\u00a0 <\/p>\n
\u0130lk iman edenlerden, H\u00fclefa-i Ra\u015fidin'den biri olan, cennetle m\u00fcjdelenen, Peygamberimizin amcazadesi, Hz.Fat\u0131ma annemizin e\u015fi Peygamber (SAV)'in \u00f6p\u00fcc\u00fcklere bo\u011fdu\u011fu Hz. Hasan ve H\u00fcseyin'in babas\u0131, ilim \u015fehrinin Ehli Beytin sultan\u0131, Allah\u0131n Arslan\u0131 Hz.li Efendimiz. Devlet Ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu zaman me\u015fhur valilerinden biri olan E\u015fter Naha\u00ee'ye yazd\u0131\u011f\u0131 mektup, \u00d6mer R\u0131za Do\u011frul'un da belirtti\u011fi gibi hakikaten bir "\u00e2bide" niteli\u011findedir. <\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
Hz. Ali'nin bu veciz, bu \u015faheser \u00f6\u011f\u00fctlerini, tavsiyelerini her devlet y\u00f6neticisi, b\u00fcrokrat\u0131 ve te\u015fkilat yetkilisi zihinlerine nak\u015fetmeli, sabah ak\u015fam okumal\u0131d\u0131r ki, \u00fclkemiz g\u00fcvenli ve verimli y\u00f6neticilerimiz erdemli ve adaletli olabilsin. <\/p>\n
Hz. Ali, bu mektubunda valilerinden, y\u00f6neticilerinden, memurlar\u0131ndan bekledi\u011fi vazifeleri izah etti\u011fi gibi, y\u00f6neticilerin \u015fahs\u00ee ahl\u00e2k\u0131na verece\u011fi \u00f6nemi, halka kar\u015f\u0131 yapacaklar\u0131 muameleyi de pek veciz izah etmekte ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bir bel\u00e2gat \u015faheseri olarak bizlere \u00f6\u011fretmektedir. <\/p>\n
"Sadr-\u0131 \u0130sl\u00e2m"da kime "y\u00f6netici, devlet adam\u0131, b\u00fcrokrat" denildi\u011fini, y\u00f6neticilerden ne bekledi\u011fini b\u00fct\u00fcn berrakl\u0131\u011f\u0131yla vuzuha kavu\u015fturan bu vesikan\u0131n, bu \u015faheser hitabenin terc\u00fcmesini naklediyoruz. Terc\u00fcme b\u00fcy\u00fck \u0130sl\u00e2m \u015fairi merhum Mehmed Akif taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[1]<\/a> <\/p>\n Bu \u015faheser mektup ayn\u0131 zamanda m\u00fcminlerin bireysel ili\u015fkilerine dair de son derece de\u011ferli bilgileri i\u00e7ermektedir. 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n k\u00fcreselle\u015fme, modernizm, gibi uyduruk kavramlar\u0131n\u0131 Hz. Ali'nin bu \u00f6\u011f\u00fctleri ciddi bi\u00e7imde sarsmakta, insan\u0131 asliyetine, \u00f6zbenli\u011fine \u00e7a\u011f\u0131rmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu mektuptan gereken dersleri almam\u0131z, nasiplenmemiz dilek ve temennisiyle… <\/p>\n \u0130\u015fte Mektup Gibi Mektup:<\/strong> <\/p>\n "Vergisini toplamak, d\u00fc\u015fmanlar\u0131na cihad a\u00e7mak veya bar\u0131\u015fmak, halk\u0131na huzur ve refah sa\u011flamak memleketlerinin imar ve \u0131slah\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere; Malik b. El-Haris el-E\u015fter'i M\u0131s\u0131r'a vali tayin etti\u011fi zaman: Allah'\u0131n kulu Emir'\u00fcl-M\u00fc'minin Ali'nin kendisine emri \u015fudur: Ona Allah'tan korkmay\u0131, Allah'a itaat ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 her \u015feye \u00fcst\u00fcn tutmay\u0131, Allah'\u0131n kitab\u0131nda emretti\u011fi farzlar\u0131 ile s\u00fcnnetlere tabi olmay\u0131, uymay\u0131 emreder. O farzlar ve s\u00fcnnetler ki hi\u00e7 bir kimse onlara tabi olmad\u0131k\u00e7a saadet y\u00fcz\u00fc g\u00f6rmez ve onlar\u0131 tan\u0131d\u0131k\u00e7a zarara u\u011framaz. Bir de ona eli ile, kalbi ile, dili ile Cen\u00e2b-\u0131 Hakk'a yard\u0131mda bulunmay\u0131 