsuzluklardan do\u00adlay\u0131 kabul edilmemekte ve benimsenmemektedir. Egemenlik, h\u00e2kimiyet, demokrasi gibi bir\u00e7ok kavram gibi \u0130sl\u00e2miyet&#39;i de yeniden tan\u0131mlamam\u0131z ge\u00adrekmektedir. Kavramlar karga\u015fas\u0131 i\u00e7inde konular da maalesef net olarak anla\u015f\u0131lamamakta ve kavranamamaktad\u0131r. Belki de bizim en b\u00fcy\u00fck problemimiz budur. Kavram belirsizli\u011fi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak bilgisizlik! <\/p>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2miyet,<\/strong> <\/p>\n<p> <em>D\u00fczen olarak uzla\u015fmay\u0131 esas alm\u0131\u015f ve temel prensiplerden biri gibi benimsemi\u015ftir. Ateistlerle bile uzla\u015fmak suretiyle bir arada ya\u015fanabilece\u00ad\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/em> <\/p>\n<p> <em>Ancak <strong>anar\u015fistler ile kitaps\u0131zlar;\u00a0 <\/strong>yani hi\u00e7bir d\u00fczenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ka\u00adbul etmeyenlerle bir arada ya\u015fanmaz, ya\u015fanamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n hi\u00e7 bir d\u00fc\u00adzenleri, de\u011ferleri ve disiplinleri yoktur.<\/em> <\/p>\n<p> <strong><em>Kur&#39;\u00e2n&#39;\u0131n h\u00fck\u00fcmleri <\/em><\/strong><em>d\u00fczen olarak da ihtiyar\u00eedir. Yani sadece ona &#39;-inananlar\u0131 ilzam eder ve kimse kimseye kar\u0131\u015fmaz, kar\u0131\u015famaz. <strong>Dinde zorlama yoktur.<\/strong><\/em> <\/p>\n<p> <em>Bu da g\u00f6steriyor ki <strong>&#39;din&#39; ve &#39;d\u00fczen&#39;i <\/strong>birbirinden ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada din;\u00a0 insanlara d\u00fczenlerinin nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l olmas\u0131 gerekli\u011fini de, \u00f6nermi\u015ftir.<\/em> <\/p>\n<p> <strong><em>\u0130sl\u00e2miyet&#39;te &#39;mill\u00ee irade&#39;: &quot;\u0130radesiz \u00e7o\u011funlu\u011fun istedi\u011fi de\u011fildir&quot;, <\/em><\/strong><em>&#39;bunun yerine <strong>hil\u00e2fet <\/strong>kavram\u0131, <strong>i\u00e7tihat <\/strong>ve <strong>icma, irade-i c\u00fcz&#39;iye <\/strong>ve <strong>irade-i k\u00fclliye <\/strong>vard\u0131r.\u00a0 Yani &#39; mill\u00ee irade ancak bu temalarla tezah\u00fcr eder ve b\u00f6yle bir icma da Allah&#39;tan gelen vahiyden sonra ak\u0131l ve ara\u015ft\u0131rma ile var\u0131lan en \u00f6nemli delildir.<\/em> <\/p>\n<p> <strong><em>\u0130sl\u00e2miyet&#39;e g\u00f6re; &#39;Tanr\u0131 insan&#39; <\/em><\/strong><em>yoktur; <strong>&#39;Allah&#39;\u0131n halifesi in\u00adsan&#39; <\/strong>vard\u0131r. \u0130nsan\u0131 tanr\u0131la\u015ft\u0131ran ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da ak\u0131ls\u0131zl\u0131kla itham eden zihniyet sahiplerine has\u0131m olmak gerekmez, sadece ac\u0131mak ve Allah&#39;tan hi\u00addayet dilemek gerekir.