{"id":5471,"date":"2019-09-25T16:50:28","date_gmt":"2019-09-25T16:50:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2019\/09\/25\/hz-osmanin-mazlumen-katlolunmasi-ve-fitne-kapisinin-kirilmasi-2\/"},"modified":"2019-09-25T16:50:28","modified_gmt":"2019-09-25T16:50:28","slug":"hz-osmanin-mazlumen-katlolunmasi-ve-fitne-kapisinin-kirilmasi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/hz-osmanin-mazlumen-katlolunmasi-ve-fitne-kapisinin-kirilmasi-2\/","title":{"rendered":"HZ. OSMAN\u2019IN MAZLUMEN KATLOLUNMASI VE F\u0130TNE KAPISININ KIRILMASI -2-"},"content":{"rendered":"\n

 <\/p>\n

HZ. OSMAN’IN MAZLUMEN KATLOLUNMASI<\/span><\/strong><\/p>\n

VE<\/span><\/strong><\/p>\n

F\u0130TNE KAPISININ KIRILMASI -2-<\/span><\/strong><\/p>\n

         <\/span><\/strong><\/p>\n

S\u0131ffin Sava\u015f\u0131’n\u0131n Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Muaviye’yi, Hz. Ali’ye Biat Etmekten Al\u0131koyan Kuruntular\u0131 <\/span><\/strong><\/p>\n

Muaviye, Hz. Ömer ve Hz. Osman döneminde \u015eam Valisiydi. Hz. Ali Hilafete geçince, onu görevinden azledip yerine Abdullah b. Ömer’i tayin etmek istedi. Ancak Abdullah b. Ömer mazur görülmesini isteyerek bu teklifi kabul edemeyece\u011fini beyan etti. Bunun üzerine Hz. Ali, \u015eam’a Sehl b. Huneyf’i gönderdi. Sehl, \u015eam’a giremeden zorla geri gönderilmi\u015fti.<\/span><\/p>\n

Hz. Muaviye (R.A) yak\u0131n\u0131 olmas\u0131 hasebiyle Hz. Osman’\u0131n ka­tillerinden k\u0131sas al\u0131nmas\u0131 hususunda kendisini sorumlu görmekteydi.<\/span><\/p>\n

“Haks\u0131z yere öldürülenin velisine bir yetki tan\u0131m\u0131\u015f\u0131zd\u0131r. Art\u0131k o da öl­dürmekte a\u015f\u0131r\u0131 gitmesin. Zira kendisi ne de olsa yard\u0131m görmü\u015ftür.<\/span><\/em><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong> (\u0130sra: 33) ayetini kendisine delil göstermekteydi. Bu <\/span>sebeple Muaviye (R.A) insanlar\u0131 toplad\u0131 ve Hz. Osman hakk\u0131nda onlara bir konu\u015fma yapt\u0131. Onun haks\u0131z yere öldürüldü\u011fünü ve bu i\u015fi de helâl haram tan\u0131mayan münaf\u0131k sefih bir grubun yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Çün­kü onlar haram ayda ve haram beldede bu kan\u0131 ak\u0131tm\u0131\u015flard\u0131. \u0130nsanlar bu konu\u015fmadan hayli etkilenip duygulanm\u0131\u015flard\u0131. Muaviye’ye destek mahiyetinde sesler yükselmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. O cemaat içinde Resulüllah (S.A.V.)’in ashab\u0131ndan bir grup da vard\u0131. Onlardan biri -ki o, Mürre b. Ka’b idi- kalkt\u0131 ve;<\/span><\/p>\n

Resulüllah (S.A.V.)’den i\u015fitti\u011fim Hadis olmasayd\u0131 konu\u015fmazd\u0131m. Resulüllah (S.A.V.) fitneleri ve fitnelerin yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan bahsetti. O esnada el­biselerine bürünmü\u015f biri geldi. (Onu i\u015faret ederek); “Bu (ki\u015fi), o gün hidayet üzere olur.”<\/strong><\/em> buyurdu<\/strong>. Kim oldu\u011funu ö\u011frenmek için kalk\u0131p bakt\u0131m. Osman b. Affan oldu\u011funu ö\u011frendim. Onunla yüz yüze geldim ve sordum: “Bu mu?” <\/em><\/strong>dedim. Efendimiz: “Evet.” <\/em><\/strong>buyurdu. (Sahih-i Sünen-i Ibni Mâce 1\/240)<\/span><\/p>\n

Hz. Muaviye’nin, kan davas\u0131n\u0131 gütmede<\/em> istismar etti\u011fi daha tesirli bir Hadis de vard\u0131r. O da, Numan b. Be\u015fir’in Hz. Ai\u015fe (R.A)’dan nakletti\u011fi \u015fu Hadistir:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ya<\/span><\/em><\/strong> Osman! Belki Allah sana bir gömlek giydirir, münaf\u0131klar senden onu ç\u0131karman\u0131 istediklerinde onu, bana kavu\u015funcaya kadar sak\u0131n ç\u0131karma!”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Resulüllah <\/span>(S.A.V.) <\/span>bu sözü üç defa tekrar etti. Hadisi rivayet eden Numan b. Be\u015fir diyor ki: (Hz. Ai\u015fe’ye) “Ey<\/em><\/strong><\/span> mü’minlerin anas\u0131, bunu daha önce niçin rivayet etmemi\u015ftin?”<\/span><\/em><\/strong> <\/span><\/em>di­ye sordum. O da bana;<\/span><\/strong> <\/span><\/em>“Unutmu\u015ftum, vallahi hat\u0131rlamam\u0131\u015ft\u0131m.”<\/span><\/em><\/strong> dedi. (Numan b. Be\u015fir de­vam ediyor): “Bu Hadisi Muaviye b. Ebi Süfyan’a nakledince benim rivayetimle iktifa etmedi, mü’minlerin annesine mektup yazarak bu Hadisi kendisi­ne yazmas\u0131n\u0131 istedi. O da ona yazarak gönderdi.”<\/strong> (Müsned-i Ahmed 240 Hadis sahihtir.)<\/span><\/p>\n

Muaviye liderli\u011fi alt\u0131ndaki \u015eam halk\u0131n\u0131n, Hz. Ali’ye biati terk edi\u015findeki gerekçeleri; Hz. Osman’\u0131n katilleri üzerinde Allah’\u0131n hükmünün icra edilmemesi <\/em><\/strong>iddias\u0131yd\u0131. Onlar; önce k\u0131sas, sonra biat<\/em><\/strong> diyorlard\u0131. Muaviye’nin Vali kalmak, hatta Halife olmak gibi nefsi hesaplar\u0131na bu gibi \u015feyleri bahane edip etmedi\u011fi ise ahirette ortaya ç\u0131kacakt\u0131. Çünkü O, bu i\u015fin \u015fûran\u0131n alt\u0131 üyesinden birine ait oldu\u011funu bilmiyor olamazd\u0131. Yine O, Hz. Ali’nin kendisinden daha faziletli ve bu i\u015fe daha hak sahibi biri oldu\u011fu­nu da bilmiyor olamazd\u0131. Yine O, Sahabenin icma’\u0131yla Medine’de biatin tamamlan­m\u0131\u015f oldu\u011fundan da haberdard\u0131. <\/span><\/p>\n

Hz. Muaviye’nin Mü’minlerin Emiri Hz. Ali’ye Yan\u0131t\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Ali, Muaviye’ye çok say\u0131da mektup gönderdi. Ancak Muaviye bunlar\u0131n hiçbirine cevap vermedi. Mektuplar\u0131n geli\u015fi, Hz. Osman’\u0131n kat­ledili\u015finin üçüncü ay\u0131na kadar devam etti. Bundan sonra Muaviye bir ada­m\u0131yla birlikte bir mektup gönderdi. Hz. Ali bu adama; “Geridekiler ne durumda?”<\/em><\/strong> diye sordu. Adam; “K\u0131sastan ba\u015fka bir \u015fey istemeyen bir toplulu\u011fun yan\u0131ndan geliyo­rum. Onlar\u0131n her biri intikam ate\u015fiyle yan\u0131p tutu\u015fuyor. Altm\u0131\u015f bin ya\u015fl\u0131 \u015fu anda Osman’\u0131n -D\u0131ma\u015fk minberine as\u0131l\u0131- gömle\u011fi alt\u0131nda a\u011fla\u015f\u0131yor”<\/em><\/strong> deyince, Hz. Ali; “Allah’\u0131m, Osman’\u0131n kan\u0131ndan beri oldu\u011fumu Sana arz ediyorum!”<\/em><\/strong> buyurmu\u015flard\u0131. Sonra Muaviye’nin elçisi d\u0131\u015far\u0131 ç\u0131kt\u0131. D\u0131\u015far\u0131 ç\u0131kar ç\u0131kmaz Hz. Os­man’\u0131 katleden hariciler öldürmek üzere ona sald\u0131rd\u0131lar, o ise can\u0131n\u0131 on­lardan zor kurtarm\u0131\u015ft\u0131. (El Bidâye Ve’n Nihâye 7\/240)<\/span><\/p>\n

Hz. Ali’nin \u015eam’a Sefer Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na, o\u011flu Hz. Hasan’\u0131n Kar\u015f\u0131 Ç\u0131kmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Muaviye’nin ret cevab\u0131 Hz. Ali’ye ula\u015f\u0131nca, Hz. Ali \u015eam’a sefer yap­maya karar verdi. M\u0131s\u0131r’daki Kays b. Sa’da, Kûfe’deki Ebu Musa el E\u015f’arî’ye ve Basra’daki Osman b. Huneyf’e mektup yazd\u0131 ve sava\u015fa asker haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 emretti. \u0130nsanlar etkili konu\u015fmalar yaparak onlar\u0131 sava\u015fa ve haz\u0131rl\u0131k yapmaya te\u015fvik etti. Ku\u015fem b. Abbas’\u0131 Medine’de b\u0131rakarak yola ç\u0131k­t\u0131. Kendisine itaat edenlerle birlikte isyan edenlere kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya gidi­yorlard\u0131. <\/span>Bu s\u0131rada<\/span><\/strong> o\u011flu Hz. Hasan Ona geldi ve; <\/strong><\/span>“Babac\u0131\u011f\u0131m, bunu yapma. Zira bu sebeple Müslüman kan\u0131 akacak ve Müslümanlar ayr\u0131l\u0131p parçalanacak!”<\/span><\/em><\/strong> teklifini iletti. Ancak Hz. Ali bu teklifi kabul etmedi. Sava\u015fa karar vermi\u015fti. Orduyu tanzim etti ve sanca\u011f\u0131 Muhammed b. Hanefiyye’ye verdi. Ordunun sa\u011f cenah\u0131nda \u0130bni Abbas’\u0131, sol cenah\u0131nda da Ömer b. Ebî Seleme’yi getirdi. Sol cenahta Amr b. Süfyan b. Abdülesed oldu\u011fu da söylendi. Öncü kuvvetlerin ba\u015f\u0131na Ebu Ubeyde’nin karde\u015finin o\u011flu Ebu Leyla b. Ömer b. Cerrah’\u0131 tayin etti. Ordu Medine’den \u015eam’a do\u011fru yönelmi\u015fti ki yeni ç\u0131kan gaileler Onu ba\u015fka tarafa sevk etti. Bu ise Hz. Ai\u015fe, Hz. Talha ve Hz. Zübeyr’in Basra’ya gidi\u015fleri ve isyan giri\u015fimleriydi; Hz. Ali önce bunlar\u0131 bast\u0131rmak gere\u011fini hissetti.<\/span><\/p>\n

