\u00a0 <\/p>\n
Bu arada yakla\u015f\u0131k 150 y\u0131ld\u0131r uyuyan bir dev, \u00c7in de siyaset ve ekonomide yava\u015f yava\u015f etkisini g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Japonya sadece end\u00fcstriyel ve ekonomik bir dev olarak ortaya \u00e7\u0131karken, \u00c7in hem ekonomik hem politik ve hepsinden \u00f6nemlisi de askeri bir g\u00fc\u00e7 olarak kendini belli ediyordu. <\/p>\n
Bu makalede ekonomik, politik ve askeri bir dev haline gelen \u00c7in'in \u00f6nce sosyo-politik ve ekonomik yap\u0131s\u0131 incelenecek ve di\u011fer devletlerle olan ili\u015fkileri, jeopolitik konumu ve askeri g\u00fcc\u00fc anlat\u0131lacakt\u0131r. Daha sonra da \u00c7in ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki ekonomik, politik ve askeri ili\u015fkiler ve anla\u015fmalar incelenerek bu konularda, \u00c7in'le i\u015fbirli\u011fine gitmenin \u00fclkemize yararl\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilecektir. <\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00c7in Hakk\u0131nda Genel Bilgiler<\/strong> <\/p>\n Resmi ad\u0131 \u00c7in Halk Cumhuriyeti (People's Republic of China) olup 1997 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla n\u00fcfusu 1 milyar 220 milyon civar\u0131ndad\u0131r. \u00dclkenin y\u00fcz\u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc 9.563.960 km2'dir. N\u00fcfusun y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 % 093't\u00fcr. \u00dclke n\u00fcfusunun % 93.3'\u00fc \u00c7inli'dir ve geri kalan % 6.7'lik k\u0131sm\u0131 Zuanklar, Uygurlar, Huylar, Yiler, Tibetliler, Maoylar, Man\u00e7urlar, Mongollar, Buyiler, Koreliler ve di\u011fer daha k\u00fc\u00e7\u00fck milletler olu\u015fturur.[1]<\/a> <\/p>\n Din itibar\u0131yla resmen ateist g\u00f6r\u00fcnmelerine ra\u011fmen geleneksel olarak halk\u0131n \u00e7o\u011fu Konfi\u00e7yuzim, Taoizm ve Budizm'in taraftar\u0131d\u0131r. Bununla birlikte n\u00fcfusun % 3'\u00fc M\u00fcsl\u00fcman ve % 2'si ile H\u0131ristiyan'd\u0131r. <\/p>\n Okuryazarl\u0131k oran\u0131 % 72'\u00fcn \u00fcst\u00fcnde olup \u00c7ince'nin yan\u0131nda Kantonezce, Wuca, Minbeyce, Minanca, Xiangca, Gaca, Uygurca ve di\u011fer az\u0131nl\u0131k dilleri konu\u015fulur.[2]<\/a> <\/p>\n Devlet Kom\u00fcnist sistemle y\u00f6netilmekte olup, esas otorite Kominist Partinin en \u00fcst seviyesindeki 7 \u00fcyede toplanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n Teorik olarak devletin en \u00f6nemli organ\u0131 olan Milli Halklar Kongresi (National People's Cangress) genellikle Parti program\u0131n\u0131 onaylamakla yetinmektedir. Bunun yerine \u00fclkeyi Devlet Konseyi (State Council) y\u00f6netmektedir. <\/p>\n \u0130dari a\u00e7\u0131dan \u00fclke (Tayvan dahil) 23 eyalet ve 5 \u00f6zerk b\u00f6lgeye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca 3 adet de merkeze direkt ba\u011fl\u0131 belediye bulunmaktad\u0131r.[3]<\/a> <\/p>\n Hong Kong<\/strong> <\/p>\n \u00c7in'in siyasi portresinde en \u00f6nemli, olaylardan birisi de, \u015f\u00fcphesiz, Hong Kong hadisesidir. <\/p>\n \u0130ngiltere idaresinde bulunan ve 99 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na \u0130ngiltereye kiralanan Hong Kong 1 Temmuz 1997 tarihinde, anla\u015fmalar\u0131 gere\u011fi \u00c7in Halk Cumhuriyeti \u0130daresi alt\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir.\u00a0 Bu durum anavatanda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sevince sebep olmu\u015f, \u00c7inlilerin milliyet\u00e7ilik gururlar\u0131n\u0131 co\u015fturmu\u015ftur. <\/p>\n Tayvan meselesine gelince: Tayvan, \u00c7in'in g\u00fcneydo\u011fusundaki denizdedir. 1949 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Halk Cumhuriyetinin kurulu\u015f arifesinde, \u00c7in'deki Guamindang (Milliyet\u00e7i Parti) yetkilileri Tayvan'a \u00e7ekilip yerle\u015fmi\u015flerdir. 1950'de Kore sava\u015f\u0131n\u0131n patlak vermesiyle ABD'nin 7. Filosu Tayvan'a konu\u015flanm\u0131\u015f ve Tayvan \u00c7in'den ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak 1979'da ABD ile \u00c7in aras\u0131nda yap\u0131lan anla\u015fmaya g\u00f6re ABD \u00c7in'in b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Tayvan'\u0131n \u00c7in'in ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir. <\/p>\n Buna g\u00f6re iki sistem bir arada olacakt\u0131r. Yani; tek \u00c7in, iki sistem, \u00c7in'de Kom\u00fcnist ve Tayvan'da Kapitalist sistem birlikte olacaklard\u0131. Ancak Tayvan'a y\u00fcksek d\u00fczeyde \u00f6zerklik verilecekti. Daha sonra da bar\u0131\u015f yolu ile \u00fclkenin birle\u015fmesi sa\u011flanacakt\u0131.[4]<\/a> \u00c7in'le diplomatik temasa ge\u00e7ecek devletler de Tayvan'la olan b\u00fct\u00fcn diplomatik ve resmi temaslar\u0131n\u0131 Halk Cumhuriyeti ile temasa ge\u00e7ebilirlerdi. <\/p>\n Hong Kong benzeri bir problem de Macao b\u00f6lgesinde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. 1557 y\u0131l\u0131ndan beri Macao'ya yerle\u015fmeye ba\u015flayan Portekizliler 1887 y\u0131l\u0131nda Qing Hanedan\u0131na zor kullanarak "\u00c7in-Portekiz Pekin Anla\u015fmas\u0131"n\u0131 imzalatm\u0131\u015f ve b\u00f6lgeyi idaresi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in Halk Cumhuriyeti ise s\u00fcrekli olarak Portekiz h\u00fck\u00fcmeti ile temasa girmi\u015ftir.