<\/p>\n
ÜSTÜNLÜK SAPLANTISI, \u015eEYTAN AHLÂKIDIR<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n Baz\u0131 insanlar, “herkesten çok farkl\u0131 ve faziletli yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ola\u011fanüstü kabiliyetlerle donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bütün bu yüksek marifet ve meziyetlerin kendi akl\u0131ndan ve asl\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131”<\/em> dü\u015fünerek bir üstünlük duygusuna kap\u0131lmaktad\u0131r. Bu saplant\u0131 içine girenler, zamanla herkesi horlamaya ve kendilerini kutsalla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flamaktad\u0131r. Oysa bu durum tamamen \u015feytani bir aldan\u0131\u015ft\u0131r. Çünkü herkese ve her türlü nimet ve fazileti veren Cenab-\u0131 Hak’t\u0131r ve bunlarla kullar\u0131n\u0131 imtihan buyurmaktad\u0131r. Ancak; övünmek için de\u011fil sevincini göstermek için, tekebbür (büyüklenmek ve böbürlenmek) için de\u011fil, tevazu ve te\u015fekkür amac\u0131yla Allah’\u0131n lütfetti\u011fi nimetleri hat\u0131rlatmak ise caizdir. “Rabbin nimetini (hamdü sena ederek) devaml\u0131 anlat”[1] <\/em>ayeti bunu ifade etmektedir. Ya zenginli\u011fine, ya zekâvetine veya di\u011fer dünyal\u0131k nimet ve ziynetlerine, ya da ibadet ve hizmetlerine aldanarak kibirlenen ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 küçük gören kimseler, \u015feytan\u0131n bo\u015f kuruntulara dü\u015fürdü\u011fü gafillerdir. “(\u015eeytan) Onlara (çe\u015fitli) va’adler ediyor, onlar\u0131 olmad\u0131k kuruntulara dü\u015fürüyor. Oysa \u015feytan onlara bir aldan\u0131\u015ftan ba\u015fka bir \u015fey va’ad etmez.”[2] <\/em>ayeti bunlar\u0131n durumunu haber vermektedir. \u0130\u015fte bunlardan birisi olan, mal varl\u0131\u011f\u0131 ve Firavun’a yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile \u015f\u0131maran Karun \u015föyle diyordu: “(Bütün bunlar) Bende olan bir bilgi dolay\u0131s\u0131yla bana verilmi\u015ftir.”[3] <\/em>Yani kendisine verilen nimetlerin, Allah’\u0131n bir ihsan\u0131 ve imtihan\u0131 oldu\u011funu unutup, kendisindeki özel bilgi ve beceriler sayesinde her \u015feyi kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 zannederek sap\u0131tanlardan birisidir. Oysa bu dü\u015fünce \u015fahsi zann\u0131ndan ve z\u0131rvas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. “Siz ancak zanna uymakta ve sadece tahmin ve yalan uydurmaktas\u0131n\u0131z.”[4] “Gerçekte zan ise, Hakk’tan hiçbir \u015feyi sa\u011flamaz (ve do\u011fruya ula\u015ft\u0131rmaz).”[5] <\/em>ayetleri bu gerçe\u011fi aç\u0131kça haber vermektedir. <\/span><\/strong><\/p>\n Ve yine, Hz. Musa Tur-i Sina’ya ç\u0131kt\u0131ktan sonra, Beni \u0130srail’i sapt\u0131ran ve alt\u0131ndan bir buza\u011f\u0131 heykeli yaparak ona tapt\u0131ran Samiri de, kendisinde çok gizli yetenek ve özellikler vehmeden birisidir. <\/span><\/strong><\/p>\n “Hz. Musa sorup dedi ki: ‘Ey Samiri, senin amac\u0131n nedir, (bu sapk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 niçin i\u015fledin?’ Samiri:) ‘Ben onlar\u0131n görmediklerini gördüm. Böylece elçinin (Cebrail’in) izinden bir avuç (toprak) al\u0131p at\u0131verdim…”[6] <\/span><\/em><\/strong>ayetlerinde de bildirdi\u011fi gibi, Samiri’nin fesat ç\u0131karmas\u0131na neden olan dü\u015fünce, kendisinin herkesten bilgili, sezgili ve önemli oldu\u011funu zannetmesidir. “Ben tarikat ve maneviyat ehliyim. Bana gizli i\u015faretler ve ke\u015fifler gelmektedir” <\/em><\/strong>diyerek böbürlenen ve Kur’an ahlâk\u0131na ayk\u0131r\u0131 dü\u015fünce ve davran\u0131\u015flar