Cemel Vakas\u0131’ndan Sonra Hz. Ali’nin, Cerir b. Abdullah’\u0131 Muaviye’ye Yollamas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Mü’minlerin Emiri Ali b. Ebî Talib (R.A)’\u0131n hilafete geçi\u015fi ile ikinci Sebeiyye fitnesi (ya da di\u011fer bir ad\u0131yla Cemel Vakas\u0131) aras\u0131nda be\u015f ay yir­mi bir gün geçmi\u015fti. Ondan sonra Kûfe’ye gidi\u015fi bir ay, Kûfe’den S\u0131ffîn’e ç\u0131k\u0131­\u015f\u0131 ise alt\u0131 ay sürecekti. Bunun iki ya da üç ay sonra oldu\u011fu da söylenmi\u015ftir. (Et Tarihu’s Sagîr, Buhâri 1\/102) Mü’minlerin Emiri Kûfe’ye; otuz alt\u0131 y\u0131l\u0131nda, Recep ay\u0131n\u0131n on ikisinde, bir Pazartesi günü girmi\u015fti. Ona; “Beyaz kö\u015fke buyurun.”<\/em><\/strong> denildi\u011finde O; “Hay\u0131r, Ömer b. Hattab oraya yerle\u015fmeyi kerih görmü\u015ftü. Ben de kerih görüyorum”<\/em><\/strong> demi\u015f ve Rahba’ya yerle\u015fmi\u015fti. Büyük camide iki rekât namaz k\u0131ld\u0131rd\u0131, sonra hutbe okuyarak insanlar\u0131 hayra te\u015fvik etmi\u015f ve kötü­lükten nehyetmi\u015fti. Bu hutbesinde Kûfe halk\u0131n\u0131 methetti. Hemedan Valisi Cerir b. Abdullah’a ve Azerbaycan Valisi E\u015f’as b. Kays’a adam göndere­rek kendisine biat etmelerini ve yan\u0131na gelmelerini bildirdi. Onlar emri yerine getirdiler. Hz. Ali, Muaviye’ye -biat’a davet etmek için- adam göndermek istedi\u011finde Cerir b. Abdullah el Becelî;<\/span><\/p>\n

“Ey mü’minlerin Emiri, ben giderim. Onunla aram\u0131zda dostluk var. Senin için ondan biat al\u0131r\u0131m.”<\/span><\/em><\/strong> demi\u015f. Bunun üzerine E\u015fter;<\/span><\/p>\n

“Ey mü’minlerin Emiri, onu gönderme. Korkar\u0131m o kendi hevâs\u0131na göre hareket edecektir.”<\/span><\/em><\/strong> demi\u015fti. Ancak Hz. Ali; “B\u0131rak onu.”<\/em><\/strong> diyerek ve onu bir mektupla Muaviye’ye göndermi\u015fti. Mek­tupta; Muhacir ve Ensar’\u0131n kendisine biat etti\u011fini, Cemel Vakas\u0131’nda olan hadiseleri ve di\u011fer Müslümanlar gibi onun da biat etmesi gerekti\u011fini<\/em><\/strong> yazm\u0131\u015ft\u0131. Cerir b. Abdullah \u015eam’a var\u0131nca; Muaviye, Amr b. el As ve \u015eam’\u0131n ileri gelenlerini toplad\u0131 ve onlarla isti\u015fare yapt\u0131. Hz. Osman’\u0131n ka­tillerinin cezalar\u0131 verilmedikçe ya da kendilerine teslim edilmedikçe biat etmeyecekleri <\/em><\/strong>karar\u0131n\u0131 aç\u0131klad\u0131. Hatta kendileri ile sava\u015f\u0131l\u0131rsa, bu u\u011furda sonu­na kadar kar\u015f\u0131 koyacaklar\u0131n\u0131 da vurgulam\u0131\u015flard\u0131. Cerir, Hz. Ali’ye döndü ve onlar\u0131n sözlerini aktard\u0131. Malik bin E\u015fter; “Ey mü’minlerin Emiri, Cerir’i gönderme diye sana söylemedim mi? E\u011fer beni gönderseydin Muaviye hangi kap\u0131y\u0131 açsa o kap\u0131y\u0131 kapat\u0131rd\u0131m.”<\/em><\/strong> deyince bunun üzerine Cerir; “E\u011fer orada sen olsayd\u0131n Osman’\u0131n katili olarak seni öldürürlerdi.” <\/em><\/strong>diye ç\u0131k\u0131\u015ft\u0131. (El Bidâye Ve’n Nihâye 7\/265) E\u015fter, Karkisiya ve da­ha ba\u015fka \u015fehirlerde Valilik yapm\u0131\u015f, ayr\u0131ca kendi kabilesinin lideri olan Sahabi Cerir’i bu \u015fekilde Hz. Ali’den uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve bu \u015fekilde ondan ay­r\u0131lmaya mecbur b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Oysa o\u011flu Cerir b. Abdullah el Becelî \u015fu Hadisi aktarm\u0131\u015ft\u0131r: <\/span><\/p>\n

Resulüllah (S.A.V.) beni ne zaman görmü\u015fse yüzüme gülmü\u015ftür ve \u015föyle buyurmu\u015ftur: “Sizin üzerinize \u015fu kap\u0131dan Yemen’in en hay\u0131rl\u0131s\u0131 olan adam gelir. Onun yüzünde melek güzelli\u011fi vard\u0131r.”<\/em><\/strong> (Müslim 2475)<\/span><\/p>\n

Mü’minlerin Emiri Hz. Ali’nin \u015eam’a Do\u011fru Yola Ç\u0131kmas\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Mü’minlerin Emiri Hz. Ali \u015eam’a yürümek için haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131. Ayr\u0131ca haz\u0131rl\u0131k görmeleri için herkese haber sald\u0131. (El lsâbe 1\/123) Sonunda büyük bir ordu ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Ordunun say\u0131s\u0131 hakk\u0131nda verilen bilgiler farkl\u0131yd\u0131. Ancak içlerinden biri hasen isnadla rivayet edilmi\u015ftir ki; o da or­dunun <\/span>elli bin ki\u015fiden<\/span><\/strong> <\/span>olu\u015ftu\u011fu yolundad\u0131r. (Tarih-i Halife 193) <\/span><\/p>\n

Müslüman\u0131n Müslümana K\u0131l\u0131ç Çekti\u011fi \u0130lk Siyasî Ayr\u0131l\u0131k ve Açt\u0131\u011f\u0131 Yaralar!<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Osman’\u0131n (R.A) \u015fehit edilmesinden sonra Hz. Ai\u015fe (R.A), ço\u011funlu\u011fu Mekke ve Medinelilerden olu\u015fan muhaliflerle birlikte Hz. Ali’nin (R.A) kar\u015f\u0131s\u0131na ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Müslümanlar ilk defa kar\u015f\u0131 saflarda sava\u015f düzeni al\u0131p birbirlerinin kan\u0131n\u0131 ak\u0131tm\u0131\u015flard\u0131. Böylece Cemel Vakas\u0131 farkl\u0131 boyutlar\u0131yla \u0130slam tarihinin en çok tart\u0131\u015f\u0131lan hadiselerinden birisi olup ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

“B<\/span><\/em><\/strong>edir Harbiyle birlikte sava\u015f meydanlar\u0131nda k\u0131­l\u0131ç kullanmaya ba\u015flayan Müslümanlar\u0131n, ba\u015fta Hz. Ali (R.A) olmak üzere Uhud, Hayber ve Hen­dek gibi sava\u015flarda inançlar\u0131 u\u011fruna sergiledik­leri kahramanl\u0131klar dillere destand\u0131r. O zamana kadar dü\u015fmana kar\u015f\u0131 çekilen k\u0131l\u0131çlar ilk defa dosta kar\u015f\u0131 çekilir olacakt\u0131. Cemel Vakas\u0131 bir ilk olmas\u0131 hasebiyle etkisi derin olmu\u015ftu ve sonraki vakalara emsal olu\u015fturacakt\u0131. Olay\u0131n hassasiyetine binaen konuya ba\u015flamadan önce \u015funu ifade etmek isterim ki; bu sava\u015fta kar\u015f\u0131 cephelerde yer alm\u0131\u015f olan, ba\u015fta Sahabe olmak üzere her bir fert bi­zim için büyük de\u011fer ta\u015f\u0131maktad\u0131r ve hepsi hürmete lay\u0131kt\u0131r. Hangi sebeplerle bu harpte yer alm\u0131\u015f olursa olsunlar, hiçbirisinin iman\u0131ndan \u015füphemiz yoktur. Ömürleri boyunca \u0130slam dinine hizmet etmi\u015f olan bu insanlar\u0131n, bir Müslüman olarak üzerimizdeki emekleri büyüktür ve her birine \u015fükran borçluyuz. Onun için burada yapaca\u011f\u0131m\u0131z yorumlar\u0131n, Ashab-\u0131 Kiram’dan herhangi bir \u015fahsa kar\u015f\u0131 tarafgirlik veya dü\u015fmanl\u0131k olarak de\u011ferlendirilmesi yanl\u0131\u015ft\u0131r ve haks\u0131zl\u0131kt\u0131r.”[1] <\/span><\/em><\/strong>diyen de\u011ferli ara\u015ft\u0131rmac\u0131m\u0131z önemli tespitlerde bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi Cemel Sava\u015f\u0131’na giden süreç, üçüncü Halife Hz. Osman’\u0131n (R.A) katledilmesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Halifenin ve bürokratlar\u0131n\u0131n baz\u0131 icraatlar\u0131n\u0131 gerekçe göstererek M\u0131s\u0131r, Basra ve Kûfe’den gelen ve <\/span><\/strong>say\u0131lar\u0131 2.000’i bulan <\/span><\/strong>birtak\u0131m \u015fah\u0131slar Medine’yi istila etmekten sak\u0131nmam\u0131\u015flard\u0131. Halbuki dile getirdikleri problemlerin önemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Halife de kabul etmi\u015f ve bunlar\u0131n giderilmesi noktas\u0131nda onlarla mutabakata varm\u0131\u015ft\u0131. Ancak <\/span><\/strong>M\u0131s\u0131r yo<\/span><\/strong>lunda ele geçirdikleri düzmece bir mektubu bahane ederek, Hz. Osman (R.A) üzerindeki ablukay\u0131 daraltt\u0131lar ve yakla\u015f\u0131k 40 günlük bir ku\u015fatmadan sonra, Halifenin evine girerek Onu hunhar­ca katlettiler (18 Zilhicce 35\/17 Haziran 656).<\/span><\/strong><\/p>\n

