<\/p>\n
H\u0130C\u0130V VE M\u0130ZAH SANATI<\/span><\/strong><\/p>\n VE<\/span><\/strong><\/p>\n ETK\u0130L\u0130 KULLANIMI<\/span><\/strong><\/p>\n <\/span><\/strong><\/p>\n Bizim inanc\u0131m\u0131zda:<\/span><\/strong> “Haks\u0131zl\u0131k ve yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 tenkit (ele\u015ftiri) me\u015fru, ama ki\u015fileri ve kesimleri tahkir (hakaret etme) ise memnu (yasak) kabul edilmi\u015ftir.”<\/em> Münaf\u0131k kimselerin gizli ve kirli niyetlerini, dine, devlete ve millete zarar veren hizmet görünümlü gayretlerini ak\u0131lc\u0131, ak\u0131c\u0131 ve alayc\u0131 sözler ve benzetmelerle de\u015fifre edip, toplumun dikkatini çekmeye çal\u0131\u015fmak üzere yerici yaz\u0131lar ve f\u0131kralar haz\u0131rlamak, üstün bir zekâvet, feraset ve cesaret istemektedir. Bir ki\u015fiyi, bir kesimi, bir âdeti, görülen kusur ve eksiklikleri, gülünç halleri, aç\u0131k veya kapal\u0131 olarak yeren, alaya alan söz ve yaz\u0131lara hiciv denir.<\/span><\/strong> <\/span>Edebi türün mizah k\u0131sm\u0131na girmektedir. Halk edebiyat\u0131nda “ta\u015flama”, divan edebiyat\u0131nda “hiciv”, yeni edebiyatta da “yergi” olarak bilinen hiciv, manzum ve mensur olabilir. Hicvin i\u011fneleyici, güldürüverici olmas\u0131, ama baya\u011f\u0131l\u0131\u011fa dü\u015fmemesi gerekir. Zekâya dayanan bu sanat\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi, içindeki zekâ oyunu ile hicvedilen \u015feylerin çarp\u0131c\u0131 \u015fekilde alaya al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir. Ancak; yarad\u0131l\u0131\u015ftan olan kusurlar, gizli kalmas\u0131 gereken ailevi hususlar ve sorunlar, olgun insanlar için hiciv konusu edilemeyecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n Araplarda, \u0130slamiyet’ten evvel ve sonra, edebiyata çok önem verildi\u011fi için, pek çok heccav yani hicivci görülmektedir. Dü\u015fman kabileler kaside ve naz\u0131m \u015feklinde yaz\u0131lan \u015fiirlerle hicvedilir ve tesirini gösterirdi. \u0130slam öncesi Türk edebiyat\u0131nda hiciv görülmezdi. Ancak daha sonra \u0130ran ve Arap edebiyatlar\u0131nda görülen bu tür, zamanla Türk edebiyat\u0131na da geçmi\u015ftir. Hiciv yazan \u015fairlerin pek ço\u011fu hayatlar\u0131n\u0131 bu yüzden kaybetmi\u015flerdir. Peygamberimiz zaman\u0131nda da Kur’an’a, Resulüllah’a ve \u0130slam’a hakaretler ya\u011fd\u0131ran Ka’b bin Züheyr’in yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiir üzerine ölüm emri verilmi\u015ftir. Ancak bu \u015fair, \u0130slamiyet’i kabul ile ölümden affedilmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n Zamanla sanat ve olgunlukla hicvetme kalkarak, kin, öfke, nefret, \u0131st\u0131rap hicve hâkim hale gelmi\u015ftir. Divan edebiyat\u0131nda keskin zekâ oyunlar\u0131 ile yap\u0131lan hicivler bulundu\u011fu gibi, kaba, müstehcen hicivler de görülmektedir. \u015eeyhi’nin Harname’si, Fuzuli’nin \u015eikâyetname’si, Nef’i’nin Siham-\u0131 Kaza’s\u0131, Kani’nin