<\/em> <\/p>\n<p> \u00c7o\u011funluk Demokrasisi ve tabi\u00ee hukuk: Kur&#39;\u00e2n ve S\u00fcnnet&#39;in rehberli\u011fi insan\u0131 \u00f6zg\u00fcr k\u0131lmaktad\u0131r! <\/p>\n<p> Konuyu iyi bir \u015fekilde anlayabilmek ve anlatabilmek amac\u0131yla, yine <strong>&#39;\u00e7o\u011funluk demokrasisi&#39; <\/strong>anlay\u0131\u015f\u0131ndan hareketle savunulan &quot;e\u015fitli\u011fi&quot; ele alal\u0131m. Bir taraftan <strong>&#39;mill\u00ee iradenin \u00fcst\u00fcnde bir g\u00fc\u00e7 yoktur&#39;, <\/strong>deniyor; <strong>&#39;mill\u00ee irade&#39; <\/strong>de \u00e7o\u011funluk iradesidir, deniyor; ondan sonra da <strong>e\u015fitlik\u00e7ilikten ve az\u0131nl\u0131k haklar\u0131ndan <\/strong>bahsediliyor. E\u011fer mill\u00ee iradenin d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey yoksa ve e\u011fer \u00e7o\u011funluk oyu mill\u00ee irade ise; az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131 kim koruya\u00adcakt\u0131r ve e\u015fitli\u011fi kim sa\u011flayacakt\u0131r? <\/p>\n<p> Bir an i\u00e7in ideal demokrasinin oldu\u011funu ve se\u00e7imlerin de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. Topluluklar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funda kad\u0131nlar\u0131n n\u00fcfusu genel olarak erkeklerden fazlad\u0131r. O takdirde dengesiz bir kad\u0131n h\u00e2kimiyeti do\u011fmayacak m\u0131d\u0131r? <\/p>\n<p> <strong>Hz. Muhammed Zorla De\u011fil Biatla, Yani Se\u00e7imle ve R\u0131zayla Ba\u015fkan Oldu!<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>El\u00e7i Muhammed <\/strong>(sav), olabilecek en adil bir se\u00e7imle ba\u015fkan olmu\u015ftur. <\/p>\n<p> \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisi yetim ve kimselerin itibar etmedi\u011fi bir gen\u00e7 iken Mekke&#39;de on\u00fc\u00e7 y\u0131l u\u011fra\u015farak bir topluluk olu\u015fturdu. Bu toplulu\u011fa kat\u0131lan\u00adlar\u0131n tamam\u0131 onu \u00e7ok seviyordu ve o herkesin nizas\u0131z ba\u015fkan\u0131yd\u0131. Yani n\u00fcb\u00fcvveti de, hilafeti de, Reisli\u011fi de, ortak bir kabul ve konsens\u00fcse dayanmaktayd\u0131. <\/p>\n<p> <strong>Medineliler <\/strong>de onunla anla\u015farak onu \u015fehirlerine davet ettiler ve itti\u00adfakla ba\u015fkan yapt\u0131lar. Di\u011fer kabileler ve Yahudiler de sonradan bu anla\u015f\u00admaya kat\u0131larak devleti olu\u015fturdular. Hz. Muhammed ger\u00e7ekten peygam\u00adberdi. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Son Peygamberi, son rehberi, son \u00f6nderi bir kavimden ola\u00adcak, hen\u00fcz hayatta olacak, o g\u00fcne kadar devlet a\u015famas\u0131na gelememi\u015f olan bu kavim ilk defa onun sayesinde devlet kuracak ve o kavmin mensuplar\u0131 ondan ba\u015fkas\u0131n\u0131 devlet ba\u015fkan\u0131 yapacaklar! Bu olacak \u015fey midir? Hangi ak\u0131l ve mant\u0131k bunu kabul eder. O toplulukta ondan daha uygun kim olabilir ki? <\/p>\n<p> Ama tarih tespit ve tescil etmi\u015ftir ki: B\u00fct\u00fcn bu ve benzeri sebeplere ra\u011fmen, Hz. Peygamber (sav) \u00f6nemli olaylar\u0131n \u00f6ncesinde arkada\u015flar\u0131n\u0131 toplam\u0131\u015f ve onlar\u0131n biat\u0131n\u0131 yenilemi\u015fti. G\u00f6r\u00fc\u015flerini alm\u0131\u015f, kanaatlerine \u00f6nem vermi\u015fti! Bu biat ye\u00adnileme olay\u0131 bir nevi bug\u00fcnk\u00fc &#39;<strong>g\u00fcvenoyu<\/strong>&#39; gibi ve onun mesabesinde bir uy\u00adgulamad\u0131r. D\u00fcnyada ilk defa bu uygulamalar\u0131 yapabilen bir peygamber ve devlet a\u015famas\u0131na geli\u015fin daha ba\u015flang\u0131c\u0131nda bu kadar demokratik