{"id":4899,"date":"2018-08-30T22:00:00","date_gmt":"2018-08-30T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2018\/08\/30\/osmanlinin-son-devrinden-cumhuriyetin-ilk-donemine-milli-sanayi-cabalari-ve-engelleyen-cibanbaslari-2\/"},"modified":"2018-08-30T22:00:00","modified_gmt":"2018-08-30T22:00:00","slug":"osmanlinin-son-devrinden-cumhuriyetin-ilk-donemine-milli-sanayi-cabalari-ve-engelleyen-cibanbaslari-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2018\/eylul-2018\/osmanlinin-son-devrinden-cumhuriyetin-ilk-donemine-milli-sanayi-cabalari-ve-engelleyen-cibanbaslari\/","title":{"rendered":"Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Son Devrinden Cumhuriyetin \u0130lk D\u00f6nemine M\u0130LL\u0130 SANAY\u0130 \u00c7ABALARI VE ENGELLEYEN \u00c7IBANBA\u015eLARI"},"content":{"rendered":"\n

 <\/p>\n

Sultan I. Abdülmecit ve Islahat Ferman\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan I. Abdülmecit; (1839 – 1860) zay\u0131f bünyeli, \u015fiddetli zekâ sahibi ve merhametli bir insand\u0131. Kendisi Osmanl\u0131 ailesi sultanlar\u0131n\u0131n en \u0131slahat yanl\u0131s\u0131, yeni düzenlemeleri en çok arzulayan\u0131 ve pratikte Tanzimat’\u0131n uygulanmas\u0131na önayak olanlardand\u0131. Nitekim \u0131slahat\u0131n tamam\u0131n\u0131, Osmanl\u0131 ordusunda uygulam\u0131\u015ft\u0131. Günlerini, ilim ve ara\u015ft\u0131rmayla geçirmeye çal\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Onun zaman\u0131nda ticaret hacmi artmaya ba\u015flam\u0131\u015f, görkemli pek çok bina yap\u0131lm\u0131\u015f, telefon hatlar\u0131 çekilmi\u015f ve demir paralar bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Babas\u0131 Sultan II. Mahmut’un vefat\u0131ndan sonra 1839 senesinde tahta ç\u0131karken 16 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Onun ya\u015f\u0131n\u0131n küçüklü\u011fü babas\u0131n\u0131n Avrupai tarzda ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 reformlar\u0131 ikmal için baz\u0131 Bat\u0131c\u0131 ve mason vezirlere f\u0131rsat ve imkân sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte reformcu tav\u0131rlar ve sad\u0131k Bat\u0131 taraftar\u0131 olarak ortaya ç\u0131kan vezirlerden biri de Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa’d\u0131r. M. Re\u015fit Pa\u015fa Londra ve Paris’te Osmanl\u0131 Devleti Büyükelçisi olarak görev yapm\u0131\u015ft\u0131. II. Mahmut’un son zamanlar\u0131nda Hariciye Nezareti’ne (D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131) atanm\u0131\u015ft\u0131 ve reformlar\u0131n\u0131n baz\u0131 esaslar\u0131 Sultan taraf\u0131ndan yazd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunan Gülhane-i Hatt-\u0131 Hümayun’unu ilan eden \u015fah\u0131st\u0131. Orada \u015föyle deniliyordu:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Bütün halk\u0131n malumudur ki, yüce devletimiz, ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 andan itibaren yüce Kur’an’\u0131n ve de\u011ferli \u015feriat kanunlar\u0131n\u0131n hükümlerini uygulamaya riayet edip ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131 bizim yüksek otoriter iktidar\u0131m\u0131z ve halk\u0131m\u0131z\u0131n mamur ve müreffeh olmalar\u0131 son hadde ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat \u015fer’i \u015ferife ve yüce prensiplere sadakatle gev\u015fek davranmam\u0131z sebebiyle yüz elli seneden beri durum de\u011fi\u015fmemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Birbirini kovalayan manevi kirliliklerin ve ihmallerin artmas\u0131 yüzünden, kuvvet zaafiyete ve zenginlik fakirli\u011fe dönü\u015fmü\u015f durumdad\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hatt-\u0131 Hümayun özet olarak \u015fu aç\u0131klamalarla devam ediyordu:<\/span><\/strong><\/p>\n

1- Hayat\u0131n, \u015ferefin ve reayan\u0131n (Osmanl\u0131 halk\u0131n\u0131n) sahip olduklar\u0131 her \u015feyinin, dini inançlar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n tam bir \u015fekilde korunmas\u0131.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

2- Vergi konmas\u0131n\u0131n ve toplanmas\u0131n\u0131n, do\u011fru ve adil bir \u015fekilde uygulanmas\u0131.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

3- Askerli\u011fin ve askerlik müddetinin belirlenmesinin adalet ve insafa dayanmas\u0131.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

4- Müslim ve gayrimüslim tebaa aras\u0131nda hak ve görevlerde e\u015fitlik sa\u011flanmas\u0131.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Art\u0131k kendisine “Osmanl\u0131 Tanzimat-\u0131 Hayriyyesi” ad\u0131 verilen yeni bir devir ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu devir içeri\u011finde umumi özgürlüklere, mülkiyetlere, dini inançlar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n <\/span><\/strong>ki\u015filere sayg\u0131 gösterilme<\/span><\/em><\/strong> <\/span>esaslar\u0131 yer almaktayd\u0131 ve art\u0131k kanunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda bütün dinler e\u015fit say\u0131lacakt\u0131. Bu Hatt-\u0131 Hümayun’la ama asl\u0131nda Mason Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa’n\u0131n ve ona yak\u0131n bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 bu düsturlar Müslüman Osmanl\u0131 kamuoyunda ho\u015f kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131. Bu sebeple baz\u0131 ulema bu dayatmalar\u0131 ve Re\u015fit Pa\u015fa’y\u0131 kâfir saym\u0131\u015flard\u0131. Hatt-\u0131 Hümayun’u, genelde Kur’an-\u0131 Kerim’e ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015flard\u0131. Özellikle Hristiyanlar\u0131n Müslümanlarla her konuda e\u015fit say\u0131lmalar\u0131na kar\u015f\u0131 ç\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Asl\u0131nda fiili hedef, masonluk hareketinin gizli iktidar\u0131na giden yolu açmakt\u0131. Bu da Osmanl\u0131’ya kar\u015f\u0131 Hristiyan milletleri nezdinde \u0131rkç\u0131l\u0131k \u015fuurunu uyand\u0131r\u0131p k\u0131\u015fk\u0131rtmakt\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Oysa Yahudi ve Hristiyanlar dâhil, bütün vatanda\u015flar\u0131n <\/span><\/strong>temel insan haklar\u0131<\/span><\/em><\/strong> <\/span>konusunda ve <\/span><\/strong>hukuk kar\u015f\u0131s\u0131nda<\/span><\/em><\/strong> <\/span>e\u015fit say\u0131lmas\u0131 zaten Kur’an’\u0131n kural\u0131yd\u0131 ve \u0130slam’\u0131n uygulamas\u0131yd\u0131. Ama Islahat ve Tanzimat Fermanlar\u0131yla, gayrimüslim tebaaya; askerlik ve vergi gibi sorumluluklardan muaf tutulduklar\u0131 halde, devletin imkânlar\u0131ndan ve bürokratik makamlardan yararlanma hususunda özel ayr\u0131cal\u0131klar tan\u0131nmas\u0131 \u015feytani amaçlar ta\u015f\u0131maktayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ard\u0131ndan Sultan Abdülmecit 1854-1856 Tanzimat Ferman\u0131’n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131na kar\u015f\u0131 koyamam\u0131\u015f, o tarihlerde Osmanl\u0131 Devleti’nde Tanzimat Ferman\u0131 diye adland\u0131r\u0131lan ferman uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Bu (Tanzimat Ferman\u0131 ifadesi) sinsi Siyonist bir kavramd\u0131. Yani devletin bütün i\u015flerini Bat\u0131l\u0131 anlay\u0131\u015fa (Yahudi ve Hristiyan ahlak\u0131na ve ahkâm\u0131na) göre tanzim etmek anlam\u0131ndayd\u0131. Bu iki fermanla art\u0131k do\u011frudan \u0130slam \u015feriat\u0131yla amel etme dönemi kapanm\u0131\u015f olacakt\u0131 ve devlet Bat\u0131’dan al\u0131nan kanunlar\u0131 uygulamaya ve ona göre kurumlar olu\u015fturmaya mecbur b\u0131rak\u0131lacakt\u0131. Gerçekten iyi niyetli ve istikametli bir Padi\u015fah olan Abdülmecit, Vezir Re\u015fit Pa\u015fa’n\u0131n etkisinde kalm\u0131\u015f veya onun tertiplerine kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Re\u015fit Pa\u015fa ise masonluk ve benzeri Bat\u0131l\u0131 felsefelerin etkisi alt\u0131ndayd\u0131 ve kendisine, vezirlerden ve devlet ricalinden bir grup haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Onun yard\u0131m\u0131yla, kendisinin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131l\u0131la\u015fmay\u0131 bunlar yürütmeye çal\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. <\/span><\/strong><\/p>\n

Evet, Osmanl\u0131’n\u0131n ciddi ve devrimci bir \u0131slahata ve Kur’ani esaslara ba\u011fl\u0131 kalarak, ça\u011f\u0131n sorunlar\u0131na ve standartlar\u0131na uygun yeni içtihat kafas\u0131na kesin ihtiyac\u0131 vard\u0131 ve Sultan Abdülmecit bunun fark\u0131ndayd\u0131. Ancak Ulema ve fikir adamlar\u0131 aras\u0131nda bu gerçe\u011fi kavrayan ve kendisine yard\u0131mc\u0131 olan kimseler ç\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 için, maalesef “Islahat” kavram\u0131n\u0131 istismar ve suistimal eden Re\u015fit Pa\u015fa gibi masonik adamlar\u0131n ve Bat\u0131l\u0131 ajanlar\u0131n fettanl\u0131\u011f\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülaziz’in Tahta Ç\u0131kmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130ngiliz, Frans\u0131z sefaretlerinin gizliden gizliye yapt\u0131klar\u0131 sinsi giri\u015fimler bir netice vermemi\u015f ve Sultan Abdülmecit vefat ettikten sonra 1861 y\u0131l\u0131nda onun karde\u015fi olan \u015eehzade Aziz Efendi, <\/span>“Sultan Abdülâziz”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>olarak tahta ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun kaderi birden de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Her tavr\u0131, her hali ile ceddine benzeyen Sultan Abdülâziz, devleti güçlü ve güvenilir k\u0131lmak, kuvvetli bir ordu yan\u0131nda, kudretli bir donanma haz\u0131rlamak, böylece devletin etraf\u0131nda dola\u015fan tehlikeleri bertaraf ederek Avrupa’n\u0131n <\/span>“hasta adam” <\/span><\/strong>gözüyle bakt\u0131\u011f\u0131 ve öldürmeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131’y\u0131 aya\u011fa kald\u0131rmak için ciddi hamleler ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n

