\u00a0<\/p>\n
B\u0130R \u0130N\u00d6N\u00dc ANAL\u0130Z\u0130 VE KEMAL\u0130ZM SALGINI<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n \u015eunu pe\u015finen vurgulayal\u0131m ki, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc hem Kurtulu\u015f m\u00fccadelemizde hem de Cumhuriyet tarihimizde \u00f6nemli yeri olan bir komutan ve devlet adam\u0131d\u0131r. <\/span><\/strong>Ancak devaml\u0131 ve kas\u0131tl\u0131 olarak ayn\u0131 \u015fey gibi g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da, asl\u0131nda <\/span><\/strong>Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ve Kemalizm<\/span><\/em><\/strong>, birbirinden \u00e7ok farkl\u0131, ayr\u0131 ve hatta ayk\u0131r\u0131 kavramlard\u0131r. Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck; her bak\u0131mdan tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, milli ve yerli kalarak kalk\u0131nmay\u0131 temel al\u0131rken, Kemalizm, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere, Bat\u0131 emperyalizmine s\u0131\u011f\u0131nman\u0131n ve kapitalizme kap\u0131lman\u0131n ad\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc <\/span><\/strong>Kemalizm;<\/span><\/strong> Atat\u00fcrk’ten sonra, CHP milletvekili ve s\u00f6zde Profes\u00f6r Yahudi Avram Galanti gibilerce uydurulup, makam hat\u0131r\u0131na masonlar\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcne al\u0131nan \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc eliyle uygulat\u0131lm\u0131\u015f ve Mustafa Kemal’in devam\u0131 ve davas\u0131 gibi g\u00f6sterilip, ama Onun aziz hat\u0131ras\u0131ndan intikam kast\u0131yla haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir “kar\u015f\u0131 devrim” sahtek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Zaten \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc, ne siyasi, ne de askeri olarak, hi\u00e7bir zaman ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Ba\u015fkan ve kararl\u0131 bir Komutan s\u0131fat\u0131n\u0131<\/em> ortaya koyamam\u0131\u015f; liderli\u011fe de\u011fil, emirberli\u011fe yatk\u0131n bir \u015fah\u0131st\u0131r. \u0130\u015fte Kemalizm, Atat\u00fcrk’\u00fcn \u015faibeli \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, gizli Sabataist cunta ve Mason Localar\u0131nca, Mustafa Kemal taraf\u0131ndan y\u00f6netimden ve yetkilerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ve d\u0131\u015flanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n intikam h\u0131rs\u0131yla yan\u0131p tutu\u015fan \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’y\u00fc <\/span><\/strong>“2. Adam”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>rol\u00fcyle ba\u015fa ge\u00e7irerek, uygulad\u0131klar\u0131 despotizmin ve din tahribinin su\u00e7unu Atat\u00fcrk’\u00fcn \u00fcst\u00fcne y\u0131kma plan\u0131 ve palavras\u0131d\u0131r. Atat\u00fcrk’\u00fcn ismini duvarlardan indiren, resmini paralardan sildiren, Ona bir mezar yerini bile \u00e7ok g\u00f6r\u00fcp y\u0131llarca Etnografya M\u00fczesi’nin k\u00fcfl\u00fc mahzenlerinde bekleten ve b\u00fct\u00fcn devlet kadrolar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip h\u0131yanetleri sebebiyle Atat\u00fcrk’\u00fcn kovduklar\u0131n\u0131, hatta yurtd\u0131\u015f\u0131ndan getirtip en \u00f6nemli ve stratejik noktalara yerle\u015ftiren \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6stergesi de ve Atat\u00fcrk’\u00fcn kapatt\u0131\u011f\u0131 kahpe ve mel’un Mason s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn Kemalistli\u011fi de; Atat\u00fcrk’\u00fc dejenere etmenin ve milli hedeflerini de\u011fi\u015ftirmenin jelatinli k\u0131l\u0131f\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Kemalizm; Laikli\u011fi yanl\u0131\u015f tan\u0131mlay\u0131p yozla\u015ft\u0131rarak iki y\u00f6nl\u00fc din d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n 1-<\/span><\/strong> <\/span>\u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn CHP’si maalesef dini ve manevi hayat\u0131 tamamen d\u0131\u015flam\u0131\u015f, \u0130slami olan her \u015feye sald\u0131r\u0131p sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, Atat\u00fcrk’\u00fcn konjonkt\u00fcr gere\u011fi zahiren ve mecburen kabul etti\u011fi, ama s\u00fcrekli erteledi\u011fi ve ayaklar\u0131 yere bas\u0131nca tam aksine hareketlere giri\u015fti\u011fi; \u00f6rne\u011fin Filistin’de bir \u0130srail devleti kurulmas\u0131na ve Vahhabilerin Hz. Peygamberimizin kabrini y\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131, \u0130slam gayretiyle cesaretli ve etkili tepkileri tarihi belgelerde kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Ancak Lozan’\u0131n T\u00fcrk Milletinin \u0130slamiyet’ten tamamen kopar\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik gizli anla\u015fma maddelerini ise \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc tatbikata ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n 2- Bu din tahribat\u0131n\u0131 ve dindar halk\u0131m\u0131za her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131 ve barbarl\u0131\u011f\u0131 ac\u0131mas\u0131zca y\u00fcr\u00fcten Kemalistler, bir yandan da, \u0130slami kavram ve kurumlar\u0131n i\u00e7ini bo\u015faltmak, Hristiyan kafal\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar olu\u015fturmak <\/em>ve bug\u00fcnk\u00fc \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n temellerini atmak \u00fczere, tamamen istismar ve suistimal ama\u00e7l\u0131 \u0130mam Hatip Kurslar\u0131 ve \u0130lahiyat okullar\u0131 a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Oysa Atat\u00fcrk, \u0130slam Dinini; hurafe ve bid’atlardan ve kofla\u015fm\u0131\u015f kurumlardan kurtarma, ruhsuz \u015fekilcilik ve taklit\u00e7ilik hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurutma, toplumu yayg\u0131n cehalet ve meskenet tuza\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p m\u00fcspet bilime