uygulamalar yapm\u0131\u015f olan bir topluluk nas\u0131l tenkit edilebilir? Bu ger\u00e7ekler nas\u0131l ink\u00e2r edilip g\u00f6rmezlikten gelinebilinir? <\/p>\n<p> D\u00fcnyada ve \u00fclkemizdeki uygulamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, o d\u00f6\u00adnemdeki uygulamalarla \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki uygulamalar mukayese edildi\u011finde, si\u00adyasi kurulu\u015flar\u0131n ve devletlerin i\u00e7 ve d\u0131\u015f yap\u0131lar\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i \u015fekilde incelendi\u00ad\u011finde, acaba hangisi daha demokratik olabilmi\u015ftir? Hele insanl\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi a\u015famalar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ger\u00e7ekler daha bariz \u00f6zellikleri ile apa\u00e7\u0131k orta\u00adda de\u011fil midir? Hem de ink\u00e2r edilemeyecek ve gizlenemeyecek seviyede \u0130slam&#39;\u0131n ve Hz. Peygamber Aleyhisselam&#39;\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kabul edilmeyecek midir? Yeter ki ger\u00e7ekten ilim yap\u0131ls\u0131n ve ger\u00e7ek ilim adam\u0131 olunabilsin. <\/p>\n<p> <strong>Evet; \u0130sl\u00e2miyet&#39;e g\u00f6re;<\/strong> <\/p>\n<p> <strong><em>Allah insan\u0131 yaratt\u0131 ve kendisine halife se\u00e7ti&#8230;<\/em><\/strong> <\/p>\n<p> <em>\u0130nsanlara rehber ve \u00f6nder olmalar\u0131 i\u00e7in peygamberler g\u00f6nderdi.<\/em> <\/p>\n<p> <em>O peygamberler Allah&#39;\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki el\u00e7ileriydiler. Allah, Son Peygamber Muhammed (s)&#39;den sonra art\u0131k kavimlere ve insanl\u0131\u011fa peygam\u00adber g\u00f6ndermeyece\u011fini bildirdi. &#39;Siz benim el\u00e7ime bir halife nasbedin&#39; denildi. B\u00f6ylece cumhuriyet ve demokrasi d\u00f6nemine ge\u00e7ildi.<\/em> <\/p>\n<p> <em>O halde <strong>ba\u015fkanlar,<\/strong> Allah&#39;\u0131n de\u011fil toplulu\u011fun el\u00e7ileri ve Allah el\u00e7i\u00adlerinin halifeleridirler. Bu son derece basit temsili sistem kavranmad\u0131k\u00e7a, insanl\u0131k; siyasal, ekonomik ve sosyal s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ekmeye devam edecektir!<\/em> <\/p>\n<p> <strong>Hz. Ebu Bekir&#39;i B\u00fct\u00fcn Medineliler Se\u00e7mi\u015ftir! <\/strong> <\/p>\n<p> Bir toplulukta ba\u015fkan se\u00e7ilirken elbette orada sosyal ve psikolojik bask\u0131 olacakt\u0131r. Topluluk en iyiyi ve en uygunu se\u00e7menin sanc\u0131lar\u0131n\u0131 ya\u015fayacakt\u0131r. Ama bunun da elbette prensipleri ve seviyesi de vard\u0131r! <\/p>\n<p> D\u00fc\u015f\u00fcnelim bakal\u0131m, <strong>Hz. Ebu Bekir&#39;in se\u00e7ildi\u011fi meclis <\/strong>asker\u00ee kuvvet\u00adler taraf\u0131ndan sar\u0131lm\u0131\u015f da bir bask\u0131 m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r? Yahut\u00a0 &quot;bu \u015fahs\u0131 se\u00e7mezseniz, kellelerinizi u\u00e7ururuz&quot; mu denmi\u015ftir? Ya da \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda yap\u0131lan envai \u00e7e\u015fit se\u00e7im oyunlar\u0131ndan biri mi tezg\u00e2hlanm\u0131\u015ft\u0131r? Hay\u0131r, hi\u00e7biri ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131r!.. <\/p>\n<p> Arap Yar\u0131madas\u0131&#39;nda ilk defa kurulan bir devletin ikinci ba\u015fkan\u0131 olan <strong>Hz.