Sultan Abdülâziz’in Teknik \u0130htilâl ve \u0130nk\u0131lab\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Onun döneminde Osmanl\u0131 Devleti hakikaten de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f, kudretli bir donanma ve büyük bir ordu haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Sultan Abdülâziz Han’\u0131n bu hususta gösterdi\u011fi himmet, gayret ve vatanperverlik her türlü methin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Zira \u015fehit Sultan’\u0131n tahta geçti\u011fi y\u0131llar, Avrupa’da tekni\u011fin büyük bir süratle yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu sahada ihtilâl ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r. Avrupa’n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ihtilâli dikkatle takip etmi\u015f olan Sultan Abdülâziz, bu ihtilâlin meydana getirdi\u011fi teknik ilerlemeyi aynen kabul etmekte tereddüt etmemi\u015f ve devlete eski kudret ve \u015fevketini iade ettirmek hususunda her fedakârl\u0131\u011f\u0131 göze alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Sultan Abdülaziz’in saltanat\u0131:<\/span><\/strong> K\u0131r\u0131m Harbi’nde kullan\u0131lan yelkenli harp gemilerinin yerlerini buharla çal\u0131\u015fan kal\u0131n saç teknelere terk ettikleri bir devrede ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u0130ngiltere, Fransa, Rusya, K\u0131r\u0131m Harbi’nin meydana getirdi\u011fi bu teknik yenili\u011fi Sultan Abdülaziz imkânlar\u0131n\u0131n azamisi nispetinde gerçekle\u015ftirme gayretine giri\u015fiyordu. Art\u0131k yelkenli gemiler tarihe kar\u0131\u015f\u0131yordu; denizcilikte yepyeni bir devir aç\u0131l\u0131yor ve K\u0131r\u0131m Harbi’ni takip eden 25 sene içerisinde harp gemileri sacdan da vazgeçerek z\u0131rhl\u0131 teknelere dönü\u015füyordu. Bilindi\u011fi gibi, yelkenle çal\u0131\u015fan tekneler son derece a\u011f\u0131r ve manevra kabiliyetinden mahrumdu. Bu bir deniz kuvveti için ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sorundu. Buhar kuvvetinin önce nakliye vapurlar\u0131na, K\u0131r\u0131m Harbi s\u0131ras\u0131nda da birkaç harp z\u0131rhl\u0131s\u0131na uygulanmas\u0131, müspet netice vermi\u015f ve bu harp ve nakliye gemilerinin üstün manevra kabiliyetleri ile süratleri, buharla çal\u0131\u015fan donanmalar in\u015fas\u0131na devletleri adeta mecbur b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Avrupa ve Dünya mücadelesinde ba\u015fa güre\u015fen \u0130ngiltere, Fransa ve Rusya bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda vakit geçirmeden donanmalar\u0131n\u0131 buharla çal\u0131\u015fan gemilerle yenile\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131 ve bunda da çok ileri mesafeler alm\u0131\u015flard\u0131. Üç k\u0131taya yay\u0131lm\u0131\u015f bulunan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun ba\u015f\u0131nda bulunan Sultan Aziz, \u0130ngiltere, Fransa ve Rusya’n\u0131n giri\u015ftikleri bu hamleyi pek yak\u0131ndan takibe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n

Sultan Abdülâziz dünyan\u0131n halâ en büyük imparatorluklar\u0131ndan biri olan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nu muhafaza edebilmek ve devlete eski kudret ve \u015fevketini iade ettirmek için bu mücadeleye giri\u015fmenin lüzumuna kesinlikle inanm\u0131\u015f ve bu vadide çok büyük hamleler yapm\u0131\u015ft\u0131. Sultan Abdülâziz ayr\u0131ca birli\u011fini temin etmi\u015f bulunan Almanya’n\u0131n kara ordusu bak\u0131m\u0131ndan giri\u015fti\u011fi büyük hamleleri de takip ediyorlard\u0131. Sultan Abdülâziz, kudretli bir ordu ve donanma kurma karar\u0131 alm\u0131\u015f, bundan hiçbir suretle feragat etmesi bahis mevzuu olmam\u0131\u015ft\u0131r. Zira, devri saltanat\u0131 içinde giri\u015fti\u011fi hamlelerle meydana getirdi\u011fi kudretli ordu ve donanma ile, dünya hâkimiyetinde Fransa ve Rusya’y\u0131 geride b\u0131rakan, hatta \u0130ngiliz menfaatleri ile çat\u0131\u015fmaya ba\u015flayan, dolay\u0131s\u0131yla taht\u0131ndan edilmesine ve öldürülmesine yol açan hadiselerle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte bizim tarihçilerimizin asla nazar\u0131 dikkate almad\u0131klar\u0131 nokta buras\u0131d\u0131r ve bu nokta Sultan Abdülâziz’in katline yol açan as\u0131l sebep konumundad\u0131r. Zira Sultan Abdülâziz Han bu noktada \u0130ngiliz cihan hâkimiyeti ile çat\u0131\u015fm\u0131\u015f, meydana getirdi\u011fi donanma ile \u0130ngiliz donanmas\u0131na denk bir kuvvet haz\u0131rlam\u0131\u015f, yeniden kurdu\u011fu ve te\u015fkilatland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 187 bin ki\u015filik dünyan\u0131n en modern ordusu ile Rusya’y\u0131 da, Fransa’y\u0131 da, hatta taht\u0131ndan indirilip öldürülmemi\u015f olsayd\u0131 \u0130ngiltere’yi de dize getirmesi i\u015ften bile olmayacak bir geli\u015fme sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Ne çare ki, t\u0131pk\u0131 a\u011fabeyi Sultan Abdülmecit gibi, kendisinin de kar\u015f\u0131s\u0131na Bab\u0131âli’nin devletlûlar\u0131 say\u0131lan Mason Localar\u0131 ve Bat\u0131 ajanlar\u0131 ç\u0131km\u0131\u015f, bunlar devlete de Türk milliyetçili\u011fine de, \u0130slamiyet’e de ihanete kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f ve koskoca bir imparatorlu\u011fun y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na yol açm\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130ngilizler, Sultan Abdülâziz’in her hareketini, t\u0131pk\u0131 kendisi onlar\u0131n her hareketini takip etti\u011fi gibi takip ediyorlar ve Sultan’\u0131n \u015fahs\u0131nda dünya hâkimiyetlerinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 görür gibi oluyorlard\u0131. Kudretli bir donanma ve orduya sahip, dünyan\u0131n bütün geçit yollar\u0131n\u0131 ve kilit noktalar\u0131n\u0131 elinde bulunduran bir Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, elbette ki \u0130ngilizlerin cihan hâkimiyetini zorlayacak ve Osmanl\u0131 eski kudret ve kuvvetine yeniden kavu\u015facakt\u0131. \u0130ngiltere ile birlikte bütün Haçl\u0131lar, Sultan Abdülâziz’in \u015fahs\u0131nda beliren bu büyük tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’na yüklenmek ve onu tasfiye etmek yolunda tekrar bulu\u015fmu\u015flard\u0131. Paris Sulh Anla\u015fmas\u0131’nda belirlenen ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun tasfiyesini hedefleyen maddeyi tatbik etmelerinin sebebi i\u015fte buna dayanmaktayd\u0131.<\/span><\/p>\n

Donanman\u0131n ve Ordunun Yeniden Yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu hususta Ahmet Mithat Efendi “ÜSSÜ \u0130NKILÂP” adl\u0131 eserinde \u015funlar\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“K\u0131r\u0131m muharebesinde örselenmi\u015f ve h\u0131rpalanm\u0131\u015f olan ordu ve bahriyemizin tamam\u0131yla \u0131slah\u0131 hususuna Abdülmecit Han devrinin sonlar\u0131nda fevkalâde bir ehemmiyet verilmi\u015fti. Bu \u0131slahat ve bilhassa silah tekni\u011fi ve askerî sahada meydana gelen de\u011fi\u015fiklikler Sultan Abdülâziz Han devrinde gerçekle\u015fmi\u015fti. Sultan Abdülâziz Han, askerli\u011fi sever ve her türlü harp silahlar\u0131na ziyadesiyle heves eden \u015fecaatperver bir padi\u015faht\u0131. Tahta geçtikten sonra en büyük gayret ve himmetini askerlik sahas\u0131ndaki terakkiyata hasretmi\u015flerdi. Önce memleketin her taraf\u0131ndan getirtti\u011fi askerlerle bir hassa alay\u0131 kurdular. Mahalli k\u0131yafetleri içindeki bu hassa alay\u0131, görülecek \u015feydi. Ordunun k\u0131yafetini de de\u011fi\u015ftiren padi\u015fah, yeni ordu k\u0131yafeti olarak pantolon, mintan ve festen ibaret bir k\u0131yafeti benimsemi\u015f ve orduda k\u0131yafet bahsinde bir tesanüt meydana getirmi\u015fti. Böylece ordu, o zamana kadar devam edegelen ba\u015f\u0131bozuk s\u0131fat\u0131ndan kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve askere daha çevik ve çalak olmak bak\u0131m\u0131ndan pantolon, mintan, setre giydirilmi\u015ftir. Elbise de\u011fi\u015fikli\u011fine, çevikli\u011fi ve çalakl\u0131\u011f\u0131 elde etmek için gitmenin zaruretine inanm\u0131\u015f olan padi\u015fah, eski k\u0131yafetlerle askerin hareket kabiliyetini kaybetti\u011fini de bilmekte idi. Cennetmekân Sultan Abdülâziz Han, ordudaki bu de\u011fi\u015fikli\u011fi Frans\u0131zlar\u0131n Zuhaf alaylar\u0131n\u0131n k\u0131yafetlerini nazar\u0131 dikkate alarak yapm\u0131\u015f bulunmakta idi.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülâziz Han en büyük gayretlerini ordunun silahlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinde göstermi\u015flerdi. Bilindi\u011fi gibi Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu da, di\u011fer devletler gibi ordusunu önce çakmakl\u0131 kaval tüfeklerle teçhiz etmi\u015fti. Avrupa’da tüfeklerde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik, ya\u011fmurlu ve karl\u0131 havalarda yanmayan çakmak ve fitillerden dolay\u0131 at\u0131l kalan tüfekler yerine askerlerin ellerine, ya\u011fmur kar dinlemeden her havada ate\u015f edebilen tüfeklerin verili\u015fi, zaman\u0131n en büyük icad\u0131 say\u0131lsa yeridir. Zira bu tüfekler hem eskilere göre daha uzun menzilli idi, hem de aldatmak bahsinde evvelkilerle mukayese edilemeyecek kadar mükemmel idi. \u0130\u015fte yeni tüfeklerin ke\u015ffi Sultan Abdülâziz Han’\u0131n tahta cülûsu s\u0131ralar\u0131na tesadüf etmi\u015fti. Sultan Abdülâziz derhal ordunun silahlar\u0131n\u0131 bu yeni silahla de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve ordunun ate\u015f gücünü artt\u0131r\u0131p güçlendirmi\u015fti. Silah tekni\u011finde ke\u015ffiyat bununla da kalmam\u0131\u015f, k\u0131sa bir müddet sonra millî ve yivli \u015fe\u015fhaneler icat edilmi\u015fti. \u015ee\u015fhanelerin icad\u0131ndan evvel kaval tüfeklerin üç dört yüz ad\u0131m gidebilen yuvarlak kur\u015funlar\u0131, yeni tüfeklerle 2000 ad\u0131ma kadar sürüldü\u011fü görülünce, iki ordu aras\u0131ndaki muharebelerin en az\u0131ndan 1500 ad\u0131mdan yap\u0131laca\u011f\u0131 noktai nazar\u0131, askerî otoritelerin nazar\u0131 dikkatini celbetmi\u015fti.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Bu izahat\u0131 verdikten sonra anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, geçen K\u0131r\u0131m Harbi’nde kullan\u0131lan tüfeklerin büyük ekseriyeti kapsüllü kavaldan ibaretti. Ayr\u0131ca bir miktar kaval tüfek kullan\u0131lm\u0131\u015f, bahse de\u011fmeyecek kadar da \u015fe\u015fhane istimal edilmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

O s\u0131rada en mükemmel harp silahlar\u0131 bunlar say\u0131l\u0131rd\u0131. Sultan Abdülâziz Han tahta ç\u0131kar ç\u0131kmaz derhal \u015fe\u015fhane tüfeklerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 emir buyurmu\u015flard\u0131. Bunun için de Avrupa’dan silah sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f, elde mevcut kaval tüfeklerin hemen hepsi Tophane-i Amire dairesi emrinde bulunan fabrikalarda \u015fe\u015fhaneli tüfek haline sokulmu\u015flard\u0131. Osmanl\u0131 ordusu bu tüfeklerle teçhiz edildi\u011fi s\u0131ralarda idi ki, kuyruktan tüfekler daha evvelce icat edilmi\u015fti, fakat bu tüfeklere daha çok tuhaf bir nazarla bak\u0131lm\u0131\u015f ve harp kabiliyeti olaca\u011f\u0131 hat\u0131ra getirilmemi\u015f ve ordularda kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. Bu tüfeklerin ilk defa olarak ordularda kullan\u0131lmas\u0131na 1864 milâdî y\u0131l\u0131nda yani 1283 y\u0131l\u0131nda Avusturya ile Rusya devletlerinin açt\u0131klar\u0131 harpte rastlanm\u0131\u015ft\u0131. Rusya askerlerinin “i\u011fneli” tabir edilen bu tüfeklerle dakikada 15 ilâ 20 mermi atabilmeleri ve bu sebeple Avusturyal\u0131lara büyük zayiat verdirmeleri, dünyan\u0131n bütün askerî ve siyasî yetkililerinin akl\u0131n\u0131 adeta ba\u015f\u0131ndan alm\u0131\u015ft\u0131. Her yeni icatta oldu\u011fu gibi, Rusyal\u0131lar\u0131n bu i\u011fneli tüfeklerinin de i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmelerine ra\u011fmen, askerî mütehass\u0131slar silah\u0131n de\u011ferini mecburen kabul etmi\u015f böylece i\u011fneli ve dakikada 15 ilâ 20 mermi atabilen tüfekleri ordular\u0131na sokmu\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte Abdülâziz Han Hazretlerinin en büyük himmeti bu s\u0131rada ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Zira Padi\u015fah, askerin en yeni ve etkili silahlarla ku\u015fanmas\u0131n\u0131 her \u015feyin üstünde tutmakta; Martini, Winchester, Hanri ve di\u011fer nevilerine tercih ederek be\u015f alt\u0131 yüz bin kadar\u0131n\u0131 sipari\u015f ederek orduyu bu modern silahlarla donatm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Harp silahlar\u0131ndaki terakki sadece tüfeklere inhisar etmeyece\u011fi pek tabii idi. Tabancalar ve toplar da o nispette \u0131slah ve ikmal edilmi\u015fti. Önce \u0131slah ve ikmal edilmi\u015f olan tabancalara, bu silah\u0131n mucidi olan Rovelver’in ad\u0131 verilmi\u015fti. Sultan Abdülâziz piyade askeri için muhtelif silah yerine süngülü tek silah verilmesini, o güne kadar kendilerini yaln\u0131z k\u0131l\u0131ç ile müdafaa eden subaylara birer tabanca verilmesini ve süvari birliklerine de kuburluk yerine tabanca verilmesini irade etmi\u015f, böylece ordunun vurucu gücünü art\u0131r\u0131vermi\u015fti. Winchester tipinde olan ve k\u0131sa filintalara benzeyen tüfekler süvari birlikleri için pek ziyade münasip oldu\u011fundan bu birliklere ayr\u0131ca birer filinta verilmesini irade etmi\u015f olan Sultan Abdülâziz Han, böylece ordunun vurucu kudretini dünyan\u0131n en üstün kudreti haline getirmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