ve imani bilince ula\u015ft\u0131rma gayreti y\u00fcr\u00fct\u00fcrken, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ve Kemalistler tam tersine, kabuk ve yamuk bir din anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 destekleyip, \u0130slam’\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7\u00fcr\u00fctme ve k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutma gayesi g\u00fctm\u00fc\u015flerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n Bir internet sitesinde rastlam\u0131\u015ft\u0131k:<\/span><\/strong><\/p>\n 1978 y\u0131l\u0131nda Bursa I\u015f\u0131klar Askeri Lisesi’nde \u00f6\u011frenciyken o zaman okul komutan\u0131m\u0131z\u0131n 10 Kas\u0131m’da bize anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 aktarmak istiyorum. T\u00f6rende Bursa Valisi de davetliler aras\u0131ndayd\u0131 ve mutad oldu\u011fu \u00fczere “karga kovalayan Atat\u00fcrk”ten ba\u015flay\u0131p “pembe boyal\u0131 ev”in ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na kadar girmi\u015fti. Ard\u0131ndan okul komutan\u0131 k\u00fcrs\u00fcye \u00e7\u0131kt\u0131 ve: “Sizlere pembe boyal\u0131 evden, kargalardan bahsedecek de\u011filim evlatlar\u0131m”<\/em><\/strong> diye s\u00f6zlerine ba\u015flad\u0131. Devamla: “Orman \u00c7iftli\u011findeki bir ak\u015fam yeme\u011finde Atat\u00fcrk \u00e7evresindekilere \u015fu soruyu sormu\u015f: “Ben \u00f6ld\u00fckten sonra, benim i\u00e7in ne diyecekler?” <\/em><\/strong>Masada bulunanlar\u0131n tamam\u0131, ya\u011fc\u0131l\u0131k yar\u0131\u015f\u0131 yaparak \u015fu t\u00fcrden cevaplar vermi\u015fler:<\/span><\/p>\n Kimi; “B\u00fcy\u00fck komutand\u0131”<\/em> <\/strong>diyecekler, derken, bir ba\u015fkas\u0131; “B\u00fcy\u00fck insand\u0131”<\/em><\/strong> diyecekler demi\u015f. Bir di\u011feri; “Yery\u00fcz\u00fcne gelmi\u015f en b\u00fcy\u00fck insand\u0131”<\/em><\/strong> <\/em>raddesine kadar ula\u015f\u0131rken, \u00f6tekilerden biri; “Son Peygamber makam\u0131ndayd\u0131!” <\/em><\/strong>diyecek kadar raydan \u00e7\u0131kabilmi\u015f. Atat\u00fcrk b\u00fct\u00fcn hepsinin ya\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve abart\u0131lar\u0131n\u0131 dinledikten sonra;<\/span><\/p>\n “Hi\u00e7biriniz bilemediniz. Ne diyecekler biliyor musunuz? E\u011fer, etraf\u0131ndakiler olmasayd\u0131, daha b\u00fcy\u00fck i\u015fler yapacakt\u0131, diyecekler”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>demi\u015f.”<\/span><\/p>\n Evet, b\u00fct\u00fcn d\u00e2hi liderler gibi Atat\u00fcrk’\u00fcn de en b\u00fcy\u00fck talihsizli\u011fi yak\u0131n \u00e7evresindeki baz\u0131 kalitesiz, kabiliyetsiz ve sadakatsiz kimselerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n “\u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’ye nesnel bakmak” ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u015fu tarafs\u0131z ve tutarl\u0131 tespitler olduk\u00e7a ilgin\u00e7 ve \u00f6nemlidir. <\/span><\/strong><\/p>\n “Yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 okuyanlar T\u00fcrkiye’nin bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar\u0131nda \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’y\u00fc do\u011fru anlaman\u0131n neden \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Ancak unutulmamal\u0131d\u0131r ki, bug\u00fcn; d\u00fcn ile \u00f6nceki g\u00fcn\u00fcn sentezidir; yar\u0131n ise d\u00fcn ile bug\u00fcn\u00fcn! Bug\u00fcn\u00fc d\u00fcnden, yar\u0131n\u0131 bug\u00fcnden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kavramak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O nedenle, tarih bilimi, toplumlar ve siyaset adamlar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tarihi do\u011fru anlay\u0131p de\u011ferlendirdi\u011fimiz \u00f6l\u00e7\u00fcde toplumsal olaylar\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6ng\u00f6rebilir ve gerekiyorsa y\u00f6n d\u00fczeltmesi yapma olana\u011f\u0131 bulabiliriz. Aksi takdirde, tarihin \u00f6znesi de\u011fil nesnesi oluruz; di\u011fer bir ifadeyle, ba\u015fka \u00f6znelerin bize bi\u00e7ti\u011fi rol\u00fc oynayan fig\u00fcranlar durumuna d\u00fc\u015fer, adeta bir nehrin ak\u0131nt\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f k\u00fcreksiz ve d\u00fcmensiz bir sandal gibi s\u00fcr\u00fcklenip gideriz. Uluslar i\u00e7in bu kader, tarihin kayal\u0131klar\u0131nda par\u00e7alanmak ya da girdab\u0131nda yok olup gitmektir. \u0130\u015fte bu nedenle, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’y\u00fc do\u011fru de\u011ferlendirmeliyiz. Zira T\u00fcrkiye’nin bug\u00fcnk\u00fc durumunu anlaman\u0131n anahtar\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6nemi T\u00fcrkiye’sidir.<\/span><\/p>\n Ki\u015filik olarak \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc (masonlar\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcne sokulan ve yozla\u015fma d\u00f6nemine rastlayan) bir Osmanl\u0131 kurmay subay\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndedir. Bulundu\u011fu konum bak\u0131m\u0131ndan oldu\u011fu gibi zihinsel durumu bak\u0131m\u0131ndan da b\u00f6yledir. Zihnen Bat\u0131 taraf\u0131ndan dev\u015firilmi\u015f, Tanzimat d\u00f6neminin \u00fcr\u00fcn\u00fc bir Osmanl\u0131 subay\u0131 gibidir. Mustafa Kemal ile aras\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnce derinli\u011fi yan\u0131nda, temel farklardan biri de bu say\u0131labilir. M. Kemal d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceleyen ve \u00f6nemseyen bir \u015fahsiyettir. De\u011fer verdi\u011fi en \u00f6nemli \u00f6zellik de hem bireyler, hem de uluslar ve \u00fclkeler i\u00e7in tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilkesidir. Bu nedenle “Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k benim karakterimdir”<\/em><\/strong> demi\u015ftir. \u0130n\u00f6n\u00fc ise d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Bat\u0131’ya ba\u011f\u0131ml\u0131 