sergileyen kimseler de bu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n içerisindedir. Bu aldan\u0131\u015f, “farkl\u0131 \u015feyler yaparak, ilgi ve sevgi toplamak ve liderli\u011fe oynamak”<\/em><\/strong> hevesinin birle\u015fmesiyle ve \u015feytan\u0131n da \u015fi\u015firmesiyle insan\u0131 sapk\u0131nl\u0131\u011fa sürüklemektedir. <\/span><\/p>\n Firavun’u azg\u0131nla\u015ft\u0131ran ve hatta ilahl\u0131k iddias\u0131na kalk\u0131\u015ft\u0131ran da yine bu üstünlük dü\u015füncesidir. <\/span><\/strong><\/p>\n “Firavun kendi kavmi içinde ba\u011f\u0131r\u0131p dedi ki: Ey kavmim, M\u0131s\u0131r’\u0131n mülkü ve \u015fu alt\u0131mda akmakta olan nehirler (Nil’in kollar\u0131 ve kanallar\u0131) benim de\u011fil mi? Yoksa ben \u015fu (Musa)dan daha hay\u0131rl\u0131 de\u011fil miyim, ki o a\u015fa\u011f\u0131 (köle s\u0131n\u0131f\u0131ndan) bir zavall\u0131 (kimsedir) ve neredeyse (sözünü) anlatmaktan aciz (birisi)dir.”[7] <\/span><\/em><\/strong>ayetlerinde de görüldü\u011fü gibi, Firavun M\u0131s\u0131r ülkesinin ve ona hayat veren Nil nehrinin sanki kendi mülkü oldu\u011fu hayaline kap\u0131lm\u0131\u015f, Firavunlar sülalesinden gelmesini bir üstünlük sebebi saym\u0131\u015f ve Hz. Musa’n\u0131n, s\u0131rf ezilen ve hor görülen Beni \u0130srail kavminden olmas\u0131 ve konu\u015fmada zorlanmas\u0131n\u0131 dü\u015füklük ve (hâ\u015fâ) de\u011fersizlik nedeni zannetmi\u015ftir. Yani, Allah’tan ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131\u011f\u0131 ve O’nun mülküne ortakl\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011funu vehmetmektedir. Ve bu aldan\u0131\u015f ve saplant\u0131 onu ilahl\u0131k iddias\u0131na kadar sürüklemi\u015ftir. “(Firavun) Dedi ki: Sizin en yüce Rabbiniz benim.”[8]<\/em><\/strong><\/span> <\/p>\n \u015eeytan\u0131n gururlanmas\u0131na ve Allah’\u0131n rahmetinden kovulmas\u0131na sebep de yine bu üstünlük dü\u015füncesidir: <\/span><\/strong><\/p>\n “(Allah) Dedi: ‘Sana emretti\u011fimde, seni secde etmekten al\u0131koyan neydi?’ (\u0130blis) Dedi ki: ‘Ben ondan hay\u0131rl\u0131y\u0131m. (Çünkü) Beni ate\u015ften yaratt\u0131n, onu ise çamurdan yaratt\u0131n.”[9] <\/span><\/em><\/strong>ayetinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi \u015feytan, Firavun, Samiri ve Karun gibileri, asl\u0131nda Allah’\u0131 inkâr etmiyorlar, sadece O’na itaat ve teslimiyete yana\u015fm\u0131yorlar… Kendilerine verilen baz\u0131 özellikleri, bir üstünlük sebebi sayarak, gururlan\u0131p sap\u0131t\u0131yorlar. Allah’tan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir mevcudiyetleri, marifetleri, mülkleri ve güçleri oldu\u011fu zann\u0131na kap\u0131l\u0131yorlar… \u0130\u015fte bu gurur ve kibirleri yüzünden \u015firke ve çirkefe saplan\u0131yorlar. <\/span><\/p>\n “Yeryüzünde, hakk\u0131 olmadan büyüklük taslayanlar\u0131 ayetlerimden (Kur’ani gerçekleri anlamaktan ve kâinattaki ibretli ve hikmetli yarat\u0131l\u0131\u015flar\u0131n sahibini kavramaktan) engelleyece\u011fim. (Öyle ki) Onlar her türlü ayeti görseler bile (asla) ona inanmazlar. Dosdo\u011fru yolu da görseler (yine de, hakl\u0131 ve hay\u0131rl\u0131 olan budur diyerek ve benimseyerek, hayat) yolu tutmaz ve tabi olmazlar. Azg\u0131nl\u0131k ve sapk\u0131nl\u0131k yolunu gördüklerinde ise hemen onu (kendilerine hayat tarz\u0131 olarak kabullenip) yol edinirler. Bu, onlar\u0131n ayetlerimizi yalanlamalar\u0131 ve onlardan gafil olmalar\u0131 yüzündendir.”