Toplara gelince<\/span><\/strong>, bu silah da tüfekler gibi arkadan dolma \u015feklinde birçok modellere sahipti. Fakat Almanyal\u0131 Krup’un icad\u0131 olan devrine göre seri ate\u015fli toplar Avrupa devletleri taraf\u0131ndan ordular\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, böylece Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131 da Almanya’ya verdi\u011fi büyük bir sipari\u015f ile ordunun sahra bataryalar\u0131n\u0131 kâmilen bu toplardan meydana getirmi\u015fti. Bundan ayr\u0131 olarak, Karadeniz, Çanakkale bo\u011fazlar\u0131 ile Kars, Erzurum ve Tuna’daki müstahkem mevkiiler de Krup toplar\u0131n\u0131n muhtelif çaptaki büyük toplar\u0131 ile donat\u0131lm\u0131\u015f vaziyetteydi. Sultan Abdülaziz, kara ordusunda yapt\u0131\u011f\u0131 bu silah de\u011fi\u015fikli\u011fi ile zaman\u0131n icaplar\u0131na uymakta asla ihmal göstermemi\u015f oldu\u011fu gibi, donanma bahsinde de fevkalâde büyük gayret sarf etmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

Kudretli Donanma Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülaziz, harp gemilerinde pek yak\u0131n bir zaman içinde meydana gelen çok büyük geli\u015fmeleri de ciddi bir \u015fekilde takip etmi\u015fti. Bizim harp gemilerimizde görülen bu büyük de\u011fi\u015fimler de Sultan Abdülâziz Han devrine isabet etmi\u015f ve donanma bahsinde dahi büyük hizmetlerini esirgememi\u015fti. Donanmalarda meydana gelen büyük geli\u015fme, harp gemilerinin ah\u015fap teknelerinden z\u0131rhl\u0131 teknelere dönü\u015fmesiyle ba\u015flam\u0131\u015f idi. Devrin askerî mütehass\u0131slar\u0131 önce; z\u0131rhl\u0131 harp gemilerinin küçük bir müsademe vukuunda tonajlar\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131 hasebiyle yaln\u0131z biraz fazla sars\u0131lmak veyahut bir taraf\u0131 delinmekle kalmayarak böyle bir müsademede derhal batacaklar\u0131n\u0131 iddia etmi\u015flerdi. Bu mütehass\u0131slar\u0131 teyit eden bir de hadise cereyan etmi\u015fti. 1866 y\u0131l\u0131nda Avusturya ile Prusya’n\u0131n müttefiki olan \u0130talyanlar\u0131n Viktor Emanuel adl\u0131 z\u0131rhl\u0131 gemileri, Avusturya donanmas\u0131 ile harp ederken büyük bir Avusturya kalyonunun hücumuna u\u011fram\u0131\u015f, kalyonun mahmuzu ile de derhal bat\u0131vermi\u015fti. Fakat bu hadise devletleri, donanmalar\u0131n\u0131 z\u0131rhl\u0131 gemilerle yeniden in\u015fa etmekten al\u0131koymam\u0131\u015f, bilakis onlar\u0131 daha da süratli bir tempo ile gemilerini de\u011fi\u015ftirmeye sevk etmi\u015fti. <\/span><\/p>\n

Z\u0131rhl\u0131 harp gemilerinin en cüsseli ve etkili top mermilerine mukavemet edebilmesi hususundaki netice, o devir için hayranl\u0131kla kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. Fakat sonradan icat edilen ve ad\u0131na torpil denilen deniz füzeleri, z\u0131rhl\u0131 gemilerin dar bo\u011fazlardan geçmelerine ve karaya sokulmalar\u0131na mani olmaktayd\u0131. Nitekim 1870\/1871 Alman-Frans\u0131z harbinde, Frans\u0131z z\u0131rhl\u0131 filosu Almanya’n\u0131n Balt\u0131k limanlar\u0131na taarruz etmek istemi\u015f, fakat Almanlar bu limanlara torpil döktükleri için yana\u015famam\u0131\u015flard\u0131. Sultan Abdülaziz donanmalarda meydana gelen bu geli\u015fmeleri de\u011ferlendirmi\u015f ve ah\u015fap teknelerden ibaret olan bu donanmay\u0131, sipari\u015f verdi\u011fi 25 kadar z\u0131rhl\u0131 gemi ile yeniden canland\u0131rm\u0131\u015f, böylece Osmanl\u0131 donanmas\u0131, dünyan\u0131n say\u0131l\u0131 ve birinci derecede harp kudreti olan bir kuvveti halini alm\u0131\u015ft\u0131. Ordu ve donanman\u0131n en son silahlar ve z\u0131rhl\u0131 gemilerle teçhiz edilerek ate\u015f kudretinin fevkalade yükseltilmesi, devletin \u015fan\u0131na uygun bir kudret ve kuvvet haline getirilmesi ne kadar \u015fayan\u0131 takdir ise, bununla birlikte geli\u015fen hamleler, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu için daha da büyük bir ba\u015far\u0131yd\u0131. Zira, ate\u015f gücünün yeni silahlarla artt\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluna giren bütün Avrupa’n\u0131n birçok ülkesi, bu silahlar\u0131 kendi memleketlerinde yapam\u0131yorlard\u0131. Zira bu memleketlerde bu silahlar\u0131 yapabilecek fabrikalar aç\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. Ancak bunlardan pek az\u0131, yeni silahlar\u0131 imal edebilecek fabrikalar kurmu\u015flard\u0131. \u0130\u015fte bu i\u015fe te\u015febbüs eden devletler aras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu da vard\u0131. Sultan Abdülâziz Han bu geli\u015fim ve de\u011fi\u015fimlere uygun bir siyaset takip etmi\u015f, emsalinde görüldü\u011fü gibi kendi \u015fan\u0131na ve ihtiyac\u0131na cevap verecek nispetten a\u015fa\u011f\u0131 kalmamak üzere silah fabrikalar\u0131 kurmaya ve mevcutlar\u0131 \u0131slaha ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/p>\n