\u00a0 Nihayet, iki \u00fclke aras\u0131nda 1987'de imzalanan bir deklarasyon ile Portekiz h\u00fck\u00fcmeti Macao'nun egemenli\u011fi 20 Aral\u0131k 1999'dan itibaren \u00c7in Halk Cumhuriyetine devretmeye raz\u0131 olmu\u015ftur.[5]<\/a> <\/p>\n \u00c7in'de i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n ve etnik isyanlar\u0131n \u00f6nlenebilmesi i\u00e7in demokratikle\u015fme ad\u0131na \u00f6nemli ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131, insan haklar\u0131na gereken \u00f6nem verilmelidir. Hukuk fak\u00fcltelerinin kurulmas\u0131, avukatl\u0131k ve noterli\u011fin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gibi iyiye y\u00f6nelik sinyaller varsa da bir din ve az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 konular\u0131nda Pekin'den en ufak bir ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bilinmelidir ki; giderek demokratikle\u015fme \u00c7in'in pe\u015fini b\u0131rakmayacakt\u0131r. Ne bu konu, ne de bununla ilgili insan haklar\u0131ndan daha uzun s\u00fcre ka\u00e7\u0131n\u0131lamaz. \u00c7in'in gelecekte ilerlemesi ve b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131; y\u00f6netici \u00c7inli se\u00e7kinler s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, iktidar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc y\u00f6neticiler ku\u015fa\u011f\u0131ndan deha gen\u00e7 bir ekibe devredilmesi ve \u00fclkenin ekonomik ve siyasal sistemleri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen gerilimle ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 gibi birbiriyle ilgili iki sorunu nas\u0131l maharetle halledece\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/p>\n Ekonomik Geli\u015fim Seviyesi<\/strong> <\/p>\n \u00c7in kara devletinin ekonomik y\u00f6n\u00fc ile ilgili \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylenebilir. \u00dclkenin iktisadi \u00f6zellikleri, di\u011fer bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011finde oldu\u011fu gibi, tarihi dinamiklere dayanmaktad\u0131r. Modern \u00f6tesi \u00e7a\u011flardaki uygarl\u0131klar aras\u0131nda hi\u00e7birisi \u00c7in'den daha ileri g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor, kendisini ondan daha \u00fcst\u00fcn hissetmiyordu. M.\u00d6. 1200'l\u00fc y\u0131llarda \u00fclkede 500 i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran haddehaneler vard\u0131.[6]<\/a> 11.y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na gelindi\u011finde ise, Kuzey \u00c7in'de muazzam bir demir sanayii yer al\u0131yor ve burada esas olarak ordunun ve devletin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 125 bin tonluk \u00fcretim yap\u0131l\u0131yordu. Yine bu y\u00fczy\u0131lda m\u00fckemmel bir kanal sistemiyle birbirine ovalarda tar\u0131mla u\u011fra\u015f\u0131l\u0131yordu. 16.y\u00fczy\u0131la kadar \u00c7in, baz\u0131 teknolojilerde Avrupa'dan \u00e7ok ilerideydi. 17.y\u00fczy\u0131lda \u00fclkede end\u00fcstrile\u015fmenin \u015fartlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Su ile \u00e7al\u0131\u015fan ekonomik makineler, t\u00fcccarlar\u0131n elinde birikmi\u015f bulunan b\u00fcy\u00fck miktardaki sermaye, \u00c7in'in d\u00f6rt bir yan\u0131nda \u015fubelerini a\u00e7m\u0131\u015f bulunan bankalar ve \u00e7ok say\u0131da i\u015f\u00e7iyi istihdam eden fabrikalar mevcuttu. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen end\u00fcstri hen\u00fcz yeteri kadar geli\u015febilmi\u015f de\u011fildi. 19.asra gelindi\u011finde ise \u00c7in kendisini, daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkelerin y\u00f6nlendirmesi alt\u0131nda buluvermi\u015fti. <\/p>\n \u00c7in hemen herkese yetebilecek kadar b\u00fcy\u00fck bir pazar izlenimi veriyordu. Bazen k\u00fc\u00e7\u00fck ve bazen de ba\u015fkenti ele ge\u00e7irme gibi b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 zorlamalarla bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler \u00c7in'den bir tak\u0131m tavizler koparmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. G\u00fcmr\u00fck vergilerinin oranlar\u0131n\u0131 diledikleri kadar d\u00fc\u015f\u00fck tutturdular. Bu sayede \u00c7in sanayiinin rekabet edemeyece\u011fi kadar d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlarla \u00c7in pazar\u0131na girdiler. Ancak ne var ki evdeki hesap \u00e7ar\u015f\u0131ya uymad\u0131. \u00c7in halk\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fclemeyecek kadar yoksuldu, al\u0131m g\u00fc\u00e7leri \u00e7ok azd\u0131. Bununla beraber \u00c7in'deki yerli end\u00fcstriyi de tamamen bat\u0131rd\u0131lar. <\/p>\n Her \u015feye ra\u011fmen \u00c7in 20.y\u00fczy\u0131la girerken d\u00fcnyan\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmaz en b\u00fcy\u00fck \u00fcreticisiydi. Fakat bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck say\u0131sal bir b\u00fcy\u00fckl\u00fckt\u00fc. \u00dcretimin kalitesi zay\u0131f ve teknolojisi eskiydi. Teknolojik gerili\u011fin etkisi \u00f6zellikle \u00c7in-Japon sava\u015f\u0131nda kendisini ac\u0131 bir \u015fekilde hissettirmi\u015fti. \u00dclkedeki siyasi geli\u015fmeler neticesinde 1949'a kadar hakim iktisadi yap\u0131 yerini Mao'nun ‘B\u00fcy\u00fck \u0130leri hamle' denemelerine b\u0131rakt\u0131. Uygulanan program Sovyet \u00fcretim modelinin kopyas\u0131yd\u0131. Neticede durum daha k\u00f6t\u00fcye gitmeye ba\u015flad\u0131. Ve iktidara Deng'in gelmesiyle Marksist vidalar\u0131n gev\u015fetilmesi yoluna gidildi. \u0130lk b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde ba\u015flad\u0131. Daha sonra di\u011fer sekt\u00f6rlere de yans\u0131d\u0131 ve iktisadi hayat canl\u0131l\u0131k kazand\u0131. 