Medine’de adeta terör havas\u0131 esiy<\/span><\/strong>ordu. 80<\/span><\/strong> k<\/span><\/strong>üsur <\/span><\/strong>ya\u015f\u0131ndaki Halife’nin cenazesi, Onu korurken hayat\u0131n\u0131 kaybeden baz\u0131 muhaf\u0131zlar\u0131n cesetler<\/span><\/strong>iyle bir<\/span><\/strong>likte ortada kalm\u0131\u015f, kimse onlara yakla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Nihayet c<\/span><\/strong>esetler kokmaya ba\u015flay\u0131nca<\/span><\/strong>, Hz. Osman’\u0131n han\u0131m\u0131 Naile’nin ça\u011fr\u0131s\u0131yla yard\u0131m\u0131na ko\u015fan birkaç ki\u015fi taraf\u0131ndan gece yar\u0131s\u0131 gizlice cenazeler kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu gizlili\u011fe ra\u011fmen cenazenin kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan haberdar olan baz\u0131 \u015fah\u0131slar\u0131n onlara sald\u0131rd\u0131klar\u0131, hatta birkaç \u015fahs\u0131n Hz. Osman’\u0131n cesedi üzerinde tep<\/span><\/strong>inirk<\/span><\/strong>en kaburgalar\u0131n\u0131 k\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Belazürî, 3: 204).<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Osman’\u0131n öldürülmesi, o zamana kadar dile getirilen problemleri çözmedi\u011fi gibi meseleyi içinden ç\u0131k\u0131lmaz hale getirmi\u015fti. \u0130syanc\u0131lar da bunun fark\u0131na varm\u0131\u015f, ancak i\u015f i\u015ften geçmi\u015fti. Aralar\u0131ndan birini Halife olarak se­çemeyeceklerini kendileri de fark etmi\u015flerdi. Onun için Hz. Ömer’in (R.A) belirledi\u011fi alt\u0131 ki\u015filik \u015fûrada yer alm\u0131\u015f olan Ashab\u0131n büyüklerine liderlik teklifini götürmü\u015flerdi. Sa’d b. Ebî Vakkas, Zübeyr b. Avvam ve Talha b. Ubeydullah’\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Ali b. Ebî Talib (K.V) böyle bir ortamda kendilerine yap\u0131lan teklifi tabii olarak reddetmi\u015flerdi. <\/span><\/strong>Ancak isyan<\/span><\/strong>c\u0131lar\u0131n bask\u0131 ve tehditlerinin artmas\u0131 üzerine (Dinin prensiplerini ve ümmetin dirli\u011fini dü\u015fünen) Hz. Ali, Medine halk\u0131­n\u0131n deste\u011fini de dikkate alarak Halifeli\u011fi kabul etmi\u015fti. (23 Zilhicce 35 \/ 22 Haziran 656) Bu tarih, Hz. Osman’\u0131n \u015fehadetinden be\u015f gün sonraya denk gelmekteydi.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ard\u0131ndan k\u0131l\u0131çlar\u0131n gölgesi alt\u0131nda halktan biat al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk önce Halife olma arzular\u0131 bilinen Talha ve Zübeyr’e biat ettikleri aç\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131. Buna ra\u011fmen Ashab\u0131n ileri ge­lenlerinden biat etmeyenler de vard\u0131. Sa’d b. Ebî Vakkas, Abdullah b. Ömer, Üsame b. Zeyd, Süheyb-i Rumî, Zeyd b. Sabit, Ebû Said el-Hudrî, Hassan b. Sabit, Ka’b b. Malik, Mûgire b. \u015eu’be ve Muhammed b. Mesleme bunlardan baz\u0131lar\u0131yd\u0131. Muhtemelen asiler, sorun te\u015fkil etmeyeceklerini dü\u015fündükleri için onlar\u0131 zorlama gere\u011fi duymam\u0131\u015flard\u0131. Biat al\u0131nd\u0131ktan sonra Hz. Ali’nin ilk icraat\u0131, önceki Halifenin öldürülmesiyle sonuçlanan problemlerin müsebbibi olarak gördü\u011fü Valileri görevinden almakt\u0131. \u015eam d\u0131\u015f\u0131ndaki vilayetlerde bu konuda ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131. \u015eaml\u0131lar ise Hz. Ali’nin atad\u0131\u011f\u0131 Valiyi Tebük önlerinden geri dönmek zorunda b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131. Kûfeliler de yeni Valiyi \u015fehre almamakla birlikte Ebû Musa el-E\u015farî’yi ba\u015flar\u0131na geçi­rerek, Hz. Ali’ye biatlerini sunmu\u015flard\u0131. Basra ve M\u0131s\u0131r gibi önemli vilayetlerde ise yeni Valiye sorun ç\u0131karmamakla beraber, Hz. Ali’ye biati; katillerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fart\u0131na<\/em> ba\u011flayan<\/em> kesimler vard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Ai\u015fe’nin; “Peygamberin Sünnetini ne çabuk terk ettiniz!”<\/em><\/span><\/strong> uyar\u0131s\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Hz. Ali’nin i\u015fleri k\u0131smen yoluna girdik­ten sonra, Ondan Hz. Osman’\u0131n katille­rinin tespit edilip cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talep edilmi\u015fti. Hz. Ali ise; isyanc\u0131lar\u0131n hâlâ Medine’ye hâkim olduklar\u0131n\u0131 ve destekçilerinin fazlal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri sürerek <\/em><\/strong>bu konuda kendisine zaman tan\u0131nmas\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Ancak Arap örfünün (ve fitne kültürünün) bu konuda gecikmeye tahammül etmeyece\u011fi bilinmekteydi. Nitekim zaman ilerledikçe ciddi bir geli\u015fme ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gören baz\u0131 çevreler, bu sefer i\u015fi kendileri halletme yoluna gitmi\u015flerdi. Biatten yakla\u015f\u0131k dört ay sonra, Talha ve Zübeyr’in umre bahanesiyle Hz. Ali’den izin isteyerek Medine’den ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 bu çerçevede de\u011ferlendirmek gerekirdi. Medine’de olu\u015fan durumu baz\u0131 muhalifler ve f\u0131rsatç\u0131 münaf\u0131k çevreler; Hz. Ali’yi, adeta asilere göz yumuyor gibi göstermeye giri\u015fmi\u015flerdi.<\/em><\/strong> Onun suçlular\u0131 himaye etmeye kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, öyle olmasa bile onlara kar\u015f\u0131 müsamahakâr davrand\u0131\u011f\u0131 kanaatini olu\u015fturmaya yeltenmi\u015flerdi. Hz. Peygamber’in (S.A.V) di\u011fer e\u015fleri, Hz. Osman’\u0131n ku\u015fatma alt\u0131nda tutuldu\u011fu dönemde Medine’yi terk edip Mekke’ye gitmi\u015flerdi. Hz. Ai\u015fe (R.A) de bir müddet bekledikten sonra, hac mevsimi girdi\u011finde Mekke’ye hareket etmi\u015fti. Hac ibadeti bitince de Medine’ye dönmek üzere yola ç\u0131km\u0131\u015f, ancak Hz. Osman’\u0131n öldürüldü\u011fü ve Hz. Ali’nin yeni Halife olarak belirlen­di\u011fi haberini al\u0131nca geri dönmü\u015flerdi. Hz. Osman’\u0131n haks\u0131z yere öldürüldü\u011fünü<\/em><\/strong> dile getiren konu\u015fmalar yapm\u0131\u015f ve meselenin takipçisi olaca\u011f\u0131n\u0131 ilân etmi\u015f ve katillerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda gündemi canl\u0131 tutmaya çal\u0131\u015fanlardan birisiydi (Taberî, 4:448). <\/span><\/p>\n