Ba\u015flang\u0131c\u0131 Sultan Mahmut devrine dayanan ve kemal derecesini Sultan Abdülmecit Han devrinde bulan Tophane-i Amire, pirinçten mamul top, havan ve di\u011fer silahlar\u0131n fabrikalar\u0131ndan birisi haline ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Fakat Sultan Abdülâziz Han devrinde silah tekni\u011finde meydana gelen büyük ihtilâl bu fabrikalar\u0131n \u015föhretlerini bir müddet için gölgelemi\u015f durumdayd\u0131. Lâkin Sultan Abdülâziz Han’\u0131n himmeti ile mezkûr fabrikalar yeniden in\u015fa edilmi\u015fçesine ba\u015ftan ba\u015fa tadil edilmi\u015f ve zaman\u0131n fen ve tekni\u011fine uygun olarak yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu fabrikalar\u0131n eski halini bilenler gidip gördüklerinde, hayretler içinde kal\u0131rlard\u0131. Bu fabrikalarda eski \u015fe\u015fhaneleri \u015enayder tipine uygun olarak yeniden düzenleyen, kuyruktan dolma tüfeklerin yap\u0131m\u0131ndan, en mükemmel Krup toplar\u0131na var\u0131ncaya kadar her çe\u015fit yeni silah ve mühimmat yap\u0131m\u0131na gerekli makine ve aletler sipari\u015f edilmi\u015f, yerli imal edilmi\u015f ve fabrikalara yerle\u015ftirilmi\u015f durumdayd\u0131. Bilhassa topçulukta eski yuvarlak mermiler yerine \u015fimdiki mermiler gibi mermiler de imal edilmi\u015f ve cidden ak\u0131llara durgunluk verecek olan makineler tamamen temin edilmi\u015f bulunmaktayd\u0131. Tophane-i Amire’ye ba\u011fl\u0131 bulunan bu fabrikalarda büyük bir imparatorlu\u011fun ihtiyaçlar\u0131n\u0131 tamamen kar\u015f\u0131layabilecek imalât\u0131 hem de fazlas\u0131yla kuvveden fiile ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu fabrikalar\u0131n kurulu\u015funda Tophane-i Amire Mü\u015firi (Mare\u015fal) Halil Pa\u015fa merhumun hizmeti hiçbir zaman unutulmayacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bilhassa z\u0131rhl\u0131 gemi in\u015fas\u0131 için kurulmu\u015f olan tezgâhlar ve bu tezgâhlarda in\u015fa edilen gemilerin bütün ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak olan fabrikalar, tüfek ve top imal eden fabrikalarla mukayese edilmeyecek kadar mükemmel ve kudretli durumdayd\u0131. Bu fabrikalar ve gemi tezgâhlar\u0131 Avrupa’da bile çok az devlete, veyahut ehemmiyet ve cesametçe birer devlet demek olan büyük \u015firkete mahsus olabildi\u011fi halde, Sultan Abdülaziz devletin bekas\u0131 ve korunmas\u0131 için bu hususta da geri kalmam\u0131\u015f ve her fedakârl\u0131\u011f\u0131 göze alm\u0131\u015ft\u0131. Ve yine Tophane-i Amire’miz gibi, Tersane-i Amire’lerimiz de o süreçte dünyada gemi sanayinde en ileri bulunan devletler tersaneleri ile boy ölçü\u015fecek kadar mükemmel konumdayd\u0131. Bu tersanelerde en küçük gemilerden, en cesim z\u0131rhl\u0131lara kadar her türlü gemi yap\u0131lmaktayd\u0131. Tersanelerde mütehass\u0131s olarak çal\u0131\u015fanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u0130ngiltere ve Belçika’dan getirilmi\u015flerdi, fakat k\u0131sa bir müddet sonra Tersane-i Amire tamamen Türk i\u015fçi ve mütehass\u0131slar\u0131n ellerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Böylece bu i\u015fte Avrupa’dan asla geri kalmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z da ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu Sultan Abdülâziz devrinde bu derece kudretli bir devlet konumuna ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f, imparatorlu\u011fu korumak ve devleti eski kudret ve \u015fevketine yeniden kavu\u015fturmak için Abdülaziz Han bu derece büyük at\u0131l\u0131mlar yapm\u0131\u015ft\u0131. Fakat bu gayreti, gafillerce takdir edilmedi\u011fi gibi birtak\u0131m ciddi ihanetlere de u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Maalesef, Sultan Abdülâziz Han bu dirayetli ve cesaretli hareketlerine ra\u011fmen, hainlerce idama mahkûm edilmekten kurtulamam\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k beynelmilel Siyonist siyaset cambazlar\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun boynuna geçirecekleri kemendi ya\u011flamaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun ya\u011fl\u0131 kemendini çekecek olan bu masonik mihraklar ise, daha evvelce tespit edilmi\u015f planl\u0131 ihanetleri üzerindeki çal\u0131\u015fmalar\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Bu h\u0131yanet ekibi içinde milletin ve devletin ekme\u011fi ile yeti\u015fmi\u015f olanlar, ikbal sahibi bulunanlar, pa\u015falar, valiler, sadrazamlar, harbiye naz\u0131rlar\u0131, bahriye naz\u0131rlar\u0131, mektep müdürleri, siyasiler ve daha niceleri vard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülâziz Han devleti kuvvetlendirmek ve yükseltmek, böylece eski kuvvet ve \u015fevketini iade etmek için giri\u015fti\u011fini yukar\u0131da izah etti\u011fimiz müesseselerin en modern \u015fekilde ihyas\u0131ndan sonra, bu eserlerden meyvalar derlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Tersanelerimiz har\u0131l har\u0131l harp gemisi ve vapurlar in\u015fa ederlerken top ve tüfek fabrikalar\u0131 da durmadan harp imalât\u0131 yaparak ordunun harp gücünü artt\u0131r\u0131yorlar, orduyu en modern silahlarla teçhiz ediyorlard\u0131. Sultan Abdülâziz tahta ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 1861 y\u0131l\u0131nda, tamamen ah\u015fap ve birkaç tanesi buharla çal\u0131\u015fan k\u0131r\u0131k dökük bir donanma devralm\u0131\u015f ve derhal donanmay\u0131 yenilemek ve kudretli bir armada meydana getirmek için sarf etti\u011fi gayretler sonunda cidden düveli muazzama için korkulu bir harp gücü olu\u015fturmu\u015flar ve 1864 ile 1875 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yeniden bir donanma kurmu\u015flard\u0131. Bu donanman\u0131n kuvvet ve kudreti hakk\u0131nda, Fevzi Kurdo\u011flu, 1877-1878 Türk-Rus harbinde deniz hareketleri, adl\u0131 kitab\u0131nda \u015fu bilgileri aktarmaktad\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“<\/span><\/em><\/strong>Aziziye f\u0131rkateyni: <\/span><\/em><\/strong>4221 ton ve 900 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, küçüklü büyüklü onlarca top ta\u015f\u0131maktayd\u0131. \u0130ngiltere’de 1281-1864 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f, Osmanl\u0131’da ciddi tadilata u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Mes’udiye<\/span><\/em><\/strong>, 5349 tonluk 1292-1875 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de in\u015fa edilmi\u015f olup, 14 topu bulunmaktayd\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Mahmudiye<\/span><\/em><\/strong>, bu gemi \u0130ngiltere’de in\u015fa edilirken Rus harbi ba\u015flam\u0131\u015f ve harpten sonra gemi al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Osmaniye<\/span><\/em><\/strong>, 1864 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’den sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f 4221 tonluk ve 900 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, 16 top ta\u015f\u0131maktayd\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Orhaniye <\/span><\/em><\/strong>\u0130ngiltere’de 1864 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f, 4221 tonluk ve 900 beygir gücü makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve 16 topu vard\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Mahmudiye<\/span><\/em><\/strong>, 1864 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de in\u015fa edilmi\u015fti. 4221 tonluk 900 beygir gücünde makinelerle teçhiz edilmi\u015fti. 16 top ta\u015f\u0131maktayd\u0131.<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Nusretiye (sonraki ad\u0131 Hamidiye): \u0130stanbul tersanesinde 1868 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f<\/span><\/em><\/strong>, 4167 tonluktu, 12 topu vard\u0131. Ve 800 beygir gücünde makinelere sahip bulunmaktayd\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Asar\u0131 Tevfik<\/span><\/em><\/strong>, Fransa’da 1868 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f, 3143 tonluk 8 toplu ve 750 beygir gücünde makineleri vard\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Fevziye korveti<\/span><\/em><\/strong>, \u0130stanbul tersanesinde in\u015fa edilmi\u015ftir. <\/span><\/em><\/strong>Mukaddemel Hayr<\/span><\/em><\/strong>, \u0130stanbul tersanesinde 1872 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f 1601 tonluk 4 toplu ve 500 beygir gücünde makinelerle teçhiz edilmi\u015f durumdayd\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Fethibülent<\/span><\/em><\/strong>, \u0130ngiltere’de 1869 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f 1601 tonluk 4 toplu 500 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Avnullah<\/span><\/em><\/strong>, \u0130ngiltere’de 1868 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f 1399 tonluk 4 toplu ve 400 beygir gücünde makinelerle çal\u0131\u015fmaktayd\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Muinizafer<\/span><\/em><\/strong>, \u0130ngiltere’de 1868 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir ve Avnullah ile ayn\u0131 s\u0131n\u0131ftand\u0131. <\/span><\/em><\/strong>\u0130clâliye<\/span><\/em><\/strong>, Triyeste’de 1870 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f 1650 tonluk 5 toplu ve 300 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Necmi\u015fevket<\/span><\/em><\/strong>, ayn\u0131 tarihte Fransa’da in\u015fa edilmi\u015ftir ve \u0130clâliye s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ayn\u0131yd\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Asar\u0131\u015fevket,<\/span><\/em><\/strong> 1864 y\u0131l\u0131nda Fransa’da in\u015fa edilmi\u015ftir. \u0130clâliye s\u0131n\u0131f\u0131na mensuptur. <\/span><\/em><\/strong>H\u0131fz\u0131rrahman, <\/span><\/em><\/strong>da ayn\u0131 s\u0131n\u0131fa mensuptur. <\/span><\/em><\/strong>Pertev Piyale maiyet vapuru <\/span><\/em><\/strong>1865 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’den \u0131smarlanm\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/em><\/strong>Rodos maiyet vapuru <\/span><\/em><\/strong>1874 y\u0131l\u0131nda kendi tersanemizde tamamlanm\u0131\u015ft\u0131. Yukar\u0131da adlar\u0131 geçen Pertev Piyale ile Rodos vapurlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndakiler korvet s\u0131n\u0131f\u0131 harp gemileri olmaktayd\u0131.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Osmanl\u0131 “Tuna Z\u0131rhl\u0131 Filosu” Nas\u0131l Ortaya Ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131?<\/span><\/strong><\/p>\n

Seyfi ve Hizber<\/span><\/strong> <\/span>dubalar\u0131 1875 y\u0131l\u0131nda kendi tersanemizde in\u015fa edilmi\u015flerdir, 2 toplu 512 tonluk 100 beygir gücü makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n

Fethülislâm – Semender – \u0130\u015fkodra – Bö\u011fürtlen ve Prodgoriça<\/span><\/strong> <\/span>1864 y\u0131l\u0131nda Fransa’da in\u015fa edilmi\u015flerdir, ayn\u0131 s\u0131n\u0131fa mensupturlar, iki\u015fer toplu 408 tonluk ve 80 beygir gücünde makinelerle çal\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Gerek Tuna filosu gerekse yukar\u0131da ilk fas\u0131lda adlar\u0131 geçen harp gemileri z\u0131rhl\u0131 teknelerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Buharla çal\u0131\u015fan Osmanl\u0131 filosu<\/span><\/strong>, Kosova 1858 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’daki tersanede in\u015fa edilmi\u015f 3538 tonluk ve 62 librelik 34 ve 45 librelik 32’lik ceman 66 toplu ve 700 beygir gücünde makinelerle mücehhez olup 66 topludur ve ah\u015fap teknedir. <\/span>\u0130kincisi \u0130zmit tersanesinde 1857 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir<\/span><\/strong>. 3380 tonluk 600 beygir gücünde makinelerle çal\u0131\u015fan ah\u015fap ve 62 topludur. <\/span>Peykizafer, Sinop tersanesinde 1865 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir. <\/span><\/strong>3125 tonluk ah\u015fap 600 beygir gücü makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015f ve 62 top yüklenmi\u015ftir. Bu gemiler ayn\u0131 zamanda yelkenle de teçhiz edilmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

Ah\u015fap firkateyn uskurlu gemiler;<\/span><\/strong> <\/span>Selimiye<\/span><\/strong> 1865 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul tersanesinde in\u015fa edilmi\u015ftir, 4717 tonluk 600 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015f 54 topludur. <\/span>Ertu\u011frul<\/span><\/strong> \u0130stanbul tersanesinde 1863 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir, 2344 tonluk 600 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015f, 40 topludur. <\/span>Nasrülâziz<\/span><\/strong> Gemlik tersanesinde 1861 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir, 2344 tonluk 600 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015f, 40 topludur. <\/span>Hüdavendigâr<\/span><\/strong>, \u0130zmit tersanesinde 1860 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir. 2897 tonluk 600 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, 40 topludur. <\/span>Muhbiri Sürur \u0130skenderiye tersanesinde<\/span><\/strong> 1850 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir, 1477 tonluk 450 beygir gücünde makinelerle teçhiz edilmi\u015ftir, 22 topludur.<\/span><\/p>\n

Uskurlu ah\u015fap korvetler:<\/span><\/strong> <\/span>Lübnan, Mensure, Muzaffer, Sinop ayn\u0131 s\u0131n\u0131fa mensup gemilerdir. Lübnan 1864’te \u0130stanbul, Mensure ve Muzaffer 1863’te \u0130zmit tersanesinde ve Sinop 1858 tarihinde \u0130ngiltere’de in\u015fa edilmi\u015flerdir, 800 tonlukturlar. Hepsinin makine gücü 150 beygir gücüdür. 37 librelik 12 adet top ta\u015f\u0131rlar. Bunlardan ba\u015fka yine \u0130ngiltere’de 1858 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f 800 tonluk 150 beygir gücünde makinelerle mücehhez 37 librelik 12 toplu Edirne, \u0130zmir ve Bursa uskurlu korvetleri.<\/span><\/p>\n

Uskurlu s\u0131n\u0131f\u0131 gemiler<\/span><\/strong>, \u0130skenderiye ile Zühal \u0130stanbul, Merih, Utarit Gemlik tersanelerinde Birut ve Seddülbahir \u0130ngiltere’de 1862 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015flerdir. Bunlar\u0131n hepsi 600 tonluk 160 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015f olup ve 11\/45 librelik 8 adet top yüklenmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

Uskuna ve Dubalar, Seyyah ve Musul Gemlik tersanesinde 1865 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015flerdir. <\/span><\/strong><\/p>\n