Hirrename’si, Sururi’nin Hezeliyat’\u0131, Türk Galib’in, \u0130zzet Molla’n\u0131n, Osmanzade Taib’in, Ha\u015fmet’in, Fitnat Han\u0131m’\u0131n, Koca Rag\u0131b Pa\u015fa’n\u0131n ve Ayni’nin hicviyeleri güzel örneklerdir. Müstehcen hicivleriyle tan\u0131nan Neyzen Tevfik, bu türün son temsilcisidir. Günümüzde ise hiciv mizaha dönü\u015fmü\u015f vaziyettedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Hiciv:<\/span><\/strong> a) Zaman\u0131n kötülüklerini, güçlüklerini ta\u015flayan manzum parça da olabilir. b) Zalim törelerin ve çirkinliklerin ta\u015fland\u0131\u011f\u0131, genellikle \u015fiirle düz yaz\u0131n\u0131n kar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu yergi yaz\u0131s\u0131 da olabilir. c) Bir kimseyi ya da bir \u015feyi alayc\u0131 bir dille ele\u015ftiren yaz\u0131, söyle\u015fi, yap\u0131t ve film de olabilir. Velhas\u0131l ki\u015fisel, siyasal, ahlâki ya da edebi hiciv, büyük bir biçim çe\u015fitlili\u011fi gösterir. Türk edebiyat\u0131nda genellikle naz\u0131mla hiciv yazma gelene\u011fi yayg\u0131n haldedir. Bu yoldaki \u015fiirlere divan edebiyat\u0131nda ve daha sonraki ayd\u0131n kesim edebiyat\u0131nda “hicviye”, halk edebiyat\u0131nda “ta\u015flama”, günümüz edebiyat\u0131nda “yergi” denmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n Mizah<\/span><\/strong> ise; insanlar\u0131n bir arada ya\u015famaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 dönemlerden itibaren ortaya ç\u0131km\u0131\u015f, konu\u015fma ve yaz\u0131 dilinin geli\u015fmesi ile birlikte bir güldürü sanat\u0131 haline gelmi\u015ftir. \u0130nsanlar\u0131 güldüren; konu\u015fma, karikatür ve yaz\u0131lar mizaha örnek olarak verilebilir. Mizah yapanlar, herkesin bakt\u0131\u011f\u0131 olaylara, durumlara bakar, ancak farkl\u0131 yorumlarlar. Mizah\u0131n sinir dili programlamadaki ad\u0131na “bozma” denmektedir. Yani zihin, alm\u0131\u015f oldu\u011fu veriyi bozarak i\u015flemektedir. Bu da ortaya güldürücü ve e\u011flendirici karikatürler, yaz\u0131lar ve konu\u015fmalar ç\u0131kar\u0131vermektedir. <\/span><\/strong><\/p>\n Hiciv ve ta\u015flaman\u0131n amac\u0131, bir siyasi ya da sosyal sorunu yermek ve halka nasihat etmektir. Bu yüzden hicvin dili ço\u011fu zaman serttir, hatta bazen bu sertlik i\u011fneleyici boyutlara kadar varabilir. Gerek divan, gerekse halk edebiyat\u0131m\u0131zda, bugün bile kolay kolay yaz\u0131lamayacak sertlikte \u015fiirler görülecektir. Hiciv edebiyat\u0131nda sert \u015fiirler yazan \u015fairlerimizden biri de Mehmet Akif’tir. Ayr\u0131ca \u0130stiklal mar\u015f\u0131m\u0131z\u0131n da \u015fairi olan Mehmet Akif, dindar bir \u015fairdir, ama günümüz \u0130slamc\u0131lar\u0131n\u0131n aksine Sultan Abdülhamid’in en koyu muhaliflerinden biridir. Abdülhamid hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirlerinde maalesef Sultana a\u011f\u0131r ele\u015ftiriler, hatta hakaretlere yönelmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n