Asl\u0131nda daha önce, Hz. Osman’\u0131 tenkit edenlerin ba\u015f\u0131nda Hz. Ai\u015fe gelmekteydi. Hatta bir seferinde Hz. Peygamber’in gömle\u011fini Hz. Osman’a do\u011fru uzatarak, “Peygamberin elbisesi eskimedi ancak O’nun Sünnetini<\/em><\/span><\/strong> <\/span><\/em>ne çabuk terk ettiniz!” <\/span><\/em><\/strong>dedi\u011fi ve bu dö­nemde iktidara yöneltti\u011fi sert ifadelerin­den dolay\u0131, peygamber e\u015flerine ayr\u0131lan tahsisat\u0131n\u0131n kesildi\u011fi söylenmekteydi.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bundan dolay\u0131 baz\u0131lar\u0131 onun \u015fimdi meydanlara ç\u0131k\u0131p Hz. Osman’\u0131n hakk\u0131n\u0131 talep etmesini, genel itibariyle bir tezat olarak saym\u0131\u015f ve bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 anla\u015f\u0131lmaz bulmu\u015flard\u0131r. Do\u011frusu Hz. Ai\u015fe’nin tutumunda bir te­zat olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, ortada anla\u015f\u0131lmayacak bir husus da bulunmamaktad\u0131r. Zira rivayetlerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla Onun çabas\u0131 ve tek derdi adaletin yerini bulmas\u0131d\u0131r. Dün Hz. Osman’\u0131 ele\u015ftirdi\u011fi halde, bugün Onu savunma­s\u0131n\u0131 bir çeli\u015fki olarak de\u011ferlendiren baz\u0131 \u015fah\u0131slara, <\/span><\/strong>“Size vurulan k\u0131rbaca da Osman’a vurulan k\u0131l\u0131ca da k\u0131zar\u0131m”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>\u015feklinde tavr\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015flard\u0131. Daha sonralar\u0131 Muaviye döneminde, en ate\u015fli Ali taraftarlar\u0131ndan biri say\u0131lan Hucr b. Adî’nin idam edilmesine üst perdeden tepki gösteren de Hz. Ai\u015fe olacakt\u0131r. Hem Hz. Peygamber’in gözde han\u0131m\u0131 olmas\u0131, hem de ilk Halife Hz. Ebubekir’in (R.A) k\u0131z\u0131 olmas\u0131 hasebiyle böyle bir mesuliyeti s\u0131rt\u0131nda ta\u015f\u0131maktayd\u0131. <\/span><\/strong>“Mü’minlerin An­nesi”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>s\u0131fat\u0131yla Müslümanlar\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131la­r\u0131na ilgisiz kalmam\u0131\u015ft\u0131 ve meselenin çözümü noktas\u0131nda elini ta\u015f\u0131n alt\u0131na koymu\u015flard\u0131. Nitekim bu süreçte yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, annelik s\u0131fat\u0131n\u0131 s\u0131kl\u0131kla dile getirdi\u011fi anla\u015f\u0131lacakt\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Umre bahanesiyle Medine’den ayr\u0131lan Hz. Talha ve Zübeyr, Mekke’ye var\u0131nca Hz. Ai\u015fe’nin kurdu\u011fu hareketin ba\u015f\u0131na geçtiler. Talha, Hz. Ai\u015fe’ni<\/span><\/strong>n k\u0131z karde\u015fi <\/span><\/strong>Ümmü Gülsüm’<\/span><\/strong>le, Zübeyr<\/span><\/strong> de di\u011fer k\u0131z karde\u015fi Esma ile <\/span><\/strong>evliydiler. Ayr\u0131ca Hz. Ai\u015fe’nin, Talha ile ayn<\/span><\/strong>\u0131 kabileye (Teym) mensup olmas\u0131 ve babas\u0131n\u0131n amcazadesi olmas\u0131 hasebiyle onun Halife olmay\u0131 bek­ledi\u011fi bilinmekteydi. Tabi bu ittifak\u0131 sadece akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131yla izah etmenin pek do\u011fru ol­mad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyiz. Zira o dönemdeki olaylarda taraf olanlar\u0131n hemen hepsinin birbirleriyle akrabal\u0131klar\u0131 söz konusuy­du. Mesela <\/span><\/strong>Hz. Ai\u015fe, Hz. Ali’nin yenges<\/span><\/strong>idi<\/span><\/strong>r. Zübeyr, Hz. Ali’n<\/span><\/strong>i<\/span><\/strong>n halao\u011fludur. H<\/span><\/strong>z. <\/span><\/strong>Osman, Hz. Ali’nin bacan<\/span><\/strong>a\u011f\u0131d\u0131r. (Not: Bunlar tutars\u0131z bir savunmad\u0131r. Çünkü dünürlük ba\u015fka, soy ba\u011f\u0131 akrabal\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkad\u0131r.)<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Di\u011fer taraftan Talha ve Zübeyr’in<\/span>, Valilik <\/span>bekle<\/span>ntileri kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 için Hz<\/span>. Ali’ye cephe ald\u0131k<\/span>lar\u0131 iddialar\u0131 vard\u0131r<\/span>. Fakat meselenin o kadar basit olmad\u0131\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. Çünkü onlar, zaten Halifelik potansiyeline sa­hip \u015fûra üyesi konumundayd\u0131 ve Valilik makam\u0131n­dan ziyade H<\/span>alifeli\u011fe kendilerini lay<\/span>\u0131k bulmalar\u0131 do\u011fald\u0131. Medine’de kald\u0131klar\u0131 süre içinde, Hz. Ali’nin yönetimdeki dikkatli ve tedbirli davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir zafiyet gibi alg\u0131lam\u0131\u015f olmal\u0131lar ki, bu i\u015fi kendilerinin üstlenmesi gerekti\u011fi kanaatine var­m\u0131\u015flard\u0131. Nitekim Mekke’ye ula\u015ft\u0131klar\u0131 zaman, Medine’deki durum soruldu\u011fun­da \u015föyle yan\u0131tlam\u0131\u015flard\u0131: “Biz Medine’yi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klardan ve bedevîlerin \u015ferrinden terk edip geldik. Orada ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeyen, Hak’k\u0131 bilmedikleri gibi bât\u0131la kar\u015f\u0131 da koyamayan ve kendilerine isabet eden zulmü önleyemeyen kimseleri b\u0131rakt\u0131k!”<\/em><\/strong> (Taberî, 4: 450).<\/span><\/p>\n

Hz. Osman’\u0131n \u015fehit edilmesinden sonra <\/span><\/strong>Medine<\/span><\/strong>‘den uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan Emevî<\/span><\/strong> ailesi, hemen <\/span><\/strong>Hz. Ai\u015fe’nin etraf\u0131nda \u015fekil<\/span><\/strong>lenen mu­halefetin içinde yer alm\u0131\u015flard\u0131. Zira kendilerini birinci derecede ma\u011fdur olarak görüyorlard\u0131. Hz. Osman<\/span><\/strong>‘\u0131n kâti<\/span><\/strong>bi Me<\/span><\/strong>rvan b. Hakem, es<\/span><\/strong>ki Basra Valisi Abdullah b. Amir, eski Küfe valisi Said <\/span><\/strong>b. el-As ile<\/span><\/strong> H<\/span><\/strong>z. Osman’\u0131n çocuklar\u0131 Eban <\/span><\/strong>ve Velid onlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyorlard\u0131. Eski Y<\/span><\/strong>emen Valisi Ya’la b. Ümeyye’nin, Yem<\/span><\/strong>en beytülmal\u0131ndan getirdi\u011fi mallarla bir ordu kuran muhalifler, Mekke’de toplant\u0131lar yaparak stratejilerini belirlemeye çal\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Medine üzerine hemen yürü­menin makul olmayaca\u011f\u0131 <\/em>görü\u015fü a\u011f\u0131r basm\u0131\u015ft\u0131. Hz. Ali ile mücadele edebilecek güce ula\u015fmak için, <\/span><\/strong>Abdullah b. Amir’in <\/span><\/strong>t<\/span><\/strong>eklifiyle Basra’ya gitme ve güçleninceye kadar bekleme karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131<\/span><\/strong>.<\/span><\/strong><\/p>\n

Cemel olay\u0131nda <\/span><\/strong><\/span>en çok el ve aya\u011f\u0131n kesildi\u011fi<\/span><\/em><\/strong><\/span> bir sava\u015f<\/span><\/strong><\/span> ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Hz<\/span><\/strong>. Ai\u015fe<\/span><\/strong>, ço\u011funlu\u011fu Mekke ve Medine halk\u0131ndan olu\u015fan yakla\u015f\u0131k <\/span><\/strong>900 ki\u015fiyle <\/span><\/strong>yola ç\u0131kt\u0131. Basra önlerine geldi\u011finde say\u0131lar<\/span><\/strong>\u0131 3.000’e <\/span><\/strong>ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Yolda kendile­rine kat\u0131lanlar oldu\u011fu gibi ayr\u0131lanlar da vard\u0131. Mesela zafere ula\u015ft\u0131klar\u0131 takdirde <\/span><\/strong>kimin Halife olaca\u011f\u0131<\/span><\/strong> gündeme geldi\u011finde; i\u015fin M<\/em><\/span><\/strong>üslümanlar\u0131n takdirine b\u0131rak\u0131<\/span><\/em><\/strong>laca\u011f\u0131 <\/span><\/em><\/strong>söylenince,<\/span><\/strong> <\/span><\/em>Hz. Osman’\u0131n iki o\u011flu il<\/span><\/strong>e Said b. el-As baz\u0131 müttefikleriyle birlikte ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Basra, <\/span><\/strong>Hz. Ali’nin Valis<\/span><\/strong>i Osman b. Huneyf’in kontrolünde bulunmaktayd\u0131. Muhalifler \u015fehre girerken gösterilen mukavemet sebebiyle 100’e yak\u0131n ki\u015fi burada hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f durumdayd\u0131. Öldürülenlerin önemli bir k\u0131sm\u0131, Hz. Osman’\u0131n katline kar\u0131\u015fan Abdülkays kabilesine mensuplard\u0131. Bunun üzerine <\/span><\/strong>Hz. Ali; <\/span><\/strong>buradaki ad<\/span><\/strong>amlar\u0131n\u0131n öldürülmesin<\/span><\/strong>i, <\/span><\/strong>Cemel Ashab\u0131na k\u0131l\u0131ç çekmesinin hu<\/span><\/strong>kukî gerekçesi sayacakt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bunlar ya\u015fan\u0131rken H<\/span><\/strong>z. Ali, Muaviye’yi itaat alt\u0131na almak için \u015eam’a gerçekle\u015f­tirece\u011fi sefer<\/span><\/strong>in haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 yapmaktayd\u0131<\/span><\/strong>. M\u0131s\u0131r, Kûfe ve Basra Valilerine haber gönderip haz\u0131rlanmalar\u0131n\u0131 buyurmu\u015flard\u0131. An­cak Hz. Ai\u015fe’nin Basra’ya do\u011fru harekete geçti\u011fini duyunca hedef de\u011fi\u015ftirmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Onlar Medine’yi geçmeden yol­lar\u0131n\u0131 kesmeye çal\u0131\u015fm\u0131\u015f, fakat geç kalm\u0131\u015ft\u0131. O yüzden toplayabildi\u011fi küçük bir orduyla onlar\u0131 takip etmeye ba\u015flad\u0131. Bu arada M<\/span><\/strong>edinelilerin sefere ç\u0131kmakta isteksi<\/span><\/strong>z davrand\u0131\u011f\u0131 ve B<\/span><\/strong>edir ehlinden Hz. Ali’ye <\/span><\/strong>destek veren<\/span><\/strong>lerin alt\u0131 ki\u015fiden fazla olmad\u0131\u011f\u0131 üzerinde de durmak laz\u0131md\u0131<\/span><\/strong>. Hz. Ali Basra’ya yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u015fehrin muhaliflerin eline geçti\u011fini ö\u011frenince <\/span><\/strong>Kûfe’den takviye talebinde bulunmu\u015flard\u0131<\/span><\/strong>. Fa­kat oradaki Valisi E<\/span><\/strong>bû Musa el-E\u015farî ka<\/span><\/strong>rde\u015f kan\u0131 dökülmesinden yana olmad\u0131\u011f\u0131 için yard\u0131m talebini kar\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131. Bunun üzerine \u015fehre giren <\/span><\/strong>E\u015fter b. Mâlik, <\/span><\/strong>onu Valilik kona\u011f\u0131ndan kovdu\u011fu gibi e\u015fyalar\u0131n\u0131 da soka\u011fa att\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Burada toplanan 10 bini a\u015fk\u0131n kuvvetle yola ç\u0131k\u0131l\u0131p Cemel Vakas\u0131’n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yere var\u0131ld\u0131. Neticede Basra önlerinde el-Hureybe denilen yerde taraflar sava\u015f düzeni ald\u0131. Müzakereler sonuç vermeyince, ö\u011fleden sonra ba\u015flayan çarp\u0131\u015fmalar ak\u015fama kadar sürmü\u015f ve Müslümanlar birbirlerini k\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. (10 Cemadiyelahir 36 \/ 4 Aral\u0131k 656).<\/span><\/strong><\/p>\n