220 tonluk ve 45 beygir gücü makinelerle yürümektedir. 18 librelik 4 top yüklenmi\u015ftir. <\/span>\u0130stanköy dubas\u0131<\/span><\/strong>, 1874 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul tersanesinde in\u015fa edilmi\u015ftir. 203 tonluk 50 beygir gücünde makinelerle müteharriktir. <\/span>Yal\u0131kö\u015fkü, Aynal\u0131kavak dubalar\u0131<\/span><\/strong> \u0130stanbul tersanesinde 1869 y\u0131l\u0131nda in\u015fa edilmi\u015flerdir. 195 tonluk ve 50 beygir gücünde makinelerle mücehhezdir, iki adet 8\/4 librelik güverte toplar\u0131 yüklenmi\u015ftir. <\/span>\u015eevketnüma, Sünne, Varna, Akkâ dubalar\u0131<\/span><\/strong>, 1859 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de in\u015fa edilmi\u015flerdir. 200 tonluk 60 beygir gücünde makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015f olup 4 librelik dörder adet toplar yüklenmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Vapurlar:<\/span><\/strong> \u015eiar\u0131nusrat<\/strong>; <\/span>1869 y\u0131l\u0131nda \u0130ngiltere’de in\u015fa edilmi\u015f olup 3029 tonluk, 1000 beygir gücünde makinelerle yürümektedir. <\/span>Müverridinusrat<\/span><\/strong> <\/span>ayn\u0131 tarihte \u0130ngiltere’de in\u015fa edilmi\u015f 3029 tonluk ve bin beygir gücünde makinelerle mücehhezdir. <\/span>Sultaniye<\/span><\/strong> <\/span>1869, \u0130ngiltere’de 2902 ton ve 800 beygir gücünde makine – <\/span>Babil<\/span><\/strong> <\/span>ayn\u0131 tarih, \u0130ngiltere 1733 tonluk 450 beygir gücünde makine – <\/span>Medar\u0131zafer<\/span><\/strong>, ayn\u0131 tarih, \u0130ngiltere; 1385 tonluk 314 beygir gücü makine – <\/span>Eserinusrat<\/span><\/strong> <\/span>1869, \u0130ngiltere, 1385 tonluk 314 beygir gücü makine – <\/span>\u0130zzeddin<\/span><\/strong> <\/span>1865, \u0130ngiltere, 1075 tonluk 300 beygir gücü makine – <\/span>\u0130smail, Talia, Fevait, Kandiye<\/span><\/strong> <\/span>1869, \u0130ngiltere, 1075’er tonluk 3000 beygir gücü makinelerle mücehhezdir – <\/span>Taif<\/span><\/strong>, 1871 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul tersanesinde, Âsir ayn\u0131 y\u0131lda Gemlik tersanesinde in\u015fa edilmi\u015flerdir.<\/strong> 1609 tonluk ve 450 beygir gücü makinelerle mücehhezdirler – <\/span>Hanya<\/span><\/strong>, 1871 \u0130ngiltere 829 tonluk 180 beygir gücü makine – <\/span>Resmo<\/span><\/strong>, 1869 \u0130ngiltere, 778 tonluk 270 beygir gücü makine – <\/span>Arkadi, 1869 \u0130stanbul tersanesi 767 tonluk 250 beygir gücü makine<\/span><\/strong> – <\/span>Mukaddemei-nusrat<\/span><\/strong>, 1875 Gemlik tersanesi, 2132 tonluk 200 beygir gücü makine – Mukaddemei\u015feref, 1875 Gemlik tersanesi ayn\u0131 tonaj ve makine gücü – <\/span>Peykimeserret<\/span><\/strong>, ayn\u0131 tarih Sinop tersanesi ayn\u0131 makine gücü – <\/span>Rehberitevfik<\/span><\/strong>, ayn\u0131 tarih Girit tersanesi ayn\u0131 tonaj ve makine gücü – <\/span>Mecidiye<\/span><\/strong>, \u0130stanbul tersanesi, 1495 tonluk 450 beygir gücü makine – <\/span>Feyzibahri, Esericedid, Tairibahri, Peyki\u015fevket, Sür’at \u0130stanbul tersanesinde in\u015fa edilmi\u015flerdir. <\/span><\/strong>Bunlardan ba\u015fka 40 ile 112 ton aras\u0131nda de\u011fi\u015fen küçük gemiler vard\u0131r ki, Marmara, Ere\u011fli Islahat, Rusçuk d\u0131\u015far\u0131ya mübayaa edilmi\u015fler. Çatalca, \u0130ngiltere’de in\u015fa edilmi\u015f, Yenikap\u0131, Cibali, Kabata\u015f, Tophane \u0130stanbul’da, F\u0131nd\u0131kl\u0131 Kas\u0131mpa\u015fa Gemlik tersanesinde Rehber, Oltan\u0131ca \u0130stanbul tersanesinde in\u015fa edilmi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

Yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z harp gemileri ve vapurlardan ayr\u0131 olarak \u0130dare-i Aziziye adl\u0131 \u015firketin elinde de bir hayli ticaret gemisi bulunmakta idi. Bu ticaret filosu \u015fu gemilerden ibaretti, 347 ton ile 1134 ton aras\u0131nda de\u011fi\u015fen tonajdaki gemiler \u015funlard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Trabzon, Kayseriye, Medar\u0131 Tevfik, \u015eerefiresan, Selânik, Canik, Batum, Malakof, Vas\u0131ta-i Ticaret, Nüzhetiye, Süreyya, Tahir, Mudanya, Pürsüt, Lütfiye, \u0130zmit, K\u0131l\u0131çali, Hayreddin, Heybeli, Hereke, Medar\u0131 Fuat, Kad\u0131köy, Maltepe, Nümayi\u015f, Kartal, Musul, Kandilli, Pusendide, Gemlik, Büyükada, Pendik, Mirgün.”<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte Sultan Abdulâziz Han tahta ç\u0131kt\u0131ktan sonra pek az\u0131n\u0131 devrald\u0131\u011f\u0131 fakat hemen hepsini yeniden in\u015fa ettirdi\u011fi Türk harp filosu ile ticareti bahriye filosu bu gemilerden olu\u015fmakta idi. Devrine göre fevkalâde ehemmiyetli bir harp filosu demek olan Osmanl\u0131 donanmas\u0131, nereden gelirse gelsin her tecavüzü defedecek kudrette idi. Osmanl\u0131 donanmas\u0131 Sultan Abdulâziz Han taraf\u0131ndan böylece ishal ve yeni ba\u015ftan in\u015fa edilirken Avrupa’n\u0131n büyük devletleri de ayn\u0131 sür’atle donanmalar\u0131n\u0131 z\u0131rhl\u0131 gemilere çevirmek maksad\u0131yla büyük çal\u0131\u015fmalara girmi\u015flerdi. Bilhassa, dünya hâkimiyeti siyasetine girmi\u015f ve bunda hemen hemen tamamen muvaffak olmu\u015f olan \u0130ngiltere’de dahi donanmalar ah\u015fap gemilerden z\u0131rhl\u0131 gemilere ink\u0131lâp etti\u011fi zaman (1860 ile 1868) bu donanmalarda ve hizmette 40-50 ah\u015fap kalyon ve çektirme mevcut idi.<\/span><\/strong><\/p>\n

Donanmalardaki bu acayip durumu meydana getiren gemi in\u015faiyecili\u011fi ve z\u0131rh ilâvesi meselesi hakk\u0131nda Fevzi Kurdo\u011flu 1877\/1878 Türk – Rus harbinde deniz hareketleri adl\u0131 eserinde \u015fu malûmat\u0131 vermektedir:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Rus taretli gemileri kabul ettiler. \u0130ki taretli Amiral Çihaçof ile Amiral Greig in\u015fa edildi. (Eylül 1866). Di\u011fer iki geminin daha tersanede in\u015fas\u0131na ba\u015fland\u0131. Amiral Lazarof ve Amiral Spiridof. Fakat hükümet taretleri icad eden mucit ile birlikte 7 Eylül 1870 tarihinde Finyester aç\u0131klar\u0131nda batan Monark’\u0131n ak\u0131beti üzerine bu gemilerin in\u015fas\u0131ndan vazgeçti. Zaten bu devir bir ihtira ve tecrübe devri idi. Yeni icatlar birbirini takip ediyordu. Biri ikmal edilmeden daha mükemmel bir numune meydana getiriliyordu. \u0130ngiliz donanmas\u0131 bile bir numune levhas\u0131na benziyordu. \u0130lk z\u0131rhl\u0131 gemilerden beri her nevi z\u0131rhl\u0131 gemilerden birer tanesi filoda bulunuyordu. Bir \u0130ngiliz bahriye zabiti \u0130ngiliz filosu için (Develer, kat\u0131rlar, atlar ve fillerden mürekkep bir süvari k\u0131tas\u0131 gibi) diyordu.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

O devrin harp gemilerindeki de\u011fi\u015fme masraf\u0131, çok büyük paralar harcamaya mecbur kalan devletlerce, büyük fedakârl\u0131klarla kar\u015f\u0131land\u0131. Mesela Rusya z\u0131rhl\u0131 donanmas\u0131n\u0131 in\u015faya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarihten beri (ki bu tarih normal olarak hemen K\u0131r\u0131m harbinin akabindedir) her sene 23 milyon Frank harcam\u0131\u015ft\u0131. Demek oluyor ki, Rusya 1858 ile 1868 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 230 milyon frank harcam\u0131\u015ft\u0131. Bu para devrin büyük paras\u0131 idi. \u015eimdi burada Rus donanmas\u0131n\u0131 verirken, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu donanmas\u0131 ile mukayese etmek faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Osmanl\u0131 devletinin elinde mevcut 1. s\u0131n\u0131f 3075 ton ile 5349 ton aras\u0131nda de\u011fi\u015fen 7 z\u0131rhl\u0131ya mukabil Rusya’n\u0131n sadece 6 adet birinci s\u0131n\u0131f z\u0131rhl\u0131s\u0131 vard\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun 1600 ile 2000 ton aras\u0131nda de\u011fi\u015fen 10 adet ikinci s\u0131n\u0131f z\u0131rhl\u0131 harp gemisine mukabil Rusya’da herhangi bir ikinci s\u0131n\u0131f z\u0131rhl\u0131 kurvazör bulunmamaktayd\u0131. Osmanl\u0131 donanmas\u0131nda ayr\u0131ca 5 adet f\u0131rkateyn mevcut olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Rus donanmas\u0131 bu gemilerden de mahrum durumdayd\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ayr\u0131ca Tuna Nehri’nde 7 parçadan ibaret bir z\u0131rhl\u0131 filoya daha sahipti. Buna mukabil Rusya daha çok sahillerini muhafaza kaygusu ile iki sahil muhafaza z\u0131rhl\u0131s\u0131 ile 12 Monitöre sahipti. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Rus donanmas\u0131 8 adet sahil tarassut gambotu ile Popofka tabir edilen daire \u015feklinde iki z\u0131rhl\u0131ya sahipti. Osmanl\u0131 donanmas\u0131nda 4 adet ah\u015fap kalyon hali hizmette idi. Rus donanmas\u0131nda ise bu ah\u015fap gemilerden 5 tane vard\u0131. Rus donanmas\u0131nda buharla müteharrik 22 küçük tonajdaki korvete mukabil, Osmanl\u0131 donanmas\u0131nda hepsi topla mücehhez 7 korvet, 6 navi, 9 adet Navi Uskuna bulunmaktayd\u0131. <\/span><\/strong>Donanmaya yard\u0131mc\u0131 gemiler bak\u0131m\u0131ndan;<\/span><\/strong> <\/span>Rus donanmas\u0131nda 50 ilâ 160 ton aras\u0131nda de\u011fi\u015fen 100 gambot ve 14 adet nakliye vapuru mevcuttu. Buna mukabil Osmanl\u0131 donanmas\u0131nda hepsi yeni ve devrine göre süratli 43 vapur mevcuttu, bundan ayr\u0131 olarak bir harp takdirinde derhal donanma emrine verilebilecek olan \u0130dare-i Aziziyenin elinde bulunan 32 vapuru da hesaba katmak gerekiyordu. Görülüyor ki, Sultan Abdülâziz çok k\u0131sa bir zaman zarf\u0131nda Türk donanmas\u0131na ve silahl\u0131 kuvvetlerine fevkalâde bir himmet göstermi\u015f ve bu kuvvetleri yeni ba\u015ftan in\u015fa ederek dünyan\u0131n say\u0131l\u0131 kuvveti haline getirmi\u015fti.<\/span><\/strong><\/p>\n

Osmanl\u0131 Kara Ordusu ve Altyap\u0131s\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülâziz Han’\u0131n donanma ile birlikte devletin esas kuvvetini te\u015fkil eden kara ordusuna gösterdi\u011fi alâka hususunda Ahmet Mithat Efendi “Hissi \u0130nk\u0131lâp<\/em>” adl\u0131 eserinde \u015fu bilgileri aktarmaktad\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Terakkiyat ve Kemalât-\u0131 askeriye hususunda (Askeri sahada olgunla\u015fma ve güç kazanma konusunda) dakika fevt etmeyen Abdülâziz Han Hazretleri döneminde Nizamiye, Redif, ihtiyat ve Mustahfaz s\u0131n\u0131flar\u0131na ayr\u0131lan askerî \u015fahanenin mevcudu be\u015f yüz bin derecesine vard\u0131r\u0131ld\u0131.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Be\u015f yüz bin ki\u015filik bir ordu ve kudretli bir donanma.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130ngiliz \u0130mparatorlu\u011fu’nun da, Rus Çar\u0131’n\u0131n da, Fransa \u0130mparatorlu\u011fu’nun da uykular\u0131n\u0131 kaç\u0131ran Sultan Abdülaziz’in i\u015fte bu tarihi gayret ve giri\u015fimleri oldu. \u0130ngiltere, Sultan Abdülâziz’in ba\u015f\u0131ndaki Osmanl\u0131’y\u0131 art\u0131k tehlikeli bir dü\u015fman görüyordu. Bu dü\u015fman\u0131 bertaraf etmek lâz\u0131md\u0131, fakat bu öyle kolay olmayacakt\u0131. Zira Sultan Abdülâziz Han, harpçi ve asker bir millet olan Türk halk\u0131n\u0131n kalbinde taht\u0131n\u0131 kurmu\u015f bulunuyordu. Onu hiçbir kuvvet yerinden edemezdi. Hele bir harp, ne \u0130ngiltere’nin, ne Rusya’n\u0131n Sultan Abdülâziz Han tahtta iken dü\u015fünecekleri bir husus de\u011fildi. \u015eu halde eski yola, Haçl\u0131 ve Masonik hareketlere tekrar dönmeleri, Avrupa taklitçili\u011fini terk eden Hakan’\u0131n giri\u015fti\u011fi yenilik ve ilmî geli\u015fmelerin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nu daha çok kuvvetlendirmesine meydan vermeden harekete geçmeleri gerekmekteydi. \u0130ngiltere bu karar\u0131 verdikten sonra derhal tatbikat\u0131na geçmi\u015fti. 40 y\u0131l Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nda vazife gören Lord Stradford’un açt\u0131\u011f\u0131 yoldan ve b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u0130ngiliz dostlar\u0131ndan faydalanmak \u0130ngiltere için art\u0131k kaç\u0131n\u0131lmaz bir çare haline gelmi\u015fti. \u0130ngiltere bu müttefikleri bulmakta asla mü\u015fkilât çekmemi\u015fti. Zira \u0130ngiltere kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 dünya hâkimiyeti ve ham maddeler siyaseti ile yüceltti\u011fi büyük imparatorlu\u011funu devam ettirmeye azimli idi. Dolay\u0131s\u0131yla bu imparatorlu\u011fu kurarken de birtak\u0131m büyük menfaatler da\u011f\u0131tmak, ticarî münasebetler ad\u0131 alt\u0131nda imtiyazlar sa\u011flamak politikas\u0131 ile her memlekette kendisine hasbi yard\u0131mc\u0131lar, yani her memleket için Vatan haini damgas\u0131na müstahak yard\u0131mc\u0131lar edinmi\u015fti.<\/span><\/strong><\/p>\n