birisidir. Bunun en \u00f6nemli kan\u0131t\u0131 olarak, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde, 27 A\u011fustos 1919 tarihli, K\u00e2z\u0131m Karabekir Pa\u015fa’ya yazd\u0131\u011f\u0131 mektup g\u00f6sterilebilir. Bu mektupta, o d\u00f6nemdeki \u0130ngiliz ve Amerikan mandas\u0131 taraftar\u0131 gruplar ve onlar\u0131n gerek\u00e7elerini belirttikten sonra, kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de \u015f\u00f6yle dile getirir:<\/span><\/p>\n “E\u011fer Amerika’n\u0131n gelmesi suya d\u00fc\u015ferse \u0130ngilizlerin bug\u00fcnk\u00fc taksim vaziyetini geni\u015fletmekten (tevsi etmekten) ba\u015fka bir \u015fey yok gibidir ki, \u0130ngilizlere di\u011ferleri bu hususta yard\u0131m (muavenet) edecekler, muhalefet etmeyeceklerdir. E\u011fer Anadolu’da halk\u0131n Amerikal\u0131lar\u0131 herkese tercih ettikleri yolunda (zemininde) Amerika milletine m\u00fcracaat edilse pek ziyade faydas\u0131 olacakt\u0131r, deniliyor ki, ben de tamamen bu kanaatteyim. B\u00fct\u00fcn memleketi par\u00e7alamadan bir Amerika denetimine b\u0131rakmak (murakabesine tevdi etmek) ya\u015famak i\u00e7in biricik en az zararl\u0131 (yeg\u00e2ne ehven) \u00e7are gibidir.”[1]<\/span><\/em><\/p>\n Daha sonra Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve 10 Kas\u0131m 1938’e kadar olan d\u00f6nem, hem T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihi hem de \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnsel geli\u015fiminde \u00f6nemli bir s\u00fcre\u00e7tir. Atat\u00fcrk’\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcyle bu parantez kapanm\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131 tekrar kendi yata\u011f\u0131na kavu\u015farak do\u011fal ak\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fcvermi\u015ftir. Atat\u00fcrk d\u00f6nemi tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ulusal egemenlik amac\u0131n\u0131 ve \u00e7a\u011fda\u015f standartlara ula\u015f\u0131p a\u015fmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015f ve 15 y\u0131l gibi yaln\u0131zca uluslar\u0131n tarihinde de\u011fil, insan ya\u015fam\u0131nda bile k\u0131sac\u0131k bir s\u00fcrede bunlara yakla\u015fmay\u0131 ve yakalamay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f bir liderdir. Ama yak\u0131n arkada\u015flar\u0131(!) bu parantezi kapat\u0131p, yola kendi kald\u0131klar\u0131 yerden devam etmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ki\u015filik yap\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fkan, azimli ve \u00e7ok h\u0131rsl\u0131 bir ki\u015fidir. Ancak bir devleti y\u00f6netecek d\u00fczeyde, hele de yeni kurulmu\u015f bir Cumhuriyeti y\u00f6netecek nitelikte bir devlet adam\u0131 de\u011fildir. H\u0131zl\u0131 alg\u0131lama, h\u0131zl\u0131 ve do\u011fru karar verme yetene\u011fi geli\u015fmemi\u015ftir. Oysa bu \u00f6zellikler k\u0131r\u0131lgan, yeni do\u011fmu\u015f bir devletin, \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck sava\u015fla burun buruna kalm\u0131\u015f bir numaral\u0131 adam\u0131 i\u00e7in olmazsa olmaz niteliklerdir. \u0130n\u00f6n\u00fc \u00e7ok zor karar veren birisidir. Bu nedenle de daha ba\u015ftan yitirmi\u015f durumdad\u0131r. Elde etti\u011fi baz\u0131 ba\u015far\u0131lar ancak \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015farak zaman i\u00e7erisinde kazand\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131lard\u0131r ve \u00f6\u011frencilik ya\u015fam\u0131na ili\u015fkindir. Devlet ya\u015fam\u0131nda ise b\u00f6yle bir zaman kolayl\u0131\u011f\u0131 yoktur. Her olay, neredeyse \u00f6rne\u011fi olmayan biricik olayd\u0131r ve \u00e7abuk karar verilmesini gerektirir. O ise, zaman\u0131n karar vermesini bekleyen bir tiptir. Zira bu eksikli\u011finin bilincinde olan \u0130n\u00f6n\u00fc’de ciddi bir \u00f6zg\u00fcven yetersizli\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’deki \u00f6zg\u00fcven yetersizli\u011fi do\u011fal olarak onun kararl\u0131 olamamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, hem askeri y\u00f6netiminde (1. ve 2. \u0130n\u00f6n\u00fc, Eski\u015fehir-K\u00fctahya) hem de devletin y\u00f6netiminde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve ac\u0131 faturalar\u0131 T\u00fcrk halk\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu psikolojik zaaf onun g\u00f6reli olarak \u00e7abuk karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131lmas\u0131na da neden olmaktad\u0131r. K\u00f6t\u00fcmser ki\u015filik yap\u0131s\u0131, 29 Kas\u0131m 1918 tarihinde K\u00e2z\u0131m Karabekir Pa\u015fa ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fide kendini a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktad\u0131r. K\u00e2z\u0131m Karabekir Pa\u015fa bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi \u015f\u00f6yle aktar\u0131r:<\/span><\/p>\n “Pek eski ve pek samimi arkada\u015f\u0131m \u0130smet Bey bedbin (k\u00f6t\u00fcmser) idi. Bana: “G\u00f6rd\u00fcn m\u00fc K\u00e2z\u0131m? Her \u015fey mahvoldu. Vaktiyle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn gibi s\u00fcr\u00fcklediler ve bitirdiler. Derdin ki, bat\u0131racaklar ve hayat\u0131m\u0131zla biz didi\u015fece\u011fiz. Fakat benim hi\u00e7bir \u00fcmidim kalmad\u0131. Ben karar\u0131m\u0131 sana s\u00f6yleyeyim mi K\u00e2z\u0131m: K\u00f6yl\u00fc olmak! K\u00f6yl\u00fc olal\u0131m…”[2] <\/em><\/span><\/strong><\/span><\/em>Bu s\u00f6zler tam bir teslim olu\u015f psikolojisidir! O g\u00fcne kadar b\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131 boyunca sava\u015fmak, teslim olmamak \u00fczerine e\u011fitilmi\u015f Miralay (Albay) \u0130smet, kendini d\u00fc\u015fman\u0131n insaf\u0131na b\u0131rakmaya ve “\u0130smet A\u011fa” olmaya karar vermi\u015ftir.