[10] <\/span><\/em><\/strong>ayeti, baz\u0131 nimet ve faziletleri Rabbinden de\u011fil, kendinden bilen ve bunlara aldan\u0131p kibirlenen ve üstün özellikleri bulundu\u011funu vehmeden kimselerin hidayet nurundan mahrum edilece\u011fini bildirmektedir. <\/span><\/p>\n Buna kar\u015f\u0131l\u0131k bütün Peygamberlerin ve Kur’an’da övülen salih ki\u015filerin, Allah’a kar\u015f\u0131 devaml\u0131 mütevaz\u0131 ve mahviyet sahibi olduklar\u0131 görülmektedir. <\/span><\/strong><\/p>\n “\u0130\u015fte sizin \u0130lah\u0131n\u0131z, bir tek \u0130laht\u0131r. Art\u0131k yaln\u0131zca O’na teslim olun… Sen, alçak gönüllü olanlara müjde ver… Onlar ki, Allah an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman kalpleri ürperir”[11] <\/span><\/em><\/strong>ayetleri bunlar\u0131 övmektedir. <\/span>\u0130\u015fte Hz. Adem<\/span> (A.S)… Ki kendisine “Safiyullah”, Allah’\u0131n tertemiz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zât denilmektedir… Bütün melekler kendisine sayg\u0131 secdesi ile emredilmi\u015ftir. Buna ra\u011fmen be\u015feriyet zafiyeti ile i\u015fledi\u011fi bir zelle yüzünden Allah’a \u015föyle seslenmektedir: “(Hz. Adem ve Havva;) Ey Rabbimiz… Biz nefislerimize zulmettik. E\u011fer bizi ba\u011f\u0131\u015flamazsan ve esirgeyip korumazsan, gerçekten hüsrana dü\u015fenlerden olaca\u011f\u0131z, dediler.”[12]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n \u0130\u015fte<\/span> <\/span>Hz. \u0130sa<\/span> (A.S) ki O “Ruhullah”t\u0131r. Allah’\u0131n Kendi Ruhundan üfledi\u011fi yüce bir peygamberdir. Ama: <\/span><\/p>\n “Allah; ‘Ey Meryem o\u011flu \u0130sa! \u0130nsanlara, Allah’\u0131 b\u0131rakarak, beni ve annemi ilah edinin diye sen mi söyledin’ diye sordu\u011funda, ‘(Hâ\u015fâ) Seni tenzih ederim, hakk\u0131m ve haddim olmayan bir sözü söylemek bana dü\u015fmez”[13] <\/span><\/em><\/strong>diye titremektedir. <\/span><\/p>\n \u0130\u015fte Hz. \u0130brahim<\/span> (A.S)… Ki o “Halilullah”t\u0131r… Yani Allah’\u0131n dostu olarak seçilen büyük bir peygamberdir… Ama Allah’a kar\u015f\u0131 \u015föyle tevazu ve tazarru (dua ve niyaz) etmektedir. “Benim dostum, sadece âlemlerin Rabbidir. Ki O beni yaratan ve hidayet verendir. Bana yediren ve içiren de O’dur. Hastaland\u0131\u011f\u0131mda bana \u015fifa veren de O’dur. Beni öldürecek, sonra diriltecek olan da O’dur. Hesap günü, hatalar\u0131m\u0131 ba\u011f\u0131\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011fum da O’dur. Rabbim, bana hüküm (adaleti yürütme ve hikmetli dü\u015fünme yetene\u011fi) ba\u011f\u0131\u015fla ve beni salih kullar\u0131na kat.”[14]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Ve i\u015fte Hz. Musa (A.S)… <\/span>Ki ona “Kelimullah”, Allah’\u0131n konu\u015ftu\u011fu zât denmektedir ve Tevrat sahibi peygamberdir. Ama buna ra\u011fmen s\u0131k s\u0131k zafiyetlerini dile getirmekte, acizli\u011fini ve çaresizli\u011fini Allah’a arz etmektedir. Heyecanl\u0131 ve aceleci f\u0131trat\u0131 nedeniyle, \u015fahit oldu\u011fu bir kavga s\u0131ras\u0131nda, kendi kavminden huysuz ve haks\u0131z birinin taraf\u0131n\u0131 tutarak, ay\u0131rmak ve uyarmak kast\u0131yla, yabanc\u0131 adam\u0131 h\u0131zla itmi\u015f ve dü\u015füp ölümüne sebebiyet vermi\u015f ve bu hatas\u0131n\u0131 “Bu \u015feytan\u0131n i\u015findendir…”[15] <\/em><\/strong>diyerek itiraf etmi\u015ftir. “Ve karde\u015fim Harun(la beni destekle). O, dil bak\u0131m\u0131ndan benden daha düzgün konu\u015fmaktad\u0131r”[16] <\/em><\/strong>diyerek yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yard\u0131ma ihtiyac\u0131n\u0131 ve konu\u015fmada zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 samimiyetle dile getirmi\u015ftir. Firavun’a kar\u015f\u0131 tebli\u011f görevi verildi\u011finde “onun ta\u015fk\u0131nl\u0131k yapmas\u0131ndan ve azg\u0131n davranmas\u0131ndan korktuklar\u0131n\u0131”[17] <\/em><\/strong>aç\u0131kça ifade etmi\u015ftir. Hz. Musa (A.S) Allah taraf\u0131ndan verilen özel bir ilmi ö\u011frenmek üzere Hz. H\u0131z\u0131r’a talebe olmaktan ve onun \u015fartlar\u0131na uymaktan çekinmemi\u015f ve kibirlenmemi\u015ftir.