1980'li y\u0131llar zarf\u0131nda reel gelirlerin artmas\u0131 \u00f6zellikle k\u0131rsal kesimde ya\u015fayan 800 milyonluk n\u00fcfusun peri\u015fanl\u0131\u011f\u0131na biraz \u00e7are olmu\u015f, bebek ve \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmleri azalm\u0131\u015f, t\u00fcketim seviyelerinde iyile\u015fmeler sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.[7]<\/a> Deng'li y\u0131llar olarak tan\u0131mlanan 1978-1994 aras\u0131 d\u00f6nemde \u00fclkenin ortalama reel ekonomik b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 % 9 oran\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. Ayn\u0131 d\u00f6nem i\u00e7erisinde \u00c7in'in milli has\u0131las\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f, \u00c7in'in yurt d\u0131\u015f\u0131 ticareti ise 1982'den beri y\u0131lda %15 artm\u0131\u015ft\u0131. 1987'de \u00c7in'in ihra\u00e7 mallar\u0131 %15 artm\u0131\u015f ve yurt d\u0131\u015f\u0131 ticareti 80 milyar dolara \u00e7\u0131karak 1978'deki seviyesinin d\u00f6rt kat\u0131n\u0131 bulmu\u015ftu. Teknolojik geli\u015fimini ise \u00f6zellikle silah sat\u0131\u015flar\u0131ndaki art\u0131\u015f yans\u0131t\u0131yordu. \u0130ran-Irak Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda ivme kazanan silah sat\u0131\u015flar\u0131yla \u00c7in 1986-1990 aras\u0131 d\u00f6nemde d\u00fcnyada be\u015finci b\u00fcy\u00fck ihracat\u00e7\u0131 konumuna gelmi\u015fti. K\u0131sacas\u0131 \u00c7in, Zemin'in ifadesiyle d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck geli\u015fen \u00fclkesiydi.[8]<\/a> \u00dclkenin muazzam geli\u015fmesine adeta doping yapan di\u011fer bir geli\u015fme ise 1997 y\u0131l\u0131nda Hong Kong'un \u00c7in'e devriydi. \u00c7in, Hong Kong'la birle\u015fme sonras\u0131 ABD, Almanya ve Japonya'n\u0131n ard\u0131ndan 650 milyar dolar seviyesine ula\u015fan d\u0131\u015f ticaret hacmiyle d\u00fcnyada d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131raya gelmi\u015fti.[9]<\/a> A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 Hong Kong \u00c7in i\u00e7in adeta yakalanan b\u00fcy\u00fck bir bal\u0131k niteli\u011findeydi. Buna ek olarak \u00fclke 1995'te GATT'a kat\u0131larak WTO'nun kurucu \u00fcyeleri aras\u0131nda yer ald\u0131.[10]<\/a> Bu geli\u015fmelerin ifade etti\u011fi mana, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa dayanan k\u00fcresel ekonomiyle \u00c7in'in gittik\u00e7e b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi ve entegre olmas\u0131yd\u0131. <\/p>\n Sar\u0131 Okyanus'un bu muazzam geli\u015fmesinin arka plan\u0131nda \u00f6zellikle Deng'in ekonomik reformlar\u0131 yatmaktayd\u0131. Ayr\u0131ca ucuz ve disiplinli i\u015fg\u00fcc\u00fc, siyasi olarak istikrarl\u0131 rejimin varl\u0131\u011f\u0131, buna ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok uluslu \u015firketlerin bu \u00fclkeye y\u00f6nelmesi geli\u015fmenin di\u011fer nedenleriydi. <\/p>\n \u00c7in ile ABD aras\u0131ndaki ticari ili\u015fkilere g\u00f6z atarsak \u015fu manzarayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z: \u00c7in halen ABD'nin ‘en fazla m\u00fcsaadeye mahzar \u00fclke' stat\u00fcs\u00fcn\u00fc tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerden biridir ve y\u00f6netim kendi firmalar\u0131n\u0131 \u00c7in'de yat\u0131r\u0131m yapma konusunda te\u015fvik etmektedir. Bu te\u015fvi\u011fin temelinde ise siyasi menfaatler yatmaktad\u0131r. \u00c7in, 1995 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re ABD'nin be\u015finci b\u00fcy\u00fck ticari orta\u011f\u0131yd\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l \u00c7in, ABD'nin oyuncak ithalinin % 51'ini, ayakkab\u0131 ithalat\u0131n\u0131n % 48'ini ve radyo ithalat\u0131n\u0131n da % 24'\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131yordu. <\/p>\n At\u0131lan b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlara ra\u011fmen \u00c7in ekonomisinin en b\u00fcy\u00fck sekt\u00f6r\u00fc tar\u0131md\u0131r ve belki de n\u00fcfusun % 80'i tar\u0131msal \u00fcretimle ya da buna ili\u015fkin faaliyetlerle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r. \u00c7in sanayisinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 ise, m\u00fclkiyeti devlete ait olan \u015firketlerden ibarettir. Fakat bu i\u015fletmelerde baz\u0131 sorunlar ya\u015fanmaktad\u0131r. Tianmen olaylar\u0131 sonras\u0131nda kamu sekt\u00f6r\u00fc % 3 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcme g\u00f6stermi\u015fti. Oysa ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00f6zel \u015firketlerin b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 % 57,7'ydi. Bununla beraber \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti,\u00a0 kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn olumsuz y\u00f6nlerini d\u00fczeltmek i\u00e7in 1997 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131na do\u011fru birtak\u0131m \u00f6zelle\u015ftirme tedbirleri alma ihtiyac\u0131 hissetmi\u015ftir. <\/p>\n Ekonomist Rohwer'in yapt\u0131\u011f\u0131 tahminlere g\u00f6re, e\u011fer \u00c7in, ayn\u0131 b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131 devam ettirirse, 2025 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomisine sahip olacakt\u0131r. \u00c7in ekonomisinin hacmi ABD'nin 1.5 kat\u0131; ABD, Bat\u0131 Avrupa ve Japonya'n\u0131n ekonomileri toplam hacminin ise yakla\u015f\u0131k % 75-80'ine ula\u015facakt\u0131r. Bu ise d\u00fcnya ekonomisinde, i\u015f hayat\u0131nda ve finansal d\u00fczeninde radikal de\u011fi\u015fikliklerin olaca\u011f\u0131 manas\u0131na gelir.