Osmanl\u0131 tarihi içinde bugün bile halâ do\u011frusu bilinmeyen bir tak\u0131m karanl\u0131k yönler vard\u0131r. Bu sorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, vatanperver ile vatan hainlerini ay\u0131rt etmek gelmektedir. Maalesef nesillere yanl\u0131\u015f ö\u011fretilen ve beyinleri kirletilen bir Türk tarihi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Rahatça iddia edebiliriz ki, ciddi ve gerçekçi Türk Osmanl\u0131 tarihi henüz yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Zira gerek yurdumuzda, gerekse dünyada okutulan ve aktar\u0131lan Osmanl\u0131 Türk tarihi, \u0130slamiyet’e ve Müslüman Türk’e dü\u015fman Haçl\u0131 fikrinin körü körüne müntesipleri olan Avrupal\u0131 Hristiyan tarihçilerle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Türk tarihçileri ise, hele ça\u011f\u0131m\u0131za kadar gelen son 150 y\u0131l\u0131n tarihçileri, maalesef kaynak olarak daima Bat\u0131’da yaz\u0131lanlar\u0131 alm\u0131\u015flar ve bu kaynaklar\u0131n bize dü\u015fman görü\u015flerini gerçekmi\u015f gibi yeni nesillerimizin kafalar\u0131na sokmu\u015flard\u0131r. Türk tarihçilerden kaç tanesini gösterebiliriz ki, Hammer’den, Kritovolos’dan, Yorga’dan, Babinger’den, Alber Sorel’den ve daha bilmem kimlerden al\u0131nt\u0131-çal\u0131nt\u0131 yapmadan bir Türk tarihi yazm\u0131\u015ft\u0131r? Hiç birisi bu zahmete katlanmam\u0131\u015f ve Türk milletinin bekas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u015fart olan bu cesareti ortaya koyamam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu yüzden kimin bu millet ve devlete hizmet etti\u011fi veya kimin bu devlet ve millete ihanet etti\u011fi noktas\u0131nda tereddütler olu\u015fmaktad\u0131r. Parça pürçük ele geçen vesikalar, akl\u0131n, idrakin d\u0131\u015f\u0131nda kalmamakla beraber Millî varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z hususunda titizlik gösteren bir tak\u0131m mücahit ad\u0131n\u0131 verebilece\u011fimiz vatanperverin bu vesikalar\u0131 de\u011ferlendirmeleri sonunda art\u0131k meseleler yava\u015f yava\u015f gün yüzüne ç\u0131kmaktad\u0131r. Böylece yeni nesiller de gerçek vatanperver ile h\u0131yanet ehli diyebilece\u011fimiz insanlar\u0131 ay\u0131rt etmek imkânlar\u0131n\u0131 elde etmi\u015f olacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülâziz’in Mülkî Islahat Çal\u0131\u015fmalar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülâziz Han imparatorlu\u011fu eski kudret ve \u015fevketine yükseltmek için çal\u0131\u015f\u0131rken bir yandan da memleketin \u015fiddetle muhtaç oldu\u011fu di\u011fer meselelere de e\u011filmi\u015fti. Bu meselelerin ba\u015f\u0131nda mülkî idari \u0131slâhat gelmekte idi. Sultan Abdülâziz Han, 1279\/1862 y\u0131l\u0131nda ilk olarak jandarma te\u015fkilât\u0131n\u0131 kurdurmu\u015f ve bu i\u015f için Fransa’dan mütehass\u0131slar getirmi\u015fti. Gerek ordu ve donanman\u0131n güçlendirilmesi ve dünyada birinci derecede bir ordu ve donanma meydana getirilmesi, gerekse jandarma s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n te\u015fkilinden sonra, 1280\/1863 y\u0131l\u0131nda mülkî idari sahada da önemli \u0131slâhatlara giri\u015filmi\u015fti. Bu \u0131slâhat hakk\u0131nda Ahmet Mithat Efendi Hissî \u0130nk\u0131lap adl\u0131 eserinde \u015föyle demektedir:<\/span><\/p>\n

“Sultan Abdülaziz dönemine gelinceye kadar payitahttan (Hükümet merkezi) eyaletlere yaln\u0131z Vali, Mutasarr\u0131f, Hâkim, Defterdar ve Muhasebeci gibi yöneticiler gönderilmekte idi. Oysa Defterdar ve Muhasebecilerin maiyetindeki memurlar\u0131 dahi yine daimî ve resmî görevli olmalar\u0131 gerekirken, Vali, Mutasarr\u0131f ve hâkimlerin istihdam ettikleri küçük memurlar\u0131n hiçbirisi devletten resmen tayin edilmi\u015f de\u011fillerdi ve bu insanlara Vali, Defterdar ve Hâkimlerin bir nevi u\u015fa\u011f\u0131 denilmekte idi. Meselâ \u015fimdiki vali muavinleri veya müste\u015farlar yerine valilerin kethüdas\u0131 tayin edilir ve i\u015fleri onlar tedvir ederlerdi. Bu usulün ise çe\u015fitli mahzurlar\u0131 görülmekteydi. \u0130\u015fte Sultan Abdülâziz Han, bu usule son verip devleti vilâyetlere taksim etmek suretiyle eyaletleri kald\u0131rm\u0131\u015f ve gerek valilerin, gerek ise memurlar\u0131n devlet taraf\u0131ndan resmî memur olarak tayinleri cihetine gidilmi\u015ftir.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Yukar\u0131daki izahattan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na göre, Osmanl\u0131 Türkiyesi’nde 1863 y\u0131l\u0131nda kabul edilen Mülkî Islâhat Hareketi ile eski idare \u015fekline son verilmi\u015ftir. Bugün ülkemizde tatbik edilen mülkî taksimat biçimi ve vilâyetlerin idare \u015fekli de Sultan Abdülâziz Han’\u0131n getirdi\u011fi \u0131slâhat program\u0131n\u0131n bir neticesidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ahmet Mithat Efendi eserinin 102 ve 103’üncü sahifelerinde vilâyetler te\u015fkili hususunda ayr\u0131ca \u015funlar\u0131 yazmaktad\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“1280\/1863 senesi içinde Osmanl\u0131’daki mülkî hususat (idari taksimat) dahi nazar\u0131 ehemmiyete al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman, mevcut mülkî idarenin memleketimize faydal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 hususu tespit ve teslim edilmi\u015fti. \u0130\u015fte bu s\u0131ralarda, eyalât\u0131 \u015fahane hudutlar\u0131 içinde \u015foseler (yollar) dö\u015femek fakir fukaray\u0131 bar\u0131nd\u0131rmak için yetimhaneler in\u015fas\u0131na geçmek, tahsili emval kanununu islâh etmek ve yeni bir istikamet vermek ve hükümetçe her nevi i\u015flerin mercii olmak üzere (Merkezi Hükümet) nam\u0131 ile bir hususî encümen te\u015fkil eylemek yoluna gidilmi\u015f ve bu hususlar ilk defa N\u0130\u015e vilâyetinde tatbik edilmi\u015ftir. Ni\u015f vilâyetinin ba\u015f\u0131nda bulunan Mithat Pa\u015fa bu sebeple Dersaadet’e (\u0130stanbul) getirilmi\u015f, kabinede giri\u015filen \u0131slâhat hareketleri çerçevesinde Ni\u015f’teki \u0131slâhat gözden geçirilmi\u015f, bu arada eyaletlerin adlar\u0131n\u0131n vilâyet olarak de\u011fi\u015ftirilmesine karar verilmi\u015ftir. Böylece bu yeni vilâyet \u015feklinin ba\u015far\u0131l\u0131 ve yararl\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131 durumu, TUNA vilâyetine kalbedilmi\u015f olan N\u0130\u015e eyaletinin hudutlar\u0131 içerisinde tecrübeye karar verilmi\u015f ve bu karar tatbik edilmi\u015ftir. Böylece yeni idare \u015feklinin münasip bulunmas\u0131 halinde, ayn\u0131 idare \u015feklinin di\u011fer eyaletlerde dahi tatbiki cihetine gidilmesine karar verilmi\u015ftir. Bu maksatla eski Silistre, Vidin, Ni\u015f ve Sofya eyaletleri birle\u015ftirilerek 1281\/1864 y\u0131l\u0131nda Tuna vilâyeti celilesi te\u015fkil edilmi\u015ftir.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Görülüyor ki, padi\u015fah Sultan Abdülâziz devleti eski ve hantal yönetim \u015feklinden de kurtarmak ve ça\u011fda\u015f devlet te\u015fkilât ve nizam\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nda da uygulamak karar\u0131n\u0131 veriyor ve ilk tatbikat\u0131n\u0131 da yeni te\u015fkil edilen Tuna vilâyetinde yap\u0131yordu.<\/span><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülâziz Han, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’ndaki \u0131slâhat hareketlerini sadece birkaç konuda b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131. Sultan, vilâyetler te\u015fkili yoluna giderken <\/span><\/strong>polis te\u015fkilât\u0131n\u0131 <\/span><\/strong>da kurdurmu\u015flard\u0131. Devletin ve Milletin her türlü inzibatî i\u015fleri ile me\u015fgul olacak bu te\u015fkilât\u0131 da gayet muntazam bir yap\u0131 olarak haz\u0131rlatm\u0131\u015f ve ad\u0131na “Müfetti\u015f” denilen amirlerin yönetimine b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu Müfetti\u015flere yard\u0131mc\u0131 olmak üzere eski usül terkedilmi\u015f ve “oy” ile seçilen halk temsilcileri vazifeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Sultan Abdülâziz bu suretle ilk defa olarak Osmanl\u0131’da “OY” müessesesini de kurmu\u015f ve halk\u0131n idareye i\u015ftirakini temin yolunda ilk ve ciddi ad\u0131m\u0131n\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131. Bütün bu \u0131slâhat hareketleri yap\u0131l\u0131rken \u0131slâhat kelimesinin ifade etti\u011fi mana bütün \u015fümulü ile göz önüne al\u0131nm\u0131\u015f, bu cümleden olarak yeniden te\u015fkil edilen her vilâyette, valilikler emrinde birer de matbaa kurulmas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Matbaalar\u0131n kurulmas\u0131 bahsinde Ahmet Mithat Efendi, eserinin 104’üncü sayfas\u0131nda \u015funlar\u0131 yazmaktad\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

E\u011fitim – Ö\u011fretim Çabalar\u0131 ve Vilâyet Matbaalar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