[18]<\/span><\/p>\n Ve i\u015fte Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed<\/span> <\/span>(SAV)… <\/span>Ki O “Habibullah’t\u0131r. Yani Allah’\u0131n en sevdi\u011fi, seçti\u011fi en güzel ve mükemmel \u015fekilde \u0130lahi nurun tezahür ve tecelli etti\u011fi nebiler nebisidir… Buna ra\u011fmen bizlere kulluk edebini ö\u011fretmek üzere, Taif’teki sald\u0131r\u0131lardan sonra, bak\u0131n\u0131z, Rabbine nas\u0131l yönelmektedir:<\/span><\/p>\n “Allah’\u0131m, insanlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131m\u0131 güçsüzlü\u011fümü ve çaresizli\u011fimi Sana arz ve \u015fikâyet ediyorum. Ey merhametlilerin en merhametlisi, Sen zay\u0131flar\u0131n sahibisin ve Sen, benim Rabbimsin… Beni kimlerin ellerine emanet ediyorsun? Bana (böylesine) kötü davranan bu yabanilerin ellerine mi? Yoksa, bana kar\u015f\u0131 silahland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n bir dü\u015fmana m\u0131? (Allah’\u0131m bütün) Bunlara ald\u0131rmam, yeter ki Senin gazab\u0131n olmas\u0131n!… Elbette, Senin yard\u0131m\u0131n benim için daha geni\u015f ve daha rahatt\u0131r. Tüm karanl\u0131klar\u0131 ayd\u0131nlatan, bu dünyay\u0131 da ahireti de düzene sokan nuruna s\u0131\u011f\u0131n\u0131yorum… Yeter ki Senin kahr\u0131n ve gazab\u0131n üzerime olmas\u0131n (gerisi kolayd\u0131r). Diledi\u011fine yard\u0131m etmek Senin elindedir. Senden ba\u015fka kuvvet ve kudret sahibi yoktur” <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Evet, Samirilerin, Karunlar\u0131n, Firavunlar\u0131n ve \u015feytanlar\u0131n bütün meziyet ve faziletlerini “kendi bilgileri ve becerileri sayesinde” elde ettiklerini söylemek küstahl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 meleklerin: <\/span><\/strong>“Ya Rabbi Sen Yücesin. Bize ö\u011fretti\u011finden ba\u015fka bizim hiçbir bilgimiz yoktur. Gerçekten Sen her \u015feyi hakkiyle bilen (yegâne) hüküm ve hikmet sahibi olans\u0131n”[19] <\/span><\/em><\/strong>itiraflar\u0131 ne kadar samimi ve seviyelidir. <\/span><\/p>\n Ruhsuz ve \u015fuursuz kuru a\u011faç dallar\u0131n\u0131n, muz, üzüm, armut gibi kudret \u015fekerlemesi meyveleri… “biz yapt\u0131k” demeleri ne kadar gülünç ve gerçek d\u0131\u015f\u0131 ise insanlar\u0131n onlara emanet olarak ve imtihan amac\u0131yla verilen nimet ve faziletleri kendilerine mal etmeleri ve bunlarla üstünlük iddias\u0131na giri\u015fmeleri de o denli yanl\u0131\u015f ve çirkindir. Ve bütün bunlar \u015feytani vehim ve kuruntulardan ibarettir. “En zengin benim… En bilgin benim… En seçkin benim… En do\u011frusunu ben bilirim… \u0130badet ve hizmette en ileri benim… En çabuk ben sezerim… Ben çok özel birisiyim… Dünyay\u0131 ancak ben yönetirim… Bütün marifet ve keramet bendedir.”<\/em> diyerek kibirlenen kimseler, bu enaniyet ve Firavniyetlerini tatmin için zamanla her türlü hile ve h\u0131yanetin kendilerine mübah oldu\u011fu kanaatine saplan\u0131r ve ad\u0131m ad\u0131m Hak’tan ve hidayetten uzakla\u015f\u0131rlar… Oysa: “Kendisine Rabbinin ayetleri (Kur’an’\u0131n hakikatleri) ö\u011fütle hat\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman (bunlar s\u0131radan insanlar içindir, ben seçkin birisiyim dü\u015füncesiyle) s\u0131rt çeviren ve ellerinin önden gönderdiklerini (daha önce i\u015fledi\u011fi kötülüklerini) unutan (ve kendini tertemiz sanan) kimseden daha zalim kimdir? <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n (Bu enaniyet ve h\u0131yanetleri yüzünden) Onu kavray\u0131p anlamalar\u0131n\u0131 engelleyen bir perde, kulaklar\u0131na da bir a\u011f\u0131rl\u0131k koyduk (art\u0131k) sen onlar\u0131 hidayete ça\u011f\u0131rsan bile, onlar sonsuza kadar asla hidayet bulmazlar.”