{"id":5453,"date":"2019-09-22T15:40:07","date_gmt":"2019-09-22T15:40:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2019\/09\/22\/hz-osmanin-mazlumen-katlolunmasi-ve-fitne-kapisinin-kirilmasi-1\/"},"modified":"2019-09-22T15:40:07","modified_gmt":"2019-09-22T15:40:07","slug":"hz-osmanin-mazlumen-katlolunmasi-ve-fitne-kapisinin-kirilmasi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/hz-osmanin-mazlumen-katlolunmasi-ve-fitne-kapisinin-kirilmasi-1\/","title":{"rendered":"HZ. OSMAN\u2019IN MAZLUMEN KATLOLUNMASI VE F\u0130TNE KAPISININ KIRILMASI -1-"},"content":{"rendered":"\n

 <\/p>\n

HZ. OSMAN’IN MAZLUMEN KATLOLUNMASI<\/span><\/strong><\/p>\n

VE<\/span><\/strong><\/p>\n

F\u0130TNE KAPISININ KIRILMASI -1-<\/span><\/strong><\/p>\n

           <\/span><\/strong><\/p>\n

Bu menfur olayla ilgili Peygamber Efendimizin mucizevi uyar\u0131lar\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n

“O Gün Bu Ki\u015fi (Hz. Osman) Mazlum Olarak Öldürülmü\u015f Olacakt\u0131r.”<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130bn Ömer anlat\u0131yor: Resulüllah bir fitneyi haber veriyordu ki; o s\u0131rada oradan bir ki\u015fi geçti ve o geçerken Hz. Peygamber \u015föyle buyurdu: “O gün bu ki\u015fi, mazlum olarak öldürülür!”<\/em><\/strong> Bakt\u0131m ki; oradan geçen, Hz. Muhammed’in i\u015faret etti\u011fi ki\u015fi Osman bin Affan’d\u0131. (Fezâilü’s-Sahâbe, I, 551.)<\/span><\/p>\n

Bu Ki\u015fi (Hz. Osman), O Gün Hidayet Üzere Olacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ka’b bin Ucra \u015föyle anlat\u0131yor: Resulüllah bir fitneden bahsetti ve onun yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyledi. Bu s\u0131rada oradan, ba\u015f\u0131 kapal\u0131 bir ki\u015fi geçmekteydi. Hz. Peygamber \u015föyle buyurdu: “Geçmekte olan bu ki\u015fi, o gün hidayet üzere olacakt\u0131r.” <\/em><\/strong>Hemen yerimden kalkarak o ki\u015finin yan\u0131na ko\u015ftum. O ki\u015fi Osman (R.A.)’d\u0131. Onu tutup Resulüllah’a götürdüm ve “söyledi\u011finiz ki\u015fi Osman m\u0131d\u0131r?”<\/em><\/strong> dedim, “Evet”<\/em><\/strong> cevab\u0131n\u0131 verdi. (\u0130bn Mâceh, Sünen, I, 24.)<\/span><\/p>\n

Fitne Ç\u0131k\u0131p Ortal\u0131k Kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, O ve Arkada\u015flar\u0131 Hak Üzere Bulunacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Mürre el-Bahzî \u015föyle rivayet ediyor: Resulüllah’\u0131n yan\u0131ndayd\u0131m, \u015föyle buyurdu: “Fitne ç\u0131k\u0131p ortal\u0131k kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bu ve arkada\u015flar\u0131 Hak üzeredirler.” <\/em><\/strong>Bunun üzerine Hz. Peygamberin i\u015faret etti\u011fi ki\u015finin yan\u0131na gittim, Hz. Peygamberin, Hak üzere olaca\u011f\u0131n\u0131 söyledi\u011fi ki\u015finin Hz. Osman oldu\u011funu gördüm. (<\/span>Müsned, V, 33.)<\/span> <\/span><\/p>\n

O ve Arkada\u015flar\u0131 O Gün, Hidayet Üzere Duracakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ebu’l-E\u015f’as rivayet ediyor: Bir grup kendi aras\u0131nda konu\u015fmaktayd\u0131. En son Mürre bin Ka’b söz ald\u0131 ve \u015föyle dedi: Resulüllah’tan bir Hadis duymu\u015f olmasayd\u0131m, aya\u011fa kalk\u0131p konu\u015fmazd\u0131m. Kendisi, yakla\u015fmakta olan bir fitneden bahsetti, bu s\u0131rada bir ki\u015fi geçmekteydi. Ona i\u015faret ederek \u015föyle buyurdu: “O ve arkada\u015flar\u0131 o gün hakl\u0131d\u0131rlar, hidayet üzeredirler.” “O ki\u015fi mi ey Allah’\u0131n elçisi?”<\/em><\/strong> dedim, “Evet”<\/em><\/strong> cevab\u0131n\u0131 verdi. \u0130\u015faret etti\u011fi ki\u015fi Hz. Osman’d\u0131.<\/span><\/p>\n

O Gün; Güvenilir \u015eahs\u0131n ve Arkada\u015flar\u0131n\u0131n Taraf\u0131nda Olmal\u0131s\u0131n\u0131z<\/span><\/strong><\/p>\n

Ebû Habîbe’den \u015föyle rivayet edilmi\u015ftir: Kendisi eve girmi\u015f ve Hz. Osman’\u0131n etraf\u0131n\u0131n çevrildi\u011fini görmü\u015ftür. Bu s\u0131rada Ebû Hureyre konu\u015fmak için Hz. Osman’dan izin istemi\u015f, kendisine izin verildikten sonra aya\u011fa kalkm\u0131\u015f, Allah’a hamd etmi\u015f ve \u015föyle söylemi\u015ftir: Resulüllah’\u0131 (S.A.V.) \u015föyle söylerken i\u015fittim: “Benden sonra büyük bir fitneyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaks\u0131n\u0131z.” <\/em><\/strong>Ba\u015fka bir rivayete göre Hz. Peygamber: “Benden sonra fitneyle kar\u015f\u0131la\u015facak, ayr\u0131l\u0131\u011fa dü\u015feceksiniz”<\/em><\/strong> buyurmu\u015ftur. Orada dinlemekte olanlardan birisi: “Ey Allah’\u0131n elçisi, o fitne ve ayr\u0131l\u0131k gününde biz kimin taraf\u0131nda olal\u0131m?”<\/em><\/strong> dedi? Hz. Muhammed (S.A.V.), Hz. Osman’a i\u015faret ederek;<\/strong> “\u015eu güvenilir ki\u015fi ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n taraf\u0131ndan olun!”<\/em><\/strong> buyurdu. <\/span><\/p>\n

“Ya Osman, Münaf\u0131klar \u0130stese de Sen Sab\u0131r ve Adalet Gömle\u011fini Ç\u0131karmayas\u0131n!..” <\/span><\/strong><\/p>\n

Abdullah bin Âmir, en-Nu’mân bin Be\u015fîr ve Hz. Ai\u015fe zinciriyle gelen rivayet \u015föyledir: Resulüllah (S.A.V.), Hz. Osman’\u0131 ça\u011f\u0131rtt\u0131, yan\u0131na geldi\u011finde Hz. Peygamber ona bakt\u0131, etraf\u0131na bak\u0131nd\u0131 ve sonunda Osman’\u0131n (R.A.) omzuna vurarak \u015föyle buyurdu: “Ey Osman! Muhakkak ki Allah sana bir gömlek giydirecektir. Münaf\u0131klar onu üzerinden ç\u0131karmak isteyecekler. Bana kavu\u015fana kadar kesinlikle onu üzerinden ç\u0131karma!” <\/em><\/strong>Resulüllah (S.A.V.) bu sözünü üç defa tekrar etti. (<\/span>Fezâilü’s-sahâbe, I, 63 Hadisin senedi sahihtir.)<\/span><\/p>\n

Sahabenin, Hz. Osman’\u0131 Korumak \u0130çin Ba\u015fvurmalar\u0131 ve Onun Kar\u015f\u0131 Ç\u0131kmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130syanc\u0131lar evini ku\u015fatm\u0131\u015f ve kendisini öldürmeye niyetlenmi\u015fken, Hz. Osman Sahabeyle isti\u015fare etmi\u015f, onlar\u0131n görü\u015flerini alm\u0131\u015ft\u0131. Sahabenin ileri gelenlerinin fitne kar\u015f\u0131s\u0131ndaki duru\u015flar\u0131 \u015föyleydi: <\/span><\/p>\n

Hz. Ali’nin Gayretli Tavr\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130bn Asâkir, Câbir bin Abdullah’tan \u015föyle naklediyor: Hz. Ali, Hz. Osman’a bir haberci gönderdi ve \u015föyle dedi: “Be\u015f yüz z\u0131rhl\u0131 askerim var. Bana müsaade et isyanc\u0131lara kar\u015f\u0131 seni koruyay\u0131m. E\u011fer bir \u015fey söylemezsen, kan\u0131n\u0131 isyanc\u0131lara helâl hale getirirsin.”<\/em><\/strong> Hz. Osman \u015föyle cevap verdi: “Allah sana hay\u0131rlar versin. Benim sebebimle Müslümanlar\u0131n kanlar\u0131 aks\u0131n istemiyorum.”<\/em><\/strong> (Târîh-u Dime\u015fk, s. 403.)<\/span><\/p>\n

Zübeyr bin Avvâm’\u0131n Sahip Ç\u0131kmas\u0131<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