“Halifece terekkiyat\u0131 fikriyeye dahi (Sultan Abdülaziz taraf\u0131ndan, ülkedeki fikri geli\u015fmelere) yard\u0131m etmek üzere her vilayette birer matbaa açmak üzere harekete geçilmi\u015ftir. Bunlar\u0131n her biri hususî nizamnamelerle tespit edilmi\u015f ve burada tafsilât\u0131na giri\u015filmesi tarihçemizin haricinde bulunan pek çok \u0131slâhat birdenbire meydana gelmi\u015ftir.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Sultan Abdülâziz Han Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun âdeta fikrî, askerî ve içtimaî kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n öncüsü olmu\u015f, bütün bu sahalarda en radikal usullerle memleketi ileriye götürecek ve ça\u011fda\u015f Avrupa seviyesine yükseltecek tedbirleri almaya giri\u015fmi\u015fti. Günümüzde pek küçümsenebilen, fakat kendi devrinde her birisi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na birer ink\u0131lap hareketi bilinen bu giri\u015fimler Bat\u0131l\u0131 devletleri, bu arada bilhassa \u0130ngiltere’yi \u015fiddetle alakadar etmekte idi. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funa verilen <\/span><\/strong>“Hasta adam” <\/span><\/strong>s\u0131fat\u0131n\u0131n her geçen gün geride kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 gören ve bundan dolay\u0131 tela\u015fa dü\u015fen \u0130ngiltere, tesisine ve idamesine muvaffak oldu\u011fu dünya hâkimiyeti siyasetinin tehlikeli bir \u015fekilde sars\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamakta gecikmemi\u015fti. \u0130ngiltere büyük fedakârl\u0131klar bahas\u0131na gerçekle\u015ftirdi\u011fi bu dünya hâkimiyetinin, her geçen gün biraz daha kuvvetlenen ve her sahada en üst noktaya ç\u0131kmaya kararl\u0131 görülen Sultan Abdülâziz’in idare etti\u011fi Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu taraf\u0131ndan tehdit edildi\u011fini sezmekten, pek tedirgindi. E\u011fer müdahalede bulunmazsa nihayet 10 y\u0131l gibi k\u0131sa bir müddet sonunda kurdu\u011fu dünya hâkimiyetinin elinden gidece\u011fini dü\u015fünmekteydi. Küçücük bir adaya s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f, fakat önemli beyinler ve siyasiler yeti\u015ftirmeyi ba\u015farm\u0131\u015f olan \u0130ngiltere, Siyonist Yahudi sermayesinin ve masonik bu dev siyasilerin elde ettikleri bu neticeleri tesadüfe b\u0131rakmak gibi bir gaflete dü\u015fmemi\u015flerdi. \u0130\u015fte bu sebeple, \u0130ngiltere’nin bu yüksek siyasileri ve ekonomistleri, kafa kafaya verdiler ve Osmanl\u0131’y\u0131 nas\u0131l çökerteceklerinin müzakeresini yaparak bir plan tespit ettiler.<\/span><\/strong><\/p>\n

Yahudi sermayesinin te\u015fvikiyle \u0130ngilizlerin yapt\u0131klar\u0131 plan, ileride de görülece\u011fi gibi, gayet basitti. Asr\u0131n daha ilk çeyre\u011finde Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu içinde olu\u015fturduklar\u0131 sabataist ve masonik merkezli etkili bir kadro ile faaliyete geçen \u0130ngilizler,1860 y\u0131l\u0131na kadar 40 y\u0131l gibi uzun bir müddet \u0130stanbul’da \u0130ngiltere’yi temsil eden <\/span><\/strong>Sir Stradford Rodckliff’in <\/span><\/strong>temelini att\u0131\u011f\u0131 ihanet \u015febekesini faaliyete geçirecekler ve Sultan Abdülâziz Han’\u0131 katlettirip, bütün endi\u015felerine son vereceklerdi.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130ngiltere, Mustafa Faz\u0131l Pa\u015fa ve Jön Türkler H\u0131yanet Tak\u0131m\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130ngilizler için bütün kozlar aç\u0131kt\u0131. M\u0131s\u0131r’da hidiv olan \u0130smail Pa\u015fa’n\u0131n karde\u015fi Prens Mustafa Faz\u0131l Pa\u015fa, gözü h\u0131divlikte (M\u0131s\u0131r’a genel Valilik görevinde) olan bir zatt\u0131. Hidiv olabilmek için her çareye tevessül etmekten asla çekinmeyen bu zat, Sultan Abdülaziz’e birkaç defa bu hususu hat\u0131rlatm\u0131\u015f, fakat Sultan Abdülaziz Han taraf\u0131ndan dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131. Sultan Abdülaziz Han taraf\u0131ndan bir tarafa itiliverilen bu adam \u0130mparatorlu\u011fa ihanet eden \u015febekenin ba\u015f\u0131 durumunda olmas\u0131na ra\u011fmen, kendisi de Rotchildlerin, daha do\u011fru tabiri ile \u0130ngilizlerin ve \u0130ngiliz menfaatlerini k\u0131\u015fk\u0131rtan Yahudi Siyonistlerin bir ajan\u0131yd\u0131. Bu adam sureti Hak’tan görünerek, güya Hürriyet taraftar\u0131 pozuna bürünerek Paris’e kaçan ve orada birer hürriyet havarisi rolüne giren <\/span><\/strong>Jön Türkleri, <\/span><\/strong>vekilharc\u0131 Ermeni Sakakini Efendi marifetiyle beslerken, kendi paras\u0131n\u0131 de\u011fil, \u0130ngilizlerin paras\u0131n\u0131 harcamaktayd\u0131. Tabi bu paran\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da kendi cebine atmaktan sak\u0131nmazd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eimdi bu sahte hürriyet havarilerini teker teker ara\u015ft\u0131ral\u0131m ve Osmanl\u0131 Devleti’nin nas\u0131l bir ihanet zinciri içinde ve kimlerin, hangi sahte vatanperverlerin(!) elleri ile yok edildi\u011fini anlamaya çal\u0131\u015fal\u0131m. <\/span><\/strong>\u015eu hususu özellikle vurgulayal\u0131m ki; Türk milletine vatanperver tan\u0131t\u0131lan Mithat Pa\u015fa, Serasker Hüseyin Avni Pa\u015fa, Mekâtibi Askeriye Naz\u0131r\u0131 Süleyman Pa\u015fa, Bahriye Naz\u0131r\u0131 Kayserili Ahmet Pa\u015fa, \u015eair Ziya (Ziya Pa\u015fa), Vatan \u015fairi Nam\u0131k Kemal Bey, Ali Suavi, Agâh Efendi, Ayan Reisi Ahmet R\u0131za Bey ve emsali bu memleketin kurtulu\u015funa de\u011fil bilerek ve isteyerek bat\u0131\u015f\u0131na yard\u0131m etmi\u015f insanlard\u0131. Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa’n\u0131n açt\u0131\u011f\u0131 yoldan yürüyen bu zevat, büyük ekseriyeti ile \u0130ngilizlerden yard\u0131m alm\u0131\u015flar, \u0130ngilizlerin verdikleri paralarla Paris’te gazeteler ç\u0131kartm\u0131\u015flar ve rahat bir ömür ya\u015fam\u0131\u015flar, sonra da memlekete birer kahraman ve kurtar\u0131c\u0131 vatanperver edas\u0131 ile dönüp tarihi tahribatlar\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131r. <\/span><\/strong>Daha sonra bunlar\u0131n devam\u0131 olan, \u0130ttihat ve Terakki kumpas\u0131 içindeki sabataist ve masonik kadrolar\u0131 ve bunlar\u0131n yerli ma\u015falar\u0131n\u0131, bu arada Osmanl\u0131’y\u0131 y\u0131kma planlar\u0131 do\u011frultusunda devlete son darbeyi vuran Enver, Talat ve Cemal Pa\u015fa’lar\u0131 da unutmamak laz\u0131md\u0131. Ve hele Erbakan’a h\u0131yanet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 iktidara ta\u015f\u0131nan ve \u0130slamc\u0131 kahraman k\u0131l\u0131f\u0131 sar\u0131lan AKP iktidar\u0131n\u0131n yanda\u015f tak\u0131m\u0131nca bu <\/span><\/strong>Enver Pa\u015fa’n\u0131n<\/span><\/strong>, diziler filmler ve makalelerde <\/span><\/strong>“dindar ve milliyetçi kahraman”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>diye reklam edilmesinde de ayr\u0131 bir art niyet s\u0131r\u0131tmaktayd\u0131. Yani Mustafa Kemal’e resmiyet ve mecburiyetle sahip ç\u0131kanlar, her nedense Enver’e samimiyetle ve dört elle sar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Devletin ba\u015f\u0131na çöreklenen bu kiral\u0131k kadrolar ve baz\u0131 pa\u015falar, adeta Hristiyan Avrupa’y\u0131 kendi aralar\u0131nda menfaat esas\u0131na göre ayarlam\u0131\u015flard\u0131. Mesela Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa \u0130ngiliz taraftar\u0131 ve körü körüne onun hizmetkâr\u0131yd\u0131. Ali Pa\u015fa keskin bir Frans\u0131z taraftar\u0131yd\u0131. Fuat Pa\u015fa ise \u0130ngiliz taraftar\u0131yd\u0131. Mithat Pa\u015fa ise hepsinin adam\u0131yd\u0131. Zira bu zat kendisini tamamen \u0130ngilizlere ve \u0130stanbul’daki elçisi Sir Henry Elliot’a teslim etmi\u015f bir insand\u0131. Hüseyin Avni Pa\u015fa ise çifte oynamaktayd\u0131. O, hem Frans\u0131z, hem de \u0130ngiliz taraftar\u0131yd\u0131. Ve bu zevat\u0131n eline f\u0131rsat geçti\u011fi zaman da \u015fahsi ihtiraslar\u0131na ve ba\u011flant\u0131lar\u0131na göre devleti tahripten geri durmuyorlard\u0131. <\/span><\/strong>Osmanl\u0131 devletinin bat\u0131\u015f\u0131nda Mustafa Re\u015fit Pa\u015fa’dan sonra en büyük y\u0131k\u0131c\u0131 rolü oynayan Mithat Pa\u015fa’n\u0131n di\u011fer Tanzimatç\u0131 ve \u0130ttihatç\u0131 tak\u0131m\u0131n\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 ve kirli hesaplar\u0131n\u0131 bu millete tan\u0131tmak laz\u0131md\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Abdülâziz Han’\u0131n \u0130lerilik Hamlesi ve Sonuçlar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Bütün bu sinsi hareketlere ra\u011fmen Sultan Abdülâziz devleti güçlendirmek gayretlerinden kat’iyen b\u0131km\u0131yor ve her geçen gün devlete birtak\u0131m yenilikler getiriyordu.<\/span><\/strong> <\/span>Bu yenilikler aras\u0131nda <\/span>hayvan \u0131slâh\u0131 için numune çiftlikler, \u015euray\u0131 devlet te\u015fkili <\/span><\/em><\/strong>gibi müesseseler de yer al\u0131yordu. Ahmet Mithat Efendi Hissi \u0130nkilâp adl\u0131 eserinin 105 ve 107. sahifelerinde bu hususta \u015fu malûmat\u0131 aktar\u0131yordu.<\/span><\/p>\n

“Ve heyeti nafian\u0131n (Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k Ekibinin) semereli çal\u0131\u015fmas\u0131 ile memleketin her taraf\u0131na \u015foseler (karayollar\u0131) aç\u0131l\u0131yor, ahaliden toplanan paralarla, yine ziraat erbab\u0131n\u0131n i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131rmak ve kendilerini birtak\u0131m murabahac\u0131 ve tefecilerin ellerinden kurtararak laz\u0131m oldu\u011fu vakit bir banka gibi para alabilecekleri <\/span><\/em><\/strong>“menafii umumiye sand\u0131klar\u0131” <\/span><\/em><\/strong>aç\u0131l\u0131yor, ziraatin modern hale getirilmesi için numune çiftlikleri kuruluyordu. Bu çiftliklerde halk\u0131n istifadesine sunulan ve üzerinde halk\u0131n rahatça çal\u0131\u015f\u0131p ö\u011frenmeleri için de <\/span><\/em><\/strong>ziraat makineleri al\u0131n\u0131yor<\/span><\/em><\/strong> ve devlet çiftliklerinde halk\u0131n istifadesine arz ediliyordu. Bundan ayr\u0131 olarak Sofya’da be\u015fer yüz yetimi istiap edecek büyük \u0131slâhhaneler kuruluyordu. Buralarda bu yetimlere her türlü sanayi makineleri üzerinde dersler veriliyor, böylece devletin yeniden ihya edilen sanayiine de hizmet veriliyordu. Velhas\u0131l, devrin terakkisi neyi icap ettirmi\u015f ise hepsi yap\u0131lm\u0131\u015f ve Sofya’daki ve di\u011fer yerlerdeki tecrübeler üzerine Sultan Abdülâziz Han taraf\u0131ndan memaliki Osmaniye’nin her taraf\u0131nda bu emsal müesseselerin aç\u0131lmas\u0131 için fermanlar ç\u0131kar\u0131l\u0131yordu.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte Mithat Pa\u015fa ve di\u011ferlerinin y\u0131kmaya çal\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla kendi \u015fahs\u0131nda devleti y\u0131kmak için<\/span><\/strong> her çareye tevessül ettikleri Padi\u015fah Sultan Abdülaziz Han böyle bir Padi\u015faht\u0131 ve devleti eski kuvvet ve kudretine kavu\u015fturmak için böylesine çal\u0131\u015fmalar ba\u015flatm\u0131\u015f ve ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/span><\/p>\n