emreder. \u00c7\u00fcnk\u00fc Allah kendisine yard\u0131m edene yard\u0131m, \u00fcst\u00fcnl\u00fck, zafer vadediyor. Kendisini a\u011f\u0131rlayana \u015feref ve itibar vermeye kefil oldu\u011funu beyan buyuruyor. Sonra, ona ihtiraslar sald\u0131rd\u0131k\u00e7a nefsini k\u0131rmas\u0131n\u0131, serke\u015flik\/itaatsizlik ettik\u00e7e dizginleri \u00e7ekmesini emreder. Zira nefis alabildi\u011fine fenal\u0131\u011fa \u00e2mirdir, meyyaldir, me\u011ferki Cen\u00e2b-\u0131 Hakk merhameti ile insan\u0131 korumu\u015f olsun! <\/p>\n "\u015eimdi bilmi\u015f ol, ey M\u00e2lik, ben seni \u00f6yle \u00fclkelere g\u00f6nderiyorum ki bir \u00e7ok h\u00fck\u00fbmetler, y\u00f6neticiler senden evvel oralarda adalet s\u00fcrd\u00fc veya zulmetti. Sen vaktiyle nas\u0131l senden evvelki valilerin icraat\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7iriyorsan, halk da \u015fimdi \u00f6ylece senin icraat\u0131n\u0131\/uygulamalar\u0131n\u0131 g\u00f6z edecek. O zaman senin onlar hakk\u0131nda s\u00f6ylediklerini halk da \u015fimdi senin hakk\u0131nda s\u00f6yleyecek. Kimlerin salih oldu\u011funu ancak Allah'\u0131n kendi ibad\u0131\/kullar\u0131 lisan\u0131nda s\u00f6yletti\u011fi s\u00f6zlerle anla\u015f\u0131l\u0131r. Onun i\u00e7in biriktirece\u011fin, y\u0131\u011faca\u011f\u0131n en sevimli az\u0131k, ahl\u00e2k ve fazilete y\u00f6nelik ameller olsun. Heveslerine, isteklerine h\u00e2kim bulun, sana hel\u00e2l olmayan \u015feylerden nefsine kar\u015f\u0131 uyan\u0131k, dikkatli ol. Zira gerek ho\u015fland\u0131\u011f\u0131, gerek istemedi\u011fi \u015feylerde nefse kar\u015f\u0131 cimrilik, onun hakk\u0131nda adaletli bir koruyucudur. <\/p>\n "Halk i\u00e7in kalbinde muhabbet, merhamet duygular\u0131, l\u00fctuf meyilleri\/e\u011filimleri besle. Sak\u0131n bi\u00e7arelerin ba\u015f\u0131na, kendilerini yutmay\u0131 bilen y\u0131rt\u0131c\u0131 bir canavar kesilme! \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar iki s\u0131n\u0131ft\u0131r: Ya dinde karde\u015fin, ya yarat\u0131l\u0131\u015fta bir e\u015fin. Evet kendilerinden su\u00e7 zuhur edebilir, kendilerine bir tak\u0131m \u00e2r\u0131zalar gelebilir. Hata ile yahut kas\u0131tl\u0131 olarak i\u015fledikleri kabahatlerden dolay\u0131 ellerinden tutup yola getirmek yine m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kendi hakk\u0131nda nas\u0131l Allah'\u0131n aff\u0131n\u0131, safh\u0131n\u0131 istersen, sen de onlara aff\u0131na, safh\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z, c\u00f6mert ol. \u00c7\u00fcnk\u00fc sen onlar\u0131n ba\u015f\u0131nda bulunuyorsun; emr-i vil\u00e2yeti sana y\u00f6netmen i\u00e7in b\u0131rakan senin ba\u015f\u0131nda bulunuyor; Allah ise vil\u00e2yeti sana veren, g\u00f6revi sana tevdi edenin ba\u015f\u0131ndad\u0131r ve halk\u0131n i\u015flerini hakk\u0131yle g\u00f6rmeni istiyor, seni onlarla imtihan ediyor. Sak\u0131n Allah ile harbe girip de kendini Allah'\u0131n gazab\u0131na siper etme. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne Allah'\u0131n intikam\u0131na dayanacak g\u00fcc\u00fcn var, ne de af ve merhametinden uzaks\u0131n. <\/p>\n "Hi\u00e7 bir aff\u0131ndan dolay\u0131 asla pi\u015fman olma ve hi\u00e7 bir kahr\u0131ndan dolay\u0131 kat'iyyen sevinme. Bertaraf etme imk\u00e2n\u0131 bulduk\u00e7a hi\u00e7 bir tehlikeye, fel\u00e2kete at\u0131lma. Bir de sak\u0131n "Ben g\u00fc\u00e7, kuvvet sahibiyim, emrederim, itaat ederler" deme. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kalbleri ve kafalar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa atmak, dini zaafa u\u011fratmak, fel\u00e2kete yakla\u015fmakt\u0131r. \u015eayet elindeki g\u00fc\u00e7, kuvvet sana b\u00fcy\u00fckl\u00fck hissi, gurur verirse derhal senden \u00fcst\u00fcn olan y\u00f6neticilerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne bak ve senin kendi nefsine kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 yetiremeyece\u011fin \u015feylerde Allah'\u0131n sana kar\u015f\u0131 kadir oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn. \u0130\u015fte bu d\u00fc\u015f\u00fcnce senin o y\u00fckseklerde u\u00e7an bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya indirir; \u015fiddetini giderir; seni b\u0131rak\u0131p giden akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na getirir. Sak\u0131n Allah ile b\u00fcy\u00fckl\u00fck yar\u0131\u015f\u0131na kalk\u0131\u015fma, Sak\u0131n kibir, \u00f6fke ve k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda kendisine benzemeye \u00e7al\u0131\u015fma! \u00c7\u00fcnk\u00fc yarat\u0131c\u0131 olan Y\u00fcce Allah her zulmedeni, zor kullanan\u0131 al\u00e7alt\u0131r, her b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslayan\u0131 zavall\u0131 ve hakir eder b\u0131rak\u0131r. <\/p>\n Nefsin hakk\u0131nda, sana hususiyeti olan sevdiklerin hakk\u0131nda, halk aras\u0131nda kendilerine meyil beslediklerin hakk\u0131nda, Allah'a ve Allah'\u0131n kullar\u0131na kar\u015f\u0131 adaletten kat'iyen ayr\u0131lma. \u015eayed b\u00f6yle yapmazsan zulmetmi\u015f olursun. Halbuki Allah'\u0131n kullar\u0131na zulmedenin Allah kullar\u0131 taraf\u0131ndan davac\u0131s\u0131 yine Allah't\u0131r. Allah da birinin hasm\u0131, d\u00fc\u015fman\u0131 oldu mu, o kimsenin tutunabilece\u011fi b\u00fct\u00fcn deliller; dayanaklar bat\u0131ld\u0131r; ge\u00e7ersizdir. Ve \u00f6l\u00fcnceye, yahud tevbe edinceye kadar Allah kendisi ile harp i\u00e7inde bulunur. D\u00fcnyada, zul\u00fcm kadar Allah'\u0131n l\u00fctfunu de\u011fi\u015ftiren ve kahr\u0131n\u0131 \u00e7abukla\u015ft\u0131r\u0131p \u00e7eken bir \u015fey olmaz. Zira Cen\u00e2b-\u0131 Hak zul\u00fcm alt\u0131nda inleyenlerin g\u00fccenmesinin, k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n feryadlar\u0131n\u0131 i\u015fitiyor, zalimleri de g\u00f6zetleyip duruyor." <\/p>\n Hz. Ali s\u00f6z konusu mektubuna \u015f\u00f6yle devam ediyor: <\/p>\n "…Halk aras\u0131nda yan\u0131na yakla\u015ft\u0131rmayaca\u011f\u0131n, kendisinden en \u00e7ok nefret duyaca\u011f\u0131n adamlarsa: halk\u0131n gizli kusurlar\u0131n\u0131 en fazla ara\u015ft\u0131ran kimseler olmal\u0131d\u0131r. Zira insanlar\u0131n \u00f6yle ay\u0131plar\u0131 vard\u0131r ki \u00f6rt\u00fclmesi herkesten \u00e7ok y\u00f6neticiye d\u00fc\u015fer. Bundan dolay\u0131 bu ay\u0131plar\u0131n sana gizli kalanlar\u0131n\u0131 sak\u0131n e\u015fme. Senin vazifen haberdar olduklar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmekten ibarettir. Senin bilmediklerine gelince, onlar\u0131n hakk\u0131ndaki h\u00fckm\u00fc Allah verir. Evet, sen halk\u0131n ay\u0131b\u0131n\u0131 g\u00fcc\u00fcn yetti\u011fi kadar \u00f6rt ki Allah da senin halktan gizli kalmas\u0131n\u0131 istedi\u011fin \u015feylerini \u00f6rts\u00fcn. <\/p>\n "\u0130nsanlar