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n \u00c7\u0130N'in Askeri G\u00fcc\u00fc<\/strong> <\/p>\n Asker say\u0131s\u0131 itibar\u0131yla \u00c7in, halen d\u00fcnyan\u0131n en kalabal\u0131k ordusuna sahip \u00fclkesi konumundad\u0131r. \u00c7in Halk Kurtulu\u015f Ordusu 1996 y\u0131l\u0131 kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re 2.9 milyonu aktif, 1,2 milyonu da rezerv olmak \u00fczere toplam 4,1 milyon personele sahip bulunmaktad\u0131r. Ancak aktif ordu personeli say\u0131s\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler olmaktad\u0131r. Baz\u0131 kaynaklara g\u00f6re bu say\u0131 3 milyon civar\u0131ndad\u0131r. Asker toplam say\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde \u00c7in Kara Kuvvetleri 2,3 milyon Hava Kuvvetleri 470 bin ve Deniz Kuvvetleri de 260 bin personele sahiptir. <\/p>\n Asker say\u0131s\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen Halk Kurtulu\u015f Ordusu gerek te\u00e7hizat ve gerek e\u011fitim seviyesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zafiyetleri olan bir ordudur. Asl\u0131nda bu da onun meydan okuyu\u015funu zaafa u\u011fratmaktad\u0131r. \u00c7in Kara Kuvvetlerinin elinde halen 10 bin civar\u0131nda tank bulunmaktad\u0131r.[11]<\/a>\u00a0 Hava Kuvvetlerinin elindeyse 420 orta ve hafif bombard\u0131man u\u00e7a\u011f\u0131 mevcuttur. Ancak bu u\u00e7aklar\u0131n \u00e7o\u011fu 20 ya\u015f\u0131n \u00fczerindedir. Bombard\u0131man u\u00e7aklar\u0131n\u0131n en az k\u0131rk tanesi n\u00fckleer bomba ta\u015f\u0131ma kapasitesine sahiptir. \u00c7in yine 1996 y\u0131l\u0131 verilerine g\u00f6re 17 k\u0131talar aras\u0131 ve 70 adet de orta menzilli balistik f\u00fczeyi haizdir. Hava Kuvvetlerinin di\u011fer bir avantaj\u0131 ise havadan erken ihbar u\u00e7a\u011f\u0131na sahip olmas\u0131d\u0131r. Deniz Kuvvetleri 44 denizalt\u0131 ve 50 destroyer ile firkateynden olu\u015fmaktad\u0131r. Fakat bu gemilerin de teknolojik olarak geri oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. <\/p>\n Baz\u0131 strateji uzmanlar\u0131n g\u00f6re \u00c7in korkun\u00e7 bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira \u00c7in savunma harcamalar\u0131 1986 ile 1994 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda % 159 oran\u0131nda artm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcstelik ger\u00e7ek savunma harcamalar\u0131 hakk\u0131nda kesin bilgilere de ula\u015fmak imk\u00e2ns\u0131z\u0131d\u0131r. \u00c7in'in ortalama y\u0131ll\u0131k savunma harcamalar\u0131n\u0131n 30-40 milyar dolar civar\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilmektedir. <\/p>\n \u00dclkenin n\u00fckleer kapasitesi ise hi\u00e7 de az\u0131msanmayacak bir seviyededir. Yakla\u015f\u0131k 300 kadar n\u00fckleer bomba ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na ve d\u0131\u015f \u00fclkelere satabilecek kadar n\u00fckleer bilgi paketine sahip durumdad\u0131r. Bu alanda d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. \u00dclkede halen 15 adet n\u00fckleer reakt\u00f6r bulunmakta olup 2004 y\u0131l\u0131na kadar da 10 tane daha in\u015fa edilmesi planlanmaktad\u0131r. 2050'li y\u0131llarda \u00c7in'in d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck n\u00fckleer enerji sistemine sahip olmas\u0131 beklenmektedir. N\u00fckleer reakt\u00f6r kapasitesinin artmas\u0131 \u00c7in'in n\u00fckleer silah kapasitesini de do\u011frudan do\u011fruya katlamaktad\u0131r. \u00dclkenin n\u00fckleer silah denemeleri 1997 y\u0131l\u0131na kadar devam etmekteydi. \u00c7in, 1996 y\u0131l\u0131 Haziran ay\u0131nda 20 ila 80 kton aras\u0131nda \u015fiddeti de\u011fi\u015fen n\u00fckleer denemeler yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00c7in d\u0131\u015fi\u015fleri s\u00f6zc\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan d\u00fcnyaya duyurulmu\u015ftu. Ancak enteresand\u0131r 1997 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131nda \u00c7in, Fransa ile ortak yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 deklarasyonda n\u00fckleer silah denelerinin yasaklanmas\u0131n\u0131 istemekteydi.\u00a0 Bu iste\u011fin arka plan\u0131nda belki de \u00fclkenin n\u00fckleer silah program\u0131n\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi yatmaktayd\u0131. <\/p>\n Eldeki veri ve g\u00f6zlemlerden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7, \u00c7in'in bu y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ABD'den sonra d\u00fcnyan\u0131n ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck askeri g\u00fcc\u00fc olaca\u011f\u0131d\u0131r. Sadece bu bile onu ba\u015f akt\u00f6rlerden biri yapmaya yeterlidir. <\/p>\n \u00c7in'in Jeopolitik \u00d6nemi Ve Stratejik Konumu<\/strong> <\/p>\n Asya k\u0131tas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnyan\u0131n son zamanlarda uyanm\u0131\u015f ve y\u00fckselen kitlesel milliyet\u00e7iliklerin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir mekand\u0131r. Bunlar kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na