Ebû Habibe \u015föyle diyor: Zübeyr (R.A.) ku\u015fatma günü beni Hz. Osman’a gönderdi. Yan\u0131na gittim. \u0130çeride Hz. Ali’nin o\u011flu Hasan, Ebû Hureyre, Abdullah bin Ömer ve Abdullah bin Zübeyr vard\u0131. Hz. Osman’a \u015föyle dedim: “Beni Zübeyr bin Avvam gönderdi, sana selam\u0131 var. \u015eöyle diyor:<\/em><\/strong> Sana sürekli itaat ettim, emrinden hiçbir zaman ç\u0131kmad\u0131m. \u0130stersen ben ve adamlar\u0131m evine gelelim. \u0130stersen bulundu\u011fumuz yerde bekleyelim. Amr bin Avf kabilesi emrime haz\u0131r vaziyette kap\u0131mda olacaklar.” <\/em><\/strong>Hz. Osman bu haberi duyunca \u015föyle dedi: “Allah en büyüktür. Karde\u015fimi koruyan Allah’a hamd olsun! Selam olsun sana. Umar\u0131m Allah, senin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131nla beni korur.” <\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Ebû Hureyre mektubu dinleyince aya\u011fa kalkt\u0131 <\/span><\/strong>ve \u015föyle dedi: “Size Resulüllah’tan (S.A.V.) duydu\u011fum bir haberi vereyim mi?” “Evet” <\/em><\/strong>dediler. Bunun üzerine Ebû Hureyre \u015föyle anlatt\u0131: Hz. Peygamber’in \u015föyle buyurdu\u011funu i\u015fittim: “Benden sonra fitne ve birçok olay ortaya ç\u0131kacak.” <\/em><\/strong>Biz: “Bu fitneden kurtulu\u015f nas\u0131ld\u0131r ey Allah’\u0131n Elçisi?”<\/em><\/strong> dedik. Resulüllah (S.A.V.), Hz. Osman’a i\u015faret ederek “Emîn ki\u015fi ve onun grubundakiler kurtulu\u015fa ermi\u015flerdir”<\/em><\/strong> buyurdu. Ebû Hureyre’nin bu konu\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Hz. Osman’\u0131n yan\u0131ndakiler aya\u011fa kalkarak \u015föyle dediler: “Hakikati gördük. Ey mü’minlerin Halifesi! Bize izin ver, asilerle cihat edelim!” <\/em><\/strong>Ancak, Hz. Osman “Kim bana itaat ediyorsa, ona sava\u015fmamas\u0131n\u0131 emrediyorum”<\/em><\/strong> dedi. (Fezâilü’s-sahâbe, I, 511, 512.)<\/span><\/p>\n

Mü\u011fîra bin \u015eu’be’nin Uyarmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Ku\u015fatma an\u0131nda Mü\u011fîra bin \u015eu’be Hz. Osman’\u0131n yan\u0131na gitti ve \u015föyle dedi: “Sen ümmetin halifesisin. Ba\u015f\u0131na böyle olaylar geldi. Üç seçenek var, birisini seçmek durumundas\u0131n. Birinci seçene\u011fin;<\/strong> ç\u0131k\u0131p onlara kar\u015f\u0131 sava\u015fmak. E\u011fer onlarla sava\u015f\u0131rsan biz de bütün kuvvetimizle yan\u0131nda oluruz. Çünkü sen Hak üzeresin, onlar ise bât\u0131l üzereler. \u0130kinci seçene\u011fin;<\/strong> gizli bir kap\u0131dan ç\u0131k\u0131p Mekke’ye gitmek. E\u011fer böyle yaparsan, seni Mekke’ye kabul etmezler. Üçüncü seçene\u011fin;<\/strong> Medine’den ayr\u0131l\u0131p<\/strong><\/em> \u015eam’a gitmektir. Orada güvende olursun. Muaviye bin Ebî Süfyan da oradad\u0131r.”<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Hz. Osman \u015föyle dedi:<\/span><\/strong> “D\u0131\u015far\u0131ya ç\u0131k\u0131p sava\u015fmayaca\u011f\u0131m. Çünkü Müslüman kan\u0131 dökerek Hz. Muhammed’e muhalefet eden ilk ki\u015fi olmak istemem. Mekke’ye gitsem beni oraya kabul etmezler. Çünkü Resulüllah (S.A.V.) \u015föyle buyurmu\u015ftur: ‘Kurey\u015fli bir ki\u015fi sapacak ve can\u0131n\u0131 kurtarmak için Mekke’ye yönelecek. Ona dünyadaki azab\u0131n yar\u0131s\u0131 kadar azap edilir.’ Ben bu ki\u015fi olmak istemem. \u015eam’a gitme meselesine gelince, hicret yurdunu b\u0131rak\u0131p gidemem.”<\/em><\/strong> (El-Bidâye ve’n-Nihâye, c. VII, s. 211.)<\/span><\/p>\n

Abdullah bin Zübeyr’in Teklif Sunmas\u0131 <\/span><\/strong><\/p>\n

Sahabe Hz. Osman’\u0131 koruma konusunda kararl\u0131yd\u0131. Baz\u0131lar\u0131 Onun yan\u0131na girdi ve sava\u015fma konusunda izin istedi. Ancak Hz. Osman Müslüman kan\u0131n\u0131n akmas\u0131n\u0131 istemiyordu ve bundan dolay\u0131 kendisine itaat edenlere, kesinlikle sava\u015fmamalar\u0131n\u0131 emretti. Abdullah bin ez-Zübeyr de bunlardan birisiydi. Hz. Osman’a \u015föyle diyordu: “Onlarla sava\u015f! Allah, onlarla sava\u015f\u0131 sana helâl k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/em><\/strong> Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Hz. Osman “Hay\u0131r! Allah’a yemin olsun ki; onlarla asla sava\u015fmayaca\u011f\u0131m”<\/em><\/strong> dedi. (\u0130bn Sa’d, et-Tabakât, c. III, s. 70.)<\/span><\/p>\n

Ba\u015fka bir rivayet \u015föyledir: Abdullah b. Zübeyr;<\/strong> “Ey mü’minlerin halifesi! Biz seninleyiz. Haz\u0131r vaziyette emir vermeni bekliyoruz. Bize izin ver!”<\/em><\/strong> deyince Hz. Osman; “Ben, kan dökmek istemiyorum” <\/em><\/strong>dedi, Zübeyr’e (R.A.) herkesin evine çekilmesini söyledi (A.g.e.) ve ekledi: “Kim bana itaat ediyorsa, Zübeyr’in söyledi\u011fini yaps\u0131n ve evine çekilsin.” <\/em><\/strong>(\u0130bn Sa’d, et-Tabakât, c. III, s. 70.)<\/span><\/p>\n

Ka’b bin Malik ve Zeyd bin Sâbit’in Halifeyi Koruma Arzular\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Ka’b bin Malik insanlar\u0131 Hz. Osman’a yard\u0131ma te\u015fvik ediyor ve \u015föyle diyordu: “Ey Ensar toplulu\u011fu! \u0130kinci defa Allah’\u0131n yard\u0131mc\u0131lar\u0131 olun!”<\/em><\/strong> Bunun üzerine Ensar topland\u0131, Hz. Osman’\u0131n evinin yan\u0131na geldi ve Zeyd bin Sabit Hz. Osman’\u0131n yan\u0131na giderek \u015föyle dedi: “Ensar kap\u0131da toplanm\u0131\u015f durumda. Dilersen, biz ikinci defa Allah’\u0131n yard\u0131mc\u0131lar\u0131 olmak isteriz.” <\/em><\/strong>(\u0130bn Sa’d, et-Tabakât, c. III, s. 70.) Hz. Osman bunu reddetti, kendisinin böyle bir \u015feye ihtiyac\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti ve kendilerine evlerine gitmelerini emretti. (Fitnet-ü maktal-i Osman (R.A.), c. I, s. 162)<\/span><\/p>\n

Hz. Ali’nin O\u011flu, Hz. Hasan’\u0131n Fedakârl\u0131\u011f\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Hasan bin Ali bin Ebi Tâlib Hz. Osman’a geldi ve “K\u0131l\u0131c\u0131mla mücadele edeyim mi?”<\/em><\/strong> dedi. Hz. Osman: “Hay\u0131r. Kan\u0131n\u0131n akmas\u0131ndan Allah’a s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131m. K\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 koru, baban\u0131n yan\u0131na dön!”<\/em><\/strong> dedi. (Fitnet-ü maktal-i Osman (R.A.), c. I, s. 162)<\/span><\/p>\n

Abdullah bin Ömer (b. el-Hattâb)’\u0131n Evine Yollanmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Sahabe i\u015fin büyüdü\u011fünü ve \u015fer bulutlar\u0131n\u0131n Medine semalar\u0131nda gezindi\u011fini gördüklerinde, baz\u0131lar\u0131 Hz. Osman’\u0131n izni olmadan Onu korumaya karar verdiler. Baz\u0131lar\u0131 sava\u015fa haz\u0131r bir \u015fekilde Hz. Osman’\u0131n evine girdiler. Abdullah bin Ömer de k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015f, z\u0131rh\u0131n\u0131 giymi\u015f, Halifeyi korumak için Onun evine gelmi\u015fti. Hz. Osman, daha önce oldu\u011fu gibi, isyanc\u0131lardan birisi içeriye geldi\u011finde, Hz. Osman onlardan birisini öldürmesinden korktu\u011fu için, Abdullah bin Ömer’i evine gönderdi. (Fitnet-ü maktal-i Osman (R.A.), c. I, s. 163)<\/span><\/p>\n