Hiciv; edebiyatta bir kimseyi, bir fikri, bir hali ve hadiseyi aç\u0131k veya kapal\u0131 \u015fekilde, i\u011fneli bir dille yerme sanat\u0131na denir. Halk \u015fiirinde “ta\u015flama” diye tabir edilir. Tarihin her devrinde her zaman hiciv yazanlar görülmektedir. Araplarda hiciv yazanlara “heccav” denilmi\u015ftir. Mübala\u011falar\u0131yla tan\u0131nm\u0131\u015f \u0130ran \u015fairleri de hiciv alan\u0131nda çok ileri gitmi\u015flerdir. Hiciv yaln\u0131z \u015fiirle de\u011fil, nükteli sözlerle, f\u0131kralarla da gündeme gelebilir. Mesela; güya Nasreddin Hoca’yla Timur aras\u0131nda geçti\u011fi, Evliya Çelebi’nin “Seyahatname”sinde bile yaz\u0131l\u0131 olan \u015fu hamam vakas\u0131, güzel bir hiciv örne\u011fidir. Hoca ile hamamdalarken Timur sorar: “Senin nazar\u0131nda k\u0131ymetim nedir ve kaç akçe ederim?”<\/em> diye sorar. Nasreddin Hoca: “K\u0131rk akçe de\u011fersin”<\/em> der. Timur: “Ne dersin Hoca! Yaln\u0131z benim belimdeki futa (pe\u015ftamal) k\u0131rk akçe eder”<\/em> deyince Hoca: “Zaten ben de onun de\u011ferini söyledim!”<\/em> der. Yani sen bir kuru\u015f bile etmezsin demeye getirir.<\/span><\/strong><\/p>\n Hiciv tarz\u0131nda yaz\u0131l\u0131 \u015fiirlerin ve nesir’lerin e\u011fitici bir yönü de bilinmektedir. Bu yönüyle “didaktik” özellikler göstermektedir. Hiciv \u015fiirlerini, yaz\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015f karikatürlerdir, diye de tan\u0131mlayabiliriz. Çünkü içerik olarak hiciv \u015fiirleri; “ironik” (kanaat ve mesajlar\u0131n\u0131 alayc\u0131 bir tav\u0131rla dolayl\u0131 aktarma), “alegorik” (soyut bir olay\u0131, resim ve karikatürle anlatma) özellikler göstermektedir. Hiciv \u015fiirleri bir ki\u015fiyi, bir toplumu ele\u015ftirmekle yetinmez; bazen bir dü\u015fünceyi, bir nesneyi yermek için de yaz\u0131l\u0131verir. Ço\u011fu kere güldürmek, güldürürken dü\u015fündürmek, yermek, övmek, e\u011flenmek ya da dalga geçmek için yaz\u0131l\u0131r. Birçok halk türküsü, bilmeceleri, f\u0131kralar\u0131, tekerlemeleri, destanlar\u0131, hikâyeleri, at\u0131\u015fmalar\u0131 hiciv özellikleri göstermektedir. Halk \u015fiirinde hiciv tarz\u0131nda yaz\u0131lan \u015fiirlerde anlat\u0131m, herkesin anlayabilece\u011fi sadeliktedir. Söylenilmek istenilen ne ise \u015fair ve yazar taraf\u0131ndan aç\u0131k, net biçimde ifade edilir.<\/span><\/strong><\/p>\n Bilindi\u011fi gibi edebiyat; konu\u015fma, okuma ve yazma olmak üzere insan\u0131n üç temel ihtiyac\u0131na cevap verir. Edebiyat\u0131n iki temel unsurundan birincisi nesir, ikincisi ise \u015fiirdir. Nesir objektif ve somut fikirleri dile getirerek daha çok akla hitap ederken, \u015fiir daha çok soyut ve subjektif olup, hisse hitap etmektedir. \u015eiirler edebiyat\u0131m\u0131zda güzel ve veciz ifadelerle maksad\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 metinlerdir. Edebiyat\u0131m\u0131zda vezinli ve kafiyeli söz olarak bilinir. \u015eiir yazana da \u015fair denir. \u0130bn-i Haldun \u015fiiri \u015föyle tarif etmi\u015ftir: “\u015eiir, istiare, vezin ve kafiye temeline dayanan, her k\u0131tan\u0131n ba\u015fkas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmadan maksad\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 beli\u011f sözlerdir.”