aniden giri\u015fle k\u00f6r\u00fcklenip, b\u00fcy\u00fcyen ekonomik refah\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal beklentileri yayg\u0131nla\u015ft\u0131rarak ve de toplumsal zenginlikteki orans\u0131zl\u0131klar\u0131 artt\u0131rarak hiperaktif hale getirilmi\u015f ve hem n\u00fcfus, hem de kentle\u015fmede patlayan art\u0131\u015f da siyasal seferberli\u011fe daha duyarl\u0131 hale getirilmi\u015flerdir. Bu durum Asya'n\u0131n silahlanma derecesiyle daha da etkili bir duruma getirilmi\u015ftir. <\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu milliyet\u00e7ilik hareketlerinden \u00c7in'in de b\u00fcy\u00fck oranda etkilenmemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7in'in en \u00e7ok ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131tan nokta Sincan, Uygur,\u00a0 \u00d6zerk B\u00f6lgesi'dir. \u00c7in verilerine g\u00f6re burada 7.2 milyon Uygur T\u00fcrk\u00fc ya\u015famaktad\u0131r. Ayr\u0131ca 500 bin kadar Uygur da \u00c7in'in kom\u015fular\u0131 olan ve s\u0131n\u0131r anla\u015fmas\u0131na imza koyan Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve Tacikistan'a da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bununla birlikte, Sincan'da Uygurlar yan\u0131nda 1 milyonu a\u015fk\u0131n Kazak, 500 bin kadar da K\u0131rg\u0131z ya\u015famaktad\u0131r. Sincan'daki Uygurlar, \u00f6teden beri, kendi anayurtlar\u0131nda \u00c7in boyundurlu\u011fu alt\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131; ulusal k\u00fclt\u00fcr ve kimliklerinin inkar ve asimile edildi\u011fini, \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin b\u00f6lgeye sistemli olarak \u00c7inli n\u00fcfus yerle\u015ftirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Sincan'da bu nedenlerle s\u0131k s\u0131k b\u00fcy\u00fck olaylar, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar \u00e7\u0131km\u0131\u015f \u00c7in idaresine kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131r\u0131lar olmu\u015ftur. Bunun en son \u00f6rne\u011fi \u015eubat 1997'de ya\u015fanm\u0131\u015f, bir\u00e7ok insan idam edilmi\u015f ve binlercesi de tutuklanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n \u00c7in'in kom\u015fu \u00fclkelerde de baz\u0131 problemleri vard\u0131r. Bunlar Rusya-\u00c7in, \u00c7in-Vietnam, \u00c7in-Hindistan ve \u00c7in Endenozya aras\u0131ndaki \u00fclkesel- etnik \u00e7at\u0131\u015fmalard\u0131r. <\/p>\n B\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7 da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 da dengesizdir. N\u00fckleer silah deposu ve b\u00fcy\u00fck silahl\u0131 kuvvetleriyle \u00c7in a\u00e7\u0131k\u00e7a b\u00f6lgedeki belirleyici askeri g\u00fc\u00e7t\u00fcr. \u00c7in deniz kuvvetleri \u015eimdiden "a\u00e7\u0131k denizde etkin savunma" stratejik etkin doktrinini benimsemi\u015ftir; gelecek 154 y\u0131l i\u00e7inde Tayvan Bo\u011faz\u0131 ile G\u00fcney \u00c7in Denizini kastederek "birinci adalar zinciri i\u00e7indeki denizlerin etkili kontrol\u00fc" i\u00e7in okyanusa \u00e7\u0131kma kapasitesini elde etmeyi hedeflemektir. <\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu anlat\u0131lanlar\u0131n sonucunda rahat\u00e7a ifade edilebilir ki; \u00c7in, y\u00fckselen ve potansiyel olarak belirleyici bir g\u00fc\u00e7 pozisyonundad\u0131r. Bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131llarda da artt\u0131rarak devam ettirecektir. <\/p>\n T\u00fcrkiye \u0130le \u00c7in Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fkiler<\/strong> <\/p>\n 1- Ekonomik Ve Siyasi \u0130li\u015fkiler <\/p>\n \u00c7in Halk Cumhuriyeti ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti aras\u0131nda diplomatik ili\u015fkilerin kuruldu\u011fu 1971 y\u0131l\u0131ndan bu yana kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dostluk ili\u015fkileri ve i\u015fbirli\u011fi s\u00fcrekli olarak geli\u015fmekte; siyasi, ekonomik, askeri, k\u00fclt\u00fcrel ve di\u011fer alanlardaki temaslar g\u00fcnden g\u00fcne artmaktad\u0131r. \u0130ki \u00fclkenin devlet ba\u015fkanlar\u0131, ba\u015fbakanlar\u0131, meclis ba\u015fkanlar\u0131 ve genelkurmay ba\u015fkanlar\u0131 gibi y\u00fcksek d\u00fczeydeki y\u00f6neticileri aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler ba\u015far\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki y\u0131ll\u0131k ticaret hacmi 600 milyondan fazla Amerikan dolar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu temaslar, iki \u00fclke aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131na, i\u015fbirli\u011finin sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve dostlu\u011fun peki\u015ftirilmesine \u00e7ok yararl\u0131d\u0131r.