[20]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131l\u0131k Kompleksinin Tezahürleri<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n Çocukluktan itibaren d\u0131\u015flanmak, de\u011fersiz tutulmak, ilgi ve sevgiden yoksun b\u0131rak\u0131lmak… Baz\u0131 organlar\u0131n sakatl\u0131\u011f\u0131 veya yetersizli\u011fi nedeniyle ba\u015far\u0131s\u0131z olmak… Fakirlik ve sahipsizlik sebebiyle itilip kak\u0131lmak…<\/span><\/p>\n \u0130leri ya\u015flarda, hayal ve arzu etti\u011fi hayat \u015fartlar\u0131na kavu\u015famamak… Toplumda ra\u011fbet ve k\u0131ymet bulamamak… Özellikle rekabete dayanan siyasi, sosyal ve ekonomik yar\u0131\u015flarda hep geride kalmak… Silik ve s\u0131radan birisi say\u0131lmak…<\/span><\/p>\n Gizli i\u015fledi\u011fi baz\u0131 hatalar, h\u0131yanetler, haks\u0131zl\u0131k ve fesatl\u0131klar yüzünden “suçluluk duygusu ta\u015f\u0131mak” ve vicdan bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ya\u015famak… gibi nedenlerle insanda olu\u015fan, kendine güvensizlik, uyumsuzluk ve geçimsizlik, ürkeklik ve giri\u015fim cesaretsizli\u011fi, al\u0131nganl\u0131k ve çekingenlik gibi dü\u015fünce ve davran\u0131\u015f bozukluklar\u0131n\u0131n yol açt\u0131\u011f\u0131 psikolojik problemlere “A\u015fa\u011f\u0131l\u0131k Kompleksi” denir.<\/span><\/p>\n Bu tipler, genelde kendilerine olan özgüveni yitirmi\u015ftir. Hiç kimse ile yar\u0131\u015famayacaklar\u0131 ve hiçbir i\u015fi ba\u015faramayacaklar\u0131 kanaati yerle\u015fmi\u015ftir. Giri\u015fim güçleri ve medeni cesaretleri bitmi\u015ftir. Bunlar kendi içlerine kapan\u0131k, oldukça al\u0131ngan ve çekingen bir ruh haline sahiptir. Bu yüzden kapasiteleri küçülmü\u015f ve birtak\u0131m kabiliyetleri körlenmi\u015ftir. Baz\u0131lar\u0131 da suçluluk psikolojisiyle, kendilerini oldukça a\u015fa\u011f\u0131 ve baya\u011f\u0131 birisi olarak görmeye, kendisinden ve herkesten nefret etmeye yönelmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n \u0130\u015fte bu a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksi, baz\u0131 insanlarda tam tersine teperek; “kibir ve kendini üstün görme”, “alayc\u0131l\u0131k ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 küçümseme”, “sald\u0131rganl\u0131k ve herkesi sindirme”, “iftira ve isnatlarla rakiplerini kötüleme” gibi tutars\u0131z tav\u0131rlara girilmektedir.<\/span><\/p>\n Evet, bütün bunlar a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinin farkl\u0131 belirtileri, basitlik ve baya\u011f\u0131l\u0131k psikolojisinin ters tezahürleridir.<\/span><\/p>\n a- Kibir ve kendini üstün görme:<\/span><\/strong><\/p>\n Devaml\u0131 horlanan ve h\u0131rpalanan ve bu yüzden a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusuna kap\u0131lan silik ve seviyesiz tipler, \u015fuuralt\u0131na yerle\u015fen bu psikolojik bask\u0131dan kurtulmak ve toplumdan intikam almak için, ki\u015filiklerinin tam tersi bir karaktere bürünürler.<\/span><\/p>\n Baz\u0131 basit ba\u015far\u0131 ve yeteneklerini… Derme çatma bilgi ve becerilerini, kendilerinin ve yak\u0131n çevrelerinin gözünde oldukça büyüterek, birer GURUR ve K\u0130B\u0130R AB\u0130DES\u0130’ne dönü\u015fürler.