<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Peygamberimiz (ASM) zaman\u0131nda hitabet ve belagat gibi, \u015fiir ve edebiyat da zirvede idi. Yap\u0131lan yar\u0131\u015fmalarda ilk yediye giren \u015fiirler, <\/span><\/strong>“Muallekât-\u0131 Seb’a”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ad\u0131 ile Kâbe’nin duvar\u0131na as\u0131l\u0131r ve herkes taraf\u0131ndan ö\u011frenilir ve ezberlenirdi. Okuma-yazman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir zamanda fikirler, bilgiler ve övgüler ve yergiler, \u015fiir ve vezin ile haf\u0131zalarda daha kolay kal\u0131c\u0131 hale geldi\u011fi gibi dilden dile yay\u0131l\u0131verirdi. Hatta günümüzün gazete, dergi radyo gibi haber kaynaklar\u0131n\u0131n, yay\u0131nlar\u0131n fonksiyonlar\u0131n\u0131 o dönemde \u015fairler ve ozanlar \u015fiirleri ile ifa ederlerdi. Övmek istediklerini “Kasidelerle”, yermek istediklerini “Hicivlerle” ve anlatmak istediklerini de “Mesnevi” türü \u015fiirlerle ifade ederlerdi. Bir kabilenin ve milletin \u015fairi milli bir kahraman ve en büyük gurur kayna\u011f\u0131, iyi bir \u015fair yeti\u015ftirmi\u015f olmas\u0131 idi. Bunlar\u0131n bir sözü ile sava\u015f ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, bir sözü ile de bar\u0131\u015f ortam\u0131 meydana gelirdi. Bunun için Yunus Emre “Söz ola kestire ba\u015f\u0131 \/ Söz ola kese sava\u015f\u0131” <\/em>demi\u015ftir. Araplar y\u0131l\u0131n belli dönemlerinde bilhassa “Hacc Aylar\u0131nda” hem ticaret yaparlar, hem de \u015fiir yar\u0131\u015fmalar\u0131 tertip ederlerdi. Ukaz, Zül-Mecaz, Mecannatu’s-Sahr, Duvmetu’l-Cendel, Hacar ve Suhar gibi panay\u0131rlarda yap\u0131lan bu yar\u0131\u015fmalarda, ilk yedi dereceye giren \u015fiirler, “Muallekât” nam\u0131 ile Kâbe’nin duvar\u0131na as\u0131l\u0131r ve herkes taraf\u0131ndan ezberlenir ve o sene boyunca okunur ve bir dahaki seneye kadar bekletilirdi. Gassan, Hire ve Lahmî kabileleri özellikle \u015fairleri korur ve onlar\u0131 özel saraylar\u0131nda himaye ederlerdi.<\/span><\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte Kur’an-\u0131 Kerim böyle bir ortamda nazil olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130lahî kelam\u0131n büyüleyicili\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda bütün \u015fairler ve \u015fiire de\u011fer verenler \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k içinde kalm\u0131\u015flard\u0131. Kur’an-\u0131 Kerim icaz\u0131 ve ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u015fiire benziyordu, ama \u015fiirin hayalat\u0131ndan o derece yüksek hakikatleri anlat\u0131yordu ki ‘\u015fiirdir’ diyemiyorlard\u0131. \u015eiirin hakikati hayale kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131ndan dolay\u0131 yüce Allah, Peygamberimize \u015fair deme cür’eti gösterenleri kastederek; “<\/em><\/strong>(Çünkü)<\/em> Biz O’na (Resulüllah’a) \u015fiir ö\u011fretmedik. (Bo\u015f ve bât\u0131l sözler zaten) O’na yak\u0131\u015fmaz da. O(na vahyedilen) sadece gerçek bir ö\u011füt ve apaç\u0131k bir Kur’an-\u0131 Kerim’dir.”