Kanl\u0131 sava\u015f, Hz. Ai\u015fe’nin bindi\u011fi devenin etraf\u0131nda ya\u015fanmaktayd\u0131. Abdullah b. Talha da­hil yakla\u015f\u0131k 70 ki\u015fi burada Onu korumaya çal\u0131\u015f\u0131rken canlar\u0131ndan olmu\u015flard\u0131. Hz. Ali, sava\u015f\u0131n devenin etraf\u0131nda cereyan etti\u011fini görünce; Hz. Ai­\u015fe’ye zarar verilmeden, o devenin öldürülmesini buyurmu\u015flard\u0131. Devenin öldürülmesiyle birlikte Hz. Ai­\u015fe’nin ordusu da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, böylece sava\u015f Hz. Ali’nin zaferiyle sonuçlanm\u0131\u015ft\u0131. Hz. Ai\u015fe, sava\u015f\u0131 devesinin üzerinden idare etti\u011fi için \u0130slam tarihinde bu olay “Vak’atü’l-Cemel” diye an\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hz. Ai\u015fe’nin içinde bulundu\u011fu hevdec, at\u0131lan oklarla adeta kirpiyi and\u0131r\u0131yordu. Z\u0131rh\u0131 delen birkaç okun sebep oldu\u011fu s\u0131yr\u0131klar d\u0131\u015f\u0131nda, Hz. Ai\u015fe’de ciddi bir yaralanma olmam\u0131\u015ft\u0131. Bir süre Basra’da tutulduktan sonra karde\u015fi Muhammed b. Ebî Bekir’in nezaretinde Mekke’ye yollanm\u0131\u015ft\u0131… Bu sava\u015fta Talha ve Zübeyr gibi ileri gelen Sahabenin yan\u0131 s\u0131ra, iki taraftan maalesef 10 bine yak\u0131n ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f durumdayd\u0131. Di\u011fer sava\u015flarda olmad\u0131\u011f\u0131 kadar <\/span><\/strong>el ve <\/span><\/strong>aya\u011f\u0131n burada kesildi\u011fi konu\u015fulmaktayd\u0131. Öyle görünü­yor ki ilk defa birbirlerine k\u0131l\u0131ç çekmi\u015f olan Müslümanlar, kar\u015f\u0131s\u0131ndakini öldürerek günah\u0131na girmek istememi\u015f, onu etkisiz hale getirmek için el ve ayaklar\u0131n\u0131 hedef alm\u0131\u015ft\u0131. Hz. Ali de <\/span><\/strong>“\u0130syan etmi\u015f Müslüman karde\u015fleri”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>olarak and\u0131\u011f\u0131 muhaliflerin mallar\u0131n\u0131n ganimet olarak al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 duyurmu\u015f ve cesetlerin usulüne uygun \u015fekilde defnedilmesi konusunda uyarm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Cemel olay\u0131, Hz. Ali ile muhalifleri aras\u0131ndaki diyalo\u011fu koparm\u0131\u015ft\u0131!<\/span><\/strong><\/p>\n

Burada Hz. Ali için problem çözülmü\u015f gibi görünse de esas\u0131nda ya\u015fananlar daha büyük sorunlara yol açm\u0131\u015ft\u0131r. Zira Cemel Vakas\u0131; muhalif hareketlerin k\u0131l\u0131çla bast\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda sonras\u0131 için emsal te\u015fkil ederken, Müslümanlar aras\u0131 problemlerin diyalogla çözülmesinin önü büyük ölçüde kapanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bu olaydan hemen sonra, <\/span><\/strong>birer sene arayla ya\u015fanan S\u0131ffin ve Nehrevan Sava\u015flar\u0131 <\/span><\/strong>\u015fiddet sarmal\u0131n\u0131 daha da alevlendirdi\u011fi gibi, \u0130slam toplumundaki ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 derinle\u015ftirmi\u015f ve ba\u015fka karde\u015f kavgalar\u0131n\u0131n yolunu açm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Di\u011fer taraftan, sava\u015fa i\u015ftirak edenlerin dini ve dünyevi durumlar\u0131 tarih boyun­ca tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eia ve Haricîlerin tamam\u0131na göre burada Hz. Ali hakl\u0131, Ona kar\u015f\u0131 sava\u015fan Hz. Ai\u015fe, Talha ve Zübeyr ise asi konumundad\u0131r. Bu mezheplerin a\u015f\u0131r\u0131 uçlar\u0131nda gezinen müntesipleri ise daha ileri giderek, ba\u015fta Hz. Ai\u015fe olmak üzere muhaliflerin hepsini tekfire kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f ve çirkin iftiralarla onlar\u0131 itham etmekten sak\u0131nmam\u0131\u015flard\u0131r. Mutezilî uleman\u0131n baz\u0131lar\u0131, bu hadisede Hz. Ali’yi hakl\u0131, muhaliflerini haks\u0131z ve hatal\u0131 görürken; bir k\u0131sm\u0131 kimin hakl\u0131, kimin haks\u0131z oldu\u011funun bilinemeyece\u011fini ancak haks\u0131z olan\u0131n mutlaka fâs\u0131k oldu\u011fu kanaatini payla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Konuya daha mutedil yakla\u015fan Ehl-i Sünnet imamlar\u0131 ise genel itibariyle Hz. Ali’yi hakl\u0131 görmü\u015f olmakla birlikte, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n da baz\u0131 hakl\u0131 gerekçelere sahip olduklar\u0131n\u0131, me\u015fru Halifeye isyan etmi\u015f olmakla birlikte onlar\u0131n kâfir veya fâs\u0131k say\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 beyan buyurmu\u015flard\u0131r. Ehl-i Sünnet, Ashab-\u0131 Kiram’a hakarete kar\u015f\u0131d\u0131r ve meselenin tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lmamas\u0131ndan yanad\u0131r. Do\u011frusu bu yakla\u015f\u0131m\u0131n takdirle kar\u015f\u0131­lanmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Gerçekten de bu tür tart\u0131\u015fmal\u0131 meselelerin ulu orta konu\u015fulmas\u0131n\u0131n, toplumdaki gerginlik­leri art\u0131rmaktan ve kutupla\u015fmay\u0131 koyula\u015ft\u0131rmaktan ba\u015fka bir faydas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. Bununla birlikte meselenin ilmi ortamlarda ele al\u0131nmas\u0131, usulüne uygun \u015fekilde enine boyuna tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve gereken derslerin ç\u0131kar\u0131lmas\u0131 da bir ihtiyaçt\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu arada Hz. Osman;<\/span><\/strong> <\/span>dön<\/span>emin en güçlü kabi­<\/span>lelerinden birinin reisi oldu\u011fu gibi en güçlü devletleri<\/span>nden birinin lideri<\/span>ydi. Dolay\u0131s\u0131yla hem ma<\/span>ktulün ailesi olarak <\/span>Emevîlerin, hem de mü’minlerin Annesi olarak Hz. Ai\u015fe’nin ve sorumluluk m<\/span>akam\u0131ndaki<\/span> di\u011fer \u015fah\u0131slar\u0131n burada inisiyatif almak istemesi de tabii görülmelidir. Her ne kadar <\/span>Hz. Ali, kat<\/span>illeri cezaland\u0131rmak için acele edilmemesini ve kendisine zaman kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015fse de ya\u015fanan s<\/span>üreçte tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rda eksiklik ve gev\u015feklik oldu\u011funu söyleyenlere de hüsnü zanla yakla\u015fmak gerekir<\/span>. Muaviye’ye kar\u015f\u0131 ordu haz\u0131rlamak yerine, neden katillerin tespiti noktas\u0131nda en ufak bir giri\u015fimde bulunmad\u0131\u011f\u0131 ya da <\/em><\/strong><\/span>Cemel Ashab\u0131n\u0131 k\u0131­<\/span><\/em><\/strong>l\u0131<\/span><\/em><\/strong>çla itaat alt\u0131na alma<\/span><\/em><\/strong>k içi<\/span><\/em><\/strong>n sarf edilen gücü<\/span><\/em><\/strong>n, neden <\/span><\/em><\/strong>Hz. Osman’\u0131n ka<\/span><\/em><\/strong>tillerine kar\u015f\u0131 <\/span><\/em><\/strong>kullan\u0131lmad\u0131\u011f<\/span><\/em><\/strong>\u0131?<\/span><\/em><\/strong> sorular\u0131nda hakl\u0131l\u0131k pay\u0131 görülse de me\u015fru bir Halifeye (Hz. Ali’ye) kar\u015f\u0131 isyan\u0131 mazur göstermeyecektir. D<\/span>aha ötesi Hz. Ali’nin, isyanc\u0131lar\u0131 etkisizle\u015ftirmek ve eleba\u015flar\u0131n\u0131 kendi saf\u0131na çekmek kanaati ve içtihad\u0131yla; be\u015f y\u0131ll\u0131k iktid<\/span>ar\u0131 süresince <\/span>isyanc\u0131lar\u0131n <\/span>liderler<\/span>i aras\u0131nda say\u0131lan <\/span>E\u015fter b. Mâlik<\/span><\/strong> ve Muhammed b. Ebî Bekir <\/span><\/strong>gibilerine<\/span> <\/span>bu dönemde yap\u0131lan sava\u015flarda, Hz. Ali’nin ordusun­da <\/span>üst düze<\/span>y ko<\/span>muta kad<\/span>emelerinde yer vermesi ve s<\/span>onunda M\u0131s\u0131r Valili\u011f<\/span>ine getirmesi de oldukça aleyhine istismar edilmi\u015ftir. Bunlar\u0131n her ikisini de bu süreçte Muaviye’nin cezaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. E\u015fter, M\u0131s\u0131r’daki görevine giderken yolda zehirli bal ikram edilerek öldürülmü\u015f; Muhammed b. Ebî Bekir ise M\u0131s\u0131r Valili\u011fini icra ederken Muaviye’nin gönderdi\u011fi ordular kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilmi\u015f, ancak sava\u015f meydan\u0131ndan kaçarken s\u0131k\u0131 bir takibin ard\u0131ndan yakalanm\u0131\u015f ve Hz. Osman’\u0131n öldürülmesindeki rolü nedeniyle ona duyulan kin ve nefret duygular\u0131yla feci \u015fekilde katledilmi\u015ftir.” \u015feklinde baz\u0131 düzeltme ve eklemeler de yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yorumlar önemlidir.<\/strong><\/span><\/p>\n