Ebû Hureyre’nin Hat\u0131rlatmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Ebû Hureyre Hz. Osman’\u0131n yan\u0131na girdi ve \u015föyle dedi: “Ey mü’minlerin Halifesi! \u0130syanc\u0131lara cezalar\u0131n\u0131 vermek gerekir.” <\/em><\/strong>Hz. Osman: “Ey Ebû Hureyre! Bütün Müslümanlar\u0131n kan dökmeleri, benim de öldürülmem seni sevindirir mi?” <\/em><\/strong>deyince, Ebû Hureyre: “Hay\u0131r” <\/em><\/strong>dedi ve Hz. Osman \u015föyle devam etti: “(Haks\u0131z yere) Bir insan\u0131 bile öldürürsen, bütün insanlar\u0131 öldürmü\u015f gibi olursun!”<\/em><\/strong> Bunun üzerine Ebû Hureyre, Halifenin emrine uyarak sava\u015fmad\u0131 ve evine döndü. Ba\u015fka bir rivayete göre Ebû Hureyre k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 ç\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Ancak Hz. Osman ona engel oldu. <\/span>(\u0130bn Hayyât, Târîh, c. 164.)<\/span><\/p>\n

Selît bin Selît’in \u0130tiraflar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Selit bin Selit \u015föyle diyor: “Hz. Osman sava\u015f için bize izin vermedi. \u015eayet izin verseydi, isyanc\u0131lar\u0131 bütün \u0130slam topraklar\u0131ndan ç\u0131kar\u0131rd\u0131k.”<\/em><\/strong><\/span> <\/span>(Fitnet-ü maktal-i Osman (r.a.), c. I, s. 165) <\/span><\/p>\n

Cemel Olay\u0131 ve \u0130çtihat Ayr\u0131l\u0131klar\u0131<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Hz. Ali’nin; Hz. Osman’\u0131n tayin etti\u011fi Valileri azletmekte aceleci davrand\u0131\u011f\u0131 ve kendisine bu hususta yap\u0131lan nasihatleri dikkate almad\u0131\u011f\u0131 söylenebilir, ama bu Onun yetkisi ve görevidir. Rivayetlere göre Mu\u011fîre b. \u015eu’be, Hz. Ali’ye “Valileri azletmeden vilayetlerden biatin gelmesini beklemesini, ondan sonra da istedi\u011fini yapmas\u0131n\u0131”<\/em> tavsiye etmi\u015f; ancak Hz. Ali, Mu\u011fîre’nin tavsiyesini dinlememi\u015fti. Hz. Ali’ye benzer bir tavsiyede bulunanlardan biri de Abdullah b. Abbas’t\u0131. O da “Muaviye gibi uzun süreden beri Valilik yapan kimselerin \u015fimdilik bekletilmesinin ve biatlerinin al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011finin uygun olaca\u011f\u0131n\u0131” <\/em>söylemi\u015fti.<\/span><\/strong><\/p>\n

Cemel Olay\u0131’n\u0131n Sebepleri ve Sonuçlar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Ai\u015fe, Hz. Osman’\u0131n ku\u015fatma alt\u0131nda bulundu\u011fu s\u0131rada hacca gitmi\u015fti. Medine’ye dönerken yolda Hz. Osman’\u0131n öldürüldü\u011fünü ö\u011frendi. Bunun üzerine Medine’ye gitmekten vazgeçip Mekke’ye dönmü\u015flerdi. Hz. Talha ve Zübeyir, katillerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla giri\u015fimlerde bulunmas\u0131 için Hz. Ali’yi uyard\u0131lar; fakat O, duruma hâkim olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyledi. Bir süre sonra; umre yapmak amac\u0131yla Mekke’ye gitmek için Hz. Ali’den izin istediler, Hz. Ali de onlar\u0131 engellemedi.<\/span><\/p>\n

Mekke’de toplanan Hz. Ali muhalifleri, Ya’la b. Ümeyye’nin Yemen’den getirdi\u011fi paralarla adamlar\u0131n\u0131 teçhiz ederek Basra’ya gitmek için yola ç\u0131kt\u0131lar. Hz. Ai\u015fe, imaml\u0131k yapmas\u0131 için Abdurrahman b. Attâb’\u0131 ya da Abdullah b. Zübeyir’i görevlendirdi. Basra’ya ula\u015fan muhalifler, Hz. Ali’nin tayin etti\u011fi Vali Osman b. Huneyf’i yakalay\u0131p saç ve sakal\u0131n\u0131 yoldular; beytülmal\u0131 talan ettiler. Bu davran\u0131\u015flar\u0131n dinî hükümleri uygulatmak niyetiyle harekete geçenler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 çeli\u015fki arz etmektedir. Herhalde hareket ba\u015flad\u0131ktan sonra kontrolden ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131, Hz. Osman’\u0131n katledilmesine kin duyanlar\u0131n ve maddi ç\u0131kar sa\u011flamay\u0131 amaçlayanlar\u0131n harekete kat\u0131lmalar\u0131na engel olunamad\u0131\u011f\u0131 sezilmektedir.<\/span><\/p>\n

Bu geli\u015fmeler üzerine Hz. Ali, küçük bir birlikle yola ç\u0131karak Mekke’deki muhaliflerinin Basra’ya gidi\u015fini engellemek istediyse de ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131. Onlar\u0131n arkas\u0131ndan Basra’ya giderken Kûfelilere haber göndererek onlar\u0131 yard\u0131ma ça\u011f\u0131rd\u0131. \u0130ki ordu el-Hureybe denilen yerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Birkaç bar\u0131\u015f te\u015febbüsü sonuçsuz kal\u0131nca çarp\u0131\u015fma kaç\u0131n\u0131lmaz oldu. Sava\u015f, Zübeyir ve Talha’n\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 kaybetmeleri ve Hz. Ai\u015fe taraftarlar\u0131n\u0131n yenilgisiyle sonuçland\u0131. Baz\u0131 kaynaklarda bar\u0131\u015f için anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda, Abdullah b. Sebe’nin gizli bir toplant\u0131 düzenleyerek bu giri\u015fimleri akamete u\u011fratt\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bu rivayete göre \u0130bn Sebe, Hz. Osman’a isyan eden kimselerle gizli bir toplant\u0131 yaparak, ertesi gün iki taraf aras\u0131nda sava\u015f\u0131n ç\u0131kmas\u0131n\u0131 ve k\u0131z\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Cemel Sava\u015f\u0131’nda Hz. Ali kesin bir zafer kazanm\u0131\u015ft\u0131. Muhaliflerden Talha b. Ubeydullah sava\u015f alan\u0131nda, Zübeyir b. el-Avvâm ise oradan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra öldürülmü\u015f olmaktayd\u0131. (Cemâziyelâhir 36 \/ Aral\u0131k 656) Sava\u015fta hayatlar\u0131n\u0131 kaybedenler hususunda farkl\u0131 rakamlar verilmekle birlikte, baz\u0131 kaynaklarda iki taraftan 10.000 kadar Müslüman’\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi aktar\u0131lmaktayd\u0131. Bununla birlikte, verilen rakamlarda abart\u0131 olabilece\u011fi ihtimalini göz ard\u0131 etmemek laz\u0131md\u0131. <\/span><\/p>\n

Hz. Ali’ye kar\u015f\u0131 bu isyan\u0131 Hz. Ai\u015fe’nin organize etti\u011fi, A\u015fere-i Mübe\u015f\u015fere’den Hz. Talha ve Zübeyir’in ise ki\u015fisel nedenlerle buna giri\u015ftikleri de söylenir. Örne\u011fin; Talha ve Zübeyir’in, bekledikleri Valilik görevine tayin edilmedikleri için, ya da dünyevî ç\u0131kar elde etmek amac\u0131yla isyan ettikleri ifade edilmektedir. Onlar\u0131n iktidar h\u0131rs\u0131yla hareket ettikleri do\u011fruysa, Hz. Ömer taraf\u0131ndan olu\u015fturulan alt\u0131 ki\u015filik \u015fûran\u0131n üyeleri olduklar\u0131 halde, Hz. Osman’\u0131n öldürülmesinden sonra kendilerine teklif edilen Hilafeti reddetmelerinin sebebi, herhâlde durumun vehametiydi. Belki bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, Benû Hâ\u015fim’den çekinmeleri ya da Araplar\u0131n kendilerine itaate yana\u015fmayacaklar\u0131 dü\u015füncesinden kaynakland\u0131\u011f\u0131 da söylenebilir. Ancak; ço\u011funluk taraf\u0131ndan kabul görmü\u015f bir Halifeye isyan etmek suretiyle, iktidar\u0131 ele geçirmek için gerekli deste\u011fi sa\u011flayabileceklerini dü\u015fünmeleri elbette bir hata idi. Baz\u0131 rivayetlerde; Hz. Ai\u015fe’nin isyana kat\u0131lma sebebi olarak, \u0130fk hâdisesindeki tavr\u0131ndan dolay\u0131 Hz. Ali’ye k\u0131r\u0131lmas\u0131 gösterilmi\u015ftir. \u0130fk (zina iftiras\u0131) hadisesinin üzerinden otuz y\u0131l geçti\u011fi dikkate al\u0131n\u0131rsa, bunun sadece tetikleyici bir neden olabilece\u011fi kabul edilebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Ali’nin muhaliflerini haks\u0131z göstermek için ileri sürülen baz\u0131 rivayetlerin do\u011frulu\u011fu da tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu rivayetlerden birine göre, “Hz. Ai\u015fe, Resulüllah taraf\u0131ndan uyar\u0131lm\u0131\u015f; o, bu uyar\u0131y\u0131 Hav’eb suyu ba\u015f\u0131nda köpek havlamalar\u0131n\u0131 duyunca hat\u0131rlam\u0131\u015f ve oradan dönmeye çal\u0131\u015fm\u0131\u015f, ancak k\u0131rk ki\u015fi gelerek ba\u015f\u0131nda bulunduklar\u0131 suyun Hav’eb suyu olmad\u0131\u011f\u0131na dair yemin edince yerinde kalm\u0131\u015ft\u0131r.” <\/em><\/strong>rivayetleri tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fka bir rivayete göre Resulüllah, aç\u0131k ifadelerle Zübeyir’i uyarm\u0131\u015f; Hz. Ali’nin bu uyar\u0131y\u0131 sava\u015f meydan\u0131nda hat\u0131rlatmas\u0131 üzerine Zübeyir oradan ayr\u0131lm\u0131\u015f<\/em><\/strong> ve kendisine yeti\u015fen \u0130bn Curmuz taraf\u0131ndan öldürülmü\u015ftür. Kanaatimize göre bu rivayetler, bir taraftan Hz. Ali’nin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 desteklerken, di\u011fer yandan Resulüllah\u0131n e\u015fini ve cennetle müjdelendi\u011fi rivayet edilen Sahâbî’leri kurtarmaya yönelik çabalardan kaynaklanm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Cemel Sava\u015f\u0131’n\u0131n Ba\u015flamas\u0131 ve \u0130bni Sebe’nin \u015eeytanl\u0131klar\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