<\/span><\/p>\n Hatta baz\u0131lar\u0131 daha ileri giderek “kendilerini manen seçilmi\u015f ve özel olarak görevlendirilmi\u015f” birisi olarak göstermeye ve böylece “tabii bir üstünlük” elde etmeye giri\u015firler.<\/span><\/p>\n Art\u0131k kendileri d\u0131\u015f\u0131nda hiç kimseyi be\u011fenmez, hiçbir hizmeti önemsemez ve en hay\u0131rl\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131 bile takdir etmez hale gelirler.<\/span><\/p>\n “Ben ondan hay\u0131rl\u0131 (ve \u015ferefli)yim. Beni ate\u015ften yaratt\u0131n, onu çamurdan yaratt\u0131n. (Üstünlük benim hakk\u0131md\u0131r)”[21] <\/span><\/em><\/strong>diyerek, direten ve kibirlenen ve bu yüzden Hz. Adem’e secde etmeyen[22] \u015feytan\u0131n bu psikolojisini, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusunun bask\u0131s\u0131yla kibirlenenler de aynen gösterirler. Hâlbuki “…onlar\u0131n gö\u011füslerinde (asla) ula\u015famayacaklar\u0131 bir büyüklük (arzusundan) ba\u015fkas\u0131 yoktur.”[23]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n b- Alayc\u0131l\u0131k ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 küçümseme:<\/span><\/strong><\/p>\n Cahiliye karakterinin çirkin bir örne\u011fi de, herkesin kendisinden a\u015fa\u011f\u0131 gördüklerini küçümseyerek, kendisinden üstün gördüklerini ise k\u0131skan\u0131p çekemeyerek, insanlarla alay etmesi ve dalga geçmesidir.<\/span><\/p>\n Soylu olanlar\u0131n s\u0131radan kimselerle, zenginlerin fakirlerle, sa\u011fl\u0131kl\u0131 olanlar\u0131n sakat ve kötürümlerle, gözü aç\u0131klar\u0131n saf ve iyi niyetlilerle, \u015fehirlilerin köylülerle, okumu\u015flar\u0131n cahillerle, patronlar\u0131n i\u015fçilerle, müdürlerin memur ve müstahdem kesimiyle, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 ve güçlü olanlar\u0131n, çirkin ve çelimsizlerle alay etmesi… Onlar\u0131n eksiklik ve becerisizliklerini e\u011flence konusu edinmesi… Maalesef yayg\u0131n bir zulüm ve terbiyesizliktir.<\/span><\/p>\n Hatta alay edilen ve küçük dü\u015fürülen kimseler, kendilerine bu zulmü yapanlardan öylesine ürkmeye ve çekinmeye ba\u015flar ki, onlar\u0131n dilinden kurtulmak için sempatik görünmeye ve ki\u015filiklerinden taviz vermeye yönelmektedir. Ve hele, aile üyeleri ve yak\u0131n çevresinden birileri yan\u0131nda alay edilenler, daha büyük bir eziyet ve ezikli\u011fe dü\u015fmektedir.<\/span><\/p>\n Bazen de, k\u0131skand\u0131klar\u0131 kimselere, i\u011fneleyici sözler ve ka\u015f göz i\u015faretiyle dalga geçerek, onlardan bir nevi intikam almak istenmektedir.<\/span><\/p>\n Bir i\u015fte ba\u015far\u0131l\u0131 olan, önemli makam ve memuriyetlere ula\u015fan, para, ev, araba gibi imkânlara kavu\u015fan, toplumda sevgi ve sayg\u0131nl\u0131k kazanan kimseleri çekemeyen ve bunlar\u0131 gözden dü\u015fürmek isteyen “a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksli” kimseler, bunlar\u0131n baz\u0131 kusur ve kabahatlerini büyülterek ve alay konusu ederek, bir nevi kendilerini tatmin etmektedir.<\/span><\/p>\n “Ey iman edenler, bir topluluk, ba\u015fka bir toplulukla (sak\u0131n) alay etmesin. (O alay ettikleri) Belki kendilerinden daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r. Kendi nefislerinizi de (ba\u015fkalar\u0131 ortas\u0131nda ve tevazu perdesi alt\u0131nda) yad\u0131rgay\u0131p küçük dü\u015fürmeyin (veya aran\u0131zda nefislerinizin üstünlük yar\u0131\u015f\u0131na girmeyin). Birbirilerinizi küçük dü\u015fürücü lakaplarla yâd etmeyin. \u0130mandan sonra böylesi fas\u0131kl\u0131klar ne kötü bir isim (ve seviyesizlik)tir. Kim (bunlardan vazgeçip) tevbe etmezse, i\u015fte onlar zalimlerin ta kendileridir.”