<\/strong> <strong>Ebu Bekir, Medineliler taraf\u0131ndan ittifakla se\u00e7ilmi\u015ftir. Ba\u015fkan \u015f\u00fbra taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f, sonra teker teker b\u00fct\u00fcn Medineliler yeni halifeye biat etmi\u015flerdir. B\u00f6ylece Ba\u015fkan b\u00fct\u00fcn se\u00e7menlerin oyunu alm\u0131\u015f demektir.<\/strong> <\/p>\n<p> Bu durum o kavim i\u00e7in yepyeni bir durumdu ve b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa da \u00f6rnek olacak bir a\u015famayd\u0131. Bu se\u00e7im bir soy se\u00e7imi de\u011fildi. Bu se\u00e7im bir kuvvet, \u00e7\u0131kar, \u00e7at\u0131\u015fma se\u00e7imi de\u011fildi&#8230; Sadece liyakat se\u00e7imiydi. En bilgili, en tecr\u00fc\u00adbeli insan\u0131n ve belki de bir y\u00f6n\u00fc ile Son Peygamber&#39;in ahlak\u0131na ve adalet anlay\u0131\u015f\u0131na en yak\u0131n ki\u015finin se\u00e7imiydi. Ashab da en uygun, uyumlu ve isabetli se\u00e7imi yap\u00adabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015fti&#8230; <\/p>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2m d\u00fczeninde ekseriyet<em> sistemi yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc her kesimin y\u00f6netime kat\u0131l\u0131m hakk\u0131 korunmu\u015ftur:<\/em><\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Ekseriyet sistemi <\/strong>kand\u0131rmacadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7a\u011fda\u015f bir sahtek\u00e2rl\u0131kt\u0131r. Bir g\u00fc\u00e7 ve kuvvet g\u00f6sterisidir. G\u00fc\u00e7l\u00fc olanlar aras\u0131nda bir \u00fcl\u00adkeyi kimin daha iyi ezece\u011fi yar\u0131\u015f\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p> <strong>Bar\u0131\u015f D\u00fczeni ve Totaliter Y\u00f6netimler: Aslolan Silm Yani Bar\u0131\u015f D\u00fczenidir!<\/strong> <\/p>\n<p> Prof. \u0130lhan Arsel, iki sayfada totaliter y\u00f6netimin \u00f6zelliklerini uzun uzun anlatt\u0131k\u00adtan sonra, bu y\u00f6netim bi\u00e7imine Nazizmi ve Kom\u00fcnizmi \u00f6rnek olarak veri\u00adyor. Ancak ilk paragrafta insafs\u0131zca itham etti\u011fi Osmanl\u0131 Devleti hakk\u0131nda adeta a\u011fz\u0131 \/ kalemi tutulmu\u015f gibi bir \u015fey diyemiyor! <\/p>\n<p> Evet; T\u00fcrkiye&#39;de totaliter uygulamalar olmu\u015ftur; ama her halde bu devirler Fatih ve Kanuni devirleri de\u011fildir. Atat\u00fcrk sonras\u0131 d\u00f6nemlerdir. \u0130n\u015fallah bir g\u00fcn ger\u00e7ekler b\u00fc\u00adt\u00fcn boyutlar\u0131 ile ara\u015ft\u0131r\u0131lacak ve ilm\u00ee verilere dayanan ger\u00e7ek T\u00fcrk Tarihi yaz\u0131lacakt\u0131r. O g\u00fcnler \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r. Biz buna kalpten inan\u0131yoruz. <\/p>\n<p> <strong>Osmanl\u0131 y\u00f6netimi <\/strong>d\u00f6neminde devlet sadece siyasetle ilgilenmi\u015f, i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7 g\u00fcvenlik yerel y\u00f6netimlere b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve bey\u00adler taraf\u0131ndan sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Osmanl\u0131 y\u00f6netiminde ne resm\u00ee medreseler, ne de resm\u00ee mabetler vard\u0131r. Resm\u00ee