\u0130slam, “hayalci” de\u011fil, “ger\u00e7ek\u00e7i” bir dindir. Bu ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi \u0130slam’i kurallar\u0131n \u015fu 4 temel \u00f6zelli\u011finde g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n
1 – \u0130slam’\u0131n, her konuda kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmas\u0131, zahmet ve zorluklar\u0131 hafifletmesi,<\/p>\n
2 – Tedric (basitten m\u00fckemmele do\u011fru a\u015famal\u0131 olarak gitmek) esas\u0131n\u0131 g\u00f6zetmesi,<\/p>\n
3 – Zahmet ve mecburiyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda, en ideal \u00f6rneklerden vaz ge\u00e7ip, en sade ger\u00e7ekleri kabullenmesi,<\/p>\n
4 – \u0130\u00e7tihat kap\u0131s\u0131n\u0131n devaml\u0131 a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131 ve te\u015fvik edilmesi.<\/p>\n
\u015eimdi bu hususlar\u0131 \u00f6rneklerle izaha \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n
1 – Kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmak, \u0130slam’\u0131n temel ve genel \u00f6zelliklerindendir. Cenab-\u0131 Hak insanlardan (a\u011f\u0131r teklifleri) hafifletmek ister. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan zay\u0131f yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. [1]<\/a><\/p>\n Evet, inanmak ve anla\u015f\u0131lmak i\u00e7in Kur’an kolayla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, ya\u015fanmak ve uygulanmak i\u00e7in de \u0130slam kolayla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r…<\/p>\n “Rabbimiz, bize g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yetmedi\u011fi \u015feyleri y\u00fckleme.”[2]<\/a> Duas\u0131n\u0131 Allah (C.C) kendisi \u00f6\u011fretmi\u015f ve pe\u015finen, “Allah kimseye g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde bir \u015fey teklif etmez.”[3]<\/a> M\u00fcjdesini vermi\u015ftir.<\/p>\n \u00d6ld\u00fcr\u00fclme veya sakatlanma korkusuyla, kalben inanmakla beraber, zahiren \u0130slam’\u0131n\u0131 gizlemeye ruhsat verilmesinden tutunuz, yaran\u0131n azmas\u0131 veya \u00e7ok \u015fiddetli so\u011fuklar\u0131n bulunmas\u0131 gibi durumlarda, abdest ve gus\u00fcl i\u00e7in su yerine teyemm\u00fcm\u00fcn yeterli say\u0131lmas\u0131na kadar, bu kolayl\u0131k her konuda g\u00f6sterilmi\u015ftir. Cenab-\u0131 Hak “kendi kendinizi \u00f6ld\u00fcr (ecek tehlikeli davran\u0131\u015flara gir) meyiniz. \u015e\u00fcphesiz Allah size \u00e7ok merhametlidir.”[4]<\/a> Buyurmaktad\u0131r.<\/p>\n Hasta ve \u00f6z\u00fcrl\u00fclerin namazlar\u0131n\u0131 oturarak, buna da g\u00fc\u00e7leri yetmiyorsa uzanarak ima ve i\u015faretle k\u0131lmalar\u0131na izin verilmesi ve yine yolcular i\u00e7in farz namazlar\u0131 iki rekat k\u0131lmalar\u0131na ve \u00f6\u011fle ile ikindiyi, ak\u015famla yats\u0131y\u0131 tehir veya takdim ederek ayn\u0131 vakitte birlikte k\u0131lmalar\u0131na ruhsat verilmesi, hep bu kolayl\u0131\u011f\u0131n birer \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n Hasta ve yolcular\u0131n ve \u00f6z\u00fcr halindeki kad\u0131nlar\u0131n kaza etmek \u00fczere oru\u00e7lar\u0131n\u0131 yiyebilecekleriyle ilgili ruhsat ayetinin sonunda, “Allah size kolayl\u0131k diler, zorlu\u011fu istemez”[5]<\/a> buyrulmaktad\u0131r.<\/p>\n Ve yine zekatla ilgili olarak, “Allah bir ki\u015fiye (mal olarak) ne vermi\u015fse ancak (o nispette sorumluluk) y\u00fckler. Muhakkak Allah her zorluktan sonra bir kolayl\u0131k ortaya koymu\u015ftur.”[6]<\/a><\/p>\n Hac suresinin sonunda da \u015f\u00f6yle emredilir: “Allah yolunda, O’na yara\u015f\u0131r \u015fekilde hakk\u0131yla cihad edin: O sizi se\u00e7ti ve dinde size hi\u00e7 bir g\u00fc\u00e7l\u00fck y\u00fcklemedi.”[7]<\/a><\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlar “Rabbimizden bir hafifletme ve rahmettir.”