[12]<\/a> <\/p>\n Sincan ve Tayvan gibi can al\u0131c\u0131 konularda T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmeti defalarca \u00c7in'in egemenli\u011fine ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131l\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015f ve ‘tek bir \u00c7in' politikas\u0131na sayg\u0131l\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n \u00c7in Halk Cumhuriyeti'ni 5 A\u011fustos 1971'de tan\u0131d\u0131ktan sonra T\u00fcrkiye, Tayvan ile diplomatik ili\u015fkilerini kesmi\u015ftir. Ancak Tayvan ile, di\u011fer \u00fclkelerin de yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ekonomik, ticari ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler, resmi d\u00fczeye intikal ettirilmeden, genelde \u00f6zel sekt\u00f6r kurulu\u015flar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. <\/p>\n Tayvan'\u0131n Ankara'da ‘TA\u0130PE\u0130 Ekonomik Ve K\u00fclt\u00fcrel Ofisi' ad\u0131 alt\u0131nda bir b\u00fcrosu bulunmakta, \u0130stanbul'da ise ‘Far East Trade Center' adl\u0131 bir ticaret birimi faaliyet g\u00f6stermektedir. <\/p>\n Tayvan D\u0131\u015f Ticareti Geli\u015ftirme Kurumu ile yap\u0131lan anla\u015fma sonucu, 20 Kas\u0131m 1993'ten itibaren T\u00fcrkiye'de de TA\u0130PE\u0130'de bir ticaret ofisi a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ofis, ticari g\u00f6revinin yan\u0131 s\u0131ra vize ve baz\u0131 konsolosluk i\u015flerini y\u00fcr\u00fctmektedir. <\/p>\n \u00c7HC'nin, Tayvan ile ili\u015fkilerimiz konusundaki hassasiyetinin bilincinde olup Tayvan'\u0131n Ankara'daki Ofisi, zaman zaman ticari amac\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek, uzun vadeli siyasi tan\u0131nmaya y\u00f6nelik te\u015febb\u00fcslerde bulunmakta ise de bunlar D\u0131\u015f \u0130\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131nca \u00f6nlenmektedir. <\/p>\n \u00c7in Halk Cumhuriyeti'nin \u00f6zellikle hassasiyet g\u00f6sterdi\u011fi di\u011fer bir konu ise, T\u00fcrkiye'deki Do\u011fu T\u00fcrkistan Vakf\u0131 ve Do\u011fu T\u00fcrkistan G\u00f6\u00e7men Derneklerinin \u00c7in'i hedef alan eylem ve faaliyetleridir. <\/p>\n An\u0131lan kurulu\u015flar\u0131n faaliyetlerinin T.C. yasalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti'ni rencide edici boyutlara ula\u015fmamas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan gerekli gayret g\u00f6sterilmektedir. Ancak, \u015eubat 1997 Sincan olaylar\u0131ndan sonra bir grup Sincan taraftar\u0131n\u0131n \u0130stanbul \u00c7in Konsoloslu\u011fu \u00f6n\u00fcnde g\u00f6steri yap\u0131p \u00c7in bayra\u011f\u0131n\u0131 yakmalar\u0131 iki \u00fclke ili\u015fkilerini az da olsa gerginle\u015ftirmi\u015f; \u00c7in, T\u00fcrkiye'yi k\u0131nayan bir nota g\u00f6ndermi\u015fti.[13]<\/a> <\/p>\n \u00c7in Halk Cumhuriyeti K\u0131br\u0131s meselesinin g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin gerekli oldu\u011funu belirtmekte ancak Kuzey K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Cumhuriyeti'nin tan\u0131nmas\u0131 konusunda g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir ad\u0131m atmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte \u00c7in'in G\u00fcney K\u0131br\u0131s Rum Cumhuriyeti'nde mukim b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi zaman zaman Kuzey K\u0131br\u0131s Rum Cumhuriyeti'ne ge\u00e7erek, Cumhurba\u015fkan\u0131 Denkta\u015f ile temaslarda bulunmaktad\u0131r. <\/p>\n 2- \u00c7in Ve T\u00fcrkiye Aras\u0131ndaki Askeri \u0130li\u015fkiler <\/p>\n T\u00fcrkiye ile \u00c7in Hak Cumhuriyeti aras\u0131nda zaman zaman \u00fcst d\u00fczey askeri ziyaretler ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7HC ile son y\u0131llarda artan ili\u015fkilere paralel olarak, 22 May\u0131s 1998 tarihinde bir askeri e\u011fitim i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 taslak metni, Pekin askeri ata\u015feli\u011fi vas\u0131tas\u0131yla \u00c7HC makamlar\u0131na iletilmi\u015f olup, \u00c7HC taraf\u0131n\u0131n konuya ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f ve talepleri beklenmektedir. <\/p>\n Ekim 1985'de, \u00c7in Cumhuriyeti Genelkurmay ba\u015fkan\u0131 Org.Yang Dezgi'nin T\u00fcrkiye'yi; Kas\u0131m 1986'da ise Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Org.Necdet \u00dcru\u011f'un \u00c7in Halk Genel Kurmay Ba\u015fkan\u0131 Org. Necdet \u00dcrug'un Kas\u0131m 1986'da \u00c7in Halk Cumhuriyeti'nin ziyaretlerini m\u00fcteakip verdikleri direktif do\u011frultusunda; <\/p>\n \u00a0Kas\u0131m 1992'de T\u00fcrkiye'yi ziyaret eden \u00c7in Halk Cumhuriyeti savunma bakan\u0131 Org. Qin Jivei ve beraberindeki askeri heyet ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde; iki \u00fclke aras\u0131nda hem savunma sanayi ve hem de askeri e\u011fitim i\u015fbirli\u011fi faaliyetlerinin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in, taraflar aras\u0131nda bir \u00e7al\u0131\u015fma grubu olu\u015fturulmas\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131daki hususlarda i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilece\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir. <\/p>\n 1- Askeri elektronik alan\u0131nda AR-GE faaliyetlerinde i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilece\u011fi, <\/p>\n 2- Makine Kimya End\u00fcstrisi Kurumu (MKEK) \u00fcr\u00fcnlerinin \u00c7in Halk Cumhuriyetine sat\u0131\u015f\u0131 ve MKEK ile \u00c7in Halk Cumhuriyeti'nin en b\u00fcy\u00fck savunma end\u00fcstrisi (silah, m\u00fchimmat, tank \u00fcretimi ve modernizasyonu) kurulu\u015fu olan "NOR\u0130NCO" firmalar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011finde bulunabilece\u011fi, <\/p>\n 3- T\u00fcrk Deniz Kuvvetleri'nin k\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck tip \u00e7\u0131karma gemisi in\u015fa imk\u00e2n ve kabiliyetleri ile \u00c7in Halk Cumhuriyeti'nin denizcilik alan\u0131ndaki geni\u015f imk\u00e2n ve kabiliyetlerinden yararlan\u0131labilece\u011fi. <\/p>\n Nisan 1993'de Genelkurmay ba\u015fkan\u0131 Org. Do\u011fan G\u00dcRE\u015e ve MSB. Nevzat AYAZ'\u0131n \u00c7in Halk Cumhuriyeti'ni ziyaretleri s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde; iki \u00fclke aras\u0131nda teknik heyet ziyaretlerinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ve muhtemel i\u015fbirli\u011fi alanlar\u0131n\u0131n tespit edilmesi konusunda mutab\u0131k kal\u0131nm\u0131\u015f ve bir tutanak imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n \u00c7in HV.K.K. Org. Yu Zhen Wu, Hv.K.K.n\u0131n resmi konu\u011fu olarak may\u0131s 1996'da T\u00fcrkiye'yi ziyareti s\u0131ras\u0131nda, 23 May\u0131s 1996 G\u00fcn\u00fc Gnkur.B\u015fk.Org. \u0130smail H.Karaday\u0131'y\u0131 ziyaret etmi\u015ftir. <\/p>\n Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler s\u00fcrekli olarak devam etmi\u015f ve her iki \u00fclkenin harp akademileri aras\u0131nda \u00f6\u011frenci m\u00fcbadelesine haz\u0131r olundu\u011fu bildirilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u00c7in Halk Cumhuriyeti Milli Savunma \u00dcniversitesine 15 Eyl\u00fcl – 18 Aral\u0131k 1998 tarihlerinde bir kurmay subay g\u00f6nderilmi\u015f, 1999 y\u0131l\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 kursa bir kurmay subay\u0131n g\u00f6nderilmesi planlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n Her iki \u00fclke aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 savunma alla\u015fmalar\u0131 da mevcuttur. Irak, \u0130ran ve Suriye'nin elindeki uzun menzilli f\u00fczelerin potansiyel tehlikesine kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye, \u00c7in'le karadan karaya 80 km menzilli f\u00fcze \u00fcretimi i\u00e7in anla\u015fm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Bu anla\u015fma d\u00f6nemin Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far\u0131 Korgeneral Tuncer K\u0131l\u0131n\u00e7'\u0131n \u00a0\u00a029-30 May\u0131s 1997 tarihleri aras\u0131nda \u00c7in'i ziyareti esnas\u0131nda 23 May\u0131s 1997 tarihinde imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a015 Temmuz 1997‘de Bakanlar Kurulunca onaylanan bu anla\u015fma gizlilik nedeniyle Resmi Gazete'de yay\u0131mlanmadan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. Bu anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde iki \u00fclke aras\u0131nda \u00f6zel i\u015fbirli\u011fi projeleri y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. <\/p>\n SONU\u00c7<\/strong> <\/p>\n Bu makalede \u00c7in Halk Cumhuriyetinin g\u00fcc\u00fc; ekonomik, politik, jeo-stratejik konumu ve askeri yap\u0131s\u0131 itibar\u0131yla de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u00c7in;\u00a0 n\u00fcfus, askeri g\u00fc\u00e7, ekonomi ve do\u011fal kaynaklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan iyimser bir tablo \u00e7izmekte ancak baz\u0131 etnik milliyet\u00e7ilik problemleri gibi i\u00e7 politikay\u0131 ve istikrar\u0131 zaafa u\u011fratabilecek y\u00f6nlerden karamsar bir durum sergilemektedir. Etnik gruplara daha fazla demokratik bir ortam sunulup \u00f6zerklikleri geni\u015fletmezse i\u00e7 politikadaki istikrars\u0131zl\u0131k d\u0131\u015f politikay\u0131 da etkileyebilecektir. <\/p>\n H\u0131zla k\u00fcreselle\u015fen, bilgiye bir anda ula\u015f\u0131labilen bir d\u00fcnyada art\u0131k \u00c7in'in kendi halk\u0131n\u0131 di\u011fer \u00fclke halklar\u0131ndan soyutland\u0131rarak mevcut siyasi sistemi korumas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Geli\u015fen bilgi teknolojileri sayesinde insanlar, \u00f6zellikle \u00fcniversite \u00e7evreleri ve di\u011fer entelekt\u00fceller bundan b\u00f6yle d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6zlemleyip, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokratikle\u015fme hareketlerini yak\u0131ndan takip edip, kendilerine daha \u00f6nceleri k\u00f6t\u00fclenen \u00fclke insanlar\u0131n\u0131n ne derece h\u00fcr olduklar\u0131n\u0131 kavrayabilmektedirler. \u00c7in, bu durumu g\u00f6z ard\u0131 edemeyecek ve halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve demokratikle\u015fme yolunda \u00f6nemli ad\u0131mlar atmak zorunda kalacakt\u0131r. <\/p>\n \u00c7in'in d\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 kalk\u0131nan \u00fclkelerinden biri oldu\u011fu, uluslararas\u0131 politikada s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ge\u00e7erlili\u011fi ve savunma sanayinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00fclkemizin bu \u00fclke ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmede \u00f6nemli milli \u00e7\u0131karlar\u0131 oldu\u011fu bilinmelidir. Bu ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesinde ekonomik ve siyasi i\u015fbirli\u011finin yan\u0131nda "Askeri boyut" da ihmal edilmemelidir ve \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131kan f\u0131rsatlar de\u011ferlendirilmelidir. <\/p>\n Ayr\u0131ca \u00c7in'in en hassas yumu\u015fak bir karn\u0131 oldu\u011fu bilinen Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesinde de T\u00fcrkiye elinden gelen siyasi beceriyi kullanmal\u0131, \u015fartlar\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan ve T\u00fcrkiye yarar\u0131na y\u00f6nlendirmesini bilmelidir. <\/p>\n \u00c7in'deki i\u015fg\u00fcc\u00fc ve hammadde maliyeti di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkeye nazaran \u00e7ok daha ucuzdur. Ayr\u0131ca, savunma sanayi i\u015fbirli\u011fi faaliyetlerinde maliyet \u00f6nemli bir fakt\u00f6rd\u00fcr. Buna g\u00f6re, \u00c7in Halk Cumhuriyeti'nden, di\u011fer sanayile\u015fmi\u015f \u00fclkelere g\u00f6re daha ekonomik \u015fartlarda, savunma sanayiine ili\u015fkin her t\u00fcrl\u00fc teknolojinin herhangi bir k\u0131s\u0131tlamaya tabi olmadan transfer edilebilece\u011fi ve i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilece\u011fi de\u011ferlendirilmelidir.[14]<\/a> <\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlar yetmiyormu\u015f gibi, siyonis ve sald\u0131rgan ABD \u00c7in-Japon gerginli\u011fini t\u0131rmand\u0131r\u0131yor!<\/strong> <\/p>\n Japon h\u00fck\u00fcmetinin \u00c7in ve G\u00fcney Kore taraf\u0131ndan protesto edilen yeni tarih kitab\u0131n\u0131n liselerde okutulmas\u0131na izin vermesine tepki g\u00f6steren Pekin, Tokyo y\u00f6netimini uyard\u0131. \u00c7in, Japonya'n\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 b\u00f6lge Do\u011fu \u00c7in Denizi'nde gaz \u015firketlerine petrol ve do\u011falgaz aranmas\u0131 i\u00e7in izin vermesinin provokasyon olaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. <\/p>\n \u00c7in, Japonya'n\u0131n tart\u0131\u015fmal\u0131 b\u00f6lge Do\u011fu \u00c7in Denizi'nde gaz \u015firketlerine petrol ve do\u011falgaz aranmas\u0131 i\u00e7in izin vermesinin provokasyon olaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. <\/p>\n \u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Kin Gang, resmi haber ajans\u0131 \u015einhua'ya yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Tokyo y\u00f6netiminin bu y\u00f6nde alaca\u011f\u0131 karar\u0131n \u00c7in'in haklar\u0131na ve uluslararas\u0131 normlara y\u00f6nelik ciddi bir provokasyon olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. <\/p>\n Kin, Pekin y\u00f6netiminin Japonya'y\u0131 protesto etti\u011fini ve daha ileri ad\u0131mlar atma hakk\u0131n\u0131 sakl\u0131 tuttu\u011funu s\u00f6yledi. Kin, Pekin'in sorunlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclmesini arzu etti\u011fini, Tokyo'nun bu b\u00f6lgede s\u0131n\u0131r belirlemesini asla kabul etmeyeceklerini kaydetti. <\/p>\n Japonya D\u0131\u015fi\u015fleri ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 yetkilileri, \u015firketlerin Do\u011fu \u00c7in Denizi'nde petrol ve do\u011falgaz aranmas\u0131yla ilgili ba\u015fvurular\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesine bug\u00fcn ba\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fti. <\/p>\n Japonya'n\u0131n petrol ve do\u011falgaz aranmas\u0131na izin vermesi durumunda, \u00c7in'in de Tokyo y\u00f6netiminin BM G\u00fcvenlik Konseyi'ne daimi \u00fcye olmas\u0131na y\u00f6nelik giri\u015fimini engelleyebilece\u011fi bildiriliyor. <\/p>\n Japonya Ba\u015fbakan\u0131 Yuni\u00e7iro Koizumi, alacaklar\u0131 karar\u0131n Tokyo ile Pekin aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131k yarataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. <\/p>\n \u00c7inli korsanlar, resmi Japon sitelerini bombard\u0131man etti <\/p>\n Japonya'da baz\u0131 resmi internet sitelerinin \u00c7inli korsanlar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bildirildi. Japon medyas\u0131na g\u00f6re, \u00c7inlilere ait bir internet sitesinde, Japonya'n\u0131n emniyet ve savunma sitelerinin hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n fel\u00e7 edilmesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuldu. <\/p>\n Bir emniyet s\u00f6zc\u00fcs\u00fc, "siber" sald\u0131r\u0131y\u0131 do\u011frulad\u0131 ve "Durumu ara\u015ft\u0131r\u0131yoruz. \u0130nternet sitemize devasa boyutlarda bir taarruzdan s\u00f6z edilebilir" dedi, ancak sald\u0131r\u0131n\u0131n nerden geldi\u011fini belirtmedi. Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 da, d\u00fcn ak\u015famdan bu yana internet sitesine girmekte s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/p>\n \u00c7in ve G\u00fcney Kore'deki Japon aleyhtar\u0131 hareketler, son zamanlarda internette s\u0131k s\u0131k "hacker"l\u0131k yap\u0131yorlar. Ge\u00e7enlerde de Japonya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131'n\u0131n internet sitesi sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015ft\u0131.[15]<\/a> <\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Oin Shi,\u00c7in, New Star Publishers 1995, s.24 <\/p>\n [2]<\/a> Ibid., s.25-26. <\/p>\n [3]<\/a> Military Techonlogy, 1998-1999 Almanac, s.262 <\/p>\n [4]<\/a> Oin Shi, a.g.e., s.15. <\/p>\n [5]<\/a> Ibid.,\u00a0 s.14. <\/p>\n [6]<\/a> Paul Harrison,\u00a0 Inside The Third World, Penguin Books, Londra 1987, s.205. <\/p>\n [7]<\/a> Paul Kennedy, Yirmi Birinci Y\u00fczy\u0131la Haz\u0131rlan\u0131rken, (\u00c7ev: Fikret \u00d6zcan, T\u0130B Ya\u0131nlar\u0131), Ankara 1995, s.213. <\/p>\n [8]<\/a> Russel Watson, ‘Storm Warnings', Asia Newsweek, S.15, 1995 <\/p>\n [9]<\/a> S\u00fcleyman Taygar, ‘Hong Kong \u0130stanbul'a\u00a0 G\u00f6z K\u0131rp\u0131yor, Aksiyon , S.121, 1997. <\/p>\n [10]<\/a> R\u0131dvan Karluk, Uluslararas\u0131 Ekonomik Kurulu\u015flar, T\u00fct\u00fcnbank Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1996, s.40. <\/p>\n [11]<\/a> Cumhuriyet : 22.07.1997. <\/p>\n [12]<\/a> Wu Keming, ‘\u00c7ok Eskilere Dayanan \u00c7in-T\u00fcrk Dostlu\u011fu', Cumhuriyet Gazetesi, 04.08.1996. <\/p>\n [13]<\/a> Milliyet, ‘Uygurlara Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u0130nfaz\u0131", \u00a013.02. 1997. <\/p>\n
\n