odalar ve sendikalar da yoktur. Bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k; devletin hi\u00e7bir zaman m\u00fcdahale etmedi\u011fi vak\u0131flarla y\u00f6netilen <strong>medreseler, tekkeler <\/strong>ve <strong>loncalar <\/strong>vard\u0131r. Bu kurumlar ve uygulamalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin halkla do\u011frudan hi\u00e7bir ili\u015fki\u00adsinin varl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. <\/p>\n<p> \u00c7e\u015fitli \u0131rk ve dinlere mensup insanlar, bu y\u00f6netim sayesinde bin y\u0131l ba\u00adr\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrkiye&#39;deki gayrim\u00fcslimlerin g\u00f6\u00e7 ettirilmesi uy\u00adgulamas\u0131, \u0130ttihat Terakki ve cumhuriyet y\u00f6netimi d\u00f6nemlerinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. <\/p>\n<p> Prof. Arsel gibi ars\u0131zlar\u0131n mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re hareket edersek, bu zorunlu g\u00f6\u00e7lerin ba\u015f sorumlusu da Osmanl\u0131larm\u0131\u015f! \u00c7\u00fcnk\u00fc Osmanl\u0131lar Osmanl\u0131 Devleti&#39;ni kurmasalarm\u0131\u015f, ne Tanzimat, ne me\u015frutiyet, ne cumhuriyet d\u00f6nemi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ya\u015fanmayacakm\u0131\u015f!. Dolay\u0131s\u0131yla bu tehcirler yani zorunlu g\u00f6\u00e7ler de olmayacakm\u0131\u015f!.. Ne kadar sa\u011flam ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ilm\u00ee mant\u0131k? Ne insani ve d\u00fcr\u00fcst bir anlay\u0131\u015f!?.. <\/p>\n<p> \u0130\u015fte bu g\u00f6r\u00fc\u015f sahiplerinin ilm\u00ee seviyesi\u00a0 ve milli seciyesi budur!.. <\/p>\n<p> \u0130sl\u00e2miyet&#39;e g\u00f6re,\u00a0 <em>aslolan bar\u0131\u015f ve silm d\u00fczenidir.<\/em> <\/p>\n<p> <strong>Tabi\u00ee ve Sosyal Kanunlar ile \u0130l\u00e2h\u00ee Kanunlar Aras\u0131ndaki Uyum:<\/strong> <\/p>\n<p> <strong>Adil bir d\u00fczenin iki kayna\u011f\u0131 vard\u0131r,<\/strong> <\/p>\n<p> A- Biri iyi bir sistemle d\u00fczenlenmi\u015f ilmi ve ahlaki temellere dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131. <\/p>\n<p> B- Di\u011feri bu sistemde g\u00f6rev alanlar\u0131n bu sisteme inanm\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Tabi\u00ee ve sosyal kanunlara uymayan ve uyum sa\u011flamayan bir d\u00fczenleme, adalet de\u011fil zul\u00fcm kayna\u011f\u0131 olur. Mesel\u00e2, &quot;erkeklerin de \u00e7ocuk do\u011furmas\u0131 ge\u00adrekir&quot; maddesini koyup da do\u011fum yapmayan erkeklere biner alt\u0131n ceza uygu\u00adlamas\u0131 yapsak, bu anormal uygulama zul\u00fcm olmaz m\u0131? Tabi\u00ee ve sosyal kanunlar\u0131n inananlar\u0131n dilindeki bir ad\u0131 da; <strong>&#39;ilah\u0131 kanunlar&#39; <\/strong>veya <strong>&#39;s\u00fcnnetullah&#39;t\u0131r. <\/strong>Madd\u00ee d\u00fczenlemelerde, e\u011fer il\u00e2h\u00ee kanunlar ile do\u011fal ve sosyal kanunlar\u0131n verdi\u011fi sonu\u00e7lar aras\u0131nda bir fark yoksa problem \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r. Ancak bu suretle olu\u015fmu\u015f kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc uygulayacak olanlar\u0131n buna &#8216;inanmalar\u0131&#39; ve uygulama gayreti g\u00f6stermeleri