S\u0131ffîn Sava\u015f\u0131: Uhuvvetin Yaralanmas\u0131 ve Fitnenin Yayg\u0131nla\u015fmas\u0131!..<\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Hz. Ali (R.A) ile Hilafetini kabul etmeyen Muaviye aras\u0131nda ya\u015fanan sava\u015f; tesiri bugün bile devam eden ayr\u0131l\u0131klar\u0131n kökle\u015fti\u011fi en dramatik hadiselerden birisi say\u0131lmaktad\u0131r. Bu sava\u015f\u0131 tetikleyen sosyal, siyasi, psikolojik unsurlar ve \u0130slam birli\u011finin yara ald\u0131\u011f\u0131 anlar bir türlü unutulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Râ\u015fid Halifeler döneminde \u0130slam dünyas\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu topraklar ve gani­metler, Araplar\u0131n havsalas\u0131n\u0131n alamayaca\u011f\u0131 biçimde h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131. Hilafet y\u0131llar\u0131 Hz. Ebubekir (R.A) ve Hz. Ömer’e (R.A) göre daha uzun süren Hz. <\/span>Osma<\/span>n <\/span>(R.A) <\/span>ve ard\u0131ndan Hz. Ali (R.A) dönemleri, ganimetin tad\u0131n\u0131 <\/span>alan yöne<\/span>tim <\/span>ve ka<\/span>bilelerin ç\u0131kar çat\u0131\u015fmalar\u0131na ve fikir ayr\u0131l\u0131klar\u0131na sahn<\/span>e olacakt\u0131.<\/span> Dolay\u0131s\u0131yla otoriteyi hiçe sayan Valiler ve kabilelerin itaatsizliklerine maruz kalma talihsizli\u011fine u\u011frayan bu iki Halife, görevlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 iç çat\u0131\u015fmalarla, sivil ve kitlesel itaatsizliklerle mücadele ederek geçirmek zorunda kalm\u0131\u015flar ve nihayetinde bu nedenle hayatlar\u0131n\u0131 kaybedip \u015fehadete ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Öncesi ve sonras\u0131ndaki birçok siyasi hadise ihtilaflara neden olsa da \u0130slam dünyas\u0131n\u0131 etkileyen, sebepleri ve sonuçlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belki de en kritik hâdise S\u0131ffin Sava\u015f\u0131’d\u0131r. Siyasi ve sosyal etkilerinin yan\u0131 s\u0131ra, gelecekte yarataca\u011f\u0131 derin kelâm ayr\u0131l\u0131klar\u0131yla da çe\u015fitli mezheplerin olu\u015fumuna sebep olan mü­cadelelerin ba\u015f\u0131nda say\u0131l\u0131r. Bu yönüyle günümüzde bile etkilerinin sürdü\u011fü aç\u0131kt\u0131r; \u0130slam dünyas\u0131n\u0131n bugünkü siyasi ve fikri çehresini almas\u0131ndaki etkileri yads\u0131namaz boyutlardad\u0131r.”[2] diyen de\u011ferli Emine Peköz’ün önemli tespitlerini, olumlu tenkit mahiyetindeki baz\u0131 izah edici ilaveler ve düzeltmelerle aktarmak yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n

S\u0131ffin Sava\u015f\u0131’n\u0131n temel nedeni; \u015eam Valisi Muav<\/span><\/strong>iye’nin, Hz. Ali’ye biat etmemesi<\/span><\/strong> ve emirlerine kar\u015f\u0131 gelerek \u015eam eyaletinin yönetimini devretmeye yana\u015fmamas\u0131d\u0131r. Bundan sonra geli\u015fen olaylar, taraflar\u0131n ad\u0131m ad\u0131m sava\u015fa yakla\u015fmas\u0131na neden olmu\u015flard\u0131r. Asl\u0131nda dört Halife döneminde vuku bulan ihtilaflar\u0131n temel nedenlerinden birisi de; \u0130sl<\/span><\/strong>am’\u0131n ilk <\/span><\/strong>y\u0131llar\u0131nda (ve Mekke Fethi s\u0131ras\u0131nda) Müslüma<\/span><\/strong>nlar v<\/span><\/strong>e mü\u015fri<\/span><\/strong>kler aras\u0131ndaki dü\u015fmanl\u0131klardan <\/span><\/strong>a<\/span><\/strong>rta kalan k<\/span><\/strong>in ve nefretin (baz\u0131 zay\u0131f inançl\u0131 ve intikam h\u0131rs\u0131n\u0131n) kalple<\/span><\/strong>rden hâlâ at\u0131lama<\/span><\/strong>mas\u0131d\u0131r. Mekke’<\/span><\/strong>nin feth<\/span><\/strong>i s\u0131ras\u0131nda Müslüman olan baz\u0131 kimseler (tuleka), Bedir ve Uhud’da öldürülen mü\u015frik yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ac\u0131lar\u0131n\u0131 iç dünyalar\u0131nda hale<\/span><\/strong>n taze tutmaktayd\u0131.<\/span><\/strong> Hz. Ali’nin taraftarlar\u0131ndan Abdullah b. Büdeyl’in Irakl\u0131lara yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma bu duruma \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r: “Muaviye, Bedi<\/em><\/span><\/strong>r’de karde\u015fi Hanzala,<\/span><\/em><\/strong> day\u0131s\u0131 Velîd ve dedesi Utbe’yi öldüren Ali’ye hiç biat eder mi? Vallahi biat edeceklerini sanm\u0131yorum. Onlar\u0131n üzerinde m\u0131zraklar k\u0131r\u0131lmad\u0131kça, tepelerinde k\u0131l\u0131çlar yar\u0131lmad\u0131kça, ka\u015flar\u0131 demir çubuk­larla da\u011f\u0131t\u0131lmad\u0131kça ve iki grup aras\u0131nda büyük hadiseler patlak vermedikçe size tâbi olmalar\u0131 mümkün de\u011fildir.”<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Bununla birlikte iki taraf da sava\u015f hutbelerinde Hak’tan yana olduklar\u0131n\u0131 iddia ederek yola ç\u0131km\u0131\u015flard\u0131. Hz. Ali <\/span><\/strong>bu sava\u015fa i\u015ftirak edenleri<\/span><\/em><\/strong>n, Allah yolunda<\/span><\/em><\/strong> cihat eden kimseler oldu\u011funu söylüyor ve Ona itaat ederek sava\u015fanlar\u0131 \u015fehadetle müjdeliyordu.<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Muavi<\/span><\/strong>ye ise \u015e<\/span><\/strong>am’da, Hz. Osman’\u0131n kanl\u0131 gömle\u011finin as\u0131l\u0131 ol­du\u011fu cami minberine ç\u0131k\u0131p k<\/span><\/strong>endisini<\/span><\/strong> Halife Osma<\/span><\/strong>n’\u0131n velisi<\/span><\/strong> ilan ederek, <\/span><\/strong>Onun kan\u0131n\u0131n davac\u0131s\u0131 olmakta herkesten daha fazla hak sahibi oldu\u011funu ileri sürüp halk\u0131 galeyana getiriyordu. <\/span><\/em><\/strong>Hz. <\/em><\/span><\/strong>Muaviye’nin baz\u0131 konu\u015fmalar\u0131ndan, \u015eam halk\u0131n\u0131n ilk etapta Hz. Ali’nin, Hz. Osman cinayetinin azmettiricisi oldu\u011funa inanmad\u0131klar\u0131n\u0131, ancak \u015eam yönetimi taraf\u0131ndan yürütü­len kurnaz bir propagandayla bu yönde bir kamuoyu olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak kolayd\u0131r. Ayr\u0131ca Hz. Muaviye; Hz. Ali’yi, Hz.<\/em> <\/span><\/strong>Osman’\u0131n katille­rini muhafaza etmekle suçluyor; <\/span><\/em><\/strong>bu nedenle onun bu durumda hilafette hakk\u0131 olamaya­ca\u011f\u0131n\u0131 savunuyordu. Nitekim Muaviye, Hz. Ali’yle mücadele amac\u0131yla taraftar toplarken, \u015eam halk\u0131ndan destek almak için bu argü­man\u0131 kullanm\u0131\u015f ve Hz. Ali’yi Hz. Osman’a kar\u015f\u0131 insanlar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmakla ve nihayet Hz. Osman’\u0131n öldürülmesini emredip katillerini de korumakla suçluyor <\/em>ve tabi haks\u0131zl\u0131k ediyordu. Bu \u015fekilde, Hz. Ali’nin Hilafetinin haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatla­mak istiyordu. Di\u011fer yandan, yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l­d\u0131r \u015eam’\u0131 yöneten Muaviye’ye ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131, \u015eam ehlinin onun yan\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Hz. Muaviye <\/span><\/strong>bu y\u0131ll<\/span><\/strong>ar içe<\/span><\/strong>risinde \u015eam <\/span><\/strong>h<\/span><\/strong>alk\u0131n\u0131<\/span><\/strong> me<\/span><\/strong>mnun etmi\u015f, onlarla iyi ili\u015fk<\/span><\/strong>iler içerisinde olmu\u015ftu.<\/span><\/strong><\/p>\n

Taraflar sava\u015f öncesinde uzun müddet mektupla\u015fm\u0131\u015f ve elçiler yoluyla mutabakata var­maya çal\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Hz. Ali’nin Muaviye’ye yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplardan biri, Muaviye’nin bu \u0131srarl\u0131 ithamlar\u0131na verilen sert cevaplarla doludur ve art\u0131k Hz. Ali’nin Muaviye’ye tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131n ve sabr\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmaktad\u0131r:<\/span><\/p>\n

“Yemin ederim ki e\u011fer kötülü\u011fünden ve muhalefetinden vazgeçmezsen, onlar (Hz. Osman’\u0131n katilleri oldu\u011funu iddia etti\u011fin kimseler) karada, denizde, da\u011fda veya ovada olsun seninle kar\u015f\u0131la\u015fmak için f\u0131rsat kollamaktad\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> Bu mektupla\u015fmalar aç\u0131kça restle\u015fme ve meydan okuma içeriyordu. Nitekim Muaviye de cevap mektuplar\u0131nda suçlamalar\u0131ndan ve iddialar\u0131ndan vazgeçmiyor, giderek artan taraftarlar\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 güç ve özgüvenle adeta sava\u015f için meydan okuyor ve: “Benimle Kays aras\u0131nda art\u0131k serzeni\u015f ve ele\u015ftirilere gerek kalmad\u0131. Bundan sonra ancak dü\u015fman\u0131n böbreklerine ve boyunlar\u0131na k\u0131l\u0131çla vurmak vard\u0131r.”<\/em><\/strong> diyordu. Nihayet iki taraf da yak\u0131nlar\u0131yla sava\u015f isti\u015farelerine ba\u015fl\u0131yordu. Hz. Ali \u015eam üzerine yürümeden önce Muhacir ve Ensar’dan ileri gelenlerle fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulundu. Onlardan Hâ\u015fim b. Utbe’nin sözleri Muaviye’nin siyasetini özetler bir nitelik ta\u015f\u0131yordu:<\/span><\/p>\n