Sebeiyye taifesi, sava\u015f\u0131n ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve iki taraf\u0131n birbirine sald\u0131rmas\u0131 için gayretlerini art\u0131rd\u0131lar. Her iki taraf\u0131 da birbirlerine kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131lar. Bunun üzerine iki taraf aras\u0131nda \u015fiddetli çat\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131. Bu sava\u015fa Cemel Sava\u015f\u0131 denilme­si \u015fundand\u0131: Mü’minlerin annesi Hz. Ai\u015fe sava\u015f\u0131n ikinci merhale­sinde Basra ordusunun ortas\u0131ndayd\u0131 ve bir deve üzerinde bulunmaktayd\u0131. Bu deveyi Yâlâ b. Ümeyye Yemen’den sat\u0131n al\u0131p Mekke’ye getirmi\u015f, orada onu Hz. Ai\u015fe’ye hediye etmi\u015fti. O da ona binerek Mekke’den Basra’ya gelmi\u015f, son­ra da onun üzerinde oldu\u011fu halde bu sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Cumade’s Sâni­yenin on alt\u0131nc\u0131 günü idi ve günlerden de Cuma’yd\u0131. Sava\u015f <\/span>Basra yak\u0131n­lar\u0131nda Dâbûka<\/span><\/strong> <\/span>denilen yerde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131na Hz. Ali çok üzülmü\u015f ve; “Ey insanlar, sava\u015ftan el çekin!”<\/em><\/strong> diye ça\u011fr\u0131lar yapt\u0131rm\u0131\u015f, ama onun nidas\u0131n\u0131 kimseler duymam\u0131\u015ft\u0131, çünkü herkes sava\u015fmakla u\u011fra\u015f\u0131r durumdayd\u0131.<\/span><\/p>\n

Cemel Harbi<\/span><\/strong> <\/span>iki a\u015famal\u0131yd\u0131. Birinci a\u015famada Basra or­dusuna Hz. Talha ve Hz. Zübeyr komutanl\u0131k yapmaktayd\u0131. Sava\u015f sabahtan itiba­ren ö\u011flene kadar devam etmi\u015fti. Hz. Ali de, Hz. Talha ve Hz. Zübeyr de askerlerine; <\/span>“Kaçan\u0131 ve yaral\u0131y\u0131 öldürmeyin. Sava\u015f alan\u0131ndan kaçan\u0131 takip etme­yin!”<\/span><\/em><\/strong> buyurmu\u015flard\u0131. <\/span>(El Bidâye Ve’n Nihâye 7\/253)<\/span> Hz. Zübeyr, o\u011flu Abdullah’a borcunu ödemesi için vasiyet etti. Bu arada Hz. Zübeyr’e bir adam geldi. Hz. Ali’yi öldürmek istedi\u011fini söyledi. Ona aniden sald\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 söyledi. Ancak Hz. Zübeyr bunu kabul etmedi. “Hay\u0131r. Mü’min mü’mine ani sald\u0131r\u0131\u015flar yapmaz.” <\/em><\/strong>dedi. (Mûsned-i Ahmed 3\/19 isnad\u0131 sahihtir.) Hz. Zübeyr’in hedefi, Hz. Ali’yi ya da Hz. Osman’\u0131n kan\u0131na kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f ki\u015fileri öldürmek de\u011fildi.<\/span><\/p>\n

Mü’minlerin Emiri Hz. Ali, Hz. Zübeyr’i tekrar davet etti ve onunla en güzel \u015fekilde söyle\u015fti. Resulüllah (S.A.V.)’in ona söyle­di\u011fi; “Sen onunla (Ali ile) haks\u0131z olarak sava\u015facaks\u0131n.”<\/em><\/strong> (\u0130sti\u015fhâdu Osman 201) Hadisini ha­t\u0131rlat\u0131verdi. Baz\u0131 rivayetler ise Hz. Zübeyr’in sava\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131p gitme sebebi olarak, Hz. Ammar b. Yasir’in kar\u015f\u0131 ta­rafta olmas\u0131n\u0131 göstermektedirler. Zira o, Resulüllah (S.A.V.)’in me\u015fhur; “Ammar’\u0131 asi bir topluluk öldürecek.”<\/em><\/strong> (Mûsned-i Ahmed 1\/47-49 \u0130snad\u0131 sahihtir.) Hadisini bilmekteydi. Baz\u0131 rivayetlerde ise \u0130bni Abbas’\u0131n sözünün onu bu i\u015f­ten vazgeçirdi\u011fini söylemektedir. \u0130bni Abbas ona, Hz. Ali ile a\u015f\u0131r\u0131 yak\u0131n­l\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermek üzere; “K\u0131l\u0131c\u0131nla Ali b. Ebî Talib b. Abdülmuttalib ile sava\u015f\u0131yorsun, Safiyye binti Abdülmuttalib’e (yani annene) ne cevap vereceksin?”<\/em><\/strong> demi\u015fti. (Tabakât 3\/110 \u0130snad\u0131 sahihtir.) Bunlar\u0131n üzerine Hz. Zübeyr sa­va\u015f alan\u0131n\u0131 terk ettikten sonra, ibni Cürmüz onu takip etti ve öldürüverdi. (Tarih-i Halife 186) Çünkü Hz. Zübeyr’in hedefi \u0131slah etmekti. Ama \u0131slah\u0131n yerini si­lahlar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 görünce yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015ften pi\u015fman olup vazgeçmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

Hz. Ali’ye muhalif Basra ordusunun ikinci komutan\u0131 Hz. Talha b. Ubeydullah ise sava\u015f\u0131n ba\u015f\u0131nda yaralanm\u0131\u015f, kimin att\u0131\u011f\u0131 belli olmayan bir ok ona isabet etmi\u015f ve kan\u0131 bo\u015falmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. O\u011flu onu Basra’ya götürmü\u015f ve bir evde tedavi etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ancak kan akmaya devam etti ve Hz. Tal­ha o evde vefat edip Basra’ya defnedildi. (El Bidâye Ve’n Nihâye 7\/253)<\/span><\/p>\n

Hz. Zübeyr sava\u015f alan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p gitmi\u015f, Hz. Talha da vefat etmi\u015flerdi. Her iki taraftan da öldürülenler ve yaralananlar görülmekteydi. Cemel Harbi’nin birinci merhalesi bu \u015fekilde sona ermi\u015fti. Galibiyete Hz. Ali’nin ordusu eri\u015fmi\u015fti. Hz. Ali sava\u015f alan\u0131n\u0131 gezmi\u015f, içi yanarak hüzünlenmi\u015fti. O\u011flu Hz. Hasan’a yöne­lip ona sar\u0131larak, a\u011flamaya ba\u015flam\u0131\u015f ve “O\u011flum, ke\u015fke baban yirmi y\u0131l önce ölseydi.”<\/em><\/strong> buyurmu\u015flard\u0131. Hz. Hasan ise; “Babac\u0131\u011f\u0131m seni bundan sak\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m.”<\/em><\/strong> deyince. Hz. Ali; “\u0130\u015fin bu noktaya gelece\u011fini zannetmemi\u015ftim. Bundan sonra hayat\u0131n tad\u0131 m\u0131 olur. Bundan sonra ne hay\u0131r umulur?”<\/em><\/strong> sözleriyle pi\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131 aç\u0131\u011fa vurmu\u015flard\u0131. (El Bidâye Ve’n Nihâye 7\/521)<\/span><\/p>\n