[8]<\/a><\/p>\n Peygamber Efendimiz: “\u015e\u00fcphesiz Allah-u Teala yasaklar\u0131n\u0131n i\u015flenmesinden nefret etti\u011fi gibi, ruhsatlar\u0131n\u0131n i\u015flenmesinden de \u00f6ylece ho\u015flan\u0131r.” buyurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu nedenlerden dolay\u0131, “Her zorluk, kolayl\u0131\u011f\u0131 gerektirir.” H\u00fckm\u00fc kesin ve \u00f6nemli bir kural olarak \u0130slam f\u0131kh\u0131na girmi\u015ftir.<\/p>\n “Muhakkak, her zorlukla beraber bir kolayl\u0131k vard\u0131r. Elbette, her g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn yan\u0131nda bir kolayl\u0131k bulunmaktad\u0131r.”[9]<\/a><\/p>\n “Sizler ancak kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderildiniz, zorla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olarak g\u00f6nderilmediniz.” O halde, “Kolayla\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z, zorla\u015ft\u0131rmay\u0131n\u0131z. M\u00fcjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.”[10]<\/a> Emirlerinin h\u00fckm\u00fcne ve hikmetine uygun hareket etmeye mecburuz.<\/p>\n Zira biz, “O Resul, Onlara uygun olan\u0131 emreder ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten al\u0131kor. Temiz \u015feyleri helal, murdar \u015feyleri de haram k\u0131lar. Onlar\u0131n a\u011f\u0131r y\u00fcklerini hafifletir, s\u0131rtlar\u0131ndaki (esaret) zincirlerini kald\u0131r\u0131p atar.”[11]<\/a> Diye \u00f6v\u00fclen bir Peygamberin \u00fcmmetiyiz.<\/p>\n 2 – \u0130slam’\u0131n ikinci bir \u00f6zelli\u011fi de ibadet olarak yap\u0131lmas\u0131 istenen farzlarla, haram olarak yasaklanan \u015feylerin bir seferde emredilmemi\u015f, son ve kesin \u015feklini al\u0131ncaya kadar, yeterli bir s\u00fcre i\u00e7erisinde, tedrici bir s\u0131ra takip edilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin namaz, \u00f6nceleri iki\u015fer rekat ve iki vakit olarak istenmi\u015f sonradan 4 rekat ve 5 vakite \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Oru\u00e7 ise \u00f6nce iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak emredildi. Dileyen oru\u00e7 tutacak dileyen fidye verecekti. “Oruca dayanamayanlar bir fakiri doyuracak kadar fidye verirler. Kim i\u00e7tenlikle iyilik yaparsa bunun sevab\u0131 kendisinedir. Ama, e\u011fer bilirseniz, oru\u00e7 tutman\u0131z sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r.”[12]<\/a> Ayeti bunu ifade etmektedir.<\/p>\n Zek\u00e2t da, Mekke’de iken miktar\u0131, nisab\u0131 ve s\u00fcresi belirtilmeden genel manada sadaka olarak farz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra Mekke’de son ve kesin \u015feklini alm\u0131\u015ft\u0131r. Ve yine Hac ve Cihat ibadetlerinin, “sevapl\u0131 bir faziletten, genel ve k\u00e2mil bir farziyete” d\u00f6n\u00fc\u015fmesi i\u00e7in de tedric ve teenni ile hareket edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n \u0130\u00e7ki, kumar, faiz gibi g\u00fcnahlar\u0131n ve muta nik\u00e2h\u0131 (para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici evlilik) gibi uygunsuzluklar\u0131n yasaklanmas\u0131, k\u00f6leli\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bir k\u0131s\u0131m a\u011f\u0131r su\u00e7lara uygulanacak cezalar\u0131n son \u015feklini almas\u0131 da, yine “basitten m\u00fckemmele, kolaydan zora do\u011fru” tedrici bir s\u0131ra ve gerekli bir s\u00fcre i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc; her ne kadar \u00e7irkin ve yanl\u0131\u015f da olsa, al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelmi\u015f, \u00fcnsiyet peyda edilmi\u015f, nefislere ve ruhlara sinmi\u015f bulunan, bu g\u00fcnk\u00fc sigara gibi k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin, bir anda terkini istemek insan ve toplum f\u0131trat\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu gibi yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f ve yasalla\u015fm\u0131\u015f g\u00fcnahlar ancak periyodik ve psikolojik olarak toplumu haz\u0131rlamak ve tedricen b\u0131rakt\u0131rmakla kald\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n \u0130slam \u00f6ncesi cahiliye d\u00f6neminden bin beter olmu\u015f bir toplumun da, h\u00fck\u00fcmetlerin ve devlet g\u00fc\u00e7lerinin \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 kanun ve kararlarla, bir anda d\u00fczelebilece\u011fini, devlet ve kuvvet zoruyla hayat\u0131n bir \u00e7\u0131rp\u0131da de\u011fi\u015febilece\u011fini zannedenler, ne insan\u0131n f\u0131trat\u0131n\u0131, ne de \u0130slam’\u0131n metodunu bilmiyorlar demektir.