<\/em> <\/strong>(Yasin: 69) buyurarak vahyin ortaya koydu\u011fu yüksek hakikatleri, \u015fiirin hayal ve bât\u0131l dü\u015füncelerinden ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Hakka Suresi’nde Kur’an’\u0131n tamamen hakikat olan beyanat\u0131n\u0131 gölgelemek isteyen mü\u015friklere: <\/span><\/p>\n “Hay\u0131r; gördüklerinize (kâinatta ve tabiatta canl\u0131 ve cans\u0131z bulunan ve her biri harika yarat\u0131l\u0131\u015f eseri olan bütün mahlûkata) yemin ederim,”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “(Ve yine)<\/span><\/em><\/strong> Görmediklerinize (melekler, cinnler ve ruhaniler gibi tüm enerji varl\u0131klara) da (yemin ederim ki)”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “Hiç \u015füphesiz O (Kur’an), elbette \u015ferefli bir Elçinin (Allah taraf\u0131ndan vahyedilen) sözleridir.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “O, bir \u015fairin (uydurma) sözü de\u011fildir. Ne az iman ediyorsunuz?”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “(Bu Kur’an)<\/span><\/em><\/strong> Bir kâhinin sözü de de\u011fildir. Ne az ö\u011füt al\u0131p dü\u015fünüyorsunuz?”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “(Kur’an)<\/span><\/em><\/strong> Âlemlerin Rabbinden bir indirilmedir. (Allah’\u0131n hikmetli ö\u011fütleri ve hükümleridir.)”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/em>(Hakka: 38-43) buyurmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n Kur’an-\u0131 Kerim’de ‘\u015eiir’ kelimesi bir defa, ‘\u015eâir’ kelimesi ise be\u015f defa geçmektedir. \u015eair kelimesinin geçti\u011fi ayetler de mü\u015friklerin Peygamberimize \u015fairlik isnad\u0131n\u0131n reddine ili\u015fkindir.<\/span><\/strong><\/p>\n “Fakat onlar: “(Bunlar) Karmakar\u0131\u015f\u0131k dü\u015flerdir (kurgulanm\u0131\u015f hayallerdir); belki, onu kendisi uyduruvermi\u015ftir; veya O bir \u015fairdir; böyle de\u011filse, öncekilere gönderildi\u011fi gibi, bize de bir ayet (mucize) getirsin (de görelim)” demi\u015flerdi.”<\/span><\/em><\/strong> (<\/span><\/strong>Enbiyâ: 5)<\/span><\/p>\n “<\/span><\/em><\/strong>Ve; “Biz, cinnlenmi\u015f bir \u015fair için ilahlar\u0131m\u0131z\u0131 (servet ve \u015fehvet putlar\u0131m\u0131z\u0131) terk edecek (kadar aptal m\u0131y\u0131z?” diye hava atarlard\u0131.)” <\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “<\/span><\/em><\/strong>Hay\u0131r, O (Peygamber size) Hak’k\u0131 getirmi\u015f ve gönderilen (di\u011fer elçi)leri de do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span> (Sâffât: 36-37)<\/span><\/p>\n “(Ey Nebim)<\/span><\/em><\/strong> Yoksa onlar Sana: “(Bizi hayra davet eden ki\u015fi sadece) S\u0131radan bir \u015fairdir, ‘biz Ona zaman\u0131n (getirece\u011fi) felaketleri gözlüyoruz’ (ve Onu susturup pusturacak tuzaklar haz\u0131rl\u0131yoruz)” mu diyorlar? (Sabret ve söyle!)”