‘Onlar\u0131n Osman b. Affân’\u0131n kan\u0131n\u0131 dava konusu yapmalar\u0131, sadece cahilleri kand\u0131rmak içindir. Onlar yalan söylemektedir ve Osman’\u0131n kan\u0131 için intikam almay\u0131 dü\u015fünüyor de\u011fillerdir. Talep ettikleri \u015fey dünyad\u0131r ve yönetimi ele geçirmektir. Ya Ali, haydi bizi onlar\u0131n üzerine götür ve i\u015flerini bitir!<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Haricîli\u011fin Ortaya Ç\u0131k\u0131\u015f\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Nihayet bütün bu mektupla\u015fmalar, taraflar\u0131n yanda\u015flar\u0131yla isti\u015fareleri ve taraftar toplama çabalar\u0131 sava\u015f\u0131n mayas\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131. Hz. Ali, Irak halk\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Ensar ve Muhacir’den olu\u015fan tebaas\u0131yla, Muaviye ise \u015eam halk\u0131yla sava\u015f için haz\u0131rl\u0131klara ba\u015flad\u0131. \u0130ki tarafta da bu sava\u015fa kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmamakta tereddüt gösterenlerin az\u0131msanmayacak say\u0131da olduklar\u0131 da unutulmamal\u0131d\u0131r. Özellikle insanlar\u0131n, henüz sonuçlanm\u0131\u015f olan Cemel Sava\u015f\u0131’na benzer \u015fekilde, Müslümanlar\u0131n iktidar u\u011fruna birbirlerini katletmelerinin cevâz\u0131 hususunda ku\u015fkular\u0131n\u0131n ve sorular\u0131n\u0131n oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle Ashabdan kimileri evlerine çekilmeyi tercih ettiklerini bildirerek taraf tutmam\u0131\u015f; kimileri ümmet içerisindeki ihtilaflar\u0131n hay\u0131rla sonuçlanmayaca\u011f\u0131n\u0131 aç\u0131klad\u0131klar\u0131 için tepki ve d\u0131\u015flanmaya maruz kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise Ashab\u0131n önde gelenlerinin bu mücadelenin taraf\u0131 olduklar\u0131n\u0131 görüp, onlar\u0131 örnek alarak sava\u015f\u0131 hakl\u0131 bir zemine oturttuklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim E\u015f’as b. Kays’\u0131n \u015fu sözleri söyledi\u011fi aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: “Vallahi namaz ehlini öldürmeyi çirkin buluyordum. Ancak yan\u0131mda \u0130slami geçmi\u015fi benden daha eski, Kitap ve Sünnet’i benden daha iyi bilen bir zat var ki o bu konuda can\u0131n\u0131 cömertçe vermeye haz\u0131rken art\u0131k böyle dü\u015fünmüyorum.”<\/em><\/strong> sözleri anlaml\u0131d\u0131r. Ama baz\u0131lar\u0131n\u0131n da kendisine bir taraf edinerek, iktidar yar\u0131\u015f\u0131ndan nasibini almay\u0131 murat etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim Hz. Ali’nin, insanlar\u0131 \u015eam ehline kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya te\u015fvik etti\u011fi hutbesi s\u0131ras\u0131nda <\/span>Benî Fezâre’den Erbed adl\u0131 bir adam<\/span><\/strong>, “Bizi karde\u015flerimiz olan Basra ehline kar\u015f\u0131 götürüp onlar\u0131 öldürttü\u011fün gibi, \u015fimdi de \u015eam ehli olan karde\u015flerimizin üzerine sürükleyip onlar\u0131 öldürmemizi mi istiyorsun? Hay\u0131r, vallahi bunu yapmayaca\u011f\u0131z!”<\/em><\/strong> \u015feklindeki kas\u0131tl\u0131 ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 sözlerinden dolay\u0131 linç edilerek öldürülmü\u015ftür. “Asl\u0131nda bu olay, ümmet içerisinde cereyan eden ihtilaf ve sava\u015f\u0131 ele\u015ftiren bir grubun do\u011fu\u015funun ilk sinyalleri say\u0131l\u0131r. Yak\u0131n gelecekte iktidar kavgas\u0131ndan dolay\u0131 \u0130slam dünyas\u0131n\u0131n sürüklendi\u011fi kaostan kaynaklanan rahats\u0131zl\u0131k büyüyecek ve S\u0131ffîn Sava\u015f\u0131’n\u0131n ortaya ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r bilanço yeni bir muhalefetin, yani <\/em><\/strong><\/span>Haricîli\u011fin <\/span><\/em><\/strong>do\u011fu\u015funa zemin haz\u0131rlayacakt\u0131.”<\/span><\/em><\/strong> iddialar\u0131 ise bir itham kokmaktayd\u0131 ve Haricilerin ortaya ç\u0131k\u0131\u015f sebebi olarak ba\u015fta Hz. Ali’yi ve di\u011fer Sahabeyi suçlay\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131md\u0131. Çünkü Haricilerin eleba\u015flar\u0131, \u0130bni Sebe gibi münaf\u0131klar\u0131n kand\u0131rma ve k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131yla, asl\u0131nda fesat ç\u0131karmak üzere f\u0131rsat kollayan insanlard\u0131. Hakem olay\u0131na itirazlar\u0131 ve herkesi hemen küfür ve irtidatla suçlamalar\u0131, asl\u0131nda fitneyi yaymak için bahane kollad\u0131klar\u0131ndand\u0131. Yazar\u0131n üstteki yorumlar\u0131, sanki Haricileri hakl\u0131 ç\u0131kar\u0131c\u0131 bir tav\u0131rd\u0131 ve oldukça sak\u0131ncal\u0131yd\u0131. (A.A)<\/strong> Kûfe’den yola ç\u0131kan Hz. Ali, yolda ordusuna katt\u0131\u011f\u0131 yeni birlikler sayesinde say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k 150 bini bulan askerleriyle, sava\u015f\u0131n gerçekle\u015fece\u011fi S\u0131ffîn yak\u0131nlar\u0131ndaki Kunâs\u0131rîn’e ula\u015ft\u0131. Muaviye’nin \u015eam ehlinden olu\u015fan ordusu da yakla\u015f\u0131k bu say\u0131dayd\u0131. \u0130ki ordu yerini ald\u0131\u011f\u0131nda, Irak ordusu için önemli bir sorunun oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. \u015eam ordusu suyun yan\u0131nda konu\u015flanm\u0131\u015f ve Irak ordusunun suya eri\u015fimine engel olmu\u015flard\u0131. Niyetleri Hz. Ali ve askerlerini susuzlukla peri\u015fan b\u0131rakmakt\u0131. Bundan maksatlar\u0131, güya Hz. Osman’\u0131 günlerce açl\u0131k ve susuzlu\u011fa mahkûm edenleri ayn\u0131 ak\u0131bete u\u011fratmakt\u0131. Bunun üzerine Hz. Ali, kendilerini buraya getiren as\u0131l meselenin su üzerine sava\u015fmak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatm\u0131\u015f; ancak e\u011fer niyetleri su yüzünden sava\u015f\u0131p kazanan\u0131n sudan içmesi ise bundan kaçmayacaklar\u0131n\u0131 aç\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Nitekim \u015eam ordusu bunda \u0131srar edince, su üzerine yap\u0131lan uzun bir çarp\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan Irak ordusu suyun kontrolünü tekrar ele alm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n

Gerek sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, gerekse uzun süren sava\u015f ortam\u0131nda olsun, Hz. Ali’nin daha adil ve daha merhametli bir tav\u0131r sürdürdü\u011fü anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim Irak ordusunun askerleri suyu ele geçirdi\u011finde, \u015eam ordusunu sudan mahrum edip misilleme yapacaklar\u0131n\u0131 dü\u015fünürken, Hz. Ali askerlerine “Sudan ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 al\u0131n ve kamp\u0131n\u0131za geri dönün. Onlar\u0131 sudan mahrum etmeyin. Çünkü Allah, onlar\u0131n zulüm ve azg\u0131nl\u0131klar\u0131 sebebiyle sizi muzaffer k\u0131ld\u0131!”<\/em> buyurmu\u015flard\u0131r. Bu sava\u015ftaki pek çok enstanta­neye konu olaca\u011f\u0131 gibi, Hz. Ali kendisiyle özde\u015fle\u015fen özelliklerinden birini aç\u0131kça kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131: Bu da; mertlik ve insan onuruna yak\u0131\u015fmayacak zulüm ve hak ihlalinden uzak durmakt\u0131! Ancak bu \u015fekilde ba\u015flayan Siffîn Sava\u015f\u0131’n\u0131n uzun bir zamana yay\u0131lmas\u0131n\u0131n se­bebi, taraflar\u0131n kesin üstünlük sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131ndan mutlak galibiyete ula\u015famam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Sava\u015f\u0131n kimi günleri s\u0131cak muharebe hatlar\u0131nda, kimi günleri ise teke tek mübarezelerle geçmi\u015f ve her iki taraf da oldukça yorulmu\u015flard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130slam’\u0131n do\u011fu\u015funa \u015fahitlik eden, Kur’an ve Sünnet’e hâkim ulemadan, Irak ve \u015eam kurrâs\u0131ndan pek çok zat\u0131n bu sava\u015fta hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olmalar\u0131 oldukça ac\u0131d\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu mübareze tekliflerinden biri de Hz. Ali taraf\u0131ndan Muaviye’ye yap\u0131lm\u0131\u015f, ancak Muaviye korkup bu davete olumlu cevap vermemi\u015ftir. Zilhicce ay\u0131 boyunca (19 May\u0131s-18 Haziran 657) taraflar teke tek vuru\u015fmu\u015flar, Muharrem ay\u0131 (19 Haziran-18 Temmuz 657) geldi\u011finde ise bir sulh beklentisi içerisinde çat\u0131\u015fmaya geçici olarak son vermi\u015flerdir. Bunun nedeni, her iki ordunun da a\u011f\u0131r can kayb\u0131 endi\u015fesiyle topyekûn bir sava\u015ftan imtina etmesidir. Bu süreç içerisinde taraflar ara­s\u0131nda bar\u0131\u015f elçileri gelip gitmi\u015f; giderek uzayan ve b\u0131kk\u0131nl\u0131k veren sava\u015f esnas\u0131nda iki ordunun askerleri de sava\u015f\u0131n gerek­lili\u011fi üzerinde muhasebeye giri\u015fmi\u015flerdir. Ancak beklenen bar\u0131\u015f bir türlü sa\u011flanamam\u0131\u015f; Hicri 37 y\u0131l\u0131n\u0131n Muharrem ay\u0131 bitip Safer ay\u0131 girdi\u011finde, Hz. Ali kar\u015f\u0131 cepheye topyekûn sava\u015f ilan\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. <\/span><\/strong><\/p>\n