<\/span><\/p>\n Bu ruh yap\u0131s\u0131n\u0131n bir ba\u015fka yans\u0131mas\u0131 Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’n\u0131n kritik bir an\u0131nda, Eski\u015fehir-K\u00fctahya sava\u015f\u0131nda ya\u015fanan bozgunda ortaya \u00e7\u0131kar ve tarihin yapraklar\u0131nda iz b\u0131rak\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n “- Yakup Kadri (Karaosmano\u011flu) her taraf\u0131ndan geriye akan insan selinin ortas\u0131nda \u0130smet Pa\u015fa’n\u0131n \u015f\u00f6yle d\u00f6v\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc aktar\u0131r: “- Her \u015fey bitti Yakup Kadri! Hayale yer yok! Ger\u00e7ek bu!..”<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n Cepheye ko\u015fup, durumu g\u00f6ren M. Kemal’in tepkisi ise \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r;<\/span><\/strong><\/p>\n “- Deja (i\u015fte, \u015fimdiden) kazand\u0131n!..[3] <\/span><\/em><\/strong>G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, o durumda al\u0131nmas\u0131 gereken askeri karar\u0131, sorumlu konumundaki Garp Cephesi Komutan\u0131 de\u011fil, BMM Ba\u015fkan\u0131 vermektedir: Ordunun d\u00fc\u015fmanla aray\u0131 olduk\u00e7a a\u00e7arak Sakarya Nehri’nin gerisine \u00e7ekilmesi! <\/em>Zira \u0130smet Pa\u015fa, ne bu karar\u0131 verecek, ne de sorumluluk alabilecek durumda de\u011fildir; y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r! Ordunun toparlanabilmesi i\u00e7in \u00f6nce onun komutan\u0131n\u0131n kendine getirilmesi gerekti\u011fini g\u00f6ren M. Kemal, stratejik bir sab\u0131rla \u0130smet Pa\u015fa’ya zafer kazanm\u0131\u015f bir komutan gibi davran\u0131r ve orduya geri \u00e7ekilme emri verir! B\u00f6ylece H\u0131z\u0131r gibi yeti\u015fmi\u015f ve Pa\u015fa’y\u0131 batakl\u0131ktan \u00e7ekip \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r; her zaman oldu\u011fu gibi!<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte bu ki\u015filik yap\u0131s\u0131 nedeniyle \u0130n\u00f6n\u00fc, tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa b\u00fct\u00fcn kalbiyle, b\u00fct\u00fcn ruhuyla ba\u011flanamam\u0131\u015f birisidir. Kendine g\u00fcvenmedi\u011fi i\u00e7indir ki topluma da hi\u00e7 g\u00fcvenmemektedir. Hep bir d\u0131\u015f dayanak araman\u0131n pe\u015findedir. Ona g\u00f6re, bu ulus kendi ba\u015f\u0131na adam olamaz; bir hamiye (koruyucu kollay\u0131c\u0131) gereksinimi vard\u0131r. En uygun hami de, ona g\u00f6re, ABD’dir. Ama bilmesi gerekirdi ki, uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde her <\/span><\/strong>“hami” <\/span><\/strong>asl\u0131nda bir <\/span><\/strong>“haramidir” <\/span><\/strong>(haydut, h\u0131rs\u0131z). Osmanl\u0131’n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f evresi bunun \u00f6rnekleri ile doludur. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn bunlar\u0131 bilmemesine olanak yoktur. Ama insan\u0131n \u00f6zg\u00fcveni olmay\u0131nca, kendisine ve toplumuna inan\u0131p g\u00fcvenmeyince bakar k\u00f6r durumuna d\u00fc\u015fer! En a\u00e7\u0131k ger\u00e7ekleri bile g\u00f6remez (panik-atak durumu). <\/span><\/strong>\u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ba\u015far\u0131ya hep h\u0131rs ve hilek\u00e2rl\u0131kla ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun bir \u00f6rne\u011fini kendisi aktar\u0131r: “Ben istidad\u0131 (yetene\u011fi) ge\u00e7 ke\u015ffolunmu\u015f bir \u00e7ocu\u011fum. Sivas Askeri R\u00fc\u015ftiyesi son s\u0131n\u0131f\u0131nda evvela s\u0131n\u0131fta d\u00f6nd\u00fcm (kald\u0131m). Ama ondan sonra?… Ondan sonra akl\u0131m\u0131 ba\u015f\u0131ma toplad\u0131m.”[4]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Bu s\u0131n\u0131fta kalma deneyiminden sonra \u00f6\u011frenci \u0130smet (\u0130n\u00f6n\u00fc) \u00e7areyi bir sonraki y\u0131l\u0131n derslerini yaz tatilinde \u00e7al\u0131\u015fmakta bulacakt\u0131r. B\u00f6ylece ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6\u011frenci olacak ve okul birinciliklerine bundan sonra ula\u015facakt\u0131r. Devlet y\u00f6netiminde b\u00f6yle bir yaz tatili olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, kritik b\u00fct\u00fcn sorunlarda verdi\u011fi kararlar ya ge\u00e7, ya yanl\u0131\u015f, ya da hem ge\u00e7 hem de yanl\u0131\u015f olmu\u015f, her \u00fc\u00e7 durumda da T\u00fcrk Milleti zarara u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ne asker ne de devlet-siyaset adam\u0131 olarak ba\u015far\u0131l\u0131 say\u0131l\u0131r. Onun \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda izledi\u011fi yanl\u0131\u015f, ikircikli, zikzakl\u0131 siyasalar ve sava\u015f sonras\u0131nda imzalanan ikili anla\u015fmalarla T\u00fcrkiye ABD emperyalizminin y\u00f6r\u00fcngesine kaym\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn AKP’nin yapt\u0131\u011f\u0131 sadece bunun \u00fczerine t\u00fcy dikmek ya da son noktay\u0131 koymaktan ibaret bir i\u015fbirlik\u00e7ilik ve teslimiyet\u00e7ilik yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. \u00d6zg\u00fcveni olmayan bir devletin, yurtta\u015f\u0131na g\u00fcvenmeyen bir Cumhuriyetin varaca\u011f\u0131 nokta, tarihin kayal\u0131klar\u0131nda par\u00e7alanmak ya da girdab\u0131nda yok olmakt\u0131r. M. Kemal Atat\u00fcrk’\u00fcn dedi\u011fi gibi; <\/span>“Ba\u015fka milletlerin yard\u0131mlar\u0131yla kalk\u0131nm\u0131\u015f, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fm\u0131\u015f bir devlet var m\u0131d\u0131r? Tarih b\u00f6yle bir olay kaydetmemi\u015ftir.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Komutan olarak \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn bir komutan olarak askeri y\u00f6netimde ne derece ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu sorgulamak laz\u0131md\u0131r. Garp Cephesi Komutan\u0131’n\u0131n Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda birinci dereceden yetkili ve sorumlu oldu\u011fu \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 mercek alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda baz\u0131 ger\u00e7ekler daha net anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar; 1. \u0130n\u00f6n\u00fc, 2. \u0130n\u00f6n\u00fc ve Eski\u015fehir-K\u00fctahya Muharebeleridir.