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “De ki: “(Öyle ise) Siz gözetleyedurun; çünkü Ben de sizinle birlikte (Allah’\u0131n münaf\u0131klar\u0131 rezil ve zelil duruma dü\u015fürece\u011fini, sad\u0131klar\u0131 da aziz ve muzaffer edece\u011fini) gözetleyip bekleyenlerdenim.”<\/span><\/em><\/strong> (Tur: 30-31)<\/span><\/p>\n \u015eairlerden bahseden “\u015euara Suresi”nin son üç ayeti ise, \u015fiirden bahsetmektedir. Bu ayetlerde bahsedilen azg\u0131nlar\u0131n, kendilerine uydu\u011fu sald\u0131rgan \u015fairler; \u0130bn-i Zeberî, Hubeyre, Musafî, Umeyye es-Sakafî gibi mü\u015frik \u015fairler ise de, ayn\u0131 zihniyetteki herkese \u015famildir. Mü\u015frikler Peygamberimizi (ASM) kâhinlikle ve \u015fairlikle suçlamaya yeltenmi\u015flerdi. Oysa Kur’an-\u0131 Kerim’in ayetleri her ne kadar \u015fiire benzese de \u015fiirin hayalat\u0131ndan çok yüksek hakikatleri ihtiva etmekteydi. Hakikat hayalden ne derece yüksek ise Kur’an’\u0131n ifadeleri de o derece yücedir. \u015eairler genellikle hayalperest, kâhinler ise genel olarak uydurmac\u0131 kimselerdir. Dolay\u0131s\u0131yla günahkârlar ve yalanc\u0131lar bunlara de\u011fer verirler. Onlar hakikati bilemedikleri ve bulamad\u0131klar\u0131 için her vadiye dal\u0131p giderler. Romantik ve duygusal kimselerdir ve amaçlar\u0131 do\u011fruyu bulmak de\u011fil, e\u011flenmektir. Yapmad\u0131klar\u0131 ve yapamayacaklar\u0131 \u015feyleri söylerler. Kötü \u015fairlerin sözlerinin ço\u011fu bunun için yalan ve düzmecedir. Ancak iman eden, salih amel i\u015fleyen, Allah’\u0131 çokça zikreden, Hak’k\u0131 Hak bilip uyan ve Bât\u0131l’\u0131 Bat\u0131l bilip sak\u0131nanlar\u0131n \u015fiirleri hariçtir.<\/span><\/p>\n \u015eiirde ve nesir’de kötü ve çirkin olan, insan\u0131 günaha, isyana ve inkâra sevk eden \u015feylerdir. Nitekim Cenab-\u0131 Hak Kur’an-\u0131 Kerim’de buyurur: <\/span><\/strong><\/p>\n “(\u015eimdi) Size \u015feytanlar\u0131n kime inece\u011fini (ve hangi yanl\u0131\u015f ve sapt\u0131r\u0131c\u0131 \u015feyler ilham edece\u011fini) haber vereyim mi?”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “<\/span><\/em><\/strong>(\u015eeytanlar)<\/span><\/em><\/strong> Onlar (gerçe\u011fi tersine çeviren), günaha ve kötülü\u011fe yönelen her yalan düzmeci (\u015fair ve hatip) kimselere inerler.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n (O yalanc\u0131 \u015fair, hatip ve yazarlara gelince) Bunlar (\u015feytanlara) kulak verirler, pek çoklar\u0131 da (bile bile) yalan söylerler.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “<\/span><\/em><\/strong>(Böylesi)<\/span><\/em><\/strong> \u015eairlere ise (cehalet ve \u015fehvetle) sap\u0131tm\u0131\u015f kimseler tak\u0131l\u0131p giderler.