hakk\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn kin d\u00fc\u011f\u00fcmlerini \u00e7\u00f6z; seni intikama do\u011fru s\u00fcr\u00fckleyecek iplerin hepsini kes. Senin vak\u0131f olamad\u0131\u011f\u0131n \u015feylerin t\u00fcm\u00fc hakk\u0131nda anlamam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn; \u015funu bunu gammazlayan\u0131n s\u00f6z\u00fcne sak\u0131n \u00e7ar\u00e7abuk inanma. \u00c7\u00fcnk\u00fc gammaz, ne kadar saf g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse g\u00f6r\u00fcns\u00fcn, yine de d\u00fczenci, entrikac\u0131 ve hilek\u00e2rd\u0131r. Sak\u0131n, ne seni zaruret ihtimaliyle korkutarak c\u00f6mertli\u011finden \u00e7evirecek cimriyi, ne muazzam vazifelerine kar\u015f\u0131 seni \u00fcrk\u00fct\u00fcp azmini gev\u015fetecek \u00f6dle\u011fi, ne de haks\u0131zl\u0131\u011fa, zulme saparak sana ihtiras\u0131 iyi g\u00f6sterecek haini, a\u00e7g\u00f6zl\u00fcy\u00fc ve menfaatc\u0131y\u0131 dan\u0131\u015fma meclisine sokma. \u00c7\u00fcnk\u00fc cimrilik, korkakl\u0131k, \u00f6dleklik ve ihtiras \u00f6yle, huylard\u0131r ki Allah-\u00fc Z\u00fclcel\u00e2l hakk\u0131nda beslenen k\u00f6t\u00fc zanlar\u0131, \u015f\u00fcpheleri bir araya getirir. <\/p>\n "Sana dan\u0131\u015fman olacaklar\u0131n en k\u00f6t\u00fcs\u00fc: senden \u00f6nce k\u00f6t\u00fc kimselere, hainlere ve zalimlere dost olan, onlar\u0131n su\u00e7lar\u0131na ve g\u00fcnahlar\u0131na i\u015ftirak eden kimselerdir. B\u00f6yleleri kat'iyen senin s\u0131rda\u015f\u0131n olmamal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar canilerin yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve zalimlerin dostlar\u0131d\u0131r. Ne hacet! Hi\u00e7bir zalime zulm\u00fcnde, hi\u00e7bir g\u00fcnahk\u00e2ra su\u00e7unda yard\u0131m etmeyenler i\u00e7inden, sana dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapacak \u00f6ylelerini bulacaks\u0131n ki, \u00f6tekilerin g\u00f6r\u00fc\u015f ve tedbirine tamam\u0131yla sahip, l\u00e2kin sorumlulu\u011fun y\u00fck\u00fcnden, su\u00e7un vebalinden de kesinlikle korunmu\u015flard\u0131r. \u0130\u015fte senin i\u00e7in b\u00f6ylelerinin k\u00fclfeti hafif, zahmeti az, yard\u0131m\u0131 en \u00e7ok, sana \u015fefkati herkesinkinden fazla, senden ba\u015fkas\u0131na muhabbeti o \u00f6l\u00e7\u00fcde az olur. Bu gibilerini hem husus\u00ee, hem umum\u00ee meclislerinde kendine dost edin. Sonra, bu adamlar\u0131n i\u00e7inden en ziyade \u015funu be\u011fenmelisin ki: sana ac\u0131 hakikatleri herkesten fazla o s\u00f6ylesin; ve \u015fayet sevdi\u011fi kullar\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na Allah'\u0131n raz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 bir harekette bulunmak istersen ho\u015funa gidece\u011fini, gitmeyece\u011fini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyerek sana uyum g\u00f6stersin, yolda\u015fl\u0131k etsin. <\/p>\n "Bir de sad\u0131k ve ihl\u00e2sl\u0131 adamlar\u0131 dost, s\u0131rda\u015f edin. Seni alk\u0131\u015flay\u0131p \u00f6vmemelerine, yapmad\u0131\u011f\u0131n bir tak\u0131m i\u015fleri sana isnad ile keyfini getirmemelerine, gururunu y\u00fckseltmemelerine izin ver. Zira alk\u0131\u015f\u0131n \u00e7o\u011fu insan\u0131 b\u00fcy\u00fcklenmeye sevk eder, gurura yakla\u015ft\u0131r\u0131r. Sak\u0131n adam\u0131n iyisi ile k\u00f6t\u00fcs\u00fc, yan\u0131nda bir olmas\u0131n. Zira bu e\u015fitlik