Cemel Vak’as\u0131n\u0131n \u0130kinci A\u015famas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Sava\u015f hakk\u0131nda bilgiler Hz. Ai\u015fe’ye ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda O devesinin üzerinde bulunmaktayd\u0131. Ezdî kabilesi mensuplar\u0131 onu korumaya alm\u0131\u015flard\u0131. Hz. Ai\u015fe, Ka’b b. Sûr’a Mushaf’\u0131 (Kur’an-\u0131 Azimü\u015f\u015fan’\u0131) verdi ve onunla insanlar\u0131 sava\u015f\u0131 kesmeye davet etti. Hz. Ai\u015fe’nin manevi konumu sebebiyle sava\u015f\u0131n sonlanma ihtimali vard\u0131. Ka’b b. Sûr Mushaf’\u0131 ald\u0131 ve Basra ordusunun önünde ilerleyip Hz. Ali’nin ordusuna do\u011fru nida etmeye ba\u015flad\u0131; “Ey millet, ben Basra kad\u0131s\u0131 Ka’b b. Sûr’um. Sizi Allah’\u0131n Kitab\u0131na, içindekilerine uymaya ve O’nun yasaklar\u0131na göre bar\u0131\u015f yapmaya davet ediyorum.”<\/em><\/strong> dedi. Ancak; Hz. Ali’nin ordusunda olup da ön saflarda bulunan Sebeiler, Ka’b’\u0131n bu gayretinin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131ndan korktular ve hep bir­likte ona ok atmaya ba\u015flad\u0131lar. O da elinde Mushaf oldu\u011fu halde Hak’k\u0131n rahmetine kavu\u015ftu. (El Bidâye Ve’n Nihâye 7\/253) Sebeilerin oklar\u0131, Hz. Ai\u015fe’nin devesine ve hevdecine de isabet ediyordu. Hz. Ai\u015fe de; “O\u011fullar\u0131m, Allah’tan korkun, Allah’tan korkun. Allah’\u0131 ve hesap gününü hat\u0131rlay\u0131n ve sava\u015f yapmaktan el çekin!”<\/em><\/strong> diyordu.<\/span><\/p>\n

Ancak Sebeiler onun davetine icabet etmiyorlar, Basra ordusuna sal­d\u0131r\u0131yorlard\u0131.<\/span><\/strong> Hz. Ali ise gerilerde bulunmakta, O da sava\u015ftan el çekilmesini ve Basral\u0131lara hücum edilmemesini emrediyorlard\u0131. Ancak ordunun ön saflar\u0131nda bulunan Sebeiler ona icabet etmiyor; hücum etmeye, sald\u0131rmaya ve sava\u015fmaya devam ediyorlard\u0131. Hz. Ai\u015fe davete icabet edilmedi\u011fini ve Ka’b b. Sûr’un öldürüldü\u011fünü görünce; “Ey insanlar, Osman’\u0131n katillerine ve taraftarlar\u0131na lanet edin!”<\/em><\/strong> de­meye ba\u015flad\u0131. Kendisi de Hz. Osman’\u0131n katillerine ve taraftarlar\u0131na lanet etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Hz. Ali Basra ordusunun yüksek sesle lanet okudu\u011funu i\u015fi­tince; “Bu da ne?” <\/em><\/strong>diye sormu\u015flard\u0131. Adamlar\u0131;<\/span><\/p>\n

“Hz. Ai\u015fe, Osman’\u0131n katillerine lanet ediyor. \u0130nsanlar da onunla bir­likte lanet ediyorlar.” <\/span><\/em><\/strong>deyince bunun üzerine Hz. Ali; “Siz de benimle birlikte Osman’\u0131n katillerine ve taraftarlar\u0131na lanet edin!”<\/em><\/strong> emrini vermi\u015f, Hz. Ali’nin ordusu yüksek sesle Hz. Osman’\u0131n katillerine la­net etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/p>\n

Daha sonra harp iyice k\u0131z\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar birbirlerine sald\u0131rd\u0131. M\u0131zraklar at\u0131ld\u0131, k\u0131l\u0131çlar parlad\u0131, k\u0131l\u0131çlar k\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar vuru\u015fmu\u015flard\u0131. \u0130nsanlar bo\u011faz bo\u011faza çarp\u0131\u015fmaktayd\u0131. Sebeiler bindi\u011fi deveyi kesmeye ve mü’minlerin anne­si Hz. Ai\u015fe’yi katletmeye çal\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Basra ordusu ise Hz. Ai\u015fe’yi ve deveyi korumaya alm\u0131\u015flard\u0131 ve devenin önünde sava\u015f\u0131yorlard\u0131. Böylece sava\u015f\u0131n \u015fiddeti devenin etraf\u0131nda yo\u011fun­la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Hz. Ai\u015fe validemizin içinde bulundu\u011fu <\/span>hevdeç<\/span><\/strong>, at\u0131lan oklar sebebiyle delik de\u015fik olmu\u015f durumdayd\u0131. Ezd, Dâbbe ve Kurey\u015f kabilesine mensup çok say\u0131da Müslüman genç, misli görülme­mi\u015f kahramanl\u0131klar sergiledikten sonra devenin etraf\u0131nda katlolunmu\u015flard\u0131. Hz. Ai\u015fe hem \u015fa\u015fk\u0131n hem de s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131yd\u0131. Sava\u015f\u0131 istemedi\u011fi halde sava\u015f\u0131n ortas\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi sava\u015f\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131 istiyor, ancak kimse onu dinlemiyordu. <\/span><\/p>\n

Cemel Çarp\u0131\u015fmas\u0131ndan Sonra Herkesin Pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130bni Teymiye \u015funlar\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131r: “Herkes girilen bu sava\u015f sebebiyle pi\u015fmanl\u0131k ya\u015f\u0131yordu. Hz. Talha, Hz. Zübeyr, Hz. Ali ve di\u011ferleri tamamen pi\u015fmand\u0131lar. Onlar Cemel gü­nü sava\u015fmay\u0131 murad etmemi\u015flerdi. Ancak onlar\u0131n elinde olmadan sava\u015f ba\u015flad\u0131.” <\/em><\/strong>(El Münteka, Muhyiddin Hatip 222)<\/span><\/p>\n

a- Sava\u015f ba\u015flay\u0131p insanlar ölmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Hz. Ali’nin; “Yirmi y\u0131l önce ölmeyi ne kadar isterdim!”<\/em><\/strong> dedi\u011fi rivayet edilmi\u015f­tir. (El Filen, Nuaym b. Hammad 1\/80)<\/span><\/p>\n

b- <\/span>Hz. Ai\u015fe de Cemel vakas\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131nda \u015föyle buyurmu\u015flard\u0131r:<\/span><\/strong> <\/span>“Arkada\u015flar\u0131m\u0131n (mü’minlerin di\u011fer annelerinin) oturdu\u011fu gibi oturmay\u0131 ne kadar isterdim. Bu bana Resulüllah (S.A.V.)’den, Abdurrahman b. Haris b. Hi\u015fam ve Abdullah b. Zübeyr gibi on küsur çocuk dünyaya getirmemden daha sevimlidir.”<\/span><\/em><\/strong> (El Fiten, Nuaym b. Hammad 1\/81)<\/span><\/p>\n

Ve yine Hz. Ai\u015fe; Allah-u Teâla’n\u0131n<\/span> “Evlerinizde oturun!<\/em><\/strong><\/span>“<\/span><\/em><\/strong> (Ahzâb 33) ayetini okudu­\u011funda, ya\u015fma\u011f\u0131 \u0131slan\u0131ncaya kadar a\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. (Siyeru A’lâmi Nübelâ 2\/177; Tabakât 8\/81) Ayr\u0131ca Hz. Ai\u015fe \u015fu temennide bulunmu\u015flard\u0131r: “(Ke\u015fke) Resulüllah (S.A.V.)’den her biri Abdurrahman b. Haris b. Hi\u015fam gibi yirmi tane çocu\u011fum olsayd\u0131 ve onlar\u0131 kaybetseydim de \u015fu Cemel vakas\u0131 hadisesi ya\u015fanmasayd\u0131.”<\/em><\/strong> (Et Temhîd, Bâk\u0131llânî 232 Abdurrahman b. Haris b. Hi\u015fam; Mahzum o\u011fullar\u0131n\u0131n ileri gelenlerinden olup seçkin bir ki\u015fiydi. Vefat\u0131 Hz. Muaviye’den öncedir.)<\/span><\/p>\n

Onunla ilgili olarak \u0130bni Teymiyye \u015fu yorumu yapm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Hz. Ai\u015fe bizzat sava\u015fmad\u0131. Sava\u015fmak için de yola ç\u0131kmad\u0131. Müslümanla­r\u0131n aras\u0131n\u0131 \u0131slah için ç\u0131kt\u0131. Bu ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n Müslümanlar için hay\u0131rl\u0131 olaca\u011f\u0131­n\u0131 dü\u015fünüyordu. Daha sonra ç\u0131kmamas\u0131n\u0131n daha hay\u0131rl\u0131 oldu\u011funu gör­dü. Bu ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 her hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015fma\u011f\u0131 \u0131slan\u0131ncaya kadar a\u011flard\u0131. Di­\u011ferleri de onun gibiydi. Herkes girilen bu sava\u015f sebebiyle pi\u015fmanl\u0131k ya­\u015f\u0131yordu. Hz. Talha, Hz. Zübeyr, Hz. Ali ve di\u011ferleri tamamen pi\u015fmand\u0131­lar. Onlar Cemel günü sava\u015fmay\u0131 murad etmemi\u015flerdi. Ancak onlar\u0131n elinde olmadan sava\u015f ba\u015flad\u0131.”<\/span><\/em><\/strong> (El Münteka, Muhyiddin Hatip 222) <\/span>Allame Zehebî ise \u015funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r: <\/span><\/strong>“\u015eüphe yok ki Hz. Ai\u015fe, Basra’ya gidi\u015fine ve Cemel vakas\u0131na kat\u0131l\u0131\u015f\u0131­na çok pi\u015fman oldu. O, i\u015flerin bu noktaya gelebilece\u011fine ihtimal verme­mi\u015fti.”<\/span><\/em><\/strong> (Siyeru A’lâmi Nübelâ 2\/177)<\/span><\/p>\n

S\u0131ffin Sava\u015f\u0131 ve Tahkim Tuza\u011f\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

