{"id":5851,"date":"2020-07-17T16:15:26","date_gmt":"2020-07-17T16:15:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2020\/07\/17\/kuranda-allah-devlet-irtibati-ve-bir-ayetten-elli-prensip-cikarilmasi\/"},"modified":"2020-07-17T16:15:26","modified_gmt":"2020-07-17T16:15:26","slug":"kuranda-allah-devlet-irtibati-ve-bir-ayetten-elli-prensip-cikarilmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/ozel-yazilar\/kuranda-allah-devlet-irtibati-ve-bir-ayetten-elli-prensip-cikarilmasi\/","title":{"rendered":"Kur\u2019an\u2019da Allah-Devlet \u0130rtibat\u0131 ve B\u0130R AYET\u2019TEN ELL\u0130 PRENS\u0130P \u00c7IKARILMASI"},"content":{"rendered":"\n

\u00a0<\/p>\n

Kur’an’da Allah-Devlet \u0130rtibat\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

ve<\/span><\/strong><\/p>\n

B\u0130R AYET’TEN ELL\u0130 PRENS\u0130P \u00c7IKARILMASI<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim Besmele ile ba\u015flamaktad\u0131r. Fatiha-i \u015eerif Kur’an’\u0131n \u00f6zeti, Besmele ise Fatiha’n\u0131n z\u00fcbdesi makam\u0131ndad\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Euz\u00fcbillahi-mine\u015f\u015eeytanir-Racim<\/span><\/strong><\/p>\n

Y\u00fcce Rabbimizin rahmet ve inayetinden kovulmu\u015f, \u015ferrin ve \u015fekavetin rehberi olmu\u015f \u015eeytan\u0131n vesvesesinden, onun Kur’an’\u0131 okuma ve anlama konusunda bizi gaflete ve tembelli\u011fe s\u00fcr\u00fcklemesinden ve Allah’\u0131n kel\u00e2m\u0131na itiraz ve isyan etme d\u00fc\u015f\u00fcncesinden, Allah’\u0131n h\u0131fzu himayesine s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131m. <\/span><\/strong>(Bak: Nahl: 98)<\/span><\/em><\/p>\n

Bismillah’ir-Rahman’ir-Rahim<\/span><\/strong><\/p>\n

(D\u00fcnyada, yaratt\u0131\u011f\u0131 her varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve t\u00fcm kullar\u0131n\u0131 esirgeyip koruyan, isyan ve kusurlar\u0131na bakmay\u0131p yine ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan ve d\u00fczelmesi i\u00e7in m\u00fchlet sunan)<\/span><\/em> “RAHMAN” <\/span><\/strong>(olan)<\/span><\/em>; ve <\/span><\/strong>(ahirette sadece iman ve itaat ehlini ba\u011f\u0131\u015flay\u0131p, sonsuz rahmet ve nimetlerine kavu\u015fturacak;)<\/span><\/em> “RAHiM” <\/span><\/strong>(olan)<\/span><\/em> ALLAH’\u0131n ad\u0131yla… •<\/span><\/strong>Bu i\u015fe, ibadet ve imtihan niyetiyle ba\u015flamaktay\u0131m. •O’nun emir ve h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda bu i\u015fi yap\u0131p tamamlayaca\u011f\u0131m, asla harama ve hilek\u00e2rl\u0131\u011fa sapmayaca\u011f\u0131m. •Bu i\u015fte sadece Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131, kullar\u0131n\u0131n hat\u0131r\u0131n\u0131 ve insanlar\u0131n rahat\u0131n\u0131 ve menfaatini ama\u00e7layaca\u011f\u0131m. •Bu i\u015fi ancak Allah’\u0131n inayetiyle ba\u015faraca\u011f\u0131ma inanmaktay\u0131m.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Bismillahirrahmanirrahim”<\/span><\/em><\/strong> “Rahman ve Rahim olan Allah ad\u0131na…”<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015flenilen her i\u015f ve yap\u0131lan her hareket, ancak Allah’\u0131n izni ile ve O’nun ad\u0131na olaca\u011f\u0131ndan, inan\u00e7l\u0131 insanlar, ne yaparsa yaps\u0131n, ne i\u015flerse i\u015flesin, o her yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 Allah’\u0131n kulu olarak, O’na vek\u00e2leten, O’nun emriyle ve izniyle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek i\u00e7in, Besmele \u00e7ekerek ba\u015flamaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu anlamda her i\u015fin ba\u015flang\u0131c\u0131nda ve okunan her surenin ba\u015f\u0131nda bu Besmele s\u00f6z\u00fc tekrarlan\u0131r. Besmele ile ba\u015flanmayan \u00f6nemli bir i\u015fin, neticesiz kalaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda Hz. Peygamber’in hadisleri vard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ba”<\/span><\/em><\/strong> harfi:<\/span><\/em><\/strong> Bu harf, T\u00fcrk\u00e7ede “ismin i, e, de, den halleri”<\/em> yerine ge\u00e7en kelimelerden birisidir. Bu kelimelere Arap\u00e7ada Cer Harfleri<\/em> ad\u0131 verilir ki, bunlar, hangi ismin halini g\u00f6sterecekse, o ismin ba\u015f\u0131na getirilir. Asl\u0131nda Cer harfleri bir fiilin ba\u015flamas\u0131 ile bitmesini s\u0131n\u0131rlayan isimlerin ba\u015f\u0131na gelir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Cer harfleri \u015funlard\u0131r:<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“Min”\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/em><\/strong>: \u0130simleri (den, dan) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yeri g\u00f6sterir; i\u015fe tesiri yoktur.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130la” \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/span><\/em><\/strong> <\/span>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin bitti\u011fi yeri g\u00f6sterir; i\u015fe tesiri yoktur.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“ ‘An”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0\u00a0 <\/span>: (den, dan) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yeri g\u00f6sterir; i\u015fin yere tesiri vard\u0131r.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“ ‘Ala”\u00a0<\/span><\/em><\/strong>\u00a0 <\/span>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin bitti\u011fi yeri g\u00f6sterir; i\u015fin yere tesiri vard\u0131r.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ba”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>: \u0130simleri (i, \u0131) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yeri g\u00f6sterir; i\u015fe tesir eder, tesir devaml\u0131d\u0131r.) <\/span><\/strong><\/p>\n

“Lam”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0 <\/span>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin bitti\u011fi yeri g\u00f6sterir; i\u015fe tesir eder; tesir devaml\u0131d\u0131r.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“Fi”<\/span><\/em><\/strong>\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>: (de, da) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeri g\u00f6sterir.) <\/span><\/strong><\/p>\n

“Hatta” <\/span><\/em><\/strong>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin son par\u00e7as\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.)<\/span><\/strong><\/p>\n

Demek ki, Besmeledeki “Ba” harfi, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir i\u015fin veya s\u00f6yledi\u011fimiz bir s\u00f6z\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 ve amac\u0131n\u0131 g\u00f6stermekte ve bu kayna\u011f\u0131n ve amac\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015f ve s\u00f6z s\u00fcresince devaml\u0131 oldu\u011funu ifade etmektedir. <\/span><\/strong>“Ben bu i\u015fe veya bu s\u00f6ze Allah’\u0131n emri ve talimat\u0131 ile ba\u015fl\u0131yorum ve sonuna kadar da O’nun emir ve talimat\u0131 ile devam edece\u011fim”<\/span><\/em><\/strong>, demektir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130 s m”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>: (Ad.) Bir varl\u0131\u011f\u0131n zat\u0131n\u0131 g\u00f6steren, zat\u0131n\u0131 i\u015faretleyen veya \u015fekillendiren her \u015feye “isim” denir. \u0130sim, bir s\u00f6z olabilece\u011fi gibi, ayn\u0131 zamanda bir \u015fekil ve bir hareket de isim olabilir. Yani ki\u015finin zat\u0131n\u0131 tan\u0131tan her \u015fey isimdir. Bunun i\u00e7in bir insan\u0131n foto\u011fraf\u0131 kendisinin ismi oldu\u011fu gibi, bedeni, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc, simas\u0131, sanat\u0131 ve hatta konu\u015fma \u00fcslubu bile onun isimleri yerindedir. Subaylar\u0131n apoletleri bile birer isimdir. \u0130sim kelimesi, asl\u0131nda “s\u00fcm\u00fcv”<\/em> (y\u00fckselmek) k\u00f6k\u00fcnden gelir. “Vesm”<\/em> mastar\u0131ndan geldi\u011fi de s\u00f6ylenir. \u0130simler, bilinmeyen nesneleri ve me\u00e7hul \u015feyleri insan zihnine y\u00fckselterek bilinir hale getirirler; me\u00e7hul\u00fc mal\u00fbm yaparak hat\u0131rlat\u0131verirler. Bu sebeple s\u00f6yledi\u011fimiz bu i\u015fleri yapan her \u015feye isim denir. S\u0131fatlar da isim yerindedir. Allah’\u0131n da isimleri bilinmektedir. Hadislerde Allah’\u0131n 99 isminden bahsedilmektedir. K\u00e2inat i\u00e7inde cereyan eden her \u015fey, her olay ve b\u00fct\u00fcn d\u00fczen, tabiat ve tabiat kanunlar\u0131 ad\u0131 verilen b\u00fct\u00fcn esaslar, Allah’\u0131n isimleri ve O’nun s\u0131fatlar\u0131n\u0131n birer tezah\u00fcrleridir. Razi, Allah’\u0131n d\u00f6rt bin kadar ismi oldu\u011funu, m\u00fc’minlerin bunlardan ancak bin kadar\u0131n\u0131 bildiklerini, bu binin \u00fc\u00e7 y\u00fcz\u00fc Tevrat’ta, \u00fc\u00e7 y\u00fcz\u00fc \u0130ncil’de, d\u00f6rt y\u00fcz\u00fc de Kur’an’da ge\u00e7ti\u011fini, doksan dokuz tanesinden bir tanesinin ise gizlendi\u011fini s\u00f6yledikten sonra hadise dayanarak, bunlar\u0131 ezberleyen kimsenin Cennet’e girece\u011fini belirtmektedir.\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte Besmeleyi okuyan bir kimse, Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2n ve f\u0131rsatlar ve O’nun koydu\u011fu kurallar i\u00e7inde; \u0130slam d\u00fczeninin gereklerine uyarak hareket edece\u011fini s\u00f6yleyip, b\u00f6ylece Allah’\u0131n kel\u00e2m\u0131n\u0131n tabiat kanunlar\u0131 haline gelmi\u015f oldu\u011funu, bir de dili ile ikrar ve ifade etmektedir. Ancak insan\u0131n, Allah’\u0131n Zat\u0131 ile temas kurup hareket etmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sadece O’nun ad\u0131na, ayet ve hadislerde bildirilen kurallar do\u011frultusunda ve bilimsel do\u011frulara dayanarak i\u015f g\u00f6recektir. \u0130nsan, ancak Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00e2inat d\u00fczeni ile ilgi ve m\u00fcnasebet kurabilir ve bu k\u00e2inat d\u00fczeni i\u00e7inde ve Kur’ani \u00f6l\u00e7\u00fclerle birtak\u0131m giri\u015fimler ger\u00e7ekle\u015ftirir. Bunun i\u00e7in insan, Allah’\u0131n koydu\u011fu tabii ve de\u011fi\u015fmez kural ve kanunlara uymak mecburiyetindedir. \u00a0<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