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc toplumun de\u011fi\u015fmesi ve demokratik devrimin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in fikri, ahlaki, siyasi, sosyal, ekonomik ve psikolojik bir evrime… Yani bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemine mutlaka ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu da Hz. Rasul\u00fcn (S.A.V.) cahiliye hayat\u0131n\u0131 \u0130slam’i hayata \u00e7evirmek i\u00e7in izledi\u011fi yolun ve metodun ta kendisidir.<\/p>\n Rahmetli Ziya-\u00fcl Hak d\u00f6neminde, Pakistan’da ba\u015flat\u0131lan \u00f6ze d\u00f6n\u00fc\u015f hareketinde ortaya \u00e7\u0131kan problemlerden birisi de \u015fuydu: Pakistan’da, \u0130ngilizlerin tahribat\u0131 sonucu, sigara gibi yayg\u0131nla\u015fan ve yasalla\u015fan esrar ve uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131ndan, halk\u0131 kanun korkusu ve cezaland\u0131rmakla vazge\u00e7irmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131nca, bu sefer uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan yava\u015f yava\u015f kurtaracak dispanserler a\u00e7\u0131larak, \u00f6zel tedavi usulleri uygulanmaya konulmu\u015ftu. Tabi bu arada bas\u0131n, yay\u0131n ve e\u011fitim yoluyla da uyu\u015fturucuya kar\u015f\u0131 propaganda sava\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n 3 – \u0130slami kurallar\u0131n temel \u00f6zelliklerinden birisi de, dini ve d\u00fcnyevi her konuda en m\u00fckemmel ve en ideal \u00f6rne\u011fi ortaya koydu\u011fu ve bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6sterdi\u011fi halde, mazaret ve mecburiyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda mevcut duruma g\u00f6re m\u00fcnasip ve m\u00fcmk\u00fcn olan\u0131 yapmaya ruhsat ve f\u0131rsat vermesidir.<\/p>\n Hatta hakl\u0131 ve hay\u0131rl\u0131 olan\u0131 bulmak ve yapmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda “Ehveni \u015fer ihtiyar olunur.” (\u015eerri ve zarar\u0131 en az olan\u0131 tercih edilir) prensibi bir genel prensip (kaide-i k\u00fclliye) haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Ancak, hakk\u0131n ve hayr\u0131n bizzat kendisi varken, yani, iyi ve ideal \u00f6rnek ortada dururken, \u015ferrin ehveni elbette tercih edilemez.<\/p>\n \u015eimdi bu konuya biraz a\u00e7\u0131kl\u0131k kazand\u0131ral\u0131m.<\/p>\n a – Bir cemaata namaz i\u00e7in imam olacak liyakatta alim ve faz\u0131l birisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 yerde, i\u00e7lerinden – yetersizde olsa – en iyi bileni veya en az yanl\u0131\u015f yapan\u0131 imam olabilir. F\u0131k\u0131h kitaplar\u0131nda, “\u00dcmminin \u00fcmmilere imameti caizdir:” h\u00fckm\u00fc yaz\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n b – \u0130slam hukukunda asl olan en b\u00fcy\u00fck emanet makam\u0131ndaki devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, se\u00e7im ve konsens\u00fcsle ger\u00e7ekle\u015fmesidir. Ancak zorla veya hileli yollarla ba\u015fa ge\u00e7en birisine, hakk\u0131 ve adaleti uyguluyorsa, fitne ve karga\u015fan\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in, ona isyan etmek caiz g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n c –\u00a0 Ve yine devlet ba\u015fkanlar\u0131 ve y\u00fcksek memurlar\u0131n alim, ve muttaki (bilgin ve olgun) kimseler olmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc halde, bu vas\u0131flarda kimsenin bulunmamas\u0131 durumunda, adil ve anlay\u0131\u015fl\u0131 olmak \u015fart\u0131yla