Yukar\u0131da da anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi Hz. Ali, iktidara geldi\u011finde Hz. Osman’\u0131n atam\u0131\u015f oldu\u011fu Valileri de\u011fi\u015ftirmekle i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015f; Hz. Ömer döneminden beri \u015eam’da valilik yapmakta olan Muaviye b. Ebî Süfyân’\u0131 da azlederek yerine Sehl b. Huneyf’i atam\u0131\u015ft\u0131. Sehl yola ç\u0131km\u0131\u015f, fakat \u015eam’a varamadan Muaviye’nin askerleri taraf\u0131ndan geri dönmek zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. <\/span><\/p>\n

Hz. Muaviye ise; Hz. Ali’ye biat etmeyi, Hz. Osman’\u0131n katillerinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ko\u015fuluna<\/em> ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Muaviye’nin azledilmi\u015f bir Vali olarak, katillerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 için halifeye bask\u0131 yapma hakk\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Ama Hz. Osman’\u0131n yak\u0131n akrabas\u0131 olmas\u0131 hasebiyle, Onun kan\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131na sahip oldu\u011funa inananlar\u0131n say\u0131s\u0131 küçümsenmeyecek kadar fazlayd\u0131. Muaviye, Hz. Ali’ye gönderdi\u011fi bir mektupta Onu, Hz. Osman öldürüldü\u011fünde sözlü veya fiilî olarak Halifeyi desteklememekle suçlamakta ve katilleri ordusunda bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyleyerek kendilerine teslim edilmeleri halinde biat edece\u011fini<\/em> vurgulamaktayd\u0131. Muaviye’nin biati reddetti\u011fi s\u0131rada Hilafet iddias\u0131nda bulunmad\u0131\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. O, \u015eaml\u0131lardan destek talep etti\u011finde kendisine Halife olarak de\u011fil, <\/span><\/strong>“Emir”<\/span><\/strong> olarak biat alm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Ali, Muaviye’yi yola getirmek için sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u015flay\u0131nca, Ashab\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Müslümanlar aras\u0131nda meydana gelecek bir sava\u015f\u0131 do\u011fru bulmad\u0131klar\u0131<\/em> için tarafs\u0131z kalmay\u0131 tercih etmi\u015flerdi. Sava\u015fa kar\u015f\u0131 isteksizlik iki tarafta da görülmekteydi. S\u0131ffin’e gitmek üzere haz\u0131rl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada kurrâdan (Kur’an ve Hadis okuru Ulemadan) yakla\u015f\u0131k 400 ki\u015filik bir grup, sava\u015f\u0131n me\u015fruiyeti konusunda \u015füphe içinde olduklar\u0131n\u0131 söyleyerek, hudut boylar\u0131nda sava\u015fmaya gönderilmeyi talep etmi\u015flerdi, Hz. Ali de onlar\u0131 Kazvin ve Rey taraflar\u0131na göndermi\u015fti.<\/span><\/strong><\/p>\n

S\u0131ffin Sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131ktan sonra bile, sava\u015f\u0131n durdurulup bar\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131n\u0131 arzu edenler ço\u011funlu\u011fu olu\u015fturmaktayd\u0131. Bu s\u0131ralarda taraflar aras\u0131nda mektupla\u015fmalar olmu\u015f; bekle\u015fme s\u0131ras\u0131nda askerler birbirlerinin kamplar\u0131na gidip gelmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Kaynaklar\u0131n bildirdi\u011fine göre k\u0131rk gün kadar süren çat\u0131\u015fmalar, küçük birlikler aras\u0131nda ç\u0131kmaktayd\u0131. Büyük taarruz ise “Kur’an’\u0131n taraflarca hakem kabul edilmesiyle”<\/em> sonuçsuz kald\u0131. (Safer 37 \/ Temmuz 657) S\u0131ffin Sava\u015f\u0131, Hz. Ali’nin lehine sonuçlanaca\u011f\u0131 s\u0131rada Amr b. el-Âs’\u0131n önerisiyle Muaviye taraf\u0131, Mushaflar\u0131 m\u0131zraklar\u0131n ucunda havaya kald\u0131rarak Kur’an’\u0131n hakemli\u011fine ça\u011f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131.<\/em> Hz. Ali, bu hareketin bir hile oldu\u011funu anlam\u0131\u015f, ancak taraftarlar\u0131n\u0131 ikna etmeyi ba\u015faramam\u0131\u015ft\u0131. \u015eaml\u0131lar, hakem olarak Amr b. Âs’\u0131, Irakl\u0131lar ise Ebû Musa el-E\u015f’arî’yi ortaya atm\u0131\u015flard\u0131. Hz. Ali’nin, \u0130bn Abbas’\u0131 ya da el-E\u015fter en-Neha’i’yi önermesi dikkate al\u0131nmam\u0131\u015f, el-Ahnef b. Kays da Ebû Musa’n\u0131n hakemli\u011fine kar\u015f\u0131 ç\u0131karak kendisinin hakem olarak görevlendirilmesini \u0131srarla istemesine ra\u011fmen buna da yana\u015fmam\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ebû Musa El E\u015f’ari, Cemel’den önce insanlar\u0131 fitneye bula\u015fmamalar\u0131<\/em> konusunda uyarm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi ise onun tavsiyelerini hat\u0131rl\u0131yorlard\u0131. O, iddia edildi\u011fi gibi k\u0131t görü\u015flü, aptal biri de\u011fil, aksine dindar, zeki ve tecrübeli bir insand\u0131. Hz. Peygamber taraf\u0131ndan Muâz’la birlikte Yemen’e gönderilmi\u015f; Hz. Ömer döneminde önemli görevlere atanm\u0131\u015ft\u0131. Onun hakemli\u011fini isteyenlere göre fitnede tarafs\u0131z kalmas\u0131 onu, kararlar\u0131nda objektif olabilecek nadir ki\u015filerden biri haline getirmi\u015f olmaktayd\u0131. Hakem seçilen Ebû Musa, ümmetin aras\u0131n\u0131 bulacak hakemlerden biri olarak ça\u011fr\u0131ld\u0131. Hakemler, ilk görü\u015fmelerinde as\u0131l müzakerelerin o y\u0131l\u0131n Ramazan ay\u0131nda yap\u0131lmas\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rd\u0131lar; ayr\u0131ca yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 belirleyen, hakemlik görevine kar\u015f\u0131l\u0131k can ve mal emniyetlerinin taahhüt alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir belgeyi haz\u0131rlayarak taraflara imzalatt\u0131lar. (13 Safer 37 \/ 31 Temmuz 657) Bu Tahkimname’de taraflar\u0131n belirlenen esaslara uyacaklar\u0131 belirtildikten sonra, hakemlerin Kur’an’a göre davranacaklar\u0131, onda uygun hüküm bulamazlarsa Sünnet’e ba\u015fvuracaklar\u0131, heva ve heveslerine göre tav\u0131r almayacaklar\u0131, bu çerçevede verilen karara Ali ve Muaviye’nin raz\u0131 olacaklar\u0131, hakemlerin ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n can ve mallar\u0131n\u0131n emniyet içinde olaca\u011f\u0131, hakemlerin nerede ve ne zaman bulu\u015facaklar\u0131, müzakereleri takip edebilecek kimseler hakk\u0131nda hükümler vard\u0131; ancak nedense hangi konu üzerinde müzakere yap\u0131laca\u011f\u0131 ve neyin hükme ba\u011flanaca\u011f\u0131 aç\u0131kça yer almam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Hakemler, Ramazan 37’de (\u015eubat 658) Dûmetülcendel bölgesinin Ezruh mevkiinde bir araya gelerek görü\u015fmelere ba\u015flad\u0131lar. Görü\u015fmelere, tarafs\u0131z olan baz\u0131 ki\u015filer de kat\u0131ld\u0131. Bu Tahkim toplant\u0131s\u0131nda, uzun görü\u015fmelerden sonra hakemler bir isim üzerinde ittifak sa\u011flayamay\u0131nca; Hz. Ali ve Muaviye’nin azledilerek, Halife belirleme i\u015finin ümmete b\u0131rak\u0131lmas\u0131<\/em> karar\u0131na varm\u0131\u015flard\u0131. Bu karar\u0131n al\u0131nmas\u0131 Amr b. As için yeterli bir siyasî kazan\u0131md\u0131 ve onun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir tuzakt\u0131. Bundan sonra baz\u0131 kelime oyunlar\u0131yla üstünlük sa\u011flamas\u0131na bile gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131. Böylece Hz. Ali ile Muaviye’nin durumunu e\u015fit bir noktaya getirmi\u015f<\/em> olmaktayd\u0131. Zaten Tahkimnâme’de hakemlerin ittifakla alacaklar\u0131 kararlar\u0131n geçerli olaca\u011f\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu aç\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Amr’\u0131n tek tarafl\u0131 olarak Muaviye’yi Hilafete getirme karar\u0131n\u0131n bir de\u011feri olamazd\u0131. Hz. Ali, hakemlerin ald\u0131klar\u0131 bu karar\u0131, Allah’\u0131n Kitab\u0131’na ve Resul’ünün Sünnetine uyulmad\u0131\u011f\u0131<\/em> gerekçesiyle tan\u0131mad\u0131. Tahkimden sonra Muaviye’ye \u015eam’da biat edilmeye ba\u015fland\u0131. Hakemlerin karar\u0131nda Halife seçme i\u015fi ümmete b\u0131rak\u0131l\u0131rken, bunun nas\u0131l olaca\u011f\u0131 aç\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmam\u0131\u015ft\u0131. Muaviye’nin \u015eam’da Halife seçilmesi, hakemlerin ald\u0131\u011f\u0131 karar\u0131n özüne uygun olmasa da \u015fekil bak\u0131m\u0131ndan uygun bulunmaktayd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