“Allah<\/span><\/em><\/strong>”:<\/span><\/em><\/strong> Tek ve ger\u00e7ek \u0130lah’\u0131n \u00f6zel ismidir. K\u00e2inat\u0131 var eden, ona bir d\u00fczen koyan, insan\u0131 da bu d\u00fczen i\u00e7erisinde vazifeli k\u0131lan, k\u00fclli ak\u0131l ve mutlak irade sahibi varl\u0131k Allah’t\u0131r.<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

Ger\u00e7ek \u0130lah tektir ve O’nun ad\u0131 Allah’t\u0131r. Di\u011fer tanr\u0131 say\u0131lan \u015feyler ise birer puttur, ta\u011futtur ve insanlar\u0131n uydurduklar\u0131 \u015feylerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015feyi Allah var etmi\u015ftir. O, hi\u00e7bir \u015feye benzemez. Allah’a bazen yaratt\u0131klar\u0131 \u015feylere izafeten ba\u015fka isimler de verilebilir. Mesela <\/span><\/strong>“tanr\u0131”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>kelimesi de b\u00f6yle bir isimdir. Sabah\u0131n a\u011farmas\u0131na, g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fundan \u00f6nceki ayd\u0131nl\u0131\u011fa T\u00fcrk\u00e7e’de tan <\/em>ad\u0131 verilir. Tanr\u0131 ise T\u00fcrk\u00e7ede her \u015feyi karanl\u0131ktan ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan anlam\u0131na gelir. Mecazi olarak sanki yoklu\u011fu varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir \u0131\u015f\u0131k demektir. Yaln\u0131z b\u00f6yle isimlerin, Allah’\u0131n Zat\u0131n\u0131n ismi yerine kullan\u0131lmas\u0131 asla m\u00fcnasip de\u011fildir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Allah’\u0131n halifesi DEVLET olmaktad\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

Allah k\u00e2inat\u0131 yaratm\u0131\u015f ve insanlar\u0131 kendisine halife yapm\u0131\u015ft\u0131r. O, yery\u00fcz\u00fcnde iktidar emanetini insanlara vermi\u015f bulunmaktad\u0131r. \u0130nsanlar yery\u00fcz\u00fcnde Allah’\u0131 temsil sorumlulu\u011funda ve makam\u0131ndad\u0131r. Fakat insanlar\u0131n, Allah’\u0131 fert fert, aile ve hanedan olarak teker teker temsil etmeleri imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r, bu nedenle; t\u00fcm olarak topluluk halinde, bir cemiyet ve devlet \u015feklinde temsil etmeleri laz\u0131md\u0131r. Yani, yery\u00fcz\u00fcnde Allah ad\u0131na h\u00fck\u00fcm icra edecek merci ise ammedir, kamudur ve devlettir. Dolay\u0131s\u0131yla yery\u00fcz\u00fcnde Allah’\u0131n hak ve vazifeleri, kamunun-devletin hak ve vazifeleri olarak yerine getirilir. \u00d6mer Nasuhi Bilmen de bu hak ve vazifelerin Allah’a izafe edilmesi hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle demektedir: <\/span><\/strong>“\u0130\u015fte hukukullah denilen bu haklar, \u015fah\u0131slara mahsus olmay\u0131p ammenin menfaati icaplar\u0131ndan oldu\u011fu cihetle bunlara “amme hukuku” da denir ki, bir cemiyetin bekas\u0131, intizam\u0131, itilas\u0131 ancak bu haklara riayetle kaimdir. Bu haklar, mertebelerindeki \u015fereften, mahiyetindeki ehemmiyetten dolay\u0131 Hak Te\u00e2l\u00e2 Hazretlerine nispet olunmu\u015ftur. Ve illa halk ve icad ve te\u015fri itibariyle b\u00fct\u00fcn haklar, Allah-u Azim\u00fc\u015f\u015fan’a nispette m\u00fcsavidirler.”[1] <\/span><\/em><\/strong><\/span>Yani bu demektir ki, yery\u00fcz\u00fcnde Allah’\u0131 devlet temsil edebilir. Bunun i\u00e7in \u0130slam hukukunda amme haklar\u0131na (devlet haklar\u0131na) hukukullah-Allah’\u0131n haklar\u0131 denilmektedir. Mesela \u0130slam’da zenginlerin vermekte oldu\u011fu zek\u00e2tlar (vergiler), hukukullah say\u0131l\u0131p devlete verilmesi gerekmektedir. Bu kamu-amme haklar\u0131n\u0131n Allah’a izafe edilerek, hukukullah denilmesinin sebebini a\u00e7\u0131klayan <\/span><\/strong>Molla H\u00fcsrev<\/span><\/strong>, <\/span><\/strong>“Hukukullah, herhangi bir \u015fahsa mahsus olmaks\u0131z\u0131n umumi menfaatlerinin b\u00fct\u00fcn insanlara ait olan \u015feylerdir”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>demektedir.[2]<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an’da ge\u00e7en “Allah” kelimesinin bir\u00e7o\u011funu da bu g\u00f6revleri yerine getirecek olan kamu-amme ve devlet \u015feklinde te’vil edip yorumlamak gerekir. Mesela bir ayette, Allah’a g\u00fczel bir \u00f6d\u00fcn\u00e7 verin<\/em> diye emredilmektedir. (M\u00fczzemmil: 20) Burada Allah’a bor\u00e7 vermekten maksat, yani Allah i\u00e7in O’nun kullar\u0131na yani topluma vermektir. Netice olarak, buna g\u00f6re baz\u0131 ayetlerdeki “Allah” d\u00fcnya nizam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman toplum, kamu ve devlet ile te’vil edilir.[3]<\/span><\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 ayetlerdeki “Allah” kavram\u0131n\u0131, kamu-toplum ve devlet anlam\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman Besmelenin anlam\u0131, “Rahim Rahman olan Allah’\u0131n halifesi konumundaki Devlet ad\u0131na Onun kurallar\u0131 ve toplumun rahat\u0131 ve refah\u0131 do\u011frultusunda ben bu i\u015fi yap\u0131yorum”<\/em>, \u015feklinde olaca\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Her fert b\u00fct\u00fcn davran\u0131\u015flar\u0131nda Besmele ile i\u015fe ba\u015flayaca\u011f\u0131na g\u00f6re b\u00f6ylece o, her i\u015fini bir i\u00e7timai mukavele ile yapm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. B\u00f6ylece insan v\u00fccudu h\u00fccre, doku, organ ve organizma olarak bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck arz etti\u011fi gibi, toplumun b\u00fcnyesinin=Devletin de t\u00fcm birey ve kurumlar\u0131yla bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fte Besmele, insan\u0131n, her i\u015fin, her hareket ve davran\u0131\u015f\u0131n ba\u015f\u0131nda Allah ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmenin bir tescili olarak okunmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece toplumdaki t\u00fcm vatanda\u015flar, b\u00fct\u00fcn hareket ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 devaml\u0131 olarak kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015f olacaklard\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Rahman”:<\/span><\/em><\/strong> Ya\u015fatan \u015fartlar\u0131 sa\u011flayan anlam\u0131ndad\u0131r. Rahm, kad\u0131n\u0131n rahmine, d\u00f6l yata\u011f\u0131na denir. Burada \u00e7ocuk meydana gelip yeti\u015fir. Sonralar\u0131 bu kelime, merhamet edilecek \u015fahsa olan \u015fefkat ve esirgeme duygusu anlam\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ekonomik a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bize g\u00f6re bu kelimenin esas\u0131, merhamet edilen \u015fahs\u0131n b\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n giderilmesi anlam\u0131nda hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden eksiksiz olarak tam bir iyilik yap\u0131lmas\u0131d\u0131r, diyebiliriz. <\/span><\/strong><\/p>\n

Rahman <\/span><\/strong>s\u00ee\u011fas\u0131, s\u0131fattan yap\u0131lm\u0131\u015f bir ism-i faildir. Bu kal\u0131p hi\u00e7bir zaman ism-i mef’ul olarak kullan\u0131lmaz. Biz bunu T\u00fcrk\u00e7e’de <\/span><\/strong>insan\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ihtiyac\u0131n\u0131, hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k almadan, eksiksiz temin eden<\/span><\/em><\/strong> <\/span>diye terc\u00fcme edebiliriz. Biz bunu tek kelime ile ifade edecek olursak, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ancak ya\u015fatan<\/em> kelimesini bulabilece\u011fimizi s\u00f6yleyebiliriz. Allah, insanlara ve di\u011fer t\u00fcm varl\u0131klara ana rahminden hayatlar\u0131n\u0131n sonuna kadar ge\u00e7en zaman esnas\u0131nda kendileri i\u00e7in gerekli olan her t\u00fcrl\u00fc ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k almadan, temin etmi\u015f ve b\u00f6ylece onlara ya\u015fama imk\u00e2n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in de t\u00fcm fiziki, biyolojik ve sosyal \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Allah’\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde g\u00f6revli bir temsilcisi ve halifesi makam\u0131ndaki <\/span><\/strong>devlet <\/span><\/strong>de hi\u00e7bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden, genel sosyal g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flay\u0131p fertlerin ya\u015famalar\u0131 i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan gerekli d\u00fczeni kurmal\u0131d\u0131r. \u0130slam esaslar\u0131na g\u00f6re devlet, vatanda\u015flar\u0131n b\u00fct\u00fcn hayati ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 temin etme ve muhtemel sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u00f6nleme hususunda g\u00f6revli olup, bu konuda gerekli hizmetleri yapmak ve \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamak zorundad\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn devlet anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re \u00fcretilen kelimeler aras\u0131nda sosyal devlet, refah devleti, sosyal adalet <\/em>ve sosyal g\u00fcvenlik<\/em> gibi terimler vard\u0131r. Bunlar farkl\u0131 olmakla beraber, bize \u0130slam’\u0131n toplum anlay\u0131\u015f\u0131na yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan olumlu ve anlaml\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Rahim”:<\/span><\/em><\/strong> \u00c7al\u0131\u015ft\u0131ran (istihdam sa\u011flayan ve eme\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veren manas\u0131ndad\u0131r). Bu da Rahm k\u00f6k\u00fcnden gelen bir kelimedir. Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z, istekle, severek iyilik eden anlam\u0131nad\u0131r. Bu kelime de ayn\u0131 Rahman kelimesi gibi, s\u0131fattan yap\u0131lm\u0131\u015f bir ism-i fail olmaktad\u0131r. Ancak ondan fark\u0131, bu kal\u0131b\u0131n mef’ul olarak da kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu kelime rahmet eden anlam\u0131na geldi\u011fi gibi, rahmet olunan anlam\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc “fail\u00fcn” kal\u0131b\u0131, hem fail, hem de mef’ul i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r yani her ikisi i\u00e7in ortakt\u0131r. Bu kelime, Allah i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ism-i fail anlam\u0131na gelece\u011fi \u015f\u00fcphesizdir. Ancak Rahman’dan da farkl\u0131 bir mana ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bilinmelidir. Biz bu fark\u0131 ekonomik a\u00e7\u0131dan \u015f\u00f6yle yorumlamak istiyoruz: Allah herkese rahmet eder ve bunun i\u00e7in de bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemez. Yaln\u0131z \u00e7al\u0131\u015fanlarla \u00e7al\u0131\u015fmayanlar\u0131 da bir tutmaz. Mesela \u00e7al\u0131\u015fanlara fazla olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani \u00fccretlerini verir. \u00dccretin artmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n da \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an’da Karz-\u0131 Hasen Kavram\u0131 ve Allah’a Bor\u00e7 Vermenin Anlam\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’de Karz-\u0131 Hasen yani faizsiz kredi verme ile ilgili ayetler vard\u0131r. Konunun daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bu ayetlerden birka\u00e7 tanesinin meallerini aktarmam\u0131z laz\u0131md\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Kim Allah’a g\u00fczel (ve manevi) bir bor\u00e7 verecek olursa (birikimini faizsiz devlet bankas\u0131na yat\u0131r\u0131rsa); bu (ahiret haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan harcamalar\u0131) kat kat fazlas\u0131yla kendisine (bir yat\u0131r\u0131m olarak) geri \u00f6denecektir! Darl\u0131k veren de bolluk veren de Allah’t\u0131r. Siz (elbette) O’na d\u00f6nd\u00fcr\u00fcleceksiniz…” (Bakara: 245) “… <\/span><\/em><\/strong>Allah’a g\u00fczel bir bor\u00e7 verirseniz <\/span><\/em><\/strong>(ahiret yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak hay\u0131r hasenata y\u00f6nelirseniz), <\/span><\/em><\/strong>\u015f\u00fcphesiz sizin k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinizi \u00f6rter ve sizi alt\u0131ndan \u0131rmaklar (ve havuzlu \u015felaleler) akan cennetlere sokar\u0131m. Art\u0131k bundan sonra sizden kim ink\u00e2r ederse, o kesinlikle d\u00fcmd\u00fcz bir yoldan sapm\u0131\u015ft\u0131r.” (Maide: 12) “<\/span><\/em><\/strong>(Ey Resul\u00fcm!) <\/span><\/em><\/strong>Sana sava\u015f ganimetlerini sorarlar. De ki: ‘Ganimetler Allah’a ve Resul\u00fcne aittir (Onlar ad\u0131na adil bir devlet ve h\u00fck\u00fcmet bu i\u015fi y\u00fcr\u00fctmelidir). Buna g\u00f6re, e\u011fer m\u00fc’min iseniz Allah’tan korkup (k\u00fcf\u00fcr, zul\u00fcm ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten) sak\u0131n\u0131n, birbirinizin aras\u0131n\u0131 d\u00fczeltin, Allah’a ve Resul\u00fcne itaat edin.’ (\u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc’minler Kur’an’\u0131n ve Resul\u00fcllah’\u0131n yolundan giderler.)<\/span><\/em><\/strong>” (Enfal: 1) “Kim (hay\u0131r yolunda harcayarak) Allah’a g\u00fczel bir bor\u00e7 verecek olursa, art\u0131k Allah, bunu onun i\u00e7in kat kat artt\u0131r\u0131p (kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6deyecektir). Onun i\u00e7in ‘kerim (\u00fcst\u00fcn ve onurlu) bir ecir’ de verilecektir.<\/span><\/em><\/strong>” <\/span><\/strong>(Hadid: 11) “Ger\u00e7ek \u015fu ki sadaka veren (sad\u0131k) erkeklerle, sadaka veren (sad\u0131ka) kad\u0131nlar ve (b\u00f6ylece ahiret yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak) Allah’a g\u00fczelce bor\u00e7 vermi\u015f olanlar (ve fazla birikimini, ihtiyac\u0131 olanlar faizsiz kredi olarak kullans\u0131n, kendisi de paras\u0131 ve zaman\u0131 kadar kredi hakk\u0131 kazans\u0131n diye Adil D\u00fczen’deki Devlet Bankas\u0131na yat\u0131ranlar) onlar i\u00e7in \u015ferefli bir kar\u015f\u0131l\u0131k vard\u0131r, m\u00fck\u00e2fatlar\u0131 kat kat artt\u0131r\u0131l\u0131r. (Yani herkes ecrine eri\u015fecek, ekti\u011fini bi\u00e7ecektir.)” (Hadid: 18) “<\/span><\/em><\/strong>E\u011fer Allah’a g\u00fczel bir bor\u00e7 verecek olursan\u0131z <\/span><\/em><\/strong>(ihtiya\u00e7 fazlas\u0131 birikiminizi ahiret haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ve \u0130slam Nizam\u0131ndaki faizsiz Devlet Bankas\u0131na yat\u0131r\u0131rsan\u0131z)<\/span><\/em><\/strong>, onu sizin i\u00e7in kat kat artt\u0131r\u0131r ve sizi ba\u011f\u0131\u015flar. Allah \u015eek\u00fbr’dur (\u015f\u00fckr\u00fc kabul edip \u00e7ok ihsan eden), Hal\u00eem’dir (cezay\u0131 vermekte acele etmeyen, hatay\u0131 ho\u015f g\u00f6r\u00fcp erteleyendir).” (Te\u011fab\u00fcn: 17) “…Art\u0131k namaz\u0131 dosdo\u011fru <\/span><\/em><\/strong>eda edin<\/span><\/em><\/strong>, zek\u00e2t\u0131 <\/span><\/em><\/strong>\u00f6deyin<\/span><\/em><\/strong> ve Allah’a g\u00fczel bir bor\u00e7 verin, <\/span><\/em><\/strong>ki<\/span><\/em><\/strong> hay\u0131r olarak kendi nefisleriniz i\u00e7in \u00f6nceden takdim etti\u011finiz \u015feyleri daha hay\u0131rl\u0131 ve daha b\u00fcy\u00fck bir ecir (kar\u015f\u0131l\u0131k) olarak Allah kat\u0131nda bul<\/span><\/em><\/strong>acaks\u0131n\u0131z<\/span><\/em><\/strong>. Allah’tan ma\u011ffiret dileyin. \u015e\u00fcphesiz Allah, \u00e7ok Ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r, \u00e7ok Esirgeyendir <\/span><\/em><\/strong>(sonsuz merhametli oland\u0131r).” (M\u00fczzemmil: 20)<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Karz-\u0131 Hasen’den bahseden yani faizsiz ve kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z \u00f6d\u00fcn\u00e7 vermekten s\u00f6z eden bu ayetler, topluma ve kamuya bakan ayetlerdir. Bu ayetler ba\u015fka ihtiya\u00e7 sahiplerine faizsiz kredi olarak verilsin, kendisi de yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 miktar ve zaman kadar kredi kullanma hakk\u0131 elde etsin diye, fazla paras\u0131n\u0131 Karz-\u0131 Hasen cinsinden Adil D\u00fczen’deki Devlet Bankas\u0131na yat\u0131rmaya te\u015fviktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc para ve kredi i\u015fleri kamu i\u015flerindendir. \u0130slam ekonomisinde nakid ve para i\u015fleri ile u\u011fra\u015fmak da devletin g\u00f6revi ve yetkisidir. Kamunun eksik ve ihtiya\u00e7lar\u0131 giderilirse bu durum bireyler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da faydal\u0131 demektir. Toplumun muhta\u00e7 oldu\u011fu krediyi bulmak, ayetin ifadesine g\u00f6re \u00fcretimi kat kat ziyadele\u015ftirir. Onun i\u00e7in bu ayetlerde toplumda kredi kurumunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ranlar\u0131n verdiklerini, kat kat artm\u0131\u015f olarak geri alacaklar\u0131 ifade edilmektedir. Son ayette ise zek\u00e2t ve namazlarda oldu\u011fu gibi, faizsiz kredi vermenin, yani Karz-\u0131 Hasen vermenin, emir kal\u0131b\u0131yla geldi\u011fi ve emredildi\u011fi i\u00e7in, yerine getirilmesi gerekli olan bir g\u00f6rev, bir farz oldu\u011fu belirtilmektedir. Daha do\u011frusu topluma bor\u00e7 vermek, namaz k\u0131lmak gibi ve zek\u00e2t vermek gibi emredilmektedir. \u015eu halde \u0130slam toplumunda kredile\u015fmek bir vecibe say\u0131larak \u00f6yle hareket edilmelidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Evet, kredi ve Karzdan bahseden ayetler, bu bor\u00e7lar\u0131n veya \u00f6d\u00fcn\u00e7lerin Allah’a verilece\u011fini s\u00f6ylemektedir. Merhum Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r, “Burada Allah’a Karz-\u0131 Hasen verin tabiri mecazd\u0131r”<\/em> diyerek as\u0131l maksad\u0131n ne oldu\u011funu ke\u015ffetmenin gere\u011fini dile getirmektedir. Evet, ayetlerde Allah’a \u00f6d\u00fcn\u00e7 vermekten bahsedilmektedir. E\u011fer biz \u0130slam hukuk literat\u00fcr\u00fcnde buradaki <\/span><\/strong>Allah kelimesinin <\/span><\/strong>ne ifade etti\u011fini ara\u015ft\u0131racak olursak, o zaman kime Karz-\u00f6d\u00fcn\u00e7 verilece\u011fini anlam\u0131\u015f oluruz. \u0130slam hukukunda topluma ait olan haklar yani kamu haklar\u0131 <\/span><\/strong>“hukukullah” (Allah haklar\u0131) <\/span><\/em><\/strong>olarak ifade edilir. Ba\u015fka bir \u00f6rnek vermek istersek <\/span><\/strong>“Beytullah” <\/span><\/strong>kelimesini g\u00f6sterebiliriz. Beytullah, Allah’\u0131n evi demektir. Allah’\u0131n evi demek, kimseye ait olmayan, kendisinde kamu yarar\u0131 bulunan ve herkesin faydalanabildi\u011fi bir ev demektir. Bilindi\u011fi gibi cami, okul, yol ve buna benzer yerler vak\u0131f h\u00fckm\u00fcndedir. Tabiri caiz ise \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131nda devlet bile kimsenin mal\u0131 olmamas\u0131 ve herhangi bir kesime ait bulunmamas\u0131, b\u00fct\u00fcn topluma ait bir ortak kurum olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan vak\u0131ft\u0131r ve vak\u0131f h\u00fckm\u00fcndedir. Bu sebeple birilerinin kalk\u0131p “devlet benimdir, o bana aittir”<\/em> felsefesiyle hareket etmesi, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yerini ve hakk\u0131n\u0131 almak ve hatta \u00e7almak olaca\u011f\u0131ndan yersiz ve ge\u00e7ersizdir. Buna g\u00f6re baz\u0131 ayetlerdeki <\/span><\/strong>Allah <\/span><\/strong>kelimesini bir hukuk terimi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman, toplumun ortak temsilcisi olan DEVLET\u0130 ifade etti\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir.<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

Molla Husrev,<\/span><\/strong> Mir’at adl\u0131 eserinde konuyla ilgili olarak \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir:<\/strong> <\/span>Bir bireye tahsisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan ve herkes i\u00e7in fayda ifade eden kamu yarar\u0131 olan haklara “hukukullah” ad\u0131 verilir. Bu haklar\u0131n (veya faaliyetlerin) Allah’a izafe edilmesinin sebebi ise, bunlar\u0131n \u00f6nemli olmas\u0131 ve tehlikelerinin b\u00fcy\u00fck olup, faydas\u0131n\u0131n herkesi kapsamas\u0131ndan ileri gelmektedir.[4]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

\u00d6mer Nasuhi Bilmen<\/span><\/strong> <\/span>ise:<\/span><\/strong> F<\/em><\/strong><\/span>\u0131t\u0131r sadakas\u0131, \u00f6\u015f\u00fcr, hara\u00e7, keff\u00e2retler; zina, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, i\u00e7ki ve yol kesme cezalar\u0131, madenlerden elde edilen gelirlerin be\u015fte birinin devlete verilmesi gibi haklar\u0131 “hukukullah” Allah haklar\u0131 olarak a\u00e7\u0131klarken \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir: \u0130\u015fte “hukukullah” denilen bu haklar, \u015fah\u0131slara mahsus olmay\u0131p ammenin menfaati icaplar\u0131ndan oldu\u011fu cihetle bunlara “amme hukuku” da denir ki, bir cemiyetin bekas\u0131, intizam\u0131, itilas\u0131 (y\u00fckselmesi) ancak bu haklara riayetle kaimdir. Bu haklar, mertebelerindeki \u015fereften, mahiyetlerindeki ehemmiyetten dolay\u0131 Hak Te\u00e2l\u00e2 Hazretlerine nispet edilmi\u015ftir.[5]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz Allah alacakl\u0131 veya bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi O’ndan bir \u015fey al\u0131p vermek ve mesela O’na bir \u00f6d\u00fcn\u00e7 vermek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6yleyse ayette “Allah’a Karz-\u0131 Hasen verin”<\/em> ifadesi mecazi olup Allah’a de\u011fil, topluma yani devlete \u00f6d\u00fcn\u00e7 verin demektir.<\/span><\/strong> <\/span>Sava Pa\u015fa<\/span><\/strong> <\/span>“Hukukullah” ifadesini a\u00e7\u0131klarken \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir: “\u0130slam m\u00fcctehidleri, ‘hukukullah’ mefhumu ile insanlar\u0131n cemiyete hadim ve l\u00fczumlu ef’alini kastetmi\u015flerdir. Bu kabil ef’alde m\u00fcnhas\u0131ran cemiyetin faidesi bahis mevzuu olup hususi \u015fah\u0131slara veya bir ferde ait menfaatler mevcut de\u011fildir. Neticeleri itibariyle b\u00fct\u00fcn cemiyeti al\u00e2kaland\u0131ran iyi veya k\u00f6t\u00fc bilumum ef’al, hukukullah olarak telakki edilmi\u015ftir. Nitekim kanunun cemiyete muzur (zararl\u0131) olarak telakki etti\u011fi ef’ale de tatbik etmekte bulundu\u011fu cezalar da hukukullah cinsindendir.”[6]<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eu halde \u0130slam hukukunda toplumu ilgilendiren, \u015fah\u0131slar\u0131n de\u011fil de kamunun faydas\u0131 veya zarar\u0131 s\u00f6z konusu olan meseleler, \u015ferefinden ve \u00f6neminden dolay\u0131 baz\u0131 ayetlerde Allah’a izafe edilmi\u015ftir. \u0130\u015fte Karz-\u0131 Hasen <\/em>meselesi de bunlardan biridir. Bug\u00fcnk\u00fc ekonomik ifade ile kredi i\u015fleri, iktisadi hayatta toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahip olup herkesi ilgilendirmektedir. Onun i\u00e7in para ve kredi i\u015flerini devlet bizzat \u00fcstlenmi\u015ftir. \u0130slam ekonomisinde de para ve kredi i\u015fleri devletin g\u00f6revleridir.<\/span><\/strong><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00fck\u00fcmetler para ve kredi meselelerini bankalar vas\u0131tas\u0131yla bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmak i\u00e7in \u00e7aba sarf etmektedirler. Yani para, banka ve kredi i\u015fleri devlet eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Allah’a \u00a0\u00a0\u00a0Karz-\u0131 Hasen verin ayeti, Hz. Peygamber zaman\u0131nda bireylerin bireylere \u00f6d\u00fcn\u00e7ler vermesi suretiyle uygulanm\u0131\u015f olabilir. Ancak \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda bu ayetin manas\u0131; “devletin emri alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan faizsiz bankalara Karz-\u0131 Hasen verin”<\/em> \u015feklinde anla\u015f\u0131lsa daha do\u011fru ve daha faydal\u0131 olur kanaatindeyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hz. Peygamber zaman\u0131nda bireylerin kendi aralar\u0131nda dini-ahl\u00e2ki olarak hallettikleri bir mesele, \u015fimdilerde toplumsal bir boyut kazanm\u0131\u015f ve hukuki bir mahiyete b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f vaziyettedir. Onun i\u00e7in Allah’a Karz-\u0131 Hasen verme i\u015fini, devletin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 faizsiz bankaya \u00f6d\u00fcn\u00e7-mevduat yat\u0131rmak \u015feklinde yorumlamak bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya \u015fartlar\u0131na daha uygun d\u00fc\u015fmektedir. Netice olarak \u0130slam ekonomisinde kredi i\u015fleri, devletin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir faizsiz banka vas\u0131tas\u0131 ile y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.[7]<\/span><\/strong><\/p>\n

Bakara Suresi Ayet 30’da Cenab-\u0131 Hak:<\/span><\/strong> “Ben Arz’da bir Halife (g\u00f6revli) k\u0131laca\u011f\u0131m”<\/span><\/em><\/strong> buyurmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130nni”<\/span><\/em><\/strong>:<\/span><\/strong> Ben demektir. Allah, insan\u0131 halife yapaca\u011f\u0131ndan bahsederken, “Biz” veya “Allah” demiyor da “Ben” buyurmaktad\u0131r. Bu suretle Allah insan\u0131 hilafet vazifesi ile g\u00f6revlendirirken bir arac\u0131 ve vas\u0131ta kullanmayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015f olmaktad\u0131r. Ancak burada arac\u0131 yap\u0131lan insand\u0131r. Art\u0131k o, Allah taraf\u0131ndan arac\u0131 tayin edilmi\u015f bir g\u00f6revli konumundad\u0131r. \u0130nsan, Allah’\u0131n yery\u00fcz\u00fc halifesi makam\u0131ndad\u0131r. Bu konuda Kur’an-\u0131 Kerim’de \u015f\u00f6yle buyrulmaktad\u0131r. “\u015e\u00fcphesiz ki, yery\u00fcz\u00fc Allah’\u0131nd\u0131r; O, kullar\u0131ndan diledi\u011fini ona miras\u00e7\u0131 k\u0131lar.”<\/em> B\u00f6ylece insan\u0131n do\u011frudan do\u011fruya Allah’\u0131n halifesi, yery\u00fcz\u00fc g\u00f6revlisi olmas\u0131, onu bir yandan \u00fcst\u00fcn mertebelere y\u00fckseltirken, di\u011fer yandan da \u00e7ok a\u011f\u0131r g\u00f6revler y\u00fcklemi\u015f durumdad\u0131r. Halifelikten maksat, Allah ad\u0131na b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcn\u00fc imar etmek, insanlar\u0131 idare etmek ve insanlar aras\u0131nda Allah’\u0131n emir ve tavsiyelerini uygulamakt\u0131r. Bu Allah’\u0131 temsil etme g\u00f6revi ve devleti temsil etme yetkisi herkese verilmi\u015f olan bir yetki olmaktad\u0131r. Devlet i\u00e7inde her birey, hi\u00e7bir arac\u0131 bulunmadan ve kullanmadan do\u011frudan do\u011fruya devleti temsil, takip ve tenkit etme yetkisine sahip bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ayetteki <\/span><\/em><\/strong>“C\u00e2il\u00fcn”<\/span><\/em><\/strong>:<\/span><\/em><\/strong> Ca’len yapmak demektir. Bu fiil, iki mef’ul al\u0131r. Bir mef’ule teaddi etti\u011fi zaman halk: yaratmak anlam\u0131na gelir. Ca’l, tencereyi bezle tutup ocaktan indirip yerine koymakt\u0131r. Bunun i\u00e7in kullan\u0131lan bezlere el-cuaale ad\u0131 tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonralar\u0131 bu kelime, bir \u015feyi bir yerden al\u0131p ba\u015fka bir yere yerle\u015ftirmek anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn bir \u015feye bir hususiyet kazand\u0131rmak istedi\u011fimiz zaman bu kelimeden faydalan\u0131r\u0131z. Di\u011fer taraftan da zaten var olan insan, yery\u00fcz\u00fcnde hilafet g\u00f6revi ile vazifeli k\u0131l\u0131nd\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Ger\u00e7ekten burada ca’l kelimesi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde ba\u015fka yerlerde; “Ben topraktan bir insan yarataca\u011f\u0131m” buyrulurken “halk” kelimesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kelimenin kullan\u0131lmas\u0131 ile insan\u0131n bir taraftan devletin bir uzvu, di\u011fer taraftan da kendi ki\u015fili\u011fini koruyan ayr\u0131 ve m\u00fcstakil bir varl\u0131k oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Burada ca’l kelimesi ism-i fail kal\u0131b\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sm-i fail kal\u0131b\u0131 daha \u00e7ok gelecek zamanda s\u00fcrekli olarak yap\u0131lacak i\u015fler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu suretle Allah, meleklere hem ileride yapaca\u011f\u0131 bir \u015feyi \u00f6nceden haber verdi\u011fini ifade etmi\u015f hem de insan\u0131n bir defa var edilip b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131na ve onun devaml\u0131 olarak bir geli\u015fme i\u00e7inde olaca\u011f\u0131na i\u015faret buyurmu\u015flard\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Al-i \u0130mran Suresi Ayet 32’de:<\/span><\/strong> “De ki, Allah’a ve Resule itaat ediniz.”<\/span><\/em><\/strong> buyrulmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu ve benzer ayetlerde emir olarak itaat<\/em> kelimesi Kur’an’da d\u00f6rt \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar; <\/span><\/strong><\/p>\n

1) “Allah’a ve Resule itaat edin”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>De ki: “(Her hususta ve hayat\u0131n her safhas\u0131nda) Allah’a (Kur’an’a) ve Resul\u00fcne (s\u00fcnnetine ve sistemine) itaat ediniz. (\u0130slam’\u0131n h\u00fck\u00fcmlerini her halde ve her devirde yerine getiriniz. Adil devlet ve h\u00fck\u00fcmete de kar\u015f\u0131 gelmeyiniz.) E\u011fer (baz\u0131lar\u0131 \u0130slam’\u0131n h\u00fck\u00fcmlerinden) y\u00fcz \u00e7evirirlerse, (biliniz ki onlar k\u00e2firdir ve) Allah asla k\u00e2firleri sevmemektedir.” <\/span><\/em><\/strong> (Al-i \u0130mran: 32), “<\/em><\/span><\/strong>Allah’a ve El\u00e7isine <\/span><\/em><\/strong>(ve Onlar\u0131n izinden giden adil devlete ve h\u00fck\u00fcmete)<\/span><\/em><\/strong> itaat edin, olur ki merhamet edilirsiniz. (Huzurlu ve onurlu ya\u015fama ula\u015f\u0131verirsiniz.)<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> (Al-i \u0130mran: 132), <\/span><\/strong><\/p>\n

2) “Allah’a itaat edin ve Resule itaat edin.”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>Ey iman edenler! Allah’a itaat edin (Kur’an’a uyun), Peygambere (s\u00fcnnetine t\u00e2bi olun), ve sizden olan “Ulu’l-Emr’e” (yani, inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi hak ve hay\u0131r \u00fczere sizi y\u00f6netenlere, adil devlet ve h\u00fck\u00fcmete, ger\u00e7ek ilim ve i\u00e7tihat ehline) de itaat edin. E\u011fer herhangi bir hususta anla\u015famay\u0131p \u00e7eki\u015firseniz, onu hemen Allah’a (Kur’an’a) ve Resul\u00fcne (S\u00fcnnete) arz edip (bunlara g\u00f6re h\u00fck\u00fcm verin). \u015eayet Allah’a ve ahirete inan\u0131yorsan\u0131z bu sizin i\u00e7in daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r ve d\u00f6n\u00fcp eri\u015filecek netice olarak daha g\u00fczeldir.<\/span><\/em><\/strong>” <\/span><\/em><\/strong>(Nisa: 59) “<\/em><\/span><\/strong>De ki: ‘Allah’a itaat edin, Resul’e itaat edin. E\u011fer yine y\u00fcz \u00e7evirip d\u00f6nerseniz, art\u0131k Onun (Peygamberin) sorumlulu\u011fu kendisine y\u00fcklenen, sizin sorumlulu\u011funuz da size y\u00fcklenendir. E\u011fer Ona (Peygambere) itaat ederseniz, hidayet bulmu\u015f olursunuz. El\u00e7iye d\u00fc\u015fen, apa\u00e7\u0131k bir tebli\u011fden ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir.’”<\/span><\/em><\/strong> (Nur: 54), <\/span><\/strong><\/p>\n

3) “Allah’a ve Resul\u00fcne itaat edin”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>(Ey Resul\u00fcm!) <\/span><\/em><\/strong>Sana sava\u015f ganimetlerini sorarlar. De ki: ‘Ganimetler Allah’a ve Resul\u00fcne aittir (Onlar ad\u0131na adil bir devlet ve h\u00fck\u00fcmet bu i\u015fi y\u00fcr\u00fctmelidir). Buna g\u00f6re, e\u011fer m\u00fc’min iseniz Allah’tan korkup (k\u00fcf\u00fcr, zul\u00fcm ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten) sak\u0131n\u0131n, birbirinizin aras\u0131n\u0131 d\u00fczeltin, Allah’a ve Resul\u00fcne itaat edin.’ (\u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fc’minler Kur’an’\u0131n ve Resul\u00fcllah’\u0131n yolundan giderler.)”<\/span><\/em><\/strong> (Enfal: 1) “<\/em><\/span><\/strong>Ey iman edenler! Allah’a ve Resul\u00fcne itaat edin. (Bu emri, Kur’an’\u0131n h\u00fck\u00fcm ve haberlerini) \u0130\u015fitti\u011finiz halde Ondan y\u00fcz \u00e7evirip d\u00f6nmeyin.”<\/span><\/em><\/strong> (Enfal: 20), <\/span><\/strong><\/p>\n

4) “Allah’a ittika edin ve Bana itaat edin.”; <\/span><\/strong>“Art\u0131k Allah’tan korkup (k\u00fcf\u00fcr, zul\u00fcm ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckten) sak\u0131n\u0131n ve Bana itaat edin.<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> (\u015euara: 108). <\/span><\/strong><\/p>\n

“Resule itaat eden kimse Allah’a itaat etmi\u015f olur”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>Kim Resul’e itaat ederse, ger\u00e7ekte Allah’a itaat etmi\u015ftir. (Hz. Peygamber; hem tebli\u011f hem de te\u015fri (h\u00fck\u00fcm belirleme) ile g\u00f6revli ve yetkilidir.) Kim de (Resul’den ve S\u00fcnnet’inden) y\u00fcz \u00e7evirirse (o h\u00fcsrana d\u00fc\u015fecektir), Biz Seni onlar\u0131n \u00fczerine koruyucu g\u00f6ndermedik.<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> (Nisa: 80) \u015feklinde gelmi\u015f olan ayetlerdir. B\u00f6ylece Resul kelimesi kullan\u0131lmadan sadece Allah’a itaat et veya edin \u015feklinde bir ayet yoktur. Bu d\u00f6rt emri kendi aralar\u0131nda s\u0131raya koyacak olursak bunlar\u0131 arka arkaya \u015f\u00f6yle koymak m\u00fcmk\u00fcn ve m\u00fcnasiptir.<\/span><\/strong><\/p>\n

1- Allah’a ve Resule itaat edin.<\/em> (Ba\u015fkanl\u0131k Sistemine)<\/span><\/strong><\/p>\n

2- Allah’a itaat edin ve Resule itaat edin.<\/em> (Yar\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k Sistemine)<\/span><\/strong><\/p>\n

3- Allah’a ve Resul\u00fcne itaat edin.<\/em> (Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Sistemine)<\/span><\/strong><\/p>\n

4- Resule itaat edin.<\/em> (Parlamenter Ba\u015fbakanl\u0131k Sistemine) \u0130\u015faret say\u0131labilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 ayetlerdeki <\/span><\/strong>Allah <\/span><\/strong>kelimesinin d\u00fcnya a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve ekonomik bak\u0131mdan <\/span><\/strong>kamu, amme, toplum ve devlet<\/span><\/em><\/strong> <\/span>olarak yorumland\u0131\u011f\u0131 art\u0131k bilinmektedir. Bu ayetlerde bir de <\/span><\/strong>Resul<\/span><\/em><\/strong> <\/span>kelimesi ge\u00e7mektedir. Resul ise Y\u00fcce Peygamberlik yan\u0131nda, ayr\u0131ca Allah’\u0131n (yani kamunun, toplumun, devletin ve ammenin) bir el\u00e7isi ve kamunun i\u015flerini y\u00fcr\u00fcten g\u00f6revli bir kimse olarak da yorumlanabilir. Onun i\u00e7in Resul kelimesini <\/span><\/strong>kamunun i\u015flerini y\u00fcr\u00fcten organ, yani h\u00fck\u00fcmet<\/span><\/em><\/strong> <\/span>olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve anlamak m\u00fcmk\u00fcn ve m\u00fcnasiptir. Devlete itaat demek, devlet d\u00fczenine itaat demektir. Kamu d\u00fczeninin \u015fekli, bi\u00e7imi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 kitapla (Kur’an ahit ve s\u00f6zle\u015fmesiyle) \u00e7izilmi\u015ftir. Devlet ba\u015fkan\u0131 da namaz k\u0131ld\u0131ran bir imam durumunda olup, imam nas\u0131l konulmu\u015f olan bir d\u00fczen i\u00e7inde k\u0131ld\u0131r\u0131yorsa devlet ba\u015fkan\u0131 da ayn\u0131 o gibi mevzuata g\u00f6re y\u00f6neterek, kumanda verip y\u00fcr\u00fctecektir. Devlete itaat demek, devlet ba\u015fkan\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetin mevzuata g\u00f6re me\u015fru olan emirlerine uymak demektir. Nas\u0131l imam yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman mesela; ikinci rek\u00e2t\u0131n sonunda oturacak yerde Allah-u Ekber deyip aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131nda cemaat ona uymay\u0131p ve Subhanallah diyerek ikazda ve uyar\u0131da bulunuyorsa, devlet ve h\u00fck\u00fcmetin de yanl\u0131\u015f ve gayri me\u015fru olan emirlerine itaat edilip uyulmas\u0131 gerekmeyecektir ve bu emirlerin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenip ikaz edilecektir. <\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130nsanlar ayette belirtildi\u011fi \u00fczere <\/span><\/strong>yery\u00fcz\u00fcnde Allah’\u0131n halifesi sorumlulu\u011fuyla<\/span><\/em><\/strong> <\/span>yarat\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in devlet de bir insanlar toplulu\u011fu demek oldu\u011fundan Allah kelimesini d\u00fcnya a\u00e7\u0131s\u0131ndan <\/span><\/strong>kamu, amme, toplum ve devlet<\/span><\/em><\/strong> olarak anlamak ve yorumlamak laz\u0131m gelir. <\/span><\/strong>Resul <\/span><\/strong>kelimesini de h\u00fck\u00fcmet ile te’vil etmek aynen buna benzer bir ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmedir. Burada bu konuyu biraz a\u00e7mam\u0131z gerekir. Hz. Peygamber Efendimizin tebli\u011f, fetva, kaza ve imamet olmak \u00fczere d\u00f6rt \u00e7e\u015fit s\u0131fat\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Burada \u015fimdi Onun bizi ilgilendiren s\u0131fat\u0131, <\/span><\/strong>imamet<\/span><\/em><\/strong> <\/span>g\u00f6revidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam terminolojisinde, f\u0131k\u0131h \u0131st\u0131lah\u0131nda idareciye “imam” ad\u0131 verilir. \u0130mamet veya hilafet f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131lara g\u00f6re irade ve se\u00e7im ile ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130\u015fte bu sebeple biz Kur’an-\u0131 Kerim’de ba\u015fkanl\u0131k ve idarecilik s\u0131fat\u0131yla zikredilmi\u015f bulunan Resul kelimelerine, ekonomik olarak d\u00fcnya a\u00e7\u0131s\u0131ndan h\u00fck\u00fcmet anlam\u0131 vermek gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyiz. <\/span><\/strong><\/p>\n

Bir ayetten 50 prensip \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n

Tevbe Suresi Ayet 60’da Cenab-\u0131 Hak:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sadakalar (zek\u00e2t; devlet vergisi harcamalar\u0131), -Allah’tan bir farz olarak- sadece (zaruri ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamayan) fakirler, (i\u015f bulamayan ve engelleri sebebiyle \u00e7al\u0131\u015fma yetene\u011fi bulunmayan) d\u00fc\u015fk\u00fcnler, (ortak b\u00fct\u00e7eden verilmek \u00fczere amme hizmeti) i\u015finde g\u00f6revli kimseler, (\u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6denek b\u00fct\u00e7esinden) kalpleri (\u0130slamiyet’e ve devlete) \u0131s\u0131nd\u0131r\u0131lmak istenenler, k\u00f6leler (hapisten <\/span><\/em><\/strong>ve esaretten <\/span><\/em><\/strong>kurtulmak isteyenler), borcunu \u00f6deyemeyenler, Allah yolunda (cihad edenler, savunma giderleri) ve yolculukta (muhta\u00e7 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler) i\u00e7indir. Allah (her \u015feyi hakk\u0131yla) Bilendir, H\u00fck\u00fcm ve Hikmet sahibidir.”<\/span><\/em><\/strong> buyurmaktad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n

“Sadak\u00e2t”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Bu, sadaka kelimesinin \u00e7o\u011fulu olup zek\u00e2t anlam\u0131na gelir. Yani bu, m\u00fckellefin mal\u0131ndan sadece Allah i\u00e7in muhataplara temlik edilmek \u00fczere verdi\u011fi vergidir. Bu vergiye Allah’a olan sadakatini g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in sadaka ad\u0131 verilmi\u015ftir. Ayette innem\u00e2<\/em> hasr edat\u0131n\u0131n getirilmesi bu vergilerin ancak ad\u0131 ge\u00e7en s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve bu konuda ba\u015fkanlar\u0131n herhangi bir m\u00fcdahalede bulunamayacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir ve zaten bu s\u0131n\u0131flar, bir devletin harcama yapaca\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn kalemleri ve kesimleri i\u00e7ermektedir. Mukaddes kitaplar aras\u0131nda Kur’an-\u0131 Kerim devlet b\u00fct\u00e7esi ve devlet giderleri hakk\u0131nda esas prensipleri koyan d\u00fcnyada biricik kitap yerindedir. <\/span><\/strong><\/p>\n

Ayette <\/span><\/strong>“lam”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>harfi kullan\u0131lm\u0131\u015f iki yerde de <\/span><\/strong>“fi”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>harfi getirilmi\u015ftir. Yani sadakalar bu harfler yard\u0131m\u0131 ile \u00f6nce \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131p farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmlere tabi tutulabilir. Mesela birinci b\u00f6l\u00fcm olan <\/span><\/strong>fakirler, miskinler, \u00e2miller ve m\u00fcellefler<\/span><\/em><\/strong>, bir lam harfi ile getirildikleri ve onda topland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ve bu harf de temlik ve tahsis ifade etti\u011finden, bunlar\u0131n paylar\u0131 kendilerine bizzat verilip teslim edilir. Di\u011fer iki <\/span><\/strong>“fi”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>harfi ile gelen b\u00f6l\u00fcmden biri kredi kurumu i\u00e7in kullan\u0131labilir, biri de kamu hizmetleri i\u00e7in harcanabilir. Alusi, bu harflerin yard\u0131m\u0131 ile ilk d\u00f6rt s\u0131n\u0131f\u0131n paylar\u0131n\u0131n ancak kendi ellerine teslim edilece\u011fi, kendi adlar\u0131na bir harcama yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve son d\u00f6rt s\u0131n\u0131f\u0131n hisselerinin ise kendilerine verilmeden, ilgili yerlere harcanabilece\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kaydetmektedir. Sadaka bu ayette say\u0131lan kesimlere aittir; vacip olan sadaka zenginlerin bir l\u00fctfu de\u011fil, fakirler s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n zenginlerin zimmetine ge\u00e7mi\u015f bir hakk\u0131n\u0131n yani alacaklar\u0131n\u0131n bor\u00e7lu olan zenginler taraf\u0131ndan \u00f6denmesidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Fakir” <\/span><\/strong>kendi ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 temin edemeyip, ba\u015fkalar\u0131na muhta\u00e7 olan kimse demektir. Bu kelime omurga kemi\u011fi demek olan fakara<\/em> k\u00f6k\u00fcnden geldi\u011fi ve omurga kemi\u011fi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f adama mafk\u00fbr <\/em>denildi\u011fi i\u00e7in ekonomik olarak i\u015fg\u00fcc\u00fc olmayan kimse<\/em> diye anlam verilebilir. <\/span><\/strong>“Miskin” <\/span><\/strong>ise fakirli\u011finden dolay\u0131 bir i\u015f yapmay\u0131p sakin, bo\u015f duran bir kimse demek oldu\u011fu i\u00e7in, bu sermaye g\u00fcc\u00fc olmayan kimse<\/em> demektir, diyebiliriz. \u0130mam Malik’e g\u00f6re fakirlik ve zenginlik i\u00e7in belli bir s\u0131n\u0131r yoktur. Bunlar i\u00e7tihatla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilecek meselelerdir. B\u00f6ylece burada netice olarak fakire ge\u00e7im yard\u0131m\u0131n\u0131n, miskine ise sermaye yard\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u00c2mil\u00eene aleyh\u00e2”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Bu vergilerin toplanmas\u0131nda ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan kimseler demektir. Hangi \u00e7e\u015fit vergi olursa olsun, ba\u015fkan\u0131n vazifelendirdi\u011fi kimselere vergilerden hisse verilir. Bu kelimenin belirli olarak gelmesinden \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kendilerine devlet\u00e7e bir ehliyet verilen kimseler oldu\u011funu, salim \u00e7o\u011ful kal\u0131b\u0131nda gelmesinden de bu memurlar\u0131n bir dernek ve cemiyet kurabileceklerini, ism-i fail olarak gelmesinden de vergilerle u\u011fra\u015fma i\u015finin bunlar\u0131n mesle\u011fi oldu\u011funu anlayabiliriz. Kamu hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n ilk vazifesi \u00fczerlerine ald\u0131klar\u0131 g\u00f6revlerini yerine getirmektir. Mesela ba\u015fkanlar\u0131n sanat, ziraat ve ticaretle u\u011fra\u015famayacaklar\u0131 s\u00f6ylenmi\u015ftir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“M\u00fcellefet-\u00fcl Kul\u00fbb”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Bu s\u0131n\u0131f hakk\u0131nda onun kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleyenlerle, kald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler olmak \u00fczere iki ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f vard\u0131r. Ebu Hanife ile \u015eafii bu s\u0131n\u0131f\u0131n her zaman var oldu\u011funu ileri s\u00fcrerler. Bunlar\u0131n hissesinin nereye ve nas\u0131l harcanaca\u011f\u0131 konusunda da farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya konmu\u015ftur. Bu di\u011fer s\u0131n\u0131flara harcan\u0131r, ba\u015fkan bunu M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kamu yarar\u0131 bulunan yerlere harcar, \u00f6rt\u00fcl\u00fc \u00f6denek gibi zarar\u0131 dokunmas\u0131n diye baz\u0131 kimselere verir, M\u00fcsl\u00fcman toplum i\u00e7inde a\u00e7\u0131lacak baz\u0131 gedikleri ve tehlikeleri kapamak ve \u0130slam dinini kuvvetlendirmek i\u00e7in harcan\u0131r gibi fikirler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Toplumda mesela hocal\u0131k, m\u00fcr\u015fitlik ve m\u00fc\u015favirlik g\u00f6revi gibi kamu hizmeti yapanlar, bu s\u0131n\u0131fa d\u00e2hil edilebilir. Bunlar yapt\u0131klar\u0131 i\u015fler kadar hisse maa\u015f alabilirler. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Rik\u00e2b”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>K\u00f6lelikten ve mahrumiyetten kurtar\u0131lmas\u0131 gereken kesimlerdir. Bu kelime her t\u00fcrl\u00fc ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ifade eder. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7al\u0131\u015f\u0131p zar zor ge\u00e7inen fakat para biriktiremeyen, mal ve m\u00fclk edinemeyen kimseler ve asgari \u00fccrete mahk\u00fbm kesimler olabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“\u011e\u00e2rim\u00een”:<\/span><\/em><\/strong> Bor\u00e7lular demektir. Burada bor\u00e7lular k\u00f6leler ile birlikte zikredilmi\u015flerdir. B\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ile bor\u00e7 alt\u0131na girmi\u015f olan kimselerin fiili olarak k\u00f6lelerden fark\u0131 yok gibidir. \u011earim\u00een <\/em>kelimesinin topluluk \u00e7o\u011ful kal\u0131b\u0131 ile gelmesiyle bor\u00e7lular\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015fma kredisinden faydalanacak olanlar\u0131n birbirinin kefili olup bir dernek ve cemiyet kurabilecekleri, bu kredileri kendi aralar\u0131nda mesleki derecelere g\u00f6re taksim edecekleri anla\u015f\u0131labilir. Bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denememesi halinde yani kredi alan ortaklar\u0131n iflas\u0131 durumunda bor\u00e7, bor\u00e7lular fasl\u0131ndan kapat\u0131labilir. \u0130flasta bor\u00e7lular pay\u0131ndan faydalanabilmek i\u00e7in t\u00fcccar\u0131n sermayesini beyan etmi\u015f ve vergisini vermi\u015f olmas\u0131 gerekir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“F\u00ee Seb\u00eelill\u00e2hi”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Allah’\u0131n yolu demektir. Bu s\u0131n\u0131f\u0131n tespit edilmesinde de ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Allah yolunda sava\u015fan gaziler, hacca giden hac\u0131lar, sava\u015f malzemeleri, ilim tahsil edenler ve b\u00fct\u00fcn hay\u0131r yollar\u0131 gibi alanlar bu s\u0131n\u0131fa girer. Ancak as\u0131l olan Milli Savunma haz\u0131rl\u0131k ve giderleridir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130bni Seb\u00eel”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Yolcular demektir. Bir ihtiya\u00e7tan dolay\u0131 me\u015fru olarak, yolculuk yapan ve muhta\u00e7 ve ma\u011fdur kalan kimselere bu fas\u0131ldan yard\u0131m yap\u0131laca\u011f\u0131 bildirilmektedir. Memleketinde mal\u0131 olsa bile bu yolculara yard\u0131m edilir. Seyahat ve turizm alt yap\u0131s\u0131 da buna dahildir.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130mam \u015eafii’ye g\u00f6re gelirlerin hepsi bu sekiz s\u0131n\u0131f aras\u0131nda adil olarak taksim edilir. Ebu Hanife ise bir fas\u0131ldan di\u011fer fasla aktarma yap\u0131labilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Ancak sekiz s\u0131n\u0131f, devletin harcama yapaca\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn kesimleri i\u00e7ermektedir. Bu nedenle bu vergiler genel ve yerel b\u00fct\u00e7elerin temel gelirleridir.<\/span><\/strong><\/p>\n

G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, bu son iki s\u0131n\u0131f kamu hizmetlerini ifade edip yol, su, elektrik, i\u00e7 ve d\u0131\u015f savunma ve koruma gibi hizmetleri i\u00e7erisine al\u0131r. Genel hizmetler i\u00e7in ayr\u0131lan bu pay\u0131n yar\u0131s\u0131 bu hizmette kullan\u0131lacak mallar ve yap\u0131lar i\u00e7in, yar\u0131s\u0131 da \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in harcan\u0131r. Burada milli gelirin yar\u0131s\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131ma, yar\u0131s\u0131n\u0131n da t\u00fcketime harcanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Emek pay\u0131 da sermaye pay\u0131na e\u015fit olur. Genel hizmetleri herkesin faydalanmas\u0131na a\u00e7\u0131k olan yerler diye tarif edebiliriz. Genel hizmetlerden faydalanmak i\u00e7in konan genel \u015fartlar ve tarifeler bunun genelli\u011fini ortadan kald\u0131rmaz.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ayetten \u00e7\u0131kan Ekonomik Prensipler ise \u015funlard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

1- Adil D\u00fczen’deki sadaka (vergisi) m\u00fckellefin mal\u0131ndan sadece Allah i\u00e7in t\u00fcm ihtiya\u00e7 sahiplerine ve devletin sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 gereken kesimlere temlik edilmek \u00fczere verdi\u011fi resm\u00ee ve din\u00ee vergidir. <\/span><\/strong><\/p>\n

2- \u0130htiya\u00e7 giderici orandaki mal ve gelir insana g\u00fc\u00e7 ve kuvvet kazand\u0131ran bir nimettir.<\/span><\/strong><\/p>\n

3- \u00c7al\u0131\u015f\u0131p k\u0131t kanaat ge\u00e7inen fakat para biriktiremeyen, mal ve m\u00fclk edinemeyen kimseler devletin himayesindedir. Bu nedenle hem klasik k\u00f6lelikten hem de \u00e7a\u011fda\u015f ve demokrat k\u00f6lelikten insanlar\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 Adil Devletin g\u00f6revidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

4- Kendi sermayeleri ile bir i\u015f yapamayacak durumda olanlara Karz olarak sermaye kredisi verilebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

5- B\u00fct\u00e7eleri; devlet b\u00fct\u00e7esi ve yerel b\u00fct\u00e7eler olmak \u00fczere k\u0131s\u0131mlara ay\u0131rmak m\u00fcnasiptir. <\/span><\/strong><\/p>\n

6- Sadakalar \u00fczerinde devlete ve h\u00fck\u00fcmetlere keyfi tasarruf yetkisi verilmemi\u015ftir. Yetkililer sadakalar\u0131 yani 1\/40 vergilerini sadece toplamak ve hak sahiplerine da\u011f\u0131tmakla g\u00f6revlidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

7- Vatanda\u015f\u0131n vergisini \u00f6dedi\u011fi kadar mal\u0131 sigortal\u0131 kabul edilir. \u00c7al\u0131nma ve felakete u\u011frama durumunda bu beyan\u0131 kadar sigortas\u0131 \u00f6denir. Sadaka (vergi) ki\u015finin topluma-devlete olan sadakat ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steren bir belgedir.<\/span><\/strong><\/p>\n

8- Birey asli ihtiya\u00e7lar\u0131ndan arta kalan gelirleri yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretime kayd\u0131rmay\u0131p veya faizsiz devlet bankas\u0131na Karz-\u0131 Hasen olarak yat\u0131rmay\u0131p kendi elinde toplay\u0131p saklad\u0131\u011f\u0131 zaman, mal\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f gayesinden uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f demektir. <\/span><\/strong><\/p>\n

9- Ki\u015filerin ba\u011f\u0131\u015f olarak verdikleri ve b\u00fct\u00e7eye girmi\u015f olan k\u0131s\u0131mlara da sadaka ad\u0131 verilebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

10- Sadakada niyet \u015fartt\u0131r; yetim \u00e7ocuklar\u0131n ve ak\u0131l hastalar\u0131n\u0131n mallar\u0131ndan sadaka (vergi) al\u0131nmaz. <\/span><\/strong><\/p>\n

11- Sadaka; sadece yeterli servete sahip olan \u015fah\u0131slardan (zenginlerden) al\u0131nabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

12- Seri \u00fcretilen makine ve aletlerden, giyim ve di\u011fer malzemelerden, meralarda-otlaklarda yay\u0131lan hayvanlardan, para olarak kullan\u0131lan madenlerden ticaret mallar\u0131ndan ve bir y\u0131ldan daha fazla depo edilebilen yiyecek maddelerinden sadaka vergisi tahsil edilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

13- Sadaka vergisi b\u00fct\u00e7e demektir. Bu vergiler genel ve yerel b\u00fct\u00e7eleri olu\u015fturuverir.<\/span><\/strong><\/p>\n

14- Sadaka vergisi duruma g\u00f6re 1\/5, 1\/10, 1\/20 ve 1\/40 nispetinde \u00f6denir. <\/span><\/strong><\/p>\n

15- Sadaka vergileri, \u00fclkedeki fakirlerin ve ihtiya\u00e7 sahiplerinin ve t\u00fcm toplumsal giderlerin bir hakk\u0131 olup onlara verilmi\u015f bir hediye, atiye ve ba\u011f\u0131\u015f de\u011fildir. <\/span><\/strong><\/p>\n

16- Sadaka paylar\u0131 herkesin eline verilir. Kendi ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in harcanamaz; onun faydalanaca\u011f\u0131 herhangi bir yere sarf edilemez. E\u011fer b\u00f6yle yap\u0131l\u0131rsa g\u00f6rev yerine getirilmi\u015f olmaz. <\/span><\/strong><\/p>\n

17- Fakir ve yoksullara verilen sadaka, i\u015f\u00e7i ve memurlara verilen \u00fccret ve maa\u015f gibidir. <\/span><\/strong><\/p>\n

18- Sadakadan ki\u015filere ayr\u0131lan k\u0131s\u0131m \u00f6nce ikiye ayr\u0131l\u0131r; biri toplumdaki fakir ve yoksullara da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, di\u011feri ise kamu hizmeti g\u00f6renlere verilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

19- Fakirler; \u00e7al\u0131\u015f\u0131p kazanamayan, paras\u0131 olmay\u0131p yard\u0131ma ihtiyac\u0131 olan kimselerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

20- Fakirler; mal varl\u0131\u011f\u0131, ortalama mal varl\u0131\u011f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131da olan kimselerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

21- Fakirler; i\u015fg\u00fcc\u00fc bulunmayan kimseler olup, ge\u00e7im yard\u0131m\u0131 almaya hakk\u0131 olan kesimlerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

22- Yoksul (miskin) ise sermayesi olmay\u0131p sermaye yard\u0131m\u0131 almaya hak kazanm\u0131\u015f olan bir kimsedir.\u00a0 \u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

23- Fakirler fitre vermek ve kurban kesmek zorunda de\u011fildirler. <\/span><\/strong><\/p>\n

24- Fakirlik s\u0131fat\u0131 herkesin kendi servetini beyan etmesi ile tespit edilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

25- Fakirlik bilirki\u015filer vas\u0131tas\u0131 ile de tespit edilebilir. Bir toplumdaki fakirler ve zenginler zaten belli olup bilinirler.<\/span><\/strong><\/p>\n

26- B\u00fct\u00fcn fakirlere b\u00fct\u00e7eden ailevi durumlar\u0131na g\u00f6re e\u015fit ve adil pay verilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

27- Yoksul; y\u0131ll\u0131k geliri, y\u0131ll\u0131k harcamalar\u0131ndan daha az olan fakirlerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

28- Yoksul, normal \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015famas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremeyen ve bor\u00e7lanarak ya\u015famak durumunda kalan kimselerdir. <\/span><\/strong><\/p>\n

29- Yoksullar da fakirler gibi belde i\u00e7erisinde tespit edilirler. Yoksullara da fakirler gibi b\u00fct\u00e7eden e\u015fit pay verilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

30- Yoksullar\u0131n yoksulluklar\u0131 kendi beyanlar\u0131 veya bilirki\u015filerin \u015fahitli\u011fi ile tespit edilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

31- \u015eah\u0131slara verilen sadakan\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden bir pay\u0131 kamu hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilere, di\u011fer pay\u0131 da kamu hizmeti g\u00f6ren memur kesime verilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

32- Vergide ve di\u011fer devlet hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fanlara devlet taraf\u0131ndan bir g\u00f6revlendirme ehliyeti verilir. \u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

33- Ba\u015fkanlar\u0131n ticaret, ziraat ve sanatla u\u011fra\u015fmalar\u0131, y\u00f6netim g\u00f6revlerini engelleyecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n

34- Toplumda diyanet i\u015fleri ve m\u00fcr\u015fitlik hizmetlerini g\u00f6renlere de genel b\u00fct\u00e7eden paylar\u0131 verilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

35- Sadakalar\u0131n (yani 1\/40 vergilerinin) bir k\u0131sm\u0131 faizsiz kredi i\u015flerinde de kullan\u0131labilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

36- B\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ile borca batm\u0131\u015f (yani iflas etmi\u015f) bir kimse, fiili olarak k\u00f6le stat\u00fcs\u00fcndedir. <\/span><\/strong><\/p>\n

37- Kendi sermayeleri ile \u00e7al\u0131\u015famayan dolay\u0131s\u0131yla servet edinme imk\u00e2n\u0131ndan mahrum olan kimseler de k\u00f6le ve m\u00fcflis ki\u015filer gibidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00a038- K\u00f6leyi azat etmek, ki\u015fiyi mal edinir bir hale getirmek demektir. Bir m\u00fcflisi iflastan kurtarmak da k\u00f6leyi azat etmeye benzer. Bir i\u015f\u00e7iyi kendi sermayesi ile i\u015f yapar hale getirmek de k\u00f6leyi azat etmek gibidir. <\/span><\/strong><\/p>\n

39- Kendi sermayeleri ile i\u015f yapamayacak hale gelen kimselere sermaye kredisi olarak Karz-\u0131 Hasen verilir. \u00c7al\u0131\u015fma kredisinden faydalanacak olanlar, kendi aralar\u0131nda bir topluluk ve dernek kurabilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

40- Kredi alan ortaklar\u0131n iflas\u0131 ve bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmemesi halinde bu bor\u00e7, genel b\u00fct\u00e7enin bor\u00e7lular fasl\u0131ndan \u00f6denebilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

41- \u00c7al\u0131\u015fma kredisinden faydalananlar birbirinin kefili yap\u0131larak bor\u00e7 verilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

42- \u00c7al\u0131\u015fma kredisi, \u00e7al\u0131\u015fma kredisinden faydalanmak i\u00e7in kurulan dernek ve cemiyetlere verilir. Cemiyet ba\u015fkan\u0131 bunu mesleki derecelere g\u00f6re da\u011f\u0131tabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

43- Zek\u00e2t vergilerini vermi\u015f olan t\u00fcccarlar iflas ederse, bunlar\u0131n bor\u00e7lar\u0131 da bor\u00e7lular fasl\u0131ndan kapat\u0131l\u0131p \u00f6denebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

44- \u0130flasta bor\u00e7lular pay\u0131ndan faydalanabilmek i\u00e7in sermayenin \u00f6nceden beyan edilmi\u015f ve zek\u00e2t\u0131n verilmi\u015f olmas\u0131 gereklidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

45- Birey kredi almak i\u00e7in kurulmu\u015f olan cemiyetlerden birini se\u00e7me hakk\u0131na sahiptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc genel hizmet herkesin faydalanmas\u0131na a\u00e7\u0131k olan yerlerdir. <\/span><\/strong><\/p>\n

46- Sadakalar\u0131n (1\/40) vergilerin \u00fc\u00e7te biri \u00fclkenin, b\u00f6lgenin ve beldenin genel giderlerine harcan\u0131verir. Mesela b\u00fct\u00fcn kamu hizmetlerini i\u00e7erisine alan yol, su, elektrik, savunma ve koruma gibi hizmetler bunlara dahildir. <\/span><\/strong><\/p>\n

47- Herkesin faydalanmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f olan vak\u0131flar da genel hizmetlerden say\u0131labilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

48- Genel hizmetlerde \u00e7al\u0131\u015fan kamu g\u00f6revlileri ba\u015fka i\u015flerde ancak zamanlar\u0131 artarsa \u00e7al\u0131\u015fabilirler. <\/span><\/strong><\/p>\n

49- K\u00f6lelerin, bor\u00e7lular\u0131n ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n paylar\u0131 birbirine aktar\u0131labilir veya gelecek y\u0131llar i\u00e7in saklanabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

50- \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda kefaretler i\u00e7in k\u00f6le azad\u0131 yerine, i\u015f\u00e7ileri sermayeleri ile m\u00fcte\u015febbis hale getirme ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131p yerle\u015ftirme i\u015fi ikame edilebilir.[8]<\/span><\/strong><\/p>\n


<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\n

[1]<\/a> \u00d6mer Nasuhi Bilmen, Hukuk-i \u0130slamiye, 1, 226<\/span><\/p>\n

[2]<\/a> Molla H\u00fcsrev, Mirat, 2, 312<\/span><\/p>\n

[3]<\/a> Bak: H. Han \u015eirvani, \u0130slam’da Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u0130dare, 2, 179<\/span><\/p>\n

[4]<\/a> Molla H\u00fcsrev, Mir’at,Sh: 312<\/span><\/p>\n

[5]<\/a> Hukuku \u0130slamiye Kamusu, C:1, Sh: 226<\/span><\/p>\n

[6]<\/a> \u0130slam Hukuk Nazariyat\u0131, C:1, Sh: 177<\/span><\/p>\n

[7]<\/a> Bak. \u0130slam ve Ekonomi, Prof. Dr. Osman Eskicio\u011flu, Eyl\u00fcl-1999, \u0130zmir-Anadolu Da\u011f\u0131t\u0131m, Sh:119-121)<\/span><\/p>\n

[8]<\/a> (Geni\u015f bilgi i\u00e7in bak: Kur’an’\u0131n \u0130ktisadi Tefsiri. Osman Eskicio\u011flu. Teksir.)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 Kur’an’da Allah-Devlet \u0130rtibat\u0131 ve B\u0130R AYET’TEN ELL\u0130 PRENS\u0130P \u00c7IKARILMASI \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kur’an-\u0131 Kerim Besmele ile ba\u015flamaktad\u0131r. Fatiha-i \u015eerif Kur’an’\u0131n \u00f6zeti, Besmele ise Fatiha’n\u0131n z\u00fcbdesi makam\u0131ndad\u0131r. Euz\u00fcbillahi-mine\u015f\u015eeytanir-Racim Y\u00fcce Rabbimizin rahmet ve inayetinden kovulmu\u015f, \u015ferrin ve \u015fekavetin rehberi olmu\u015f \u015eeytan\u0131n vesvesesinden, onun Kur’an’\u0131 okuma ve anlama konusunda bizi gaflete ve tembelli\u011fe s\u00fcr\u00fcklemesinden ve Allah’\u0131n kel\u00e2m\u0131na itiraz ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":["post-5851","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ozel-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5851"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5851\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}