<\/span><\/p>\n 1. \u0130n\u00f6n\u00fc Muharebesi (9-11 Ocak 1921):<\/span><\/strong> \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn meydan sava\u015f\u0131 dedi\u011fi, Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck’\u00fcn ise “sokak manevras\u0131”<\/em><\/strong> olarak g\u00f6sterdi\u011fi bu muharebenin, ileri kollar\u0131n birbirlerini yoklama \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6te bir anlam\u0131 yoktur. Albay \u0130smet komutas\u0131ndaki T\u00fcrk askeri g\u00fc\u00e7leri \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n geli\u015fimi i\u00e7erisinde, \u00f6nce bulunduklar\u0131 mevzileri b\u0131rakarak geri \u00e7ekilmi\u015fler; ancak, ayn\u0131 s\u0131rada bir k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn haber vermesiyle anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki; Yunan g\u00fc\u00e7leri de geri \u00e7ekilmi\u015flerdir. Bunun \u00fczerine T\u00fcrk birlikleri ba\u015flang\u0131\u00e7taki mevzilerine geri d\u00f6nm\u00fc\u015flerdir. Yunan g\u00fc\u00e7lerinin geri \u00e7ekilmesi kendi harek\u00e2t plan\u0131n\u0131n bir neticesidir. Yunan ileri kollar\u0131n\u0131n bu harek\u00e2t\u0131nda ama\u00e7lar\u0131, demiryolunu tahrip etmek, T\u00fcrk g\u00fc\u00e7lerinin cephanelerini ele ge\u00e7irmek veya kullan\u0131lmaz hale getirmek ve bu arada da silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerimize olabildi\u011fince \u00e7ok zarar verip ilk konumlar\u0131na geri d\u00f6nmektir. Bu \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan \u00f6nemi, yeni kurulmu\u015f d\u00fczenli ordu birliklerimizin ilk \u00e7at\u0131\u015fmada hezimete u\u011framay\u0131p ayakta kalabilmi\u015f olmalar\u0131ndan ibarettir.<\/strong> Hele askeri bir zaferden asla s\u00f6z edilemez! Askeri zafer, bir sava\u015f alan\u0131nda kar\u015f\u0131 orduya verdirilen b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar ve al\u0131nan tutsaklar; ya da arka arkaya indirilen vuru\u015flarla y\u0131pratarak onu sava\u015f\u0131 sona erdirmeye zorlayan b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar dizisidir. \u015e\u00fcphesiz, d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerin topyek\u00fbn imha edilmesi askeri zaferlerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr, ama bu t\u00fcr utkulara tarihte \u00e7ok nadir rastlan\u0131r. Bu \u00e7arp\u0131\u015fmada verilen kay\u0131plara g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu ger\u00e7ek net olarak g\u00f6r\u00fclecektir. T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n kay\u0131plar\u0131; 4 subay, 117 er \u015fehit, 12 subay, 35 er yaral\u0131, 5 subay 29 er esir, toplam 252 kay\u0131p. Yunan taraf\u0131n\u0131n kay\u0131plar\u0131; 8 subay, 49 er \u00f6l\u00fc, 9 subay ve 145 er yaral\u0131, toplam 211 kay\u0131p (T\u00fcrk \u0130stiklal Harbi, II. Cilt 3. K\u0131s\u0131m, sayfa 247). <\/span><\/p>\n Peki, Mustafa Kemal de Nutuk’ta 1. \u0130n\u00f6n\u00fc Muharebesi’ni niye zafer olarak nitelemi\u015ftir? \u00c7\u00fcnk\u00fc bunun askeri ve siyasi nedenleri vard\u0131r. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’m\u0131z\u0131n o a\u015famas\u0131nda d\u00fczenli orduya ge\u00e7ilerek Kuvay-\u0131 Milliye (gerilla g\u00fc\u00e7leri) tasfiye edilmi\u015ftir; \u00c7erkez Ethem komutas\u0131ndaki Kuvay-\u0131 Seyyare maalesef, Yunan g\u00fc\u00e7lerine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde \u00c7erkez Ethem’in BMM’deki prestiji \u00e7ok y\u00fcksektir ve hatta d\u00fczenli orduya ge\u00e7me karar\u0131, \u00f6nemli say\u0131da bir Meclis grubu taraf\u0131ndan ele\u015ftirilmektedir. Tarihin o an\u0131nda, M. Kemal ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n hem cephedeki askerin moralini artt\u0131rmak, hem de Meclis’teki ele\u015ftirileri kar\u015f\u0131lamak ve yanda\u015flar\u0131n\u0131n moral \u00fcst\u00fcnl\u00fck kazanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan, askeri zafere duydu\u011fu gereksinim \u00fcst d\u00fczeydedir. B\u00f6yle bir zafer yoksa bile var g\u00f6sterilmelidir! M. Kemal de bunu yapm\u0131\u015f, \u0130n\u00f6n\u00fc Sava\u015f\u0131’n\u0131 bir zafer olarak ilan etmi\u015ftir. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn gerek\u00e7esi ise ki\u015fiseldir. O sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirmek, bu yolla r\u00fctbe ve yetki elde etmek pe\u015findedir. Bu amac\u0131na da sonunda ula\u015facak ve Tu\u011fgeneral olarak Pa\u015fal\u0131k unvan\u0131n\u0131 elde edecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n Harek\u00e2t\u0131n y\u00f6netimine gelince; Albay \u0130smet 9 Ocak’ta \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n meydana geldi\u011fi \u0130n\u00f6n\u00fc mevkiine d\u00f6nm\u00fc\u015f olmas\u0131 gerekirken, K\u00fctahya’da kalarak ula\u015f\u0131m i\u015flerini d\u00fczenlemeyi tercih etmi\u015ftir. Yani komutan kesin sonu\u00e7 yerinde bulunmayarak, askeri y\u00f6netimde zaaf g\u00f6stermi\u015ftir. Ayr\u0131ca 10 Ocak’ta 24. T\u00fcmenin, daha sonra da g\u00fcney kesimindeki 4. ve 11. T\u00fcmenlerin geriye \u00e7ekilmesi, Be\u015fkarde\u015f-Zemzemiye-Oklu hatt\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, askeri olarak a\u011f\u0131r bir hata say\u0131labilir. Zira bu s\u0131rada Yunan g\u00fc\u00e7leri de geri \u00e7ekilmektedir. Bu durum, Garp Cephesi Komutan\u0131’n\u0131n cepheye h\u00e2kim olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n en somut g\u00f6stergesidir.