S\u0131ffin’de Kur’an’\u0131n hakemli\u011finin kabulünü \u0131srarla isteyerek Hz. Ali’yi buna zorlayanlar\u0131n ço\u011funlukla Hâriciler oldu\u011fu bilinmektedir. Kur’an’\u0131n hakemli\u011fine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 en çok isteyen bu ki\u015filerin, daha sonra Hz. Ali’den ayr\u0131lacak olan Mis’ar b. Fedekî, \u0130bnu’l-Kevva ve onlar\u0131 destekleyen kurrâdan bir grubun oldu\u011fu söylenir. Hatta rivayete göre, Mis’ar b. Fedekî et-Temimî ve Zeyd b. Husayn et-Tâî, sonradan Haricî olacak bir grupla birlikte Hz. Ali’yi, tahkimi kabule zorlam\u0131\u015flar; isteklerini kabul etmedi\u011fi takdirde, Onu da Hz. Osman’\u0131 öldürdükleri gibi öldüreceklerini söyleyerek ölümle tehdit etmi\u015flerdi. Hz. Ali’nin tahkimi kabulünde Hâricilerin rolünün oldu\u011fu görü\u015füne muhalif olarak, Abdullah b. Vehb er-Ras\u0131bî ve onunla birlikte kurrâdan bir grubun tahkime kar\u015f\u0131 ç\u0131kt\u0131klar\u0131 da rivayet edilmi\u015ftir. Tahkimnâme’de, Hz. Ali taraf\u0131n\u0131 temsilen \u015fahitlik yapanlar aras\u0131nda Mushaf’\u0131n hakemli\u011fini zorla kabul ettirdikleri iddia edilen Hâricilerden kimsenin bulunmay\u0131\u015f\u0131 da, bu görü\u015fü destekler mahiyettedir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bir rivayete göre, tahkimin kabulü için Hz. Ali’yi zorlayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k 20.000 ki\u015fidir. Bu say\u0131, sava\u015f\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131 isteyenlerin Hâriciler oldu\u011fu görü\u015füne muhaliftir. Çünkü Hz. Ali zaman\u0131nda Hâriciler, bu say\u0131ya hiçbir zaman eri\u015fememi\u015flerdir. Baz\u0131 tarihçiler olay\u0131 anlat\u0131rken, Irakl\u0131 kurrâ ile \u015eaml\u0131 kurrân\u0131n hakem seçmek üzere anla\u015ft\u0131klar\u0131ndan bahsetmektedir. Gerçekten de sava\u015f\u0131n durdurulmas\u0131nda ve sonraki geli\u015fmelerde kurrân\u0131n rolü inkâr edilemez; ancak bar\u0131\u015f için en büyük çabay\u0131 E\u015f’as b. Kays’\u0131n gösterdi\u011fi de bir gerçektir. E\u015f’as’\u0131n burada gösterdi\u011fi çabaya bakarak onu hain ilan edenler olmu\u015fsa da bu iddian\u0131n isabetli olmad\u0131\u011f\u0131 bellidir. O s\u0131ralarda sava\u015fa kar\u015f\u0131 genel bir ho\u015fnutsuzlu\u011fun oldu\u011fu bilinen bir husustur. Bu itibarla E\u015f’as’\u0131n bar\u0131\u015f çabalar\u0131n\u0131n Hz. Ali’nin ordusunda, özellikle Yemen kökenliler aras\u0131nda yank\u0131 bulmu\u015f olmas\u0131 normaldir. Sava\u015ftan sonra Hz. Ali’den ayr\u0131lan Hâricilerin say\u0131s\u0131 12.000 civar\u0131ndad\u0131r. Mushaflar\u0131n havaya kald\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, hepsinin beraberce hareket edebilme kabiliyetlerini hemen gösteremeyecekleri de göz önüne al\u0131n\u0131rsa, 90.000 ki\u015fiden meydana geldi\u011fi söylenen Hz. Ali’nin ordusunda nas\u0131l bu kadar etkili olabilmi\u015flerdir? E\u011fer Hz. Ali’nin askerleri ekseriyetle sava\u015fa devam etmekten yana idiyse, sonradan Haricî olacak bir grup kurrâ, hangi cesaretle halifeyi ölümle tehdit ederek görü\u015flerini kabul ettirdi? Tahkimin kabulü için \u0131srar edenler aras\u0131nda, ileride Hâricilere kat\u0131lacak hiç kimsenin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylemek istemiyoruz; ancak olay\u0131n as\u0131l aktörleri Hâriciler de\u011fildir. (Prof. Ali Muhammed Sallabi – \u0130slam Tarihi Hz. Ali Dönemi)<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

Fitnenin Uyand\u0131r\u0131lmas\u0131nda, Yahudi Dönmesi Abdullah b. Sebe’nin Rolü ve K\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Osman’\u0131n hilafetinin son zamanlar\u0131nda zikretti\u011fimiz faktörler sebebiyle, \u0130slam toplumunda baz\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Baz\u0131 Ya­hudiler bu f\u0131rsat\u0131 kaç\u0131rmam\u0131\u015f ve takiyye yaparak Müslümanlar\u0131n içine s\u0131zm\u0131\u015flard\u0131. <\/span><\/strong>\u0130bni Sevda lakapl\u0131 Abdullah b. Sebe <\/span><\/strong>de onlardan biri olmaktayd\u0131. Onun bu fitnede oynad\u0131\u011f\u0131 rolü; baz\u0131lar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi a\u015f\u0131r\u0131 derecede büyüt­mek nas\u0131l uygun de\u011filse, onu inkâr etmek ve bu fitnede oynad\u0131\u011f\u0131 rolü küçümsemek de ayn\u0131 \u015fekilde yanl\u0131\u015ft\u0131. Onun oynad\u0131\u011f\u0131 rol, faktörler­den biri olsa da onlar\u0131n en tehlikelisi say\u0131l\u0131rd\u0131. Zira fitne için uygun bir orta­m\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 temel alt yap\u0131yd\u0131. Di\u011fer faktörler kullan\u0131larak bu ortam ha­z\u0131rland\u0131. Ayr\u0131ca Îbni Sebe bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Yahudilikten ald\u0131\u011f\u0131 ve bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kendi hevas\u0131ndan uydurdu\u011fu sapk\u0131n \u0130tikadi esaslar ortaya atm\u0131\u015ft\u0131. Hedefini ger­çekle\u015ftirmek için ad\u0131m ad\u0131m ilerlemeye ba\u015flad\u0131. \u0130slam toplumunu parça­lamak için fitne ate\u015fini tutu\u015fturdu ve fertler aras\u0131na da kin ve nefret to­humlar\u0131n\u0131 saçt\u0131. Onun çal\u0131\u015fmalar\u0131 di\u011fer faktörlerle birlikte amac\u0131na ula\u015ft\u0131 ve mü’minlerin Emiri Osman b. Affan \u015fehit edilip \u0130slam ümmeti bölük pörçük hale ta\u015f\u0131nd\u0131. (A,g,e. 1\/327) \u0130bni Sebe münaf\u0131k\u0131, önce düzgün bir giri\u015f yapt\u0131, sonra fasit fi­kirlerini onlar üzerine kurgulad\u0131. Daha sonra bu fikirler, a\u015f\u0131r\u0131lar ve heva ehli nezdinde revaç bulup yay\u0131ld\u0131. Etraf\u0131na toplanan ki\u015filere indî ve keyfi yorumlar yap­maya ba\u015flad\u0131. Hatta Kur’an’\u0131 bile kendine göre fasit bir \u015fekilde yorumla­maya ba\u015flad\u0131. “\u0130sa’n\u0131n gelece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 hâlde, Muhammed’in geri gelece\u011fi­ne inanmayan ki\u015fiye taaccüp edilir. Hâlbuki Allah Kur’an’da ‘Kur’an’a uy­may\u0131 Sana farz k\u0131lan Allah, Seni dönece\u011fin yere döndürecektir.’ (Kasas: 85) buyur­maktad\u0131r. Buna göre Muhammed bu i\u015fe, \u0130sa’dan daha çok hak sahibidir.”<\/em> iddialar\u0131yla kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Yine o, Hz. Ali’nin vasi oldu\u011funu ispat için fasit k\u0131yaslara ba\u015flam\u0131\u015f ve \u015funlar\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131: <\/span><\/strong><\/p>\n

“Bin peygamber var. Her peygamberin bir vasisi var. Ali de Muham­med’in vasisidir.”<\/span><\/em><\/strong> Sonra da \u015föyle s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Muhammed peygamberlerin sonuncusudur. Ali de vasilerin so­nuncusudur.”<\/span><\/em><\/strong> (Tarih-i Taberi 5\/347) Bu safsatalar tâbilerinin kalbine yerle\u015fince as\u0131l hedefine yönelmi\u015fti. O da; insanlar\u0131 Hz. Osman’a kar\u015f\u0131 ayaklanmaya te\u015fvikti. \u0130\u015fledi\u011fi ki\u015filere: “Resulüllah (S.A.V.)’in vasiyetini yerine getirmeyen ve Onun vasisi­nin hakk\u0131n\u0131 yiyenden daha zalim kim olabilir?”<\/em> diyordu. Daha sonra da “Onun hakk\u0131n\u0131 Osman haks\u0131z yere yedi. Resulüllah (S.A.V.)’in vasisi için haydi harekete geçin. Ba\u015f\u0131n\u0131zdaki idarecilere kar\u015f\u0131 ç\u0131k\u0131n. Emr-i bi’l ma’ruf nehy-i ani’l münker yap\u0131n. \u0130nsanlar\u0131 da bu davete ça\u011f\u0131r\u0131n.”<\/em><\/span><\/strong> diyordu. Sonra davetçilerini \u015fehirlere yayd\u0131. Baz\u0131 ki\u015filere mektuplar göndererek onlar\u0131 gizlice bu faaliyete kat\u0131lmaya davet etti ve ça\u011f\u0131rd\u0131. Emr-i bi’l ma’ruf nehy-i ani’l münker yap\u0131yor gibi bir görüntü veriyorlard\u0131. Di\u011fer \u015fehirlere mektuplar ya­z\u0131yorlar ve o mektuplarda içinde bulunduklar\u0131 \u015fehirdeki idarecilerin kö­tülü\u011fünden dem vuruyorlard\u0131. \u015eehirlere yay\u0131lan bütün elemanlar ayn\u0131 faaliyeti yap\u0131yordu. Hedefleri ba\u015fkayd\u0131. Mektuplar\u0131 alan di\u011fer ki\u015filer, di­\u011fer \u015fehirlerde durumun vahim oldu\u011funu zannediyorlar ve “Bizim duru­mumuz onlara göre çok iyi”<\/em> diyorlard\u0131. (A,g,e. 5\/348)<\/strong><\/span><\/p>\n