Gerçek anlamda a\u011f\u0131r zayiatlar içeren sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131 Safer ay\u0131n\u0131n ilk günü olan Çar\u015famba gününe denk gelir. Bu ve sonraki günler \u015fiddetli muharebeler artarak de­vam etmi\u015ftir. Öyle ki kimi günler insanlar\u0131n sava\u015fmaktan dolay\u0131 teçhizatlar\u0131n\u0131n e\u011filip büküldü\u011fü ve yorgunluktan mola verdikleri söylenir. Ancak sava\u015f\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru <\/span><\/strong>Muaviye ve Amr b. el-As<\/span><\/strong>, sava\u015f\u0131n \u015eam askerlerini tüketti\u011fini anlad\u0131klar\u0131nda, Hz. Ali’yle bar\u0131\u015f çabas\u0131na giri\u015fmi\u015flerdir. Amr b. el-Âs’\u0131n, \u0130bn Abbas’a yapt\u0131\u011f\u0131 bar\u0131\u015f ça\u011fr\u0131s\u0131nda geçti\u011fi gibi: <\/span><\/strong>“Ke\u015fke sava\u015f bitse demek yeterli de\u011fildir, ke\u015fke sava\u015f hiç olmasayd\u0131 demek daha yerindedir; zira her iki tarafta da art\u0131k sava\u015ftan nefret edenler ço\u011funluk hale gelmi\u015ftir”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>ve bunu bitirecek olanlar da her iki taraf\u0131n önde gelenleridir. <\/span><\/strong><\/p>\n

Yenileceklerini anlayan Amr b. Âs böylece Hz. Ali’ye zeytin dal\u0131 uzat\u0131p siyasi zekâvetini sergilemi\u015ftir. Ancak bar\u0131\u015f çabalar\u0131 yine meyvesini verememi\u015ftir. Minkarî’nin Vak’atu S\u0131ffîn adl\u0131 eserinde anlat­t\u0131\u011f\u0131 gibi: “\u0130ki taraf S\u0131ffin’de kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar ve k\u0131yas\u0131ya sava\u015f\u0131rlar. Öyle ki neredeyse birbirlerinin sonunu getirmelerine ramak kalm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/em> Ancak \u015eaml\u0131lar\u0131n verdi\u011fi zayiat daha fazlad\u0131r. Herîr Gecesi (27-28 Temmuz 657) diye me\u015fhur olan ve bir gün bir gece süren çarp\u0131\u015fman\u0131n sonunda muharebe meydan\u0131ndaki ölü say\u0131s\u0131n\u0131n 70 bini buldu\u011fu söylenir. Herîr’in kelime anlam\u0131 <\/span><\/strong>“de\u011firmenin sesi”<\/span><\/em><\/strong>dir; sava\u015f\u0131n, askerleri t\u0131pk\u0131 bir de\u011firmen gibi ö\u011fütme­sinden dolay\u0131 bu isim tercih edilmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Allah’\u0131n Kitab\u0131 hakem olsun!”<\/span><\/strong> ça\u011fr\u0131s\u0131 ve “Do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m\u0131n yanl\u0131\u015f amaçlar için kullan\u0131lmas\u0131!”<\/span><\/strong><\/p>\n

Nihayet Hz. Ali nihai sald\u0131r\u0131 için emir verir. Yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada dü\u015fmanlar\u0131n\u0131n takatinin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve duygusal bir hassasi­yet ve zaafiyet duymaks\u0131z\u0131n kendileriyle sava\u015fanlara kar\u015f\u0131 sabah vakti son kez harekete geçeceklerini belirtir. Ona göre; “olaylar\u0131n ak\u0131­\u015f\u0131nda sonuçlar, ba\u015flang\u0131ca göredir.”<\/em> Ancak görgü \u015fahitleri Herîr Gecesi’nin sabah\u0131n­da beklenmedik bir manzarayla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 nakletmi\u015ftir. Muaviye’nin karargâ­h\u0131n\u0131n önünde sancaklara benzeyen \u015feyler görmü\u015flerdir. Hava iyice ayd\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda Muaviye’nin askerlerinin, m\u0131zraklar\u0131n\u0131n ucuna Kur’an Mushaflar\u0131n\u0131 ast\u0131klar\u0131n\u0131, en önde ise mescidin büyük Mushaf’\u0131n\u0131n as\u0131ld\u0131\u011f\u0131 üç m\u0131zra\u011f\u0131 10 ki\u015finin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 gördüklerinde \u015fa\u015f\u0131r\u0131vermi\u015flerdir. Bu \u015fekilde yakla\u015f\u0131k 500 Mushaf m\u0131zrak­lara as\u0131lm\u0131\u015f vaziyettedir. Böylece \u015eam ordusu, Irak ordusundan “Allah’\u0131n Kitab\u0131n\u0131n aralar\u0131nda hakem tayin edilmesini”<\/em> talep etmektedir. Bu talep Hz. Ali cenah\u0131nda tart\u0131\u015fmalar\u0131n büyümesine, sava\u015f\u0131n sürdürülmesine yönelik ihtilaf\u0131n meydana gelmesine sebebiyet vermi\u015ftir. Hz. Ali her ne <\/span><\/strong>kadar bunun bir hile, bir tuzak ve zafiyet belirtisi <\/span><\/strong>oldu\u011funu söyleyip askerlerini nihai sald\u0131r\u0131 için ikna etmeye çal\u0131\u015fsa da <\/span><\/strong>sonradan Haricî olarak an\u0131lacak olan baz\u0131 kimseler<\/span><\/strong> Allah’\u0131n Kita­b\u0131na davet edildiklerinde icabet edeceklerini<\/em> söylemi\u015flerdir. Ayr\u0131ca Hz. Ali kendilerine uymad\u0131\u011f\u0131 takdirde, onu da t\u0131pk\u0131 Hz. Osman gibi öldürmekle tehdit etmi\u015flerdir. Sonunda mecburen bu teklifi kabul eden Hz. Ali, Hakem Olay\u0131 olarak bilinen ve tabi hileyle biten Amr b. el-Âs ve Ebu Musa el-E\u015farî’nin hakemli\u011fine r\u0131za göstermi\u015ftir. Böylece S\u0131ffîn Sava\u015f\u0131 beklenmedik bir mütarekeyle sona ermi\u015ftir, ancak bu mütareke, bar\u0131\u015f getirmemi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n

S\u0131ffin Sava\u015f\u0131, kazanan\u0131n kaybetti\u011fi bir sava\u015ft\u0131<\/em><\/strong>. Sava\u015f\u0131n sonunu getiren hile, Hz. Ali’nin ordusundaki ayr\u0131l\u0131klar\u0131n da ba\u015flang\u0131c\u0131 olacak, sonraki süreçte Hz. Ali’nin mücadelesi, daha düne kadar ayn\u0131 saflarda çarp\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 askerlerine yönelmek zorunda kalacakt\u0131r. Nihayetinde Muaviye’nin uzun u\u011fra\u015flar\u0131 ve kurnaz politikas\u0131yla \u0130slam dünyas\u0131­n\u0131n yönetimini ele geçirmeyi ba\u015farm\u0131\u015flar ve böylece \u0130slam’\u0131n ilk y\u0131llar\u0131ndan itibaren (birço\u011fu) bu dine direnen bir ailenin (Ümeyyeo\u011fullar\u0131’n\u0131n) halefleri saltanat yoluyla iktidara ta\u015f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. S\u0131ffîn Sava\u015f\u0131’n\u0131n bilançosu sadece s\u0131radan bir insanlar\u0131n k\u0131y\u0131m\u0131ndan müte\u015fekkil san\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u0130slam’\u0131n do\u011fu\u015funa \u015fahitlik eden, Kur’an ve Sünnet’e hâkim âlimlerden, Irak ve \u015eam Kurrâs\u0131ndan pek çok zat bu sava\u015fta maalesef hayatlar\u0131n\u0131 kaybedip bu dünyadan ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Kurrâ grubunun, ba\u015flang\u0131çtaki bar\u0131\u015f ve arabuluculuk gayretleri sonuçsuz kalm\u0131\u015f, bu nedenle ister istemez sava\u015f\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na tak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle \u0130slam medeniyeti, onlar\u0131n veremedikleri eserler veya serd edemedikleri ilimleri nedeniyle tahayyülü imkâns\u0131z bir kay\u0131p daha ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ashâb’\u0131n önde gelenlerinden Ammar b. Yâsir’in, öldürüldü\u011fü gün, \u015fu sözleri terennüm etti\u011fi aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/span><\/strong> <\/span>“(Ey Muaviye ve taraftarlar\u0131!) Bizler zaman\u0131nda Kur’an’\u0131n vahyedili\u015fi-tenzili u\u011fruna sizinle sava\u015ft\u0131k. \u015eimdi ise Onun tevili üzerine sizinle sava\u015f\u0131yoruz. Bir sava\u015f ki ba\u015flar\u0131 gövdeden ay\u0131rmakta ve dosta dostunu unutturmaktad\u0131r. Hak ancak bu \u015fekilde yoluna girip ortaya ç\u0131kacakt\u0131r.”<\/span><\/em><\/strong> Sava\u015f esnas\u0131ndaki bu ve buna benzer pek çok konu\u015fma; tulekan\u0131n (Ashab-\u0131 Kiram’\u0131n), yönetim söz konusu oldu\u011funda daha geri planda olmalar\u0131 gerekti\u011fini dü\u015fünenlerin bu­lundu\u011funu aç\u0131\u011fa vurmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla gerek ilk Müslümanlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 gerekse Mekke’nin fethinde Müslüman olanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, tebli\u011fin ilk y\u0131llar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 husumetleri hâlâ unutmam\u0131\u015f, Resulüllah’\u0131n vefat\u0131ndan sonra bu h\u0131rslar\u0131n\u0131 ve h\u0131nçlar\u0131n\u0131 adeta aç\u0131\u011fa ç\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu kanl\u0131 sava\u015f Resulüllah dönemindeki (tam ve sa\u011flam) \u0130slam uhuvvetini yaralam\u0131\u015f ve sonu, günümüze kadar sürecek fitne ayr\u0131l\u0131klar\u0131­n\u0131n ise ba\u015flang\u0131c\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bu makaleyi sesli olarak dinleyebilirsiniz:<\/p>\n

{mp3}hzosmanmazlumen-2{\/mp3}<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\n

[1]<\/a> (Derin Tarih ö.s. – 14 H. Güne\u015f)<\/p>\n

[2]<\/a> (Derin Tarih Dergisi – Dört Halife Devri. Sh.158)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  HZ. OSMAN’IN MAZLUMEN KATLOLUNMASI VE F\u0130TNE KAPISININ KIRILMASI -2-          S\u0131ffin Sava\u015f\u0131’n\u0131n Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 Hz. Muaviye’yi, Hz. Ali’ye Biat Etmekten Al\u0131koyan Kuruntular\u0131 Muaviye, Hz. Ömer ve Hz. Osman döneminde \u015eam Valisiydi. Hz. Ali Hilafete geçince, onu görevinden azledip yerine Abdullah b. Ömer’i tayin etmek istedi. Ancak Abdullah b. Ömer mazur görülmesini isteyerek bu teklifi kabul […]<\/p>\n","protected":false},"author":119,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-5471","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/119"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5471"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5471\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}