<\/span><\/strong><\/p>\n 2. \u0130n\u00f6n\u00fc Muharebesi (27 Mart – 1 Nisan 1921):<\/span><\/strong> On \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcren bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar, 1. \u0130n\u00f6n\u00fc Muharebelerine g\u00f6re daha \u015fiddetli ge\u00e7mi\u015f olmakla birlikte, yine bir meydan sava\u015f\u0131 olarak tan\u0131mlanamaz. Daha ciddi bir \u00e7arp\u0131\u015fmad\u0131r, o kadar! Burada da Yunan ileri kollar\u0131 birincisinde oldu\u011fu gibi demiryoluna, cephaneye ve askeri birliklere zarar verip onlar\u0131n g\u00fc\u00e7lerini test etmek ve tekrar geri \u00e7ekilmek ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. D\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerin bu \u00e7arp\u0131\u015fmalarda 1. \u0130n\u00f6n\u00fc Muharebesi’nden ve \u00f6ng\u00f6rd\u00fcklerinden daha fazla kay\u0131p vermi\u015f olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Kay\u0131plar\u0131n d\u00f6k\u00fcm\u00fc \u015fu \u015fekilde verilmi\u015ftir; T\u00fcrk Birlikleri: 156 subay (44 \u015fehit, 102 yaral\u0131, 4 tutsak, iki kay\u0131p, 4 ka\u00e7ak), 4.794 er (637 \u015fehit, 1.720 yaral\u0131, iki tutsak, 1.359 kay\u0131p, 1.076 ka\u00e7ak) olmak \u00fczere 4.950’dir. Yunan kay\u0131plar\u0131na gelince; 722 \u00f6l\u00fc, 2.627 yaral\u0131, 403 kay\u0131pla toplam 3.752’dir. Bununla birlikte, Garp Cephesi Komutan\u0131’n\u0131n bir zafer kazand\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek yine anlams\u0131zd\u0131r. Yukar\u0131da verilen say\u0131larda, bizim verdi\u011fimiz kay\u0131plar\u0131n daha fazla oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. D\u00fczenli ordu birliklerimiz sadece ayakta durmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn komutanl\u0131k kalitesini yorumlamaya gelince, maalesef olumlu \u015feyler s\u00f6ylemek yine ger\u00e7eklere ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n “Garp Cephesi Komutan\u0131’n\u0131n kimi birliklere gereksiz hareketler yapt\u0131rmas\u0131, d\u00fc\u015fman \u00e7ekilmesini ge\u00e7 fark etmesi ve g\u00f6n\u00fcls\u00fcz bir kovu\u015fturma (takip) yapmas\u0131” y\u00f6netim zaaf\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ispat\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015fman \u00e7ekilmesinin erken tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131, tav\u0131nda ve gereken g\u00fc\u00e7te verilen kovu\u015fturmay\u0131 2. \u0130n\u00f6n\u00fc Sava\u015f\u0131’nda g\u00f6remiyoruz. \u0130kinci \u0130n\u00f6n\u00fc sadece etkin ve atak bir savunma ve ka\u00e7ak bir kovu\u015fturma say\u0131l\u0131r.”[5] <\/span><\/em><\/strong>Evet 1. ve 2. \u0130n\u00f6n\u00fc Muharebelerini b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131lar olarak nitelemekten ka\u00e7\u0131nmayan askeri tarih\u00e7i bir General bile yukar\u0131daki yorumlarda bulunmaktan kendini al\u0131koyamamaktad\u0131r. Sava\u015f\u0131n i\u00e7inden tan\u0131k bir General olarak, Refet Bele ise, Yakup Kadri’ye (Karaosmano\u011flu) bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 \u015f\u00f6yle aktarm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/p>\n “- (Refet Bele) Sizin, \u0130n\u00f6n\u00fc Zaferi m\u00fcnasebetiyle \u0130smet’i bir milli kahraman mertebesine \u00e7\u0131karan makalenizi okudum. \u00c7ok \u015fairaneydi do\u011frusu o yaz\u0131n\u0131z. Fakat hakikatle hi\u00e7bir al\u00e2kas\u0131 yoktur.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “- (Yakup Kadri) \u015eu halde Mustafa Kemal Pa\u015fa’n\u0131n \u0130smet Pa\u015fa’ya \u00e7ekti\u011fi tebrik telgraf\u0131 da sizce bir \u015fiirden mi ibarettir?”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “- Ona ne \u015f\u00fcphe. Bahsetti\u011finiz telgraf\u0131 yazan\u0131n da sizin edebiyat arkada\u015flar\u0131n\u0131zdan biri oldu\u011funu biliyor musunuz?”[6]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Refet Bele’nin burada belirtti\u011fi tarihi olay<\/span><\/strong>, “T\u00fcrk’\u00fcn makus talihini yendiniz”<\/em> <\/span><\/strong>ifadesinin ge\u00e7ti\u011fi telgraf\u0131 Hamdullah Suphi Tanr\u0131\u00f6ver’in yazd\u0131\u011f\u0131 ve Mustafa Kemal’in imzalad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. G\u00fcney Cephesi Komutan\u0131 Refet Pa\u015fa b\u00f6yle bir zaferin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Verilen kay\u0131plar de\u011ferlendirildi\u011finde, bu saptaman\u0131n do\u011fru oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n K\u00fctahya-Eski\u015fehir Muharebeleri (10-25 Temmuz 1921):<\/span><\/strong> Bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n sonucu, maalesef kesin bir yenilgi olacakt\u0131r. T\u00fcrk ordusu bu nedenle, Sakarya Nehri’nin gerisine, Ankara’n\u0131n eteklerine kadar \u00e7ekilmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Burada bir kez daha \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn askeri y\u00f6netim yeteneklerinin ne kadar k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu, aksi ileri s\u00fcr\u00fclemez bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Garp Cephesi Komutan\u0131’n\u0131n cepheye h\u00e2kimiyeti zay\u0131ft\u0131r. “Albay \u0130zzettin (\u00c7al\u0131\u015flar)’\u0131n \u00fcstelemesine dayanamayarak Eski\u015fehir do\u011frultusuna \u00e7ok birlik yollamas\u0131, kuvvetleri par\u00e7alamas\u0131 ve \u00e7ok az yedek ay\u0131rmas\u0131 ve stratejik kanat hesaplar\u0131 yanl\u0131\u015ft\u0131r. Eski\u015fehir sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 da gerekti\u011finden b\u00fcy\u00fck \u00e7apta yapt\u0131rmas\u0131n\u0131n da ele\u015ftirilmesi laz\u0131md\u0131r.”<\/span><\/p>\n Nitekim Mustafa Kemal, Bat\u0131 Cephesi Komutan\u0131’n\u0131n K\u00fctahya-Eski\u015fehir Sava\u015flar\u0131n\u0131n y\u00f6netiminden memnun kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Moskova’dan d\u00f6nen Ali Fuat’a (Cebesoy) a\u00e7\u0131klamaktan sak\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n “1. Grup Komutan\u0131 Albay \u0130zzettin (\u00c7al\u0131\u015flar); \u0130n\u00f6n\u00fc mevzilerinin savunulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok kuvvet istemekte direnmi\u015f ve cephe komutan\u0131n\u0131 genel duruma ayk\u0131r\u0131 duruma s\u00fcr\u00fcklemi\u015f, \u0130n\u00f6n\u00fc bunu fark etmemi\u015ftir.