\u0130bni Sebe’nin plan\u0131 \u015fu idi; Ashab-\u0131 Kiram’\u0131n ileri gelenlerinden olan “her iki ki\u015fiden birinin, di\u011ferinin hakk\u0131n\u0131 yedi\u011fi” fikrini insanlar\u0131n beynine ka­z\u0131makt\u0131. Özellikle hakk\u0131 yenen Ali idi, yiyen de Osman idi. Daha sonra -hassaten Kûfe’de- iyili\u011fi emretme ve kötülükten nehyetme ad\u0131 alt\u0131nda halk\u0131 ida­recilere kar\u015f\u0131 ayaklanmaya te\u015fvik etti. Basit bahanelerle insanlar ayak­land\u0131lar. Bu ayaklanmalarda bedevileri iyi kulland\u0131lar. Akrabalar\u0131na yak\u0131n­l\u0131k gösteriyor ve beytülmaldan onlara bol keseden veriyor<\/em> gibi iddialarla serseri ve ayak tak\u0131m\u0131n\u0131 harekete geçiriyorlard\u0131. Daha sonra \u015fehirlere yayd\u0131\u011f\u0131 propagandac\u0131lar\u0131 di\u011fer \u015fehirlere mektuplar yazmaya ve içinde bulunduklar\u0131 \u015fehri kötülemeye çal\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Mektuplar\u0131n gönderilmesinden sonra \u015fehir­lerde ya\u015fayanlar, ülkenin içinde bulundu\u011fu durumun çok vahim oldu\u011fu zann\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Sebeiyye taifesi bu durumu çok ustaca kullanm\u0131\u015f ve \u0130slam toplumunda fitne ate\u015fini tutu\u015fturmu\u015flard\u0131. (Ed Devletü’l Emeviyye, Yusuf el A\u015fâ 168; Mevâk\u0131fu’s Sahabe 1\/330) Hz. Osman \u015fehirlerde bir \u015fey­ler döndü\u011fünü ve ümmeti Muhammed için hay\u0131rl\u0131 \u015feyler olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f; <\/span><\/strong>“Vallahi fitne de\u011firmeni dönmeye ba\u015flad\u0131. E\u011fer Osman ona su ta\u015f\u0131­madan ölürse ne mutlu ona.” <\/span><\/em><\/strong>buyurmu\u015flard\u0131. (Tarih-i Taberî 5\/250) <\/span><\/strong><\/p>\n

Fitnenin Merkezi M\u0131s\u0131r’dayd\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

Abdullah b. Sebe M\u0131s\u0131r’dayd\u0131. Hz. Osman’a kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak hamleyi oradan planlam\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar\u0131 Medi­ne’ye do\u011fru harekete geçmeye ça\u011f\u0131rd\u0131. Onlar\u0131 “Osman Hilafeti haks\u0131z olarak ele geçirdi ve Resulüllah (S.A.V.)’in vasisinin hakk\u0131n\u0131 yedi”<\/em> diyerek k\u0131\u015fk\u0131rtmaktayd\u0131. Vasi ile Hz. Ali’yi kastediyordu. (Tarih-i Taberî 5\/348; Tahkiku Mevâk\u0131fu’s Sahabe 1\/330) Kendisine Sahabenin ileri gelenlerin­den mektuplar geldi\u011fini söylüyor ve insanlara baz\u0131 mektuplar gösteri­yordu. Onun k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla harekete geçen bedeviler Medine’ye geldik­lerinde Sahabenin etraf\u0131nda toplan\u0131yorlard\u0131. Ancak Sahabenin ileri gelen­leri onlara; “Hz. Osman aleyhine mektup yazmad\u0131klar\u0131n\u0131 ve böyle bir \u015feyden beri olduklar\u0131n\u0131 söylüyorlard\u0131.”<\/em> (A,g,e. 5\/348) Hz. Osman’\u0131 da hak ve hu­kuka riayet eder biri olarak görüp anlam\u0131\u015flard\u0131. Hatta Hz. Osman onlarla bu husus­ta görü\u015ftü, iftiralara cevap verdi ve yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin iç yüzünü onlara aç\u0131k­lam\u0131\u015ft\u0131. Onlar\u0131n liderlerinden biri olan <\/span><\/strong>Malik E\u015fter Nehâî; <\/span><\/strong>“Herhâlde Ona ve bize bir oyun oynand\u0131!”<\/span><\/em><\/strong> demeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. (Tahkîku Mevâk\u0131f\u0131’s Sahabe 1\/331) Allame Zehebî; “M\u0131s\u0131r’daki fitnenin provoka­törü Abdullah b. Sebe’dir. \u0130nsanlar\u0131 önce Valilere kar\u015f\u0131, sonra da Hz. Os­man’a kar\u015f\u0131 tahrik etmi\u015f ve onlar\u0131n kalplerine kin ve nefret tohumlar\u0131n\u0131 ekmi\u015ftir.”<\/em> (A,g,e. 1\/338) tespitinde bulunmaktayd\u0131. \u0130bni Sebe yaln\u0131z de\u011fildi. Kendisiyle birlikte bir ahtapot gibi etraf\u0131 sarm\u0131\u015f güçlü bir entrika \u015febekesi vard\u0131. Yalan, hile ve aldatma ile i\u015flerini yürütüyorlard\u0131. <\/span><\/strong>\u0130bni Kesir <\/span><\/strong>de insanlar\u0131n Hz. Osman’a kar\u015f\u0131 birle\u015fmesinin sebebi olarak \u0130bni Sebe’nin ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131, M\u0131s\u0131r’a var\u0131\u015f\u0131n\u0131, uydurdu\u011fu yalanlarla insanlar\u0131 aldat\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve pe\u015fine tak\u0131\u015f\u0131n\u0131 göster­mektedir. (El Bidâye Ve’n Nihâye 7\/167, 168)<\/span><\/strong><\/p>\n

Ümmetin önceki ve sonraki âlimleri Abdullah b. Sebe’nin; Müslü­manlar\u0131 dinlerinden ve imamlar\u0131na itaatten uzakla\u015ft\u0131rmak, birlik ve be­raberliklerini bozmak maksad\u0131yla Yahudi kaynakl\u0131 Sebeî fikirlerle ve planlarla ortaya ç\u0131k­t\u0131\u011f\u0131 hususunda ittifak etmi\u015ftir. Ayak tak\u0131m\u0131 serseri ki\u015filer onun etraf\u0131nda kümelenmi\u015f ve önce Hz. Osman’\u0131n \u015fehadetine, sonra da Cemel ve S\u0131ffîn gibi sava\u015flar\u0131n zuhuruna sebep olan büyük fitnelerin figüran\u0131 haline gelmi\u015flerdir. Anla\u015f\u0131lan o ki, \u0130bni Sebe bu planlar\u0131 çok iyi tertiplemi\u015fti. Davetçilerin ha­z\u0131rlanmas\u0131, \u015fehirlere yollanmas\u0131, onlar vas\u0131tas\u0131yla fikirlerin yay\u0131lmas\u0131, ayak tak\u0131m\u0131 ki\u015filerin etki alt\u0131na al\u0131nmas\u0131; Basra, Küfe ve M\u0131s\u0131r’da belirli gruplar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, kabile taassubunun hortlat\u0131lmas\u0131, bedevi, kö­le ve Arap olmayan gibi toplumun belirli kesimlerini tahrike yönelik propagandalar yap\u0131lmas\u0131; Sebeî planlar\u0131n son derece iyi planland\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermektedir. (Tahkîku Mevâk\u0131f\u0131’s Sahabe 1\/339)<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bu makaleyi sesli olarak dinleyebilirsiniz:<\/p>\n

{mp3}hzosmanmazlumen-1{\/mp3}<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  HZ. OSMAN’IN MAZLUMEN KATLOLUNMASI VE F\u0130TNE KAPISININ KIRILMASI -1-            Bu menfur olayla ilgili Peygamber Efendimizin mucizevi uyar\u0131lar\u0131: “O Gün Bu Ki\u015fi (Hz. Osman) Mazlum Olarak Öldürülmü\u015f Olacakt\u0131r.” \u0130bn Ömer anlat\u0131yor: Resulüllah bir fitneyi haber veriyordu ki; o s\u0131rada oradan bir ki\u015fi geçti ve o geçerken Hz. Peygamber \u015föyle buyurdu: “O gün bu ki\u015fi, […]<\/p>\n","protected":false},"author":119,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-5453","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/119"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5453"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5453\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}