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>(\u015eu’arâ: 221-224)<\/span><\/p>\n \u0130nsanlar\u0131 yoldan ç\u0131karan \u015fairlerin durumunu da Yüce Allah \u015föyle haber verir: <\/span><\/p>\n “(Böylesi) \u015eairlere ise (cehalet ve \u015fehvetle) sap\u0131tm\u0131\u015f kimseler tak\u0131l\u0131p giderler.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “<\/span><\/em><\/strong>Ve onlar\u0131 görmez misin ki, her vadide (bo\u015f ve bât\u0131l i\u015f ve e\u011flencelerde ve vehimler pe\u015finde) gafil ve \u015fa\u015fk\u0131n gezinirler.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n “<\/span><\/em><\/strong>Ve onlar (yalanc\u0131 \u015fairler ve bunlara uyanlar) yapmad\u0131klar\u0131 (ve yapamayacaklar\u0131) \u015feyleri söyler (uydurma hayal ve heveslerle kendilerini ve çevrelerini aldat\u0131r ve övünür)ler.”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>(\u015eu’arâ: 224-226)<\/span><\/p>\n Mü’minlerin; yukar\u0131da ifade edilen hususlar\u0131 yapmad\u0131klar\u0131 ve yapmayacaklar\u0131 için, onlar\u0131n \u015fiirlerinde bu kötü hususlar bulunmayacakt\u0131r. Onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 ise Yüce Allah \u015föyle aç\u0131klar:<\/span><\/strong><\/p>\n “Ancak iman eden, (ibadet ve istikametle) salih ameller i\u015fleyen ve Allah’\u0131 çokça zikreden ve kendilerine (ve dinlerine) zulüm (ve hakaret) edildikten sonra, (rakiplerine kar\u015f\u0131 \u0130slâmi bir gayretle) üstün gelme (ve onlar\u0131 zelil ve aciz dü\u015fürmek üzere) yard\u0131mla\u015f\u0131p savunmaya giri\u015fen (mü’min \u015fairler ve yazarlar) müstesnad\u0131r. (Haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve ahlaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yaymaya çal\u0131\u015fan riyakâr ve ucuz kahraman \u015fair ve yazar tak\u0131m\u0131) Zalimler ise nas\u0131l bir ink\u0131lâba u\u011fray\u0131p devrileceklerini yak\u0131nda bileceklerdir.” <\/span><\/em><\/strong>(\u015eu’arâ: 227) Bu ayet nâzil olunca Peygamberimizin (ASM) \u015fairlerinden Abdullah b. Revaha (RA) Peygamberimize gelerek, “Ey Allah’\u0131n Resulü! Allah biliyor ki, bu \u015fairlerden birisi de benim”<\/em><\/strong> demi\u015f ve mesle\u011finden pi\u015fmanl\u0131k duydu\u011funu ifade etmi\u015ftir. Bunun üzerine Peygamberimize (ASM) “Ancak iman edenler ve salih amel i\u015fleyenler ve Allah’\u0131 çokça zikredenler hariç” <\/em><\/strong>ayeti inmi\u015ftir. Müfessirler; “Allah’\u0131 çokça zikretmekten kastedilenin, \u015fiirlerinde Allah’\u0131 överler”<\/em> anlam\u0131nda izah etmi\u015flerdir. <\/span>(<\/span>Fahrettin-i Razi, Mefatihu’l-Gayb, 17:391)<\/span><\/p>\n Yüce Allah; bu ayetlerle insanlar\u0131 isyana ve günaha te\u015fvik eden, yalan yanl\u0131\u015f ve hayali \u015feyleri ortaya koyarak ak\u0131llar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtan \u015fairleri, hicvederken \u015fiiri ve tesirini methetmektedir. Burada yermeye benzer bir övgü sezilmektedir. Çünkü yüce Allah, \u015fiirde insan\u0131 etkileyen ve büyüleyen özelli\u011fe dikkatlerimizi çekmektedir. Bir aç\u0131dan da iyi \u015fiirleri ve \u015fairlerini övmektedir. Nitekim bunlar Peygamberimizin (ASM) Hadislerinde de görülmektedir.