di\u011ferlerinin de bu g\u00f6revlere getirilebilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n d – Bir sava\u015f veya cephe komutanl\u0131\u011f\u0131na atanacak kimse, hem cesur ve kuvvetli, hem de emin ve adil olmal\u0131d\u0131r. Ancak biri cesur ve dirayetli ama g\u00fcnahkar, di\u011feri m\u00fcttaki ve merhametli ama aciz ve yeteneksiz iki aday bulunsa, alimler, bu g\u00f6reve, kuvvet, siyaset ve cesaret sahibi olan\u0131n getirilmesini tercih etmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bir ki\u015finin \u015fahsi g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n zarar\u0131 kendisine, dirayet ve kabiliyetinin yarar\u0131 ise b\u00fct\u00fcn milletedir. Aciz kimsenin ise, takvas\u0131 kendi lehine, ama acizlik ve becerisizli\u011fi toplumun aleyhinedir. Ama \u00f6re\u011fin bir, “huzurevi” m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ikincisi tercih edilir.<\/p>\n e – Yeni bir adalet ve saadet ortam\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere m\u00fcsl\u00fcmanlar bir cemaat ve te\u015fkilat kursalar ve bir cihad emirine tabi olsalar; sonradan ilim ve fazilet y\u00f6n\u00fcnden daha \u00fcst\u00fcn birisi bile \u00e7\u0131k\u0131p liderlik iddia etse, veya ayr\u0131 bir te\u015fkilat kursa ona asla itimat ve itibar edilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durum mevcut birli\u011fi ve kuvveti par\u00e7alamak ve y\u0131kmak demektir. Onun te\u015fkilat\u0131 “Mescid-i D\u0131rar” h\u00fckm\u00fcndedir. Bunun i\u00e7indir ki \u00fcstat Bedi\u00fczzaman Hazretleri: “Hak ehaktan ehakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakta ittifak ehakta ihtilaf vard\u0131r.” demi\u015ftir. Yani, daha iyisine ula\u015fal\u0131m derken eldeki “iyi”yi yitirmemelidir.<\/p>\n f – Sald\u0131rgan kafirlerle uyu\u015fmak ve kayna\u015fmak, zalim ve bat\u0131l sistemlere tabi ve taraf olmak \u015fiddetle yasakland\u0131\u011f\u0131 halde, baz\u0131 mecburiyetler kar\u015f\u0131s\u0131nda onlarla zahiren iyi ge\u00e7inmeye ve uyar g\u00f6r\u00fcnmeye izin verilmi\u015ftir.<\/p>\n “M\u00fc’minler, m\u00fc’m\u00fcnleri b\u0131rak\u0131p, (sak\u0131n) k\u00e2firleri dost ve lider edinmesinler. Her kim bunu yaparsa Allah ile hi\u00e7bir ilgisi kalmaz. Ancak (K\u00e2firlerden gelebilecek ve g\u00fc\u00e7 yetmeyecek tehlike ve tehditleri savu\u015fturmak ve) korunmak m\u00fcstesna (b\u00f6yle durumlarda zahiren dost ge\u00e7inmekte g\u00fcnah yoktur.) [13]<\/a><\/p>\n G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki \u0130slam ideal \u00f6rnek olarak, “azimetleri” g\u00f6sterdi\u011fi halde mazeretler kar\u015f\u0131s\u0131nda “ruhsatlarla” amel etmeyi caiz g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak ruhsatlarla amel etmek ge\u00e7ici olup, mazeretleri ve engelleri ortadan kald\u0131r\u0131p en g\u00fczele ve en m\u00fckemmele talip olmak mecburiyeti vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, “hayat, iman ve cihatt\u0131r.”<\/p>\n 4 – \u0130slam’\u0131n \u00f6nemli bir \u00f6zelli\u011fi de i\u00e7tihat kap\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131d\u0131r. \u0130slam’da asla de\u011fi\u015fmeyen ve de\u011ferini yitirmeyen sabit ve mutlak h\u00fck\u00fcmler bulundu\u011fu gibi, \u015fartlar\u0131n ve ihtiya\u00e7lar\u0131n geli\u015fmesi, zaman ve mekan\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle de\u011fi\u015febilen i\u00e7tihatlar da mevcuttur. \u0130\u00e7tihat kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutmakla \u0130slam’a, devaml\u0131 diri ve dinamik bir din ve hayat d\u00fczeni olma \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Nisa. 28<\/p>\n [2]<\/a> Bakara: 286<\/p>\n [3]<\/a> Bakara. 286<\/p>\n [4]<\/a> Nisa: 29<\/p>\n [5]<\/a> Maide: 6<\/p>\n [6]<\/a> Talak: 7<\/p>\n [7]<\/a> Hac: 78<\/p>\n [8]<\/a> Bakara: 178<\/p>\n [9]<\/a> \u0130n\u015firah: 5, 6<\/p>\n [10]<\/a> Muttafak\u00fcn Aleyh<\/p>\n
\n