i\u00e7in &#8216;m\u00fc&#39;min&#39; ve emin, g\u00fcvenilir olmalar\u0131 gere\u00adkir. \u0130nanan bir kimseyi, Allah&#39;a ve ahlaka inanmayan zalim ve hain odaklara ve onlar\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 kanunlara itaate zorlamak, \u00e7a\u011fda\u015f firavunluk de\u011fil midir? <\/p>\n<p> \u0130\u015fte bu gerek\u00e7elerden dolay\u0131, inananlar farkl\u0131d\u0131r ve hakl\u0131d\u0131r. Ve \u00e7ok yak\u0131nda Hak Bat\u0131l&#39;a galip gelecektir!.. <\/p>\n<p> <strong>\u0130sl\u00e2miyet&#39;e g\u00f6re;<\/strong> <\/p>\n<p> <em>Bir dinin hak din olabilmesi i\u00e7in; ak\u0131l yoluyla tespit edilen tabi\u00ee ve sos\u00adyal kanunlar ile Kitap ve S\u00fcnnet a\u00e7\u0131s\u0131ndan tespit edilen il\u00e2h\u00ee kanunlar ara\u00ads\u0131nda paralellik olmal\u0131d\u0131r. Ancak o zaman o din &#39;hak din&#39; olabilir. Aksi olursa &#39;b\u00e2t\u0131l din&#39; say\u0131l\u0131r&#8230;<\/em> Atat\u00fcrk de, bu ger\u00e7e\u011fi \u00f6zellikle vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<p> <strong><em>\u0130sl\u00e2miyet&#39;te; <\/em><\/strong><em>yerine g\u00f6re, &quot;dinsizlik, b\u00e2t\u0131l dinden daha iyidir.&quot; \u00c7\u00fcnk\u00fc:<\/em> <\/p>\n<p> <em>Zehirle yiyece\u011fi ay\u0131rt etmek gerekir. Zehiri hi\u00e7 almamak,<sub> <\/sub>almaktan \u00e7ok daha iyidir. Ama elbette insan g\u0131das\u0131z ya\u015fayamaz. Ya\u015fayabilmesi beslenebilmesine ba\u011f\u00adl\u0131d\u0131r. Al\u0131nacak \u015feyin g\u0131da de\u011feri ve do\u011frulu\u011fu, onun sosyal ve tabi\u00ee kanun\u00adlara uygunlu\u011fu ile bilinir ve anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/em> <\/p>\n<p> <strong><em>Evet, inan\u00e7s\u0131zl\u0131k &quot;Bo\u015fluk&quot; (Hi\u00e7)lik, ama m\u00fcnaf\u0131kl\u0131k &quot;zehir&quot;dir. A\u00e7l\u0131k ta tehlikelidir ama zehir yemekten hay\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0  <\/p>\n<p> \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n benimsedi\u011fi ve \u00fcmit besledi\u011fi baz\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f kurum ve kavramlar\u0131 istismar etmek, onlar\u0131n arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak s\u00f6m\u00fcrme ve sindirme sistemlerini y\u00fcr\u00fctmek, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en yayg\u0131n ve salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/p>\n<p> Bu arada, AKP iktidar\u0131n\u0131n, &quot;Dindar ve Fetullahc\u0131&quot; \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 eliyle ve resmi bir genelgeyle yasaklad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 Kur&#39;ani kavramlar\u0131: &quot;\u00d6c\u00fc, b\u00f6l\u00fcc\u00fc, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc&quot; g\u00f6sterme ve \u0130slam&#39;dan \u00fcrk\u00fctme \u00e7abalar\u0131 da, tam bir sahtek\u00e2rl\u0131k ve \u015feytana hizmetk\u00e2rl\u0131kt\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-386","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eylul-2005"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=386"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/386\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}