[24]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n Baz\u0131 kimseler de,aralar\u0131ndan güya sivrildi\u011fini ve üstünlü\u011fünü göstermek için, kendisini sevenleri ve yak\u0131nl\u0131k gösterenleriyle… Hürmet ve ra\u011fbet edenleriyle bile alay etmeye ve onlar\u0131 küçük dü\u015fürmeye yeltenmektedir. Böylece kendilerine gösterilen samimiyet ve sevgiyi bile istismar etmektedir.<\/span><\/p>\n \u0130nsanlar\u0131n inanç ve ibadet gere\u011fi baz\u0131 hareketlerini, k\u0131l\u0131k k\u0131yafetlerini alay konusu edinmek ise, zulmün en yayg\u0131n \u015feklidir.<\/span><\/p>\n Rencide etmemek ve yalan söylememek \u015fart\u0131yla, zaman zaman latife etmek elbette caiz ve güzeldir. Ancak alayc\u0131l\u0131k, ya gurur ve kibrin veya a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinin bir neticesidir ve “cahillik alametidir.”[25]<\/span> <\/p>\n “Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 (kusur ve kabahatlerinden ötürü) k\u0131namay\u0131n… Sonra, Allah sizi de ayn\u0131 duruma dü\u015fürmeden can\u0131n\u0131z\u0131 almaz”<\/span><\/em><\/strong> mealindeki Hadis-i \u015eerifin de haber verdi\u011fi gibi, insanlar yapt\u0131\u011f\u0131 kötülüklerin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem dünyada hem ahirette aynen görecektir.<\/span><\/p>\n “Kazand\u0131klar\u0131 kötülükler (\u015fimdi) kendileri için aç\u0131\u011fa ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve alay konusu edindikleri \u015feyler de kendilerini çepeçevre ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r”[26] <\/span><\/em><\/strong>ayeti bu gerçe\u011fi bildirmektedir.<\/span><\/p>\n c- Sald\u0131rganl\u0131k ve herkesi sindirme:<\/span><\/strong><\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinin bir di\u011fer dolayl\u0131 tezahürü ise sald\u0131rganl\u0131kt\u0131r. Herkesi sindirme ve kendisine boyun e\u011fdirme dü\u015füncesi, bazen firavunla\u015fm\u0131\u015f bir karakterin, bazen de y\u0131llar boyu bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve basite al\u0131nm\u0131\u015f bir ki\u015fili\u011fin, ters tepkisi olarak ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Böylece, uzun zaman kendilerini horlayan ve d\u0131\u015flayan toplumlardan intikam al\u0131nmaya kalk\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Ya\u015f\u0131na-ba\u015f\u0131na bak\u0131lmadan, toplumdaki statü ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ald\u0131rmadan zanni suçlamalarla, ona-buna sata\u015f\u0131lmakta ve böylece büyük adamlarla u\u011fra\u015farak, \u015feref ve \u015föhret sahibi olunaca\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r. Oysa “yükseklere tükürenlerin, bu balgamlar\u0131n\u0131n dönüp kendi yüzlerine dü\u015fece\u011fi” unutulmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Baz\u0131 kimseler de “Allah’\u0131n vekili, cennetin kefili, dünya ve ahiret nimetlerinin genel da\u011f\u0131t\u0131m mümessili” s\u0131fat\u0131yla ortaya ç\u0131kmakta, baz\u0131 safdil ve gafil taraftarlar bulduktan sonra da art\u0131k kendilerine yüz vermeyen ve boyun e\u011fmeyen herkese, devletin ve cennetin kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n d- \u0130ftira ve isnatlarla rakiplerini kötüleme:<\/span><\/strong><\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksinin en belirgin tezahürlerinden birisi de, iftira atmak ve isnatlarda bulunmakt\u0131r. Çekemedikleri kimselere çe\u015fitli iftiralar atarak, kar\u015f\u0131s\u0131nda eziklik ve eksiklik hissettikleri rakipleri hakk\u0131nda \u015füphe ve suizan bulutlar\u0131 olu\u015fturarak, onlar\u0131 gözden dü\u015fürmeye ve böylece kendileri yükselmeye çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Bu tür iftira ve isnatlar\u0131 ortaya atanlar da, bunlara inan\u0131p etrafa yayanlar da, Kur’an’da \u015fiddetle k\u0131nanmakta ve “\u015feytan\u0131n izinden giden” askerleri olarak vas\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.