iyileri iyilikten so\u011futur; k\u00f6t\u00fclerin de fenal\u0131\u011fa ilgisini ve \u015feytani cesaretini art\u0131r\u0131r. <\/p>\n "Bilmi\u015f ol ki; y\u00f6neticinin halka iyi niyetini en \u00e7ok davet eden \u015fey, kendilerine iyilikte bulunmas\u0131, y\u00fcklerini hafifletmesidir. \u0130yi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsen, iyi niyetli davran\u0131rsan uzun ve yorucu yorgunluklardan kurtulursun. Sonra, iyi niyetine en fazla l\u00e2y\u0131k olan adam senin hakk\u0131ndaki tecr\u00fcbeleri ve \u00f6nemli konudaki tahminleri iyi \u00e7\u0131kand\u0131r; k\u00f6t\u00fc niyetine en lay\u0131k olan\u0131 da hakk\u0131ndaki tecr\u00fcbeleri olaylar ve \u015fah\u0131slarla ilgili tesbitleri fena \u00e7\u0131kan\u0131d\u0131r. <\/p>\n Sonra, b\u00fcrokratlar\u0131n\u0131n haline iyi dikkat et. \u0130\u015flerine en iyilerini getir. \u00d6zellikle de devlet d\u00fczenini emanet b\u0131rakaca\u011f\u0131n, s\u0131rlar\u0131n\u0131 payla\u015faca\u011f\u0131n mektuplar\u0131n\u0131 \u00f6yle adamlara yazd\u0131r ki suyu temiz, ahl\u00e2k\u0131 d\u00fczg\u00fcn olsun; g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc itibar ile \u015f\u0131mar\u0131p ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yan\u0131nda sana kar\u015f\u0131 konu\u015fmaya c\u00fcr'et edenlerden olmas\u0131n. Y\u00f6neticilerin sana yazd\u0131klar\u0131n\u0131 getirip g\u00f6stermekte, senin taraf\u0131ndan verilecek cevaplar\u0131 dosdo\u011fru yazarak g\u00f6ndermekte ve senin hesab\u0131na al\u0131p, senin hesab\u0131na verece\u011fi \u015feylerde gafleti sebebiyle kusur etmesin. Senin lehinde buldu\u011fu \u015feyleri sa\u011flam tutsun, aleyhinde buldu\u011funu da \u00e7\u00f6zmekte zaaf g\u00f6stermesin. \u00dczerine d\u00fc\u015fen sorumluluk ve g\u00f6rev itibariyle nas\u0131l bir mevkisi oldu\u011fundan habersiz bulunmas\u0131n. Zira kendi k\u0131ymetini bilemeyen ba\u015fkas\u0131n\u0131nkini hi\u00e7 bilmez. <\/p>\n "Sonra, bunlar\u0131n se\u00e7iminde, tercihinde yaln\u0131z d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerini incelemen, tedkik etmen, bir de iyi niyetli olman k\u00e2fi gelmemeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar daima: yapmac\u0131k davran\u0131\u015flarla veya hat\u0131rl\u0131 arac\u0131larla y\u00f6neticilerin g\u00f6z\u00fcne girebilirler. H\u00e2lbuki i\u015fin \u00f6tesinde samimiyet ad\u0131na bir\u015fey yoktur. Onun i\u00e7in senden evvelki salih y\u00f6neticilere hizmet etmi\u015fleri ara\u015ft\u0131rarak halk aras\u0131ndaki iyi iz b\u0131rakm\u0131\u015f, emanetleri ile en ziyade tan\u0131nm\u0131\u015f olanlar\u0131n\u0131 se\u00e7. B\u00f6yle bir hareket senin Allah'a ve kendisinden emir ald\u0131\u011f\u0131n kimseye kar\u015f\u0131 samimiyetini g\u00f6sterir. <\/p>\n "Bir de i\u015fleri, g\u00f6revleri tasnif ederek her s\u0131n\u0131f\u0131n ba\u015f\u0131na se\u00e7kin b\u00fcrokratlardan birini ge\u00e7ir ki, i\u015f b\u00fcy\u00fck olursa alt\u0131nda ezilmesin, \u00e7ok olursa toplamas\u0131n\u0131 bilemeyip de da\u011f\u0131tmas\u0131n. \u015eayet b\u00fcrokratlar\u0131n hatas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr de ald\u0131rmazsan kendin zarar g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn cezas\u0131n\u0131 sen \u00e7ekersin!"[2]<\/a> <\/p>\n [1]<\/a> Bkz. Sebil\u00fcrre\u015fad, XXIII\/577-578 <\/p>\n
<\/div>\n