Sultan Abdülaziz Han, saltanatta bulundu\u011fu devre içinde memleket hayr\u0131na yaln\u0131z bu hay\u0131rl\u0131 i\u015flerle de me\u015fgul olmam\u0131\u015f, o, memleketi bir ba\u015ftan bir ba\u015fa demiryollar\u0131 ile de donatma karar\u0131 alm\u0131\u015f, bu karar\u0131n\u0131 da tatbik sahas\u0131na ç\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Dü\u015fünmek laz\u0131md\u0131r ki, Avrupa’da bugün büyük devletler aras\u0131nda bulunan dünün birçok devletinin hudutlar\u0131 içerisinde demiryolu henüz mevcut de\u011filken, Sultan Abdülaziz Han Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nda demiryollar\u0131 in\u015fas\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/strong>Jön Türkler<\/span><\/strong> çetesinin devirmek istedikleri padi\u015fah i\u015fte bu gayretli, ileriyi gören, Sultan Abdülaziz Han’d\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Fakat kader a\u011flar\u0131n\u0131 örmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu mutlaka y\u0131k\u0131lmal\u0131 ve \u0130ngilizlerin dünya hâkimiyetine set çekmesine engel olunmal\u0131yd\u0131. Böylece Akdeniz ve Ortado\u011fu ile Afrika’n\u0131n içlerine kadar yay\u0131lm\u0131\u015f olan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu gerek \u0130ngilizler için, gerekse Hristiyan alemi için korkulu bir devlet durumundan ç\u0131kar\u0131lacakt\u0131. Onlara göre; e\u011fer k\u0131sa bir devre içinde Sultan Abdülaziz taht\u0131ndan indirilmeseydi, Türklerin önünü hiçbir kuvvet alamayacakt\u0131. Zira Türk ordusunu donatan silahlar bizzat devlet taraf\u0131ndan yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Donanma \u0130stanbul, \u0130zmit, Gemlik, Sinop tersanelerinde yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131; dünyan\u0131n en büyük dokuma fabrikas\u0131 olan \u0130zmit Çuhane fabrikas\u0131, ordunun ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131ktan ba\u015fka, halk\u0131n da ihtiyac\u0131na sunulmaktayd\u0131. \u0130\u015fte büyük vatanperver, hürriyet kahraman\u0131 palavralar\u0131 arkas\u0131na saklanan ve maalesef halâ bu propaganda z\u0131rh\u0131 ile reklam\u0131 yap\u0131lan Jön Türkler ülkeyi böylesi kutlu \u015fahsiyetlerden ve giri\u015fimlerden kurtarmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f karanl\u0131k ve kiral\u0131k insanlard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Osmanl\u0131 Ülkesinde Telgraf \u015eebekesi Hatlar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Ahmet Mithat Efendi merhum, ayn\u0131 eserin III. sahifesinde Sultan Abdülaziz’in memlekete yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerden bahseden k\u0131s\u0131mda \u015fu malumat\u0131 vermektedir:<\/span><\/strong> “Dönemin en önemli geli\u015fmelerinden birisi de Telgraf idaresi olup bu mucizevi ke\u015ffe olan \u015fiddetli ihtiyaç dünyan\u0131n her taraf\u0131nda kendisini hissettirmi\u015fti. Dünyan\u0131n di\u011fer devletleri gibi Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nda da telgraf\u0131n de\u011feri derhal idrak edilmi\u015f ve lay\u0131k oldu\u011fu ehemmiyet verilmi\u015ftir. Sultan Abdülmecid merhumun son devirlerinde baz\u0131 eyaleti \u015fahaneye telgraf hatlar\u0131 çekilmi\u015f oldu\u011fu gibi, Abdülaziz Han devrinde de ülkenin hemen her taraf\u0131na telgraf hatlar\u0131 çekilmi\u015f ve telgrafhaneler in\u015fa edilmi\u015ftir… Ayr\u0131ca; ormanlar Sultan Abdülaziz Han devrinde rasgelenlerin baltas\u0131na hedef oldu\u011fu için, bu tahribat\u0131n önüne geçmek ve ormanlar\u0131 korumak maksad\u0131yla yeni bir düzenleme getirilmi\u015fti. Bu kanuna göre koruyucular ve müfetti\u015f tabir edilen memurlar istihdam edilmi\u015f ve ormanlar böylece korunmu\u015f ve a\u011faç kesimi devletin kat’i kontrolü alt\u0131na girmi\u015ftir…” Anadolu taraf\u0131 için arzu edilen \u015fimendiferler ihaleye verilip \u0130zmir demiryollar\u0131ndan maada \u0130stanbul’da, Haydarpa\u015fa’dan Anadolu’ya do\u011fru temdidine karar verilen hat, \u0130zmit’e kadar do\u011frudan do\u011fruya Devlet hesab\u0131na in\u015fa edilmi\u015ftir. Kalk\u0131nma gayretleri yaln\u0131z bu \u015fimendiferlerden ibaret olmay\u0131p Tuna nehrinde vapur i\u015flettirilmek üzere te\u015fkil olunan idare k\u0131sa zamanda inki\u015faf etmi\u015f ve Ba\u011fdat vilayeti celilesinde te\u015fkil edilen bir idare dahi F\u0131rat nehrinde ve Umman denizinde (Hint denizi) seyrüsefere epeyce himmet göstermi\u015ftir…” Ayr\u0131ca devr-i Abdülmecit’ten kalma <\/span>\u015eirketi Hayriye <\/span>kumpanyas\u0131 da güçlendirilmi\u015ftir. Sultan Abdülaziz Han devrinde imtiyaz\u0131 temdit edilmi\u015f ve Bo\u011faziçi’nin müraselat\u0131n\u0131 (gidip gelme hususunu) temin edecek bir hale getirilmi\u015ftir.”<\/span><\/p>\n

Sultan Abdülaziz Han mahkemelerin a\u011f\u0131r i\u015flemesi üzerinde de \u0131srarla durmu\u015f ve bunlar\u0131n da \u0131slah\u0131 cihetine gitmi\u015fti. Ahmet Mithat Efendi merhum, Hissi \u0130nk\u0131lap adl\u0131 eserin 108. sahifesinde bu hususta \u015föyle demektedir:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Umuru adliyede asli maksad\u0131n tamamen hâs\u0131l olmas\u0131 için, mahkemelerin tam bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k içinde olmalar\u0131na karar verilmi\u015f ve bir irade-i seniyye ile bu husus da temin edilmi\u015ftir.”<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte Mithat Pa\u015fa’n\u0131n ve Jön Türkler tak\u0131m\u0131n\u0131n taht\u0131ndan indirip katlettikleri Sultan Abdülaziz Han böyle bir insand\u0131. Sultan Abdülaziz’in devleti yükseltmek, muas\u0131r Avrupa devletlerinin birço\u011fundan çok daha ileride kudretli bir devlet haline getirmek için giri\u015fti\u011fi faaliyetler Haçl\u0131 gavurlar\u0131 ve h\u0131yanet ortaklar\u0131n\u0131 çileden ç\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Böylece büyük devlet adam\u0131 pozisyonuna sokulan Mithat Pa\u015fa ve yanda\u015f tak\u0131m\u0131na Sultan Abdülaziz’i katletmekten ba\u015fka çare kalmam\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k bu gidi\u015fe bir dur demek laz\u0131md\u0131 ve \u0130ngilizler bu karar\u0131 alm\u0131\u015f ve Jön Türkleri, Mithat Pa\u015fa ve M\u0131s\u0131rl\u0131 Prens Mustafa Faz\u0131l Pa\u015fa marifetiyle rahatça kullanm\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Devletin Demiryolu Siyaseti ve Ba\u015far\u0131l\u0131 Ad\u0131mlar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Ahmet Mithat Efendi bir sahife sonra da memlekette demiryollar\u0131 ve Tuna i\u015fletmesi hakk\u0131nda \u015fu bilgileri aktarm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/p>\n

“Rumeli’nde daha devri Abdülmecit Han zaman\u0131nda verilen karar üzerine Köstence’den Bo\u011faz köyüne kadar \u015fimendifer hatt\u0131 dö\u015fenmesi gibi, Rusçuk’a bir \u015fimendifer geçirilmesiyle ilgili kumpanya dahi i\u015fini ikmal etmi\u015ftir ve sonradan \u0130stanbul’dan ve Dedea\u011faç’tan Edirne tarikiyle Sofya’ya ve Selanik’ten Metroviç’e ve Yenipazar’a do\u011fru \u015fimendifer seferleri ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ahmet Mithat Efendi, kurulmu\u015f bulunan Bankac\u0131l\u0131k ve verilen baz\u0131 imtiyazlar\u0131n kötüye kullan\u0131lmas\u0131 hususunda ise \u015föyle yazmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

“Memlekette ziraati ticareti ve san’at\u0131 korumak ve geli\u015ftirmek maksad\u0131yla birtak\u0131m bankalara imtiyaz verilmi\u015f ise de, memleketimiz henüz bu gibi i\u015flerin acemisi oldu\u011fundan bunlar hep ecnebilerin eline geçerek kendi menfaatleri mahsuslar\u0131 u\u011frunda, kendilerine müracaat edenleri dahi bat\u0131rabilecek bir muamele tatbik ettikleri görüldü\u011fünden bankac\u0131l\u0131k i\u015flerine el at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca nafia umurundan olmak üzere \u0130stanbul’da Tramvay ve Galata’da Tünel in\u015fas\u0131 gibi i\u015fler de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.” <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Bütün bu hamleler niçin yap\u0131l\u0131yordu? Sultan Abdülaziz Han niçin didiniyor ve devleti yükseltmek, eski kudretine irca etmek istiyordu? Çünkü O Fransa’y\u0131 ve \u0130ngiltere’yi dola\u015fm\u0131\u015f, devletin özel bir himmet ile süratle ayn\u0131 seviyeye ç\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini anlam\u0131\u015f ve bu seviyeye ç\u0131kmak için de hiçbir fedakârl\u0131ktan sak\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131. Fakat ne garip ve elim bir tecellidir ki; kim olduklar\u0131, nas\u0131l doldurulduklar\u0131 ve hatta hangi \u0131rka mensup olduklar\u0131 dahi gerçek olarak bilinmeyen bir sürü düzenbaz tak\u0131m\u0131 ve babas\u0131n\u0131n tabiriyle <\/span><\/strong>“Bir an\u0131racak e\u015fek”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>olarak vas\u0131fland\u0131r\u0131lan <\/span><\/strong>Hüseyin Avni Pa\u015fa <\/span><\/strong>gibi bir kad\u0131n ve \u0131rz dü\u015fman\u0131, haris ve kindar bir seraskerin de dâhil bulundu\u011fu bir ihanet \u015febekesi (yani d\u0131\u015f güçler, Jön Türkler, sabataist ve masonik çevreler) Sultan Abdülaziz’i taht\u0131ndan indirip onu katletmeyi ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131. Asl\u0131nda i\u015flenen büyük günah, ne Sultan Abdülaziz’e ne de ondan sonra gelen Sultan Abdülhamit Han’a kar\u015f\u0131 san\u0131lmas\u0131nd\u0131. Bu günah millete kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f, devletin düzelme ve yükselmesine engel olmu\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Sultan I. Abdülmecit ve Islahat Ferman\u0131 Sultan I. Abdülmecit; (1839 – 1860) zay\u0131f bünyeli, \u015fiddetli zekâ sahibi ve merhametli bir insand\u0131. Kendisi Osmanl\u0131 ailesi sultanlar\u0131n\u0131n en \u0131slahat yanl\u0131s\u0131, yeni düzenlemeleri en çok arzulayan\u0131 ve pratikte Tanzimat’\u0131n uygulanmas\u0131na önayak olanlardand\u0131. Nitekim \u0131slahat\u0131n tamam\u0131n\u0131, Osmanl\u0131 ordusunda uygulam\u0131\u015ft\u0131. Günlerini, ilim ve ara\u015ft\u0131rmayla geçirmeye çal\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Onun zaman\u0131nda ticaret […]<\/p>\n","protected":false},"author":65,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[216],"tags":[],"class_list":["post-4899","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eylul-2018"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/65"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4899\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}