[27]<\/span><\/p>\n Toplumun her bir ferdiyle olsun… Din ve dava karde\u015fleriyle olsun… Ve özellikle te\u015fkilat üyeleri ve hizmet birimleriyle olsun “bir vücudun farkl\u0131 organlar\u0131 gibi” yard\u0131mla\u015fmas\u0131 ve dayan\u0131\u015fmas\u0131 gerekirken, onlara dü\u015fman olma ve devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakma dü\u015füncesi, tam bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve \u015feytanl\u0131kt\u0131r. Bu haset ve h\u0131yanet (k\u0131skançl\u0131k ve dü\u015fmanl\u0131k) dü\u015füncesi, asl\u0131nda Allah’\u0131n ezeli takdirine inanmamaktan ve taksimine raz\u0131 olmamaktan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Çünkü “Allah’\u0131n<\/em><\/strong> (diledi\u011fi)<\/em><\/strong> insanlar için açt\u0131\u011f\u0131 rahmet (ve fazilet) kap\u0131s\u0131n\u0131 kimse kapatamayacakt\u0131r. Ve yine O’nun k\u0131s\u0131p kapatt\u0131\u011f\u0131 bir<\/em><\/strong> (kap\u0131y\u0131)<\/em><\/strong> hiç kimse açamayacakt\u0131r.”[28]<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Hâlbuki herkesin ba\u015far\u0131s\u0131, bir nevi bizim ba\u015far\u0131m\u0131zd\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, bizim sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bizim varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Ülkemizdeki ve yeryüzündeki insanlar\u0131n mutluluk ve ba\u015far\u0131s\u0131, bizim huzur ve hayr\u0131m\u0131zad\u0131r.<\/span><\/p>\n Bunun gibi, çevremizdeki ve ülkemizdeki insanlar\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 bizim s\u0131k\u0131nt\u0131m\u0131z, onlar\u0131n zarar\u0131 bizim zarar\u0131m\u0131z, onlar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bizim rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/span><\/p>\n “\u0130yilik ve takvada yard\u0131mla\u015fmak<\/span><\/em><\/strong> (ve hay\u0131rda yar\u0131\u015fmak) ve<\/em><\/strong> (her türlü) kötülük ve dü\u015fmanl\u0131ktan sak\u0131nmak.”[29]<\/em><\/strong> gerekirken, bunun tam tersini yapmak, iman\u0131n kararmas\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n yozla\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n Bu nedenle ne a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksine ne de büyüklük ve üstünlük dü\u015füncesine kap\u0131lmadan, kendimizi ve d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdakileri oldu\u011fu gibi kabul etmeli, kendi kabiliyet ve kalitemizi geli\u015ftirmeye yönelmeli, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 küçümseyerek veya kötüleyerek bir yerlere varamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmeliyiz.<\/span><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Bu makaleyi sesli olarak dinleyebilirsiniz:<\/p>\n {mp3}ustunluk_saplantisi{\/mp3}<\/p>\n <\/span><\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Duha: 11<\/span><\/p>\n [2]<\/a> Nisa: 120<\/span><\/p>\n [3]<\/a> Kasas: 78<\/span><\/p>\n [4]<\/a> En’am: 148<\/span><\/p>\n [5]<\/a> Yunus: 36<\/span><\/p>\n [6]<\/a> Taha: 95-96<\/span><\/p>\n [7]<\/a> Zuhruf: 51-52<\/span><\/p>\n [8]<\/a> Naziat: 24<\/span><\/p>\n
\n