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n 3. Grup Komutan\u0131 Albay Arif (Ay\u0131c\u0131); birliklerini tahkim yapmaya ge\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015f ve 4. T\u00fcmeni 4. Gruba vermesi yolundaki buyru\u011fu ge\u00e7 uygulayarak zafiyete sebebiyet vermi\u015ftir.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n 4. Grup Komutan\u0131’n\u0131n 4. T\u00fcmeninin Nasuhcal’a gelmesini bekleyerek 8. T\u00fcmeni 12. Grup buyru\u011funa kayd\u0131rmay\u0131 geciktirmesi, gerek 15 Temmuz ak\u015fam\u0131 ve gerekse 20 Temmuz ak\u015fam\u0131 birliklerinin durumu \u00fczerine yan\u0131ltacak iyimser bilgi vermesi de say\u0131lmaya de\u011fer zafiyetlerdir. S\u00fcvari t\u00fcmenleri grup buyru\u011funa ge\u00e7inceye dek olan eylemlerinde belirgin bir varl\u0131k g\u00f6sterememi\u015flerdir.”[7] <\/span><\/em><\/strong><\/span>Yani Atat\u00fcrk’e g\u00f6re \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc, kendi emrindeki komutanlara bile h\u00fckmedemeyen ve hele ba\u011f\u0131ms\u0131z karar veremeyen birisidir.<\/span><\/strong><\/p>\n Bu konuda as\u0131l \u015fu sorunun yan\u0131t\u0131 aranmal\u0131d\u0131r:<\/span><\/strong> <\/span>Mustafa Kemal Bat\u0131 Cephesi’nin y\u00f6netimini ve sorumlulu\u011funu neden \u00fczerine alm\u0131\u015ft\u0131r? Burada yap\u0131lan, General \u0130smet’in g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 ve yerine, Ba\u015fkomutan s\u0131fat\u0131yla, Mustafa Kemal’in BMM taraf\u0131ndan bir yasayla atanmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7lerimizin yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 (o s\u0131rada ba\u015fka cephe kalmam\u0131\u015ft\u0131r) Bat\u0131 Cephesinde ciddi bir yenilgi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. O kadar ki, BMM’nin Sivas veya Kayseri’ye ta\u015f\u0131nmas\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Sava\u015f Ankara’ya dayanm\u0131\u015f, top sesleri Meclis’ten duyulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Mustafa Kemal derhal cepheye gelip durumu g\u00f6r\u00fcnce, ordunun kendisini toparlayabilmesine f\u0131rsat tan\u0131mak i\u00e7in, d\u00fc\u015fman g\u00fc\u00e7lerle arada \u00f6nemli bir mesafe b\u0131rakarak Sakarya Nehri’nin do\u011fusuna \u00e7ekilme emri vermi\u015ftir. Bu olay\u0131n psikolojik boyutu kadar, stratejik konumu da \u00f6nemlidir. Bu muharebelerin tamam\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn askeri y\u00f6netimi, en hafif deyimiyle, gev\u015fekliktir. Bir akademisyen \u0130n\u00f6n\u00fc hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 kitapta \u015fu yarg\u0131da bulunmu\u015ftur: <\/span>“O kendini yaratan adamd\u0131r.”[8] <\/span><\/span><\/em><\/strong>Oysa bu, do\u011fru de\u011fildir! Bug\u00fcn resmi Cumhuriyet Tarihi yaz\u0131n\u0131nda bir \u0130n\u00f6n\u00fc efsanesi varsa, bunu Mustafa Kemal’e bor\u00e7lu oldu\u011fu saklanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ve Atat\u00fcrk’\u00fcn \u015faibeli \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra sabataist cunta ve masonik odaklar, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’y\u00fc kahramanla\u015ft\u0131rmaya u\u011fra\u015fm\u0131\u015f ve ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn atand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerle ilgili s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 gideremedi\u011fi ve sorunlar\u0131 i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getirdi\u011fi her durumda, Mustafa Kemal H\u0131z\u0131r gibi yeti\u015fmi\u015f ve sorunu onun ad\u0131na \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130n\u00f6n\u00fc’y\u00fc Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131’m\u0131z\u0131n bir kumandan\u0131, Lozan diplomat\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin 12 y\u0131l s\u00fcreli Ba\u015fbakan\u0131 yapan hep Mustafa Kemal oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. 10 Kas\u0131m 1938’de \u00f6ld\u00fckten sonra \u0130n\u00f6n\u00fc efsanesinin ne hale geldi\u011finin \u015fahidi ise yak\u0131n tarihimiz olacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Devlet ve siyaset adam\u0131 olarak \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc<\/span><\/strong><\/p>\n Bu b\u00f6l\u00fcmde siyaset adam\u0131 olarak \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn kamusal alana yans\u0131yan ki\u015fili\u011fini alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u0131\u015f ve i\u00e7 politikadaki somut, kritik uygulamalar\u0131n\u0131 masaya yat\u0131raca\u011f\u0131z. \u0130lki, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda izlemi\u015f oldu\u011fu d\u0131\u015f politika yakla\u015f\u0131m\u0131 ve bunun devam\u0131 olarak sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda ABD ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ikili anla\u015fmalar; ikincisi ise, i\u00e7 politikada \u00e7ok kritik bir karar olan “\u00e7ok partili siyasal ya\u015fama” ya da toplum taraf\u0131ndan alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imiyle, “demokrasiye ge\u00e7i\u015f” uygulamas\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Yeri gelmi\u015fken belirtelim, d\u0131\u015f politika i\u00e7 politikan\u0131n bir uzant\u0131s\u0131 ya da devam\u0131d\u0131r; ancak bunun tersi de do\u011fru say\u0131l\u0131r. Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkide y\u00f6n\u00fc belirleyen devletin i\u00e7inde bulundu\u011fu konum ve \u015fartlard\u0131r. S\u00f6z konusu devlet ba\u011f\u0131ms\u0131z, g\u00fc\u00e7l\u00fc, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan bir devlet ise, i\u00e7 politika \u015fahsiyetli d\u0131\u015f politikay\u0131 belirlemi\u015f olacakt\u0131r; ancak tersi durumda ise d\u0131\u015f politikan\u0131n i\u00e7 politikay\u0131 belirlemesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00d6rne\u011fin, s\u00f6m\u00fcrge veya yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrge bir \u00fclkenin i\u00e7 politikas\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle d\u0131\u015f ili\u015fkilerinin \u00fclkeye yans\u0131mas\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fir. Daha a\u00e7\u0131k bir s\u00f6yleyi\u015fle, i\u00e7 politika emperyalist devletin istekleri ve \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda bi\u00e7imlenir. E\u015fyan\u0131n tabiat\u0131 budur. A\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcmlerde bu ili\u015fkiler \u00e7ok a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6zlemlenebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n A- \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve T\u00fcrkiye;<\/span><\/strong> <\/span>D\u0131\u015f politika alan\u0131nda \u0130n\u00f6n\u00fc’n\u00fcn yakla\u015f\u0131m\u0131 Mustafa Kemal’in yakla\u015f\u0131m\u0131 ile taban tabana z\u0131tt\u0131r! “\u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6neminde olu\u015fturulan denge siyasetinde, Atat\u00fcrk d\u00f6nemindeki ‘aktif tarafs\u0131zl\u0131k’ siyasetinin yerini ‘pasif tarafl\u0131l\u0131k siyaseti’ alm\u0131\u015ft\u0131r.”[9]<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n Atat\u00fcrk’\u00fcn d\u0131\u015f politikadaki tarafs\u0131zl\u0131k ilkesinin niteli\u011fini belirleyen temel unsur, d\u00fcnya siyasetine y\u00f6n veren b\u00fcy\u00fck devletlerin (s\u00fcper g\u00fc\u00e7lerin) kendi aralar\u0131ndaki sorunlarda asla taraf olmamak; buna kar\u015f\u0131l\u0131k, s\u00fcper g\u00fc\u00e7lerin politikalar\u0131n\u0131n, stratejik planlar\u0131n\u0131n bir nesnesi (malzemesi) olmamak i\u00e7in de b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 olma yolunda etkin olan ve inisiyatif alan bir d\u0131\u015f politikad\u0131r. Mustafa Kemal’in etkin, tarafs\u0131z ve evrensel bar\u0131\u015f\u0131 ama\u00e7layan, bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in de b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 olma yolundaki d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n somut sonu\u00e7lar\u0131, Balkan ve Sadabad Paktlar\u0131’d\u0131r. \u00c7ok tarafl\u0131, sald\u0131rmazl\u0131k, dostluk ve yard\u0131mla\u015fma ama\u00e7l\u0131 bu antla\u015fmalarla T\u00fcrkiye, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 olma ve sayg\u0131nl\u0131k kazanma yolunda b\u00fcy\u00fck mesafe alm\u0131\u015f ve Hatay bu politik yakla\u015f\u0131m sayesinde, sava\u015fmaks\u0131z\u0131n ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n Mustafa Kemal \u00f6lmeden \u00f6nce, hasta yata\u011f\u0131nda yakla\u015fan sava\u015f\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f ve siyasi bir vasiyet olarak h\u00fck\u00fcmet yetkililerine \u015funlar\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n “T\u00fcrkiye tarafs\u0131z kalmal\u0131d\u0131r. Bir ittifak i\u00e7ine girmemelidir. Bizim \u015fimdiye kadar izledi\u011fimiz a\u00e7\u0131k, d\u00fcr\u00fcst ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 politika memlekete \u00e7ok yararl\u0131 olmu\u015ftur. Ger\u00e7ek ve ya\u015famsal zorunluluklar d\u0131\u015f\u0131nda, bu politikam\u0131z devam eder gider… Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 asla bir sald\u0131r\u0131 (d\u00fc\u015fmanca) politikas\u0131 g\u00fctmeyeceksiniz. Do\u011frudan do\u011fruya ya da dolayl\u0131 olarak Sovyetlere y\u00f6neltilmi\u015f herhangi bir antla\u015fmaya girmeyecek ve b\u00f6yle bir anla\u015fmaya imza koymayacaks\u0131n\u0131z…”[10]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Atat\u00fcrk’\u00fcn ya\u015fam\u0131 boyunca en yak\u0131n\u0131ndaki ki\u015filerden biri ve yakla\u015f\u0131k 12 y\u0131l Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f olan \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc ise iktidara gelir gelmez; \u00f6nce \u0130ngiltere (12 May\u0131s 1939) sonra Fransa (23 Haziran 1939) ile i\u015fbirli\u011fi bildirgeleri (deklarasyonlar\u0131) imzalam\u0131\u015f; sava\u015f ba\u015flad\u0131ktan sonra da “T\u00fcrk-\u0130ngiliz-Frans\u0131z \u00dc\u00e7l\u00fc \u0130ttifak\u0131 Antla\u015fmas\u0131”n\u0131 19 Ekim 1939’da imzalayarak, T\u00fcrkiye’yi 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’n\u0131n “hukuken taraf\u0131”<\/em><\/strong> durumuna sokmu\u015flard\u0131r. Evet sava\u015fa fiili olarak kat\u0131lmam\u0131\u015f, sava\u015f d\u0131\u015f\u0131 kalm\u0131\u015f olmam\u0131z ise bizim ba\u015far\u0131l\u0131 bir d\u0131\u015f politika izlememizden de\u011fil, gerek Mihver Bloku’nun gerekse M\u00fcttefikler Bloku’nun (sava\u015f i\u00e7indeki dalgalanmalar dolay\u0131s\u0131yla) uzunca bir s\u00fcre, a\u00e7\u0131k ya da \u00f6rt\u00fck, bu duruma onay vermesinden kaynaklanm\u0131\u015ft\u0131r.[11] \u0130mzalanan bu ittifak anla\u015fmas\u0131 sonucu, Balkan Antant\u0131 da\u011f\u0131lma s\u00fcrecine ba\u015flam\u0131\u015f, Balkanlara \u0130talya ve Almanya’n\u0131n i\u015fgalci g\u00fc\u00e7 olarak yerle\u015fmelerine yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, olanak sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye bu giri\u015fimiyle, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 olma niteli\u011finden uzakla\u015f\u0131p, i\u015fbirli\u011fine girdi\u011fi \u00fclkelerin uydusu konumuna d\u00fc\u015fmekten kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130n\u00f6n\u00fc sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ba\u015fka antla\u015fmalara da imza atm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar k\u0131saca \u015funlard\u0131r:<\/span><\/p>\n