<\/span><\/strong><\/p>\n Peygamberimiz (ASM) “Nice sözler vard\u0131r ki, sihir etkisi yapar; nice \u015fiirler vard\u0131r ki, hikmet p\u0131r\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 saklar” <\/em><\/strong>sözü ile nesir’i, \u015fiiri övmü\u015f ve “\u015eiirden hikmetli olanlar\u0131n\u0131 ve hikmetli sözleri ö\u011freniniz” <\/em><\/strong>emrini vermi\u015ftir. (Bursal\u0131 Mehmet Tahir, Osmanl\u0131 Müellifleri, Meral Yay-\u0130stanbul, 1972, 2:3-4) Peygamberimiz (ASM) “\u015eiirde hikmet vard\u0131r”<\/em><\/strong> (Buhari, Edeb, 90; Tirmizi, Edeb, 96) buyurarak hikmet ve ilim, din ve iman konular\u0131ndaki \u015fiirleri daima te\u015fvik etmi\u015ftir. “Kaside-i Bürde”<\/strong> ad\u0131 ile me\u015fhur olan \u015fiir Peygamberimizin huzurunda okununca, Peygamberimiz \u015faire h\u0131rkas\u0131n\u0131\/bürdesini vererek memnuniyetini göstermi\u015ftir. Buna Peygamberimizin (ASM) verdi\u011fi “Câize”<\/strong> yani “Hediye”<\/strong> demek de münasiptir. Bir k\u0131s\u0131m edipler “Hikmeti esas alan \u015fairlerin dilinin cennetin kokusunu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131”<\/strong> ifade etmi\u015fler, “\u015eairlerin ve ediplerin kalpleri Rahman’\u0131n hazinelerini ta\u015f\u0131r. Çocuklar\u0131n\u0131za \u015fiir ve edebiyat ö\u011fretiniz; çünkü \u015fiir ve edebi nesir zihni açar ve cesaret verir” <\/strong>demi\u015flerdir.<\/span><\/p>\n Kurey\u015f’in \u015fairleri mü’minleri ve \u0130slam’\u0131 hicvediyorlard\u0131. Peygamberimiz (ASM) de \u015fair Hassan b. Sabit’e (RA) <\/span><\/strong>“Ya Hassan! Sen de onlar\u0131 hicvet. Bil ki, Ruhu’l-Kudüs olan Cebrail (as) seninle beraberdir” <\/span><\/em><\/strong>buyurarak te\u015fvik etti\u011fi sabittir.<\/span><\/strong> (Fahrettin-i Razi, Tefsir-i Kebir, 17:391) Hatta Peygamberimiz (ASM) Lebid denilen Umeyye es-Salt’\u0131n hikmet dolu \u015fiirleri için; <\/strong><\/span>“\u015eiiri mü’min, ama kalbi kâfirdir” <\/span><\/em><\/strong>(Buhari, Edeb, 90; Müslim, \u015eiir, 3) dedi\u011fi rivayet edilir. Sahabeler bir ayetin anlam\u0131nda tereddüde dü\u015ftükleri zaman, eski Arap \u015fairlerinin \u015fiirlerine müracaat ederek, onlar\u0131n bir kelimeye hangi anlamlar\u0131 yüklediklerini merak ederlerdi.<\/strong><\/span><\/p>\n Hz. Peygamberimizin (ASM) \u015fairleri; Kaab b. Mâlik (RA), Abdullah b. Revaha (RA), Hassan b. Sabit (RA) ve Kaab b. Züheyr (RA) gibi me\u015fhur \u015fairlerdi. <\/span><\/strong>Hassan b. Sâbit (RA) “Ben sözlerimle Muhammed’i (ASM) methedemiyorum. Lâkin Muhammed’in (ASM) methi ve övgüsü benim sözlerimi güzelle\u015ftiriyor” <\/em><\/strong>ifadelerine \u015föyle cevap veriyordu: