{"id":5907,"date":"2020-08-27T22:00:00","date_gmt":"2020-08-27T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2020\/08\/27\/kuranda-allah-devlet-irtibati-ve-bir-ayetten-elli-prensip-cikarilmasi-2\/"},"modified":"2020-08-27T22:00:00","modified_gmt":"2020-08-27T22:00:00","slug":"kuranda-allah-devlet-irtibati-ve-bir-ayetten-elli-prensip-cikarilmasi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/2020\/eylul-2020\/kuranda-allah-devlet-irtibati-ve-bir-ayetten-elli-prensip-cikarilmasi\/","title":{"rendered":"Kur\u2019an\u2019da Allah-Devlet \u0130rtibat\u0131 ve B\u0130R AYET\u2019TEN ELL\u0130 PRENS\u0130P \u00c7IKARILMASI"},"content":{"rendered":"\n

 <\/p>\n

Kur’an’da Allah-Devlet \u0130rtibat\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

ve<\/span><\/strong><\/p>\n

B\u0130R AYET’TEN ELL\u0130 PRENS\u0130P ÇIKARILMASI<\/span><\/strong><\/p>\n

       <\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim Besmele ile ba\u015flamaktad\u0131r. Fatiha-i \u015eerif Kur’an’\u0131n özeti, Besmele ise Fatiha’n\u0131n zübdesi makam\u0131ndad\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Euzübillahi-mine\u015f\u015eeytanir-Racim<\/span><\/strong><\/p>\n

Yüce Rabbimizin rahmet ve inayetinden kovulmu\u015f, \u015ferrin ve \u015fekavetin rehberi olmu\u015f \u015eeytan\u0131n vesvesesinden, onun Kur’an’\u0131 okuma ve anlama konusunda bizi gaflete ve tembelli\u011fe sürüklemesinden ve Allah’\u0131n kelâm\u0131na itiraz ve isyan etme dü\u015füncesinden, Allah’\u0131n h\u0131fzu himayesine s\u0131\u011f\u0131n\u0131r\u0131m. <\/span><\/strong>(Bak: Nahl: 98)<\/span><\/em><\/p>\n

Bismillah’ir-Rahman’ir-Rahim<\/span><\/strong><\/p>\n

(Dünyada, yaratt\u0131\u011f\u0131 her varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tüm kullar\u0131n\u0131 esirgeyip koruyan, isyan ve kusurlar\u0131na bakmay\u0131p yine ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan ve düzelmesi için mühlet sunan)<\/span><\/em> “RAHMAN” <\/span><\/strong>(olan)<\/span><\/em>; ve <\/span><\/strong>(ahirette sadece iman ve itaat ehlini ba\u011f\u0131\u015flay\u0131p, sonsuz rahmet ve nimetlerine kavu\u015fturacak;)<\/span><\/em> “RAHiM” <\/span><\/strong>(olan)<\/span><\/em> ALLAH’\u0131n ad\u0131yla… •<\/span><\/strong>Bu i\u015fe, ibadet ve imtihan niyetiyle ba\u015flamaktay\u0131m. •O’nun emir ve hükümleri do\u011frultusunda bu i\u015fi yap\u0131p tamamlayaca\u011f\u0131m, asla harama ve hilekârl\u0131\u011fa sapmayaca\u011f\u0131m. •Bu i\u015fte sadece Allah’\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131, kullar\u0131n\u0131n hat\u0131r\u0131n\u0131 ve insanlar\u0131n rahat\u0131n\u0131 ve menfaatini amaçlayaca\u011f\u0131m. •Bu i\u015fi ancak Allah’\u0131n inayetiyle ba\u015faraca\u011f\u0131ma inanmaktay\u0131m.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Bismillahirrahmanirrahim”<\/span><\/em><\/strong> “Rahman ve Rahim olan Allah ad\u0131na…”<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015flenilen her i\u015f ve yap\u0131lan her hareket, ancak Allah’\u0131n izni ile ve O’nun ad\u0131na olaca\u011f\u0131ndan, inançl\u0131 insanlar, ne yaparsa yaps\u0131n, ne i\u015flerse i\u015flesin, o her yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 Allah’\u0131n kulu olarak, O’na vekâleten, O’nun emriyle ve izniyle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek için, Besmele çekerek ba\u015flamaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu anlamda her i\u015fin ba\u015flang\u0131c\u0131nda ve okunan her surenin ba\u015f\u0131nda bu Besmele sözü tekrarlan\u0131r. Besmele ile ba\u015flanmayan önemli bir i\u015fin, neticesiz kalaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda Hz. Peygamber’in hadisleri vard\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ba”<\/span><\/em><\/strong> harfi:<\/span><\/em><\/strong> Bu harf, Türkçede “ismin i, e, de, den halleri”<\/em> yerine geçen kelimelerden birisidir. Bu kelimelere Arapçada Cer Harfleri<\/em> ad\u0131 verilir ki, bunlar, hangi ismin halini gösterecekse, o ismin ba\u015f\u0131na getirilir. Asl\u0131nda Cer harfleri bir fiilin ba\u015flamas\u0131 ile bitmesini s\u0131n\u0131rlayan isimlerin ba\u015f\u0131na gelir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Cer harfleri \u015funlard\u0131r:<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

“Min”    <\/span><\/em><\/strong>: \u0130simleri (den, dan) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yeri gösterir; i\u015fe tesiri yoktur.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130la”      <\/span><\/em><\/strong> <\/span>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin bitti\u011fi yeri gösterir; i\u015fe tesiri yoktur.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“ ‘An”<\/span><\/em><\/strong>   <\/span>: (den, dan) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yeri gösterir; i\u015fin yere tesiri vard\u0131r.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“ ‘Ala” <\/span><\/em><\/strong>  <\/span>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin bitti\u011fi yeri gösterir; i\u015fin yere tesiri vard\u0131r.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“Ba”<\/span><\/em><\/strong>      <\/span>: \u0130simleri (i, \u0131) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yeri gösterir; i\u015fe tesir eder, tesir devaml\u0131d\u0131r.) <\/span><\/strong><\/p>\n

“Lam”<\/span><\/em><\/strong>  <\/span>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin bitti\u011fi yeri gösterir; i\u015fe tesir eder; tesir devaml\u0131d\u0131r.)<\/span><\/strong><\/p>\n

“Fi”<\/span><\/em><\/strong>       <\/span>: (de, da) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeri gösterir.) <\/span><\/strong><\/p>\n

“Hatta” <\/span><\/em><\/strong>: (e, a) \u015feklinde okutur. (\u0130\u015fin son parças\u0131n\u0131 gösterir.)<\/span><\/strong><\/p>\n

Demek ki, Besmeledeki “Ba” harfi, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir i\u015fin veya söyledi\u011fimiz bir sözün kayna\u011f\u0131n\u0131 ve amac\u0131n\u0131 göstermekte ve bu kayna\u011f\u0131n ve amac\u0131n bütün i\u015f ve söz süresince devaml\u0131 oldu\u011funu ifade etmektedir. <\/span><\/strong>“Ben bu i\u015fe veya bu söze Allah’\u0131n emri ve talimat\u0131 ile ba\u015fl\u0131yorum ve sonuna kadar da O’nun emir ve talimat\u0131 ile devam edece\u011fim”<\/span><\/em><\/strong>, demektir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130 s m”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>: (Ad.) Bir varl\u0131\u011f\u0131n zat\u0131n\u0131 gösteren, zat\u0131n\u0131 i\u015faretleyen veya \u015fekillendiren her \u015feye “isim” denir. \u0130sim, bir söz olabilece\u011fi gibi, ayn\u0131 zamanda bir \u015fekil ve bir hareket de isim olabilir. Yani ki\u015finin zat\u0131n\u0131 tan\u0131tan her \u015fey isimdir. Bunun için bir insan\u0131n foto\u011fraf\u0131 kendisinin ismi oldu\u011fu gibi, bedeni, görünü\u015fü, simas\u0131, sanat\u0131 ve hatta konu\u015fma üslubu bile onun isimleri yerindedir. Subaylar\u0131n apoletleri bile birer isimdir. \u0130sim kelimesi, asl\u0131nda “sümüv”<\/em> (yükselmek) kökünden gelir. “Vesm”<\/em> mastar\u0131ndan geldi\u011fi de söylenir. \u0130simler, bilinmeyen nesneleri ve meçhul \u015feyleri insan zihnine yükselterek bilinir hale getirirler; meçhulü malûm yaparak hat\u0131rlat\u0131verirler. Bu sebeple söyledi\u011fimiz bu i\u015fleri yapan her \u015feye isim denir. S\u0131fatlar da isim yerindedir. Allah’\u0131n da isimleri bilinmektedir. Hadislerde Allah’\u0131n 99 isminden bahsedilmektedir. Kâinat içinde cereyan eden her \u015fey, her olay ve bütün düzen, tabiat ve tabiat kanunlar\u0131 ad\u0131 verilen bütün esaslar, Allah’\u0131n isimleri ve O’nun s\u0131fatlar\u0131n\u0131n birer tezahürleridir. Razi, Allah’\u0131n dört bin kadar ismi oldu\u011funu, mü’minlerin bunlardan ancak bin kadar\u0131n\u0131 bildiklerini, bu binin üç yüzü Tevrat’ta, üç yüzü \u0130ncil’de, dört yüzü de Kur’an’da geçti\u011fini, doksan dokuz tanesinden bir tanesinin ise gizlendi\u011fini söyledikten sonra hadise dayanarak, bunlar\u0131 ezberleyen kimsenin Cennet’e girece\u011fini belirtmektedir.   <\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte Besmeleyi okuyan bir kimse, Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 imkân ve f\u0131rsatlar ve O’nun koydu\u011fu kurallar içinde; \u0130slam düzeninin gereklerine uyarak hareket edece\u011fini söyleyip, böylece Allah’\u0131n kelâm\u0131n\u0131n tabiat kanunlar\u0131 haline gelmi\u015f oldu\u011funu, bir de dili ile ikrar ve ifade etmektedir. Ancak insan\u0131n, Allah’\u0131n Zat\u0131 ile temas kurup hareket etmesi mümkün de\u011fildir. Sadece O’nun ad\u0131na, ayet ve hadislerde bildirilen kurallar do\u011frultusunda ve bilimsel do\u011frulara dayanarak i\u015f görecektir. \u0130nsan, ancak Allah’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 kâinat düzeni ile ilgi ve münasebet kurabilir ve bu kâinat düzeni içinde ve Kur’ani ölçülerle birtak\u0131m giri\u015fimler gerçekle\u015ftirir. Bunun için insan, Allah’\u0131n koydu\u011fu tabii ve de\u011fi\u015fmez kural ve kanunlara uymak mecburiyetindedir.  <\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

“Allah<\/span><\/em><\/strong>”:<\/span><\/em><\/strong> Tek ve gerçek \u0130lah’\u0131n özel ismidir. Kâinat\u0131 var eden, ona bir düzen koyan, insan\u0131 da bu düzen içerisinde vazifeli k\u0131lan, külli ak\u0131l ve mutlak irade sahibi varl\u0131k Allah’t\u0131r.<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

Gerçek \u0130lah tektir ve O’nun ad\u0131 Allah’t\u0131r. Di\u011fer tanr\u0131 say\u0131lan \u015feyler ise birer puttur, ta\u011futtur ve insanlar\u0131n uydurduklar\u0131 \u015feylerdir. Çünkü her \u015feyi Allah var etmi\u015ftir. O, hiçbir \u015feye benzemez. Allah’a bazen yaratt\u0131klar\u0131 \u015feylere izafeten ba\u015fka isimler de verilebilir. Mesela <\/span><\/strong>“tanr\u0131”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>kelimesi de böyle bir isimdir. Sabah\u0131n a\u011farmas\u0131na, güne\u015fin do\u011fu\u015fundan önceki ayd\u0131nl\u0131\u011fa Türkçe’de tan <\/em>ad\u0131 verilir. Tanr\u0131 ise Türkçede her \u015feyi karanl\u0131ktan ayd\u0131nl\u0131\u011fa ç\u0131karan anlam\u0131na gelir. Mecazi olarak sanki yoklu\u011fu varl\u0131\u011fa dönü\u015ftüren bir \u0131\u015f\u0131k demektir. Yaln\u0131z böyle isimlerin, Allah’\u0131n Zat\u0131n\u0131n ismi yerine kullan\u0131lmas\u0131 asla münasip de\u011fildir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Allah’\u0131n halifesi DEVLET olmaktad\u0131r!<\/span><\/strong><\/p>\n

Allah kâinat\u0131 yaratm\u0131\u015f ve insanlar\u0131 kendisine halife yapm\u0131\u015ft\u0131r. O, yeryüzünde iktidar emanetini insanlara vermi\u015f bulunmaktad\u0131r. \u0130nsanlar yeryüzünde Allah’\u0131 temsil sorumlulu\u011funda ve makam\u0131ndad\u0131r. Fakat insanlar\u0131n, Allah’\u0131 fert fert, aile ve hanedan olarak teker teker temsil etmeleri imkâns\u0131zd\u0131r, bu nedenle; tüm olarak topluluk halinde, bir cemiyet ve devlet \u015feklinde temsil etmeleri laz\u0131md\u0131r. Yani, yeryüzünde Allah ad\u0131na hüküm icra edecek merci ise ammedir, kamudur ve devlettir. Dolay\u0131s\u0131yla yeryüzünde Allah’\u0131n hak ve vazifeleri, kamunun-devletin hak ve vazifeleri olarak yerine getirilir. Ömer Nasuhi Bilmen de bu hak ve vazifelerin Allah’a izafe edilmesi hakk\u0131nda \u015föyle demektedir: <\/span><\/strong>“\u0130\u015fte hukukullah denilen bu haklar, \u015fah\u0131slara mahsus olmay\u0131p ammenin menfaati icaplar\u0131ndan oldu\u011fu cihetle bunlara “amme hukuku” da denir ki, bir cemiyetin bekas\u0131, intizam\u0131, itilas\u0131 ancak bu haklara riayetle kaimdir. Bu haklar, mertebelerindeki \u015fereften, mahiyetindeki ehemmiyetten dolay\u0131 Hak Teâlâ Hazretlerine nispet olunmu\u015ftur. Ve illa halk ve icad ve te\u015fri itibariyle bütün haklar, Allah-u Azimü\u015f\u015fan’a nispette müsavidirler.”[1] <\/span><\/em><\/strong><\/span>Yani bu demektir ki, yeryüzünde Allah’\u0131 devlet temsil edebilir. Bunun için \u0130slam hukukunda amme haklar\u0131na (devlet haklar\u0131na) hukukullah-Allah’\u0131n haklar\u0131 denilmektedir. Mesela \u0130slam’da zenginlerin vermekte oldu\u011fu zekâtlar (vergiler), hukukullah say\u0131l\u0131p devlete verilmesi gerekmektedir. Bu kamu-amme haklar\u0131n\u0131n Allah’a izafe edilerek, hukukullah denilmesinin sebebini aç\u0131klayan <\/span><\/strong>Molla Hüsrev<\/span><\/strong>, <\/span><\/strong>“Hukukullah, herhangi bir \u015fahsa mahsus olmaks\u0131z\u0131n umumi menfaatlerinin bütün insanlara ait olan \u015feylerdir”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>demektedir.[2]<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an’da geçen “Allah” kelimesinin birço\u011funu da bu görevleri yerine getirecek olan kamu-amme ve devlet \u015feklinde te’vil edip yorumlamak gerekir. Mesela bir ayette, Allah’a güzel bir ödünç verin<\/em> diye emredilmektedir. (Müzzemmil: 20) Burada Allah’a borç vermekten maksat, yani Allah için O’nun kullar\u0131na yani topluma vermektir. Netice olarak, buna göre baz\u0131 ayetlerdeki “Allah” dünya nizam\u0131 aç\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman toplum, kamu ve devlet ile te’vil edilir.[3]<\/span><\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 ayetlerdeki “Allah” kavram\u0131n\u0131, kamu-toplum ve devlet anlam\u0131 ile dü\u015fündü\u011fümüz zaman Besmelenin anlam\u0131, “Rahim Rahman olan Allah’\u0131n halifesi konumundaki Devlet ad\u0131na Onun kurallar\u0131 ve toplumun rahat\u0131 ve refah\u0131 do\u011frultusunda ben bu i\u015fi yap\u0131yorum”<\/em>, \u015feklinde olaca\u011f\u0131 ortaya ç\u0131kar. Her fert bütün davran\u0131\u015flar\u0131nda Besmele ile i\u015fe ba\u015flayaca\u011f\u0131na göre böylece o, her i\u015fini bir içtimai mukavele ile yapm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Böylece insan vücudu hücre, doku, organ ve organizma olarak bir bütünlük arz etti\u011fi gibi, toplumun bünyesinin=Devletin de tüm birey ve kurumlar\u0131yla bir bütün oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fte Besmele, insan\u0131n, her i\u015fin, her hareket ve davran\u0131\u015f\u0131n ba\u015f\u0131nda Allah ile yapt\u0131\u011f\u0131 sözle\u015fmenin bir tescili olarak okunmal\u0131d\u0131r. Böylece toplumdaki tüm vatanda\u015flar, bütün hareket ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 devaml\u0131 olarak kontrol alt\u0131na alm\u0131\u015f olacaklard\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Rahman”:<\/span><\/em><\/strong> Ya\u015fatan \u015fartlar\u0131 sa\u011flayan anlam\u0131ndad\u0131r. Rahm, kad\u0131n\u0131n rahmine, döl yata\u011f\u0131na denir. Burada çocuk meydana gelip yeti\u015fir. Sonralar\u0131 bu kelime, merhamet edilecek \u015fahsa olan \u015fefkat ve esirgeme duygusu anlam\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ekonomik aç\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bize göre bu kelimenin esas\u0131, merhamet edilen \u015fahs\u0131n bütün ihtiyaçlar\u0131n\u0131n giderilmesi anlam\u0131nda hiçbir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden eksiksiz olarak tam bir iyilik yap\u0131lmas\u0131d\u0131r, diyebiliriz. <\/span><\/strong><\/p>\n

Rahman <\/span><\/strong>sî\u011fas\u0131, s\u0131fattan yap\u0131lm\u0131\u015f bir ism-i faildir. Bu kal\u0131p hiçbir zaman ism-i mef’ul olarak kullan\u0131lmaz. Biz bunu Türkçe’de <\/span><\/strong>insan\u0131n her türlü ihtiyac\u0131n\u0131, hiçbir kar\u015f\u0131l\u0131k almadan, eksiksiz temin eden<\/span><\/em><\/strong> <\/span>diye tercüme edebiliriz. Biz bunu tek kelime ile ifade edecek olursak, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ancak ya\u015fatan<\/em> kelimesini bulabilece\u011fimizi söyleyebiliriz. Allah, insanlara ve di\u011fer tüm varl\u0131klara ana rahminden hayatlar\u0131n\u0131n sonuna kadar geçen zaman esnas\u0131nda kendileri için gerekli olan her türlü ihtiyaçlar\u0131n\u0131, hiçbir kar\u015f\u0131l\u0131k almadan, temin etmi\u015f ve böylece onlara ya\u015fama imkân\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun için de tüm fiziki, biyolojik ve sosyal \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Allah’\u0131n yeryüzünde görevli bir temsilcisi ve halifesi makam\u0131ndaki <\/span><\/strong>devlet <\/span><\/strong>de hiçbir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemeden, genel sosyal güvenli\u011fi sa\u011flay\u0131p fertlerin ya\u015famalar\u0131 için ihtiyaç duyulan gerekli düzeni kurmal\u0131d\u0131r. \u0130slam esaslar\u0131na göre devlet, vatanda\u015flar\u0131n bütün hayati ihtiyaçlar\u0131n\u0131 temin etme ve muhtemel sald\u0131r\u0131lar\u0131 önleme hususunda görevli olup, bu konuda gerekli hizmetleri yapmak ve \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamak zorundad\u0131r. Bugünün devlet anlay\u0131\u015f\u0131na göre üretilen kelimeler aras\u0131nda sosyal devlet, refah devleti, sosyal adalet <\/em>ve sosyal güvenlik<\/em> gibi terimler vard\u0131r. Bunlar farkl\u0131 olmakla beraber, bize \u0130slam’\u0131n toplum anlay\u0131\u015f\u0131na yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermesi bak\u0131m\u0131ndan olumlu ve anlaml\u0131d\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Rahim”:<\/span><\/em><\/strong> Çal\u0131\u015ft\u0131ran (istihdam sa\u011flayan ve eme\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veren manas\u0131ndad\u0131r). Bu da Rahm kökünden gelen bir kelimedir. Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z, istekle, severek iyilik eden anlam\u0131nad\u0131r. Bu kelime de ayn\u0131 Rahman kelimesi gibi, s\u0131fattan yap\u0131lm\u0131\u015f bir ism-i fail olmaktad\u0131r. Ancak ondan fark\u0131, bu kal\u0131b\u0131n mef’ul olarak da kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu kelime rahmet eden anlam\u0131na geldi\u011fi gibi, rahmet olunan anlam\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Çünkü “failün” kal\u0131b\u0131, hem fail, hem de mef’ul için kullan\u0131l\u0131r yani her ikisi için ortakt\u0131r. Bu kelime, Allah için kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ism-i fail anlam\u0131na gelece\u011fi \u015füphesizdir. Ancak Rahman’dan da farkl\u0131 bir mana ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bilinmelidir. Biz bu fark\u0131 ekonomik aç\u0131dan \u015föyle yorumlamak istiyoruz: Allah herkese rahmet eder ve bunun için de bir kar\u015f\u0131l\u0131k beklemez. Yaln\u0131z çal\u0131\u015fanlarla çal\u0131\u015fmayanlar\u0131 da bir tutmaz. Mesela çal\u0131\u015fanlara fazla olarak çal\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani ücretlerini verir. Ücretin artmas\u0131nda çal\u0131\u015fman\u0131n da önemli bir yeri vard\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an’da Karz-\u0131 Hasen Kavram\u0131 ve Allah’a Borç Vermenin Anlam\u0131<\/span><\/strong><\/p>\n

Kur’an-\u0131 Kerim’de Karz-\u0131 Hasen yani faizsiz kredi verme ile ilgili ayetler vard\u0131r. Konunun daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 için bu ayetlerden birkaç tanesinin meallerini aktarmam\u0131z laz\u0131md\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Kim Allah’a güzel (ve manevi) bir borç verecek olursa (birikimini faizsiz devlet bankas\u0131na yat\u0131r\u0131rsa); bu (ahiret haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olan harcamalar\u0131) kat kat fazlas\u0131yla kendisine (bir yat\u0131r\u0131m olarak) geri ödenecektir! Darl\u0131k veren de bolluk veren de Allah’t\u0131r. Siz (elbette) O’na döndürüleceksiniz…” (Bakara: 245) “… <\/span><\/em><\/strong>Allah’a güzel bir borç verirseniz <\/span><\/em><\/strong>(ahiret yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak hay\u0131r hasenata yönelirseniz), <\/span><\/em><\/strong>\u015füphesiz sizin kötülüklerinizi örter ve sizi alt\u0131ndan \u0131rmaklar (ve havuzlu \u015felaleler) akan cennetlere sokar\u0131m. Art\u0131k bundan sonra sizden kim inkâr ederse, o kesinlikle dümdüz bir yoldan sapm\u0131\u015ft\u0131r.” (Maide: 12) “<\/span><\/em><\/strong>(Ey Resulüm!) <\/span><\/em><\/strong>Sana sava\u015f ganimetlerini sorarlar. De ki: ‘Ganimetler Allah’a ve Resulüne aittir (Onlar ad\u0131na adil bir devlet ve hükümet bu i\u015fi yürütmelidir). Buna göre, e\u011fer mü’min iseniz Allah’tan korkup (küfür, zulüm ve kötülükten) sak\u0131n\u0131n, birbirinizin aras\u0131n\u0131 düzeltin, Allah’a ve Resulüne itaat edin.’ (Çünkü mü’minler Kur’an’\u0131n ve Resulüllah’\u0131n yolundan giderler.)<\/span><\/em><\/strong>” (Enfal: 1) “Kim (hay\u0131r yolunda harcayarak) Allah’a güzel bir borç verecek olursa, art\u0131k Allah, bunu onun için kat kat artt\u0131r\u0131p (kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ödeyecektir). Onun için ‘kerim (üstün ve onurlu) bir ecir’ de verilecektir.<\/span><\/em><\/strong>” <\/span><\/strong>(Hadid: 11) “Gerçek \u015fu ki sadaka veren (sad\u0131k) erkeklerle, sadaka veren (sad\u0131ka) kad\u0131nlar ve (böylece ahiret yat\u0131r\u0131m\u0131 olarak) Allah’a güzelce borç vermi\u015f olanlar (ve fazla birikimini, ihtiyac\u0131 olanlar faizsiz kredi olarak kullans\u0131n, kendisi de paras\u0131 ve zaman\u0131 kadar kredi hakk\u0131 kazans\u0131n diye Adil Düzen’deki Devlet Bankas\u0131na yat\u0131ranlar) onlar için \u015ferefli bir kar\u015f\u0131l\u0131k vard\u0131r, mükâfatlar\u0131 kat kat artt\u0131r\u0131l\u0131r. (Yani herkes ecrine eri\u015fecek, ekti\u011fini biçecektir.)” (Hadid: 18) “<\/span><\/em><\/strong>E\u011fer Allah’a güzel bir borç verecek olursan\u0131z <\/span><\/em><\/strong>(ihtiyaç fazlas\u0131 birikiminizi ahiret haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ve \u0130slam Nizam\u0131ndaki faizsiz Devlet Bankas\u0131na yat\u0131r\u0131rsan\u0131z)<\/span><\/em><\/strong>, onu sizin için kat kat artt\u0131r\u0131r ve sizi ba\u011f\u0131\u015flar. Allah \u015eekûr’dur (\u015fükrü kabul edip çok ihsan eden), Halîm’dir (cezay\u0131 vermekte acele etmeyen, hatay\u0131 ho\u015f görüp erteleyendir).” (Te\u011fabün: 17) “…Art\u0131k namaz\u0131 dosdo\u011fru <\/span><\/em><\/strong>eda edin<\/span><\/em><\/strong>, zekât\u0131 <\/span><\/em><\/strong>ödeyin<\/span><\/em><\/strong> ve Allah’a güzel bir borç verin, <\/span><\/em><\/strong>ki<\/span><\/em><\/strong> hay\u0131r olarak kendi nefisleriniz için önceden takdim etti\u011finiz \u015feyleri daha hay\u0131rl\u0131 ve daha büyük bir ecir (kar\u015f\u0131l\u0131k) olarak Allah kat\u0131nda bul<\/span><\/em><\/strong>acaks\u0131n\u0131z<\/span><\/em><\/strong>. Allah’tan ma\u011ffiret dileyin. \u015eüphesiz Allah, çok Ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r, çok Esirgeyendir <\/span><\/em><\/strong>(sonsuz merhametli oland\u0131r).” (Müzzemmil: 20)<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Karz-\u0131 Hasen’den bahseden yani faizsiz ve kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z ödünç vermekten söz eden bu ayetler, topluma ve kamuya bakan ayetlerdir. Bu ayetler ba\u015fka ihtiyaç sahiplerine faizsiz kredi olarak verilsin, kendisi de yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 miktar ve zaman kadar kredi kullanma hakk\u0131 elde etsin diye, fazla paras\u0131n\u0131 Karz-\u0131 Hasen cinsinden Adil Düzen’deki Devlet Bankas\u0131na yat\u0131rmaya te\u015fviktir. Çünkü para ve kredi i\u015fleri kamu i\u015flerindendir. \u0130slam ekonomisinde nakid ve para i\u015fleri ile u\u011fra\u015fmak da devletin görevi ve yetkisidir. Kamunun eksik ve ihtiyaçlar\u0131 giderilirse bu durum bireyler aç\u0131s\u0131ndan da faydal\u0131 demektir. Toplumun muhtaç oldu\u011fu krediyi bulmak, ayetin ifadesine göre üretimi kat kat ziyadele\u015ftirir. Onun için bu ayetlerde toplumda kredi kurumunu çal\u0131\u015ft\u0131ranlar\u0131n verdiklerini, kat kat artm\u0131\u015f olarak geri alacaklar\u0131 ifade edilmektedir. Son ayette ise zekât ve namazlarda oldu\u011fu gibi, faizsiz kredi vermenin, yani Karz-\u0131 Hasen vermenin, emir kal\u0131b\u0131yla geldi\u011fi ve emredildi\u011fi için, yerine getirilmesi gerekli olan bir görev, bir farz oldu\u011fu belirtilmektedir. Daha do\u011frusu topluma borç vermek, namaz k\u0131lmak gibi ve zekât vermek gibi emredilmektedir. \u015eu halde \u0130slam toplumunda kredile\u015fmek bir vecibe say\u0131larak öyle hareket edilmelidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Evet, kredi ve Karzdan bahseden ayetler, bu borçlar\u0131n veya ödünçlerin Allah’a verilece\u011fini söylemektedir. Merhum Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r, “Burada Allah’a Karz-\u0131 Hasen verin tabiri mecazd\u0131r”<\/em> diyerek as\u0131l maksad\u0131n ne oldu\u011funu ke\u015ffetmenin gere\u011fini dile getirmektedir. Evet, ayetlerde Allah’a ödünç vermekten bahsedilmektedir. E\u011fer biz \u0130slam hukuk literatüründe buradaki <\/span><\/strong>Allah kelimesinin <\/span><\/strong>ne ifade etti\u011fini ara\u015ft\u0131racak olursak, o zaman kime Karz-ödünç verilece\u011fini anlam\u0131\u015f oluruz. \u0130slam hukukunda topluma ait olan haklar yani kamu haklar\u0131 <\/span><\/strong>“hukukullah” (Allah haklar\u0131) <\/span><\/em><\/strong>olarak ifade edilir. Ba\u015fka bir örnek vermek istersek <\/span><\/strong>“Beytullah” <\/span><\/strong>kelimesini gösterebiliriz. Beytullah, Allah’\u0131n evi demektir. Allah’\u0131n evi demek, kimseye ait olmayan, kendisinde kamu yarar\u0131 bulunan ve herkesin faydalanabildi\u011fi bir ev demektir. Bilindi\u011fi gibi cami, okul, yol ve buna benzer yerler vak\u0131f hükmündedir. Tabiri caiz ise \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131nda devlet bile kimsenin mal\u0131 olmamas\u0131 ve herhangi bir kesime ait bulunmamas\u0131, bütün topluma ait bir ortak kurum olmas\u0131 aç\u0131s\u0131ndan vak\u0131ft\u0131r ve vak\u0131f hükmündedir. Bu sebeple birilerinin kalk\u0131p “devlet benimdir, o bana aittir”<\/em> felsefesiyle hareket etmesi, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yerini ve hakk\u0131n\u0131 almak ve hatta çalmak olaca\u011f\u0131ndan yersiz ve geçersizdir. Buna göre baz\u0131 ayetlerdeki <\/span><\/strong>Allah <\/span><\/strong>kelimesini bir hukuk terimi olarak dü\u015fündü\u011fümüz zaman, toplumun ortak temsilcisi olan DEVLET\u0130 ifade etti\u011fi görülecektir.<\/span><\/strong> <\/span><\/p>\n

Molla Husrev,<\/span><\/strong> Mir’at adl\u0131 eserinde konuyla ilgili olarak \u015funlar\u0131 söylemektedir:<\/strong> <\/span>Bir bireye tahsisi mümkün olmayan ve herkes için fayda ifade eden kamu yarar\u0131 olan haklara “hukukullah” ad\u0131 verilir. Bu haklar\u0131n (veya faaliyetlerin) Allah’a izafe edilmesinin sebebi ise, bunlar\u0131n önemli olmas\u0131 ve tehlikelerinin büyük olup, faydas\u0131n\u0131n herkesi kapsamas\u0131ndan ileri gelmektedir.[4]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Ömer Nasuhi Bilmen<\/span><\/strong> <\/span>ise:<\/span><\/strong> F<\/em><\/strong><\/span>\u0131t\u0131r sadakas\u0131, ö\u015für, haraç, keffâretler; zina, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, içki ve yol kesme cezalar\u0131, madenlerden elde edilen gelirlerin be\u015fte birinin devlete verilmesi gibi haklar\u0131 “hukukullah” Allah haklar\u0131 olarak aç\u0131klarken \u015funlar\u0131 söylemektedir: \u0130\u015fte “hukukullah” denilen bu haklar, \u015fah\u0131slara mahsus olmay\u0131p ammenin menfaati icaplar\u0131ndan oldu\u011fu cihetle bunlara “amme hukuku” da denir ki, bir cemiyetin bekas\u0131, intizam\u0131, itilas\u0131 (yükselmesi) ancak bu haklara riayetle kaimdir. Bu haklar, mertebelerindeki \u015fereften, mahiyetlerindeki ehemmiyetten dolay\u0131 Hak Teâlâ Hazretlerine nispet edilmi\u015ftir.[5]<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n

Hiç \u015füphesiz Allah alacakl\u0131 veya borçlu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi O’ndan bir \u015fey al\u0131p vermek ve mesela O’na bir ödünç vermek de mümkün de\u011fildir. Öyleyse ayette “Allah’a Karz-\u0131 Hasen verin”<\/em> ifadesi mecazi olup Allah’a de\u011fil, topluma yani devlete ödünç verin demektir.<\/span><\/strong> <\/span>Sava Pa\u015fa<\/span><\/strong> <\/span>“Hukukullah” ifadesini aç\u0131klarken \u015funlar\u0131 söylemektedir: “\u0130slam müctehidleri, ‘hukukullah’ mefhumu ile insanlar\u0131n cemiyete hadim ve lüzumlu ef’alini kastetmi\u015flerdir. Bu kabil ef’alde münhas\u0131ran cemiyetin faidesi bahis mevzuu olup hususi \u015fah\u0131slara veya bir ferde ait menfaatler mevcut de\u011fildir. Neticeleri itibariyle bütün cemiyeti alâkaland\u0131ran iyi veya kötü bilumum ef’al, hukukullah olarak telakki edilmi\u015ftir. Nitekim kanunun cemiyete muzur (zararl\u0131) olarak telakki etti\u011fi ef’ale de tatbik etmekte bulundu\u011fu cezalar da hukukullah cinsindendir.”[6]<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

\u015eu halde \u0130slam hukukunda toplumu ilgilendiren, \u015fah\u0131slar\u0131n de\u011fil de kamunun faydas\u0131 veya zarar\u0131 söz konusu olan meseleler, \u015ferefinden ve öneminden dolay\u0131 baz\u0131 ayetlerde Allah’a izafe edilmi\u015ftir. \u0130\u015fte Karz-\u0131 Hasen <\/em>meselesi de bunlardan biridir. Bugünkü ekonomik ifade ile kredi i\u015fleri, iktisadi hayatta toplum aç\u0131s\u0131ndan çok önemli bir yere sahip olup herkesi ilgilendirmektedir. Onun için para ve kredi i\u015flerini devlet bizzat üstlenmi\u015ftir. \u0130slam ekonomisinde de para ve kredi i\u015fleri devletin görevleridir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Günümüzde hükümetler para ve kredi meselelerini bankalar vas\u0131tas\u0131yla bir çözüme kavu\u015fturmak için çaba sarf etmektedirler. Yani para, banka ve kredi i\u015fleri devlet eliyle yürütülmektedir. Allah’a    Karz-\u0131 Hasen verin ayeti, Hz. Peygamber zaman\u0131nda bireylerin bireylere ödünçler vermesi suretiyle uygulanm\u0131\u015f olabilir. Ancak ça\u011f\u0131m\u0131zda bu ayetin manas\u0131; “devletin emri alt\u0131nda çal\u0131\u015fan faizsiz bankalara Karz-\u0131 Hasen verin”<\/em> \u015feklinde anla\u015f\u0131lsa daha do\u011fru ve daha faydal\u0131 olur kanaatindeyiz. Çünkü Hz. Peygamber zaman\u0131nda bireylerin kendi aralar\u0131nda dini-ahlâki olarak hallettikleri bir mesele, \u015fimdilerde toplumsal bir boyut kazanm\u0131\u015f ve hukuki bir mahiyete bürünmü\u015f vaziyettedir. Onun için Allah’a Karz-\u0131 Hasen verme i\u015fini, devletin çal\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 faizsiz bankaya ödünç-mevduat yat\u0131rmak \u015feklinde yorumlamak bugünkü dünya \u015fartlar\u0131na daha uygun dü\u015fmektedir. Netice olarak \u0130slam ekonomisinde kredi i\u015fleri, devletin çal\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir faizsiz banka vas\u0131tas\u0131 ile yürütülmelidir.[7]<\/span><\/strong><\/p>\n

Bakara Suresi Ayet 30’da Cenab-\u0131 Hak:<\/span><\/strong> “Ben Arz’da bir Halife (görevli) k\u0131laca\u011f\u0131m”<\/span><\/em><\/strong> buyurmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130nni”<\/span><\/em><\/strong>:<\/span><\/strong> Ben demektir. Allah, insan\u0131 halife yapaca\u011f\u0131ndan bahsederken, “Biz” veya “Allah” demiyor da “Ben” buyurmaktad\u0131r. Bu suretle Allah insan\u0131 hilafet vazifesi ile görevlendirirken bir arac\u0131 ve vas\u0131ta kullanmayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015f olmaktad\u0131r. Ancak burada arac\u0131 yap\u0131lan insand\u0131r. Art\u0131k o, Allah taraf\u0131ndan arac\u0131 tayin edilmi\u015f bir görevli konumundad\u0131r. \u0130nsan, Allah’\u0131n yeryüzü halifesi makam\u0131ndad\u0131r. Bu konuda Kur’an-\u0131 Kerim’de \u015föyle buyrulmaktad\u0131r. “\u015eüphesiz ki, yeryüzü Allah’\u0131nd\u0131r; O, kullar\u0131ndan diledi\u011fini ona mirasç\u0131 k\u0131lar.”<\/em> Böylece insan\u0131n do\u011frudan do\u011fruya Allah’\u0131n halifesi, yeryüzü görevlisi olmas\u0131, onu bir yandan üstün mertebelere yükseltirken, di\u011fer yandan da çok a\u011f\u0131r görevler yüklemi\u015f durumdad\u0131r. Halifelikten maksat, Allah ad\u0131na bütün yeryüzünü imar etmek, insanlar\u0131 idare etmek ve insanlar aras\u0131nda Allah’\u0131n emir ve tavsiyelerini uygulamakt\u0131r. Bu Allah’\u0131 temsil etme görevi ve devleti temsil etme yetkisi herkese verilmi\u015f olan bir yetki olmaktad\u0131r. Devlet içinde her birey, hiçbir arac\u0131 bulunmadan ve kullanmadan do\u011frudan do\u011fruya devleti temsil, takip ve tenkit etme yetkisine sahip bulunmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ayetteki <\/span><\/em><\/strong>“Câilün”<\/span><\/em><\/strong>:<\/span><\/em><\/strong> Ca’len yapmak demektir. Bu fiil, iki mef’ul al\u0131r. Bir mef’ule teaddi etti\u011fi zaman halk: yaratmak anlam\u0131na gelir. Ca’l, tencereyi bezle tutup ocaktan indirip yerine koymakt\u0131r. Bunun için kullan\u0131lan bezlere el-cuaale ad\u0131 tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonralar\u0131 bu kelime, bir \u015feyi bir yerden al\u0131p ba\u015fka bir yere yerle\u015ftirmek anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bugün bir \u015feye bir hususiyet kazand\u0131rmak istedi\u011fimiz zaman bu kelimeden faydalan\u0131r\u0131z. Di\u011fer taraftan da zaten var olan insan, yeryüzünde hilafet görevi ile vazifeli k\u0131l\u0131nd\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. Gerçekten burada ca’l kelimesi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde ba\u015fka yerlerde; “Ben topraktan bir insan yarataca\u011f\u0131m” buyrulurken “halk” kelimesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kelimenin kullan\u0131lmas\u0131 ile insan\u0131n bir taraftan devletin bir uzvu, di\u011fer taraftan da kendi ki\u015fili\u011fini koruyan ayr\u0131 ve müstakil bir varl\u0131k oldu\u011fu aç\u0131klanm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Burada ca’l kelimesi ism-i fail kal\u0131b\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130sm-i fail kal\u0131b\u0131 daha çok gelecek zamanda sürekli olarak yap\u0131lacak i\u015fler için kullan\u0131l\u0131r. Bu suretle Allah, meleklere hem ileride yapaca\u011f\u0131 bir \u015feyi önceden haber verdi\u011fini ifade etmi\u015f hem de insan\u0131n bir defa var edilip b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131na ve onun devaml\u0131 olarak bir geli\u015fme içinde olaca\u011f\u0131na i\u015faret buyurmu\u015flard\u0131r. <\/span><\/strong><\/p>\n

Al-i \u0130mran Suresi Ayet 32’de:<\/span><\/strong> “De ki, Allah’a ve Resule itaat ediniz.”<\/span><\/em><\/strong> buyrulmaktad\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n

Bu ve benzer ayetlerde emir olarak itaat<\/em> kelimesi Kur’an’da dört \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar; <\/span><\/strong><\/p>\n

1) “Allah’a ve Resule itaat edin”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>De ki: “(Her hususta ve hayat\u0131n her safhas\u0131nda) Allah’a (Kur’an’a) ve Resulüne (sünnetine ve sistemine) itaat ediniz. (\u0130slam’\u0131n hükümlerini her halde ve her devirde yerine getiriniz. Adil devlet ve hükümete de kar\u015f\u0131 gelmeyiniz.) E\u011fer (baz\u0131lar\u0131 \u0130slam’\u0131n hükümlerinden) yüz çevirirlerse, (biliniz ki onlar kâfirdir ve) Allah asla kâfirleri sevmemektedir.” <\/span><\/em><\/strong> (Al-i \u0130mran: 32), “<\/em><\/span><\/strong>Allah’a ve Elçisine <\/span><\/em><\/strong>(ve Onlar\u0131n izinden giden adil devlete ve hükümete)<\/span><\/em><\/strong> itaat edin, olur ki merhamet edilirsiniz. (Huzurlu ve onurlu ya\u015fama ula\u015f\u0131verirsiniz.)<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> (Al-i \u0130mran: 132), <\/span><\/strong><\/p>\n

2) “Allah’a itaat edin ve Resule itaat edin.”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>Ey iman edenler! Allah’a itaat edin (Kur’an’a uyun), Peygambere (sünnetine tâbi olun), ve sizden olan “Ulu’l-Emr’e” (yani, inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi hak ve hay\u0131r üzere sizi yönetenlere, adil devlet ve hükümete, gerçek ilim ve içtihat ehline) de itaat edin. E\u011fer herhangi bir hususta anla\u015famay\u0131p çeki\u015firseniz, onu hemen Allah’a (Kur’an’a) ve Resulüne (Sünnete) arz edip (bunlara göre hüküm verin). \u015eayet Allah’a ve ahirete inan\u0131yorsan\u0131z bu sizin için daha hay\u0131rl\u0131d\u0131r ve dönüp eri\u015filecek netice olarak daha güzeldir.<\/span><\/em><\/strong>” <\/span><\/em><\/strong>(Nisa: 59) “<\/em><\/span><\/strong>De ki: ‘Allah’a itaat edin, Resul’e itaat edin. E\u011fer yine yüz çevirip dönerseniz, art\u0131k Onun (Peygamberin) sorumlulu\u011fu kendisine yüklenen, sizin sorumlulu\u011funuz da size yüklenendir. E\u011fer Ona (Peygambere) itaat ederseniz, hidayet bulmu\u015f olursunuz. Elçiye dü\u015fen, apaç\u0131k bir tebli\u011fden ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir.’”<\/span><\/em><\/strong> (Nur: 54), <\/span><\/strong><\/p>\n

3) “Allah’a ve Resulüne itaat edin”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>(Ey Resulüm!) <\/span><\/em><\/strong>Sana sava\u015f ganimetlerini sorarlar. De ki: ‘Ganimetler Allah’a ve Resulüne aittir (Onlar ad\u0131na adil bir devlet ve hükümet bu i\u015fi yürütmelidir). Buna göre, e\u011fer mü’min iseniz Allah’tan korkup (küfür, zulüm ve kötülükten) sak\u0131n\u0131n, birbirinizin aras\u0131n\u0131 düzeltin, Allah’a ve Resulüne itaat edin.’ (Çünkü mü’minler Kur’an’\u0131n ve Resulüllah’\u0131n yolundan giderler.)”<\/span><\/em><\/strong> (Enfal: 1) “<\/em><\/span><\/strong>Ey iman edenler! Allah’a ve Resulüne itaat edin. (Bu emri, Kur’an’\u0131n hüküm ve haberlerini) \u0130\u015fitti\u011finiz halde Ondan yüz çevirip dönmeyin.”<\/span><\/em><\/strong> (Enfal: 20), <\/span><\/strong><\/p>\n

4) “Allah’a ittika edin ve Bana itaat edin.”; <\/span><\/strong>“Art\u0131k Allah’tan korkup (küfür, zulüm ve kötülükten) sak\u0131n\u0131n ve Bana itaat edin.<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> (\u015euara: 108). <\/span><\/strong><\/p>\n

“Resule itaat eden kimse Allah’a itaat etmi\u015f olur”; <\/span><\/strong>“<\/span><\/em><\/strong>Kim Resul’e itaat ederse, gerçekte Allah’a itaat etmi\u015ftir. (Hz. Peygamber; hem tebli\u011f hem de te\u015fri (hüküm belirleme) ile görevli ve yetkilidir.) Kim de (Resul’den ve Sünnet’inden) yüz çevirirse (o hüsrana dü\u015fecektir), Biz Seni onlar\u0131n üzerine koruyucu göndermedik.<\/span><\/em><\/strong>”<\/span><\/em><\/strong> (Nisa: 80) \u015feklinde gelmi\u015f olan ayetlerdir. Böylece Resul kelimesi kullan\u0131lmadan sadece Allah’a itaat et veya edin \u015feklinde bir ayet yoktur. Bu dört emri kendi aralar\u0131nda s\u0131raya koyacak olursak bunlar\u0131 arka arkaya \u015föyle koymak mümkün ve münasiptir.<\/span><\/strong><\/p>\n

1- Allah’a ve Resule itaat edin.<\/em> (Ba\u015fkanl\u0131k Sistemine)<\/span><\/strong><\/p>\n

2- Allah’a itaat edin ve Resule itaat edin.<\/em> (Yar\u0131 Ba\u015fkanl\u0131k Sistemine)<\/span><\/strong><\/p>\n

3- Allah’a ve Resulüne itaat edin.<\/em> (Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Sistemine)<\/span><\/strong><\/p>\n

4- Resule itaat edin.<\/em> (Parlamenter Ba\u015fbakanl\u0131k Sistemine) \u0130\u015faret say\u0131labilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Baz\u0131 ayetlerdeki <\/span><\/strong>Allah <\/span><\/strong>kelimesinin dünya aç\u0131s\u0131ndan ve ekonomik bak\u0131mdan <\/span><\/strong>kamu, amme, toplum ve devlet<\/span><\/em><\/strong> <\/span>olarak yorumland\u0131\u011f\u0131 art\u0131k bilinmektedir. Bu ayetlerde bir de <\/span><\/strong>Resul<\/span><\/em><\/strong> <\/span>kelimesi geçmektedir. Resul ise Yüce Peygamberlik yan\u0131nda, ayr\u0131ca Allah’\u0131n (yani kamunun, toplumun, devletin ve ammenin) bir elçisi ve kamunun i\u015flerini yürüten görevli bir kimse olarak da yorumlanabilir. Onun için Resul kelimesini <\/span><\/strong>kamunun i\u015flerini yürüten organ, yani hükümet<\/span><\/em><\/strong> <\/span>olarak dü\u015fünmek ve anlamak mümkün ve münasiptir. Devlete itaat demek, devlet düzenine itaat demektir. Kamu düzeninin \u015fekli, biçimi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 kitapla (Kur’an ahit ve sözle\u015fmesiyle) çizilmi\u015ftir. Devlet ba\u015fkan\u0131 da namaz k\u0131ld\u0131ran bir imam durumunda olup, imam nas\u0131l konulmu\u015f olan bir düzen içinde k\u0131ld\u0131r\u0131yorsa devlet ba\u015fkan\u0131 da ayn\u0131 o gibi mevzuata göre yöneterek, kumanda verip yürütecektir. Devlete itaat demek, devlet ba\u015fkan\u0131 ve hükümetin mevzuata göre me\u015fru olan emirlerine uymak demektir. Nas\u0131l imam yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman mesela; ikinci rekât\u0131n sonunda oturacak yerde Allah-u Ekber deyip aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131nda cemaat ona uymay\u0131p ve Subhanallah diyerek ikazda ve uyar\u0131da bulunuyorsa, devlet ve hükümetin de yanl\u0131\u015f ve gayri me\u015fru olan emirlerine itaat edilip uyulmas\u0131 gerekmeyecektir ve bu emirlerin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 söylenip ikaz edilecektir. <\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130nsanlar ayette belirtildi\u011fi üzere <\/span><\/strong>yeryüzünde Allah’\u0131n halifesi sorumlulu\u011fuyla<\/span><\/em><\/strong> <\/span>yarat\u0131ld\u0131klar\u0131 için devlet de bir insanlar toplulu\u011fu demek oldu\u011fundan Allah kelimesini dünya aç\u0131s\u0131ndan <\/span><\/strong>kamu, amme, toplum ve devlet<\/span><\/em><\/strong> olarak anlamak ve yorumlamak laz\u0131m gelir. <\/span><\/strong>Resul <\/span><\/strong>kelimesini de hükümet ile te’vil etmek aynen buna benzer bir ak\u0131l yürütmedir. Burada bu konuyu biraz açmam\u0131z gerekir. Hz. Peygamber Efendimizin tebli\u011f, fetva, kaza ve imamet olmak üzere dört çe\u015fit s\u0131fat\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Burada \u015fimdi Onun bizi ilgilendiren s\u0131fat\u0131, <\/span><\/strong>imamet<\/span><\/em><\/strong> <\/span>görevidir. Çünkü \u0130slam terminolojisinde, f\u0131k\u0131h \u0131st\u0131lah\u0131nda idareciye “imam” ad\u0131 verilir. \u0130mamet veya hilafet f\u0131k\u0131hç\u0131lara göre irade ve seçim ile gerçekle\u015fir. \u0130\u015fte bu sebeple biz Kur’an-\u0131 Kerim’de ba\u015fkanl\u0131k ve idarecilik s\u0131fat\u0131yla zikredilmi\u015f bulunan Resul kelimelerine, ekonomik olarak dünya aç\u0131s\u0131ndan hükümet anlam\u0131 vermek gerekti\u011fi görü\u015fündeyiz. <\/span><\/strong><\/p>\n

Bir ayetten 50 prensip ç\u0131kar\u0131m\u0131:<\/span><\/strong><\/p>\n

Tevbe Suresi Ayet 60’da Cenab-\u0131 Hak:<\/span><\/strong><\/p>\n

“Sadakalar (zekât; devlet vergisi harcamalar\u0131), -Allah’tan bir farz olarak- sadece (zaruri ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamayan) fakirler, (i\u015f bulamayan ve engelleri sebebiyle çal\u0131\u015fma yetene\u011fi bulunmayan) dü\u015fkünler, (ortak bütçeden verilmek üzere amme hizmeti) i\u015finde görevli kimseler, (örtülü ödenek bütçesinden) kalpleri (\u0130slamiyet’e ve devlete) \u0131s\u0131nd\u0131r\u0131lmak istenenler, köleler (hapisten <\/span><\/em><\/strong>ve esaretten <\/span><\/em><\/strong>kurtulmak isteyenler), borcunu ödeyemeyenler, Allah yolunda (cihad edenler, savunma giderleri) ve yolculukta (muhtaç dü\u015fmü\u015fler) içindir. Allah (her \u015feyi hakk\u0131yla) Bilendir, Hüküm ve Hikmet sahibidir.”<\/span><\/em><\/strong> buyurmaktad\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n

“Sadakât”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Bu, sadaka kelimesinin ço\u011fulu olup zekât anlam\u0131na gelir. Yani bu, mükellefin mal\u0131ndan sadece Allah için muhataplara temlik edilmek üzere verdi\u011fi vergidir. Bu vergiye Allah’a olan sadakatini gösterdi\u011fi için sadaka ad\u0131 verilmi\u015ftir. Ayette innemâ<\/em> hasr edat\u0131n\u0131n getirilmesi bu vergilerin ancak ad\u0131 geçen s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve bu konuda ba\u015fkanlar\u0131n herhangi bir müdahalede bulunamayacaklar\u0131n\u0131 gösterir ve zaten bu s\u0131n\u0131flar, bir devletin harcama yapaca\u011f\u0131 bütün kalemleri ve kesimleri içermektedir. Mukaddes kitaplar aras\u0131nda Kur’an-\u0131 Kerim devlet bütçesi ve devlet giderleri hakk\u0131nda esas prensipleri koyan dünyada biricik kitap yerindedir. <\/span><\/strong><\/p>\n

Ayette <\/span><\/strong>“lam”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>harfi kullan\u0131lm\u0131\u015f iki yerde de <\/span><\/strong>“fi”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>harfi getirilmi\u015ftir. Yani sadakalar bu harfler yard\u0131m\u0131 ile önce üç bölüme ayr\u0131l\u0131p farkl\u0131 hükümlere tabi tutulabilir. Mesela birinci bölüm olan <\/span><\/strong>fakirler, miskinler, âmiller ve müellefler<\/span><\/em><\/strong>, bir lam harfi ile getirildikleri ve onda topland\u0131klar\u0131 için ve bu harf de temlik ve tahsis ifade etti\u011finden, bunlar\u0131n paylar\u0131 kendilerine bizzat verilip teslim edilir. Di\u011fer iki <\/span><\/strong>“fi”<\/span><\/em><\/strong> <\/span>harfi ile gelen bölümden biri kredi kurumu için kullan\u0131labilir, biri de kamu hizmetleri için harcanabilir. Alusi, bu harflerin yard\u0131m\u0131 ile ilk dört s\u0131n\u0131f\u0131n paylar\u0131n\u0131n ancak kendi ellerine teslim edilece\u011fi, kendi adlar\u0131na bir harcama yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve son dört s\u0131n\u0131f\u0131n hisselerinin ise kendilerine verilmeden, ilgili yerlere harcanabilece\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kaydetmektedir. Sadaka bu ayette say\u0131lan kesimlere aittir; vacip olan sadaka zenginlerin bir lütfu de\u011fil, fakirler s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n zenginlerin zimmetine geçmi\u015f bir hakk\u0131n\u0131n yani alacaklar\u0131n\u0131n borçlu olan zenginler taraf\u0131ndan ödenmesidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Fakir” <\/span><\/strong>kendi ihtiyaçlar\u0131n\u0131 temin edemeyip, ba\u015fkalar\u0131na muhtaç olan kimse demektir. Bu kelime omurga kemi\u011fi demek olan fakara<\/em> kökünden geldi\u011fi ve omurga kemi\u011fi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f adama mafkûr <\/em>denildi\u011fi için ekonomik olarak i\u015fgücü olmayan kimse<\/em> diye anlam verilebilir. <\/span><\/strong>“Miskin” <\/span><\/strong>ise fakirli\u011finden dolay\u0131 bir i\u015f yapmay\u0131p sakin, bo\u015f duran bir kimse demek oldu\u011fu için, bu sermaye gücü olmayan kimse<\/em> demektir, diyebiliriz. \u0130mam Malik’e göre fakirlik ve zenginlik için belli bir s\u0131n\u0131r yoktur. Bunlar içtihatla çözümlenebilecek meselelerdir. Böylece burada netice olarak fakire geçim yard\u0131m\u0131n\u0131n, miskine ise sermaye yard\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyleyebiliriz.<\/span><\/strong><\/p>\n

“Âmilîne aleyhâ”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Bu vergilerin toplanmas\u0131nda ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131nda çal\u0131\u015fan kimseler demektir. Hangi çe\u015fit vergi olursa olsun, ba\u015fkan\u0131n vazifelendirdi\u011fi kimselere vergilerden hisse verilir. Bu kelimenin belirli olarak gelmesinden çal\u0131\u015fanlar\u0131n kendilerine devletçe bir ehliyet verilen kimseler oldu\u011funu, salim ço\u011ful kal\u0131b\u0131nda gelmesinden de bu memurlar\u0131n bir dernek ve cemiyet kurabileceklerini, ism-i fail olarak gelmesinden de vergilerle u\u011fra\u015fma i\u015finin bunlar\u0131n mesle\u011fi oldu\u011funu anlayabiliriz. Kamu hizmetinde çal\u0131\u015fanlar\u0131n ilk vazifesi üzerlerine ald\u0131klar\u0131 görevlerini yerine getirmektir. Mesela ba\u015fkanlar\u0131n sanat, ziraat ve ticaretle u\u011fra\u015famayacaklar\u0131 söylenmi\u015ftir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Müellefet-ül Kulûb”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Bu s\u0131n\u0131f hakk\u0131nda onun kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 söyleyenlerle, kald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyleyenler olmak üzere iki ayr\u0131 görü\u015f vard\u0131r. Ebu Hanife ile \u015eafii bu s\u0131n\u0131f\u0131n her zaman var oldu\u011funu ileri sürerler. Bunlar\u0131n hissesinin nereye ve nas\u0131l harcanaca\u011f\u0131 konusunda da farkl\u0131 görü\u015fler ortaya konmu\u015ftur. Bu di\u011fer s\u0131n\u0131flara harcan\u0131r, ba\u015fkan bunu Müslümanlar\u0131n kamu yarar\u0131 bulunan yerlere harcar, örtülü ödenek gibi zarar\u0131 dokunmas\u0131n diye baz\u0131 kimselere verir, Müslüman toplum içinde aç\u0131lacak baz\u0131 gedikleri ve tehlikeleri kapamak ve \u0130slam dinini kuvvetlendirmek için harcan\u0131r gibi fikirler ileri sürülmü\u015ftür. Toplumda mesela hocal\u0131k, mür\u015fitlik ve mü\u015favirlik görevi gibi kamu hizmeti yapanlar, bu s\u0131n\u0131fa dâhil edilebilir. Bunlar yapt\u0131klar\u0131 i\u015fler kadar hisse maa\u015f alabilirler. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Rikâb”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Kölelikten ve mahrumiyetten kurtar\u0131lmas\u0131 gereken kesimlerdir. Bu kelime her türlü ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ifade eder. Günümüzde çal\u0131\u015f\u0131p zar zor geçinen fakat para biriktiremeyen, mal ve mülk edinemeyen kimseler ve asgari ücrete mahkûm kesimler olabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“\u011eârimîn”:<\/span><\/em><\/strong> Borçlular demektir. Burada borçlular köleler ile birlikte zikredilmi\u015flerdir. Bütün varl\u0131\u011f\u0131 ile borç alt\u0131na girmi\u015f olan kimselerin fiili olarak kölelerden fark\u0131 yok gibidir. \u011earimîn <\/em>kelimesinin topluluk ço\u011ful kal\u0131b\u0131 ile gelmesiyle borçlular\u0131n ve çal\u0131\u015fma kredisinden faydalanacak olanlar\u0131n birbirinin kefili olup bir dernek ve cemiyet kurabilecekleri, bu kredileri kendi aralar\u0131nda mesleki derecelere göre taksim edecekleri anla\u015f\u0131labilir. Borçlar\u0131n ödenememesi halinde yani kredi alan ortaklar\u0131n iflas\u0131 durumunda borç, borçlular fasl\u0131ndan kapat\u0131labilir. \u0130flasta borçlular pay\u0131ndan faydalanabilmek için tüccar\u0131n sermayesini beyan etmi\u015f ve vergisini vermi\u015f olmas\u0131 gerekir. <\/span><\/strong><\/p>\n

“Fî Sebîlillâhi”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Allah’\u0131n yolu demektir. Bu s\u0131n\u0131f\u0131n tespit edilmesinde de ayr\u0131 görü\u015fler ileri sürülmü\u015ftür. Allah yolunda sava\u015fan gaziler, hacca giden hac\u0131lar, sava\u015f malzemeleri, ilim tahsil edenler ve bütün hay\u0131r yollar\u0131 gibi alanlar bu s\u0131n\u0131fa girer. Ancak as\u0131l olan Milli Savunma haz\u0131rl\u0131k ve giderleridir.<\/span><\/strong><\/p>\n

“\u0130bni Sebîl”:<\/span><\/em><\/strong> <\/span>Yolcular demektir. Bir ihtiyaçtan dolay\u0131 me\u015fru olarak, yolculuk yapan ve muhtaç ve ma\u011fdur kalan kimselere bu fas\u0131ldan yard\u0131m yap\u0131laca\u011f\u0131 bildirilmektedir. Memleketinde mal\u0131 olsa bile bu yolculara yard\u0131m edilir. Seyahat ve turizm alt yap\u0131s\u0131 da buna dahildir.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130mam \u015eafii’ye göre gelirlerin hepsi bu sekiz s\u0131n\u0131f aras\u0131nda adil olarak taksim edilir. Ebu Hanife ise bir fas\u0131ldan di\u011fer fasla aktarma yap\u0131labilece\u011fi görü\u015fündedir. Ancak sekiz s\u0131n\u0131f, devletin harcama yapaca\u011f\u0131 bütün kesimleri içermektedir. Bu nedenle bu vergiler genel ve yerel bütçelerin temel gelirleridir.<\/span><\/strong><\/p>\n

Görülüyor ki, bu son iki s\u0131n\u0131f kamu hizmetlerini ifade edip yol, su, elektrik, iç ve d\u0131\u015f savunma ve koruma gibi hizmetleri içerisine al\u0131r. Genel hizmetler için ayr\u0131lan bu pay\u0131n yar\u0131s\u0131 bu hizmette kullan\u0131lacak mallar ve yap\u0131lar için, yar\u0131s\u0131 da çal\u0131\u015fanlar için harcan\u0131r. Burada milli gelirin yar\u0131s\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131ma, yar\u0131s\u0131n\u0131n da tüketime harcanaca\u011f\u0131n\u0131 söyleyebiliriz. Emek pay\u0131 da sermaye pay\u0131na e\u015fit olur. Genel hizmetleri herkesin faydalanmas\u0131na aç\u0131k olan yerler diye tarif edebiliriz. Genel hizmetlerden faydalanmak için konan genel \u015fartlar ve tarifeler bunun genelli\u011fini ortadan kald\u0131rmaz.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ayetten ç\u0131kan Ekonomik Prensipler ise \u015funlard\u0131r:<\/span><\/strong><\/p>\n

1- Adil Düzen’deki sadaka (vergisi) mükellefin mal\u0131ndan sadece Allah için tüm ihtiyaç sahiplerine ve devletin sahip ç\u0131kmas\u0131 gereken kesimlere temlik edilmek üzere verdi\u011fi resmî ve dinî vergidir. <\/span><\/strong><\/p>\n

2- \u0130htiyaç giderici orandaki mal ve gelir insana güç ve kuvvet kazand\u0131ran bir nimettir.<\/span><\/strong><\/p>\n

3- Çal\u0131\u015f\u0131p k\u0131t kanaat geçinen fakat para biriktiremeyen, mal ve mülk edinemeyen kimseler devletin himayesindedir. Bu nedenle hem klasik kölelikten hem de ça\u011fda\u015f ve demokrat kölelikten insanlar\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 Adil Devletin görevidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

4- Kendi sermayeleri ile bir i\u015f yapamayacak durumda olanlara Karz olarak sermaye kredisi verilebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

5- Bütçeleri; devlet bütçesi ve yerel bütçeler olmak üzere k\u0131s\u0131mlara ay\u0131rmak münasiptir. <\/span><\/strong><\/p>\n

6- Sadakalar üzerinde devlete ve hükümetlere keyfi tasarruf yetkisi verilmemi\u015ftir. Yetkililer sadakalar\u0131 yani 1\/40 vergilerini sadece toplamak ve hak sahiplerine da\u011f\u0131tmakla görevlidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

7- Vatanda\u015f\u0131n vergisini ödedi\u011fi kadar mal\u0131 sigortal\u0131 kabul edilir. Çal\u0131nma ve felakete u\u011frama durumunda bu beyan\u0131 kadar sigortas\u0131 ödenir. Sadaka (vergi) ki\u015finin topluma-devlete olan sadakat ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gösteren bir belgedir.<\/span><\/strong><\/p>\n

8- Birey asli ihtiyaçlar\u0131ndan arta kalan gelirleri yat\u0131r\u0131m ve üretime kayd\u0131rmay\u0131p veya faizsiz devlet bankas\u0131na Karz-\u0131 Hasen olarak yat\u0131rmay\u0131p kendi elinde toplay\u0131p saklad\u0131\u011f\u0131 zaman, mal\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f gayesinden uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f demektir. <\/span><\/strong><\/p>\n

9- Ki\u015filerin ba\u011f\u0131\u015f olarak verdikleri ve bütçeye girmi\u015f olan k\u0131s\u0131mlara da sadaka ad\u0131 verilebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

10- Sadakada niyet \u015fartt\u0131r; yetim çocuklar\u0131n ve ak\u0131l hastalar\u0131n\u0131n mallar\u0131ndan sadaka (vergi) al\u0131nmaz. <\/span><\/strong><\/p>\n

11- Sadaka; sadece yeterli servete sahip olan \u015fah\u0131slardan (zenginlerden) al\u0131nabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

12- Seri üretilen makine ve aletlerden, giyim ve di\u011fer malzemelerden, meralarda-otlaklarda yay\u0131lan hayvanlardan, para olarak kullan\u0131lan madenlerden ticaret mallar\u0131ndan ve bir y\u0131ldan daha fazla depo edilebilen yiyecek maddelerinden sadaka vergisi tahsil edilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

13- Sadaka vergisi bütçe demektir. Bu vergiler genel ve yerel bütçeleri olu\u015fturuverir.<\/span><\/strong><\/p>\n

14- Sadaka vergisi duruma göre 1\/5, 1\/10, 1\/20 ve 1\/40 nispetinde ödenir. <\/span><\/strong><\/p>\n

15- Sadaka vergileri, ülkedeki fakirlerin ve ihtiyaç sahiplerinin ve tüm toplumsal giderlerin bir hakk\u0131 olup onlara verilmi\u015f bir hediye, atiye ve ba\u011f\u0131\u015f de\u011fildir. <\/span><\/strong><\/p>\n

16- Sadaka paylar\u0131 herkesin eline verilir. Kendi ihtiyaçlar\u0131 için harcanamaz; onun faydalanaca\u011f\u0131 herhangi bir yere sarf edilemez. E\u011fer böyle yap\u0131l\u0131rsa görev yerine getirilmi\u015f olmaz. <\/span><\/strong><\/p>\n

17- Fakir ve yoksullara verilen sadaka, i\u015fçi ve memurlara verilen ücret ve maa\u015f gibidir. <\/span><\/strong><\/p>\n

18- Sadakadan ki\u015filere ayr\u0131lan k\u0131s\u0131m önce ikiye ayr\u0131l\u0131r; biri toplumdaki fakir ve yoksullara da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, di\u011feri ise kamu hizmeti görenlere verilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

19- Fakirler; çal\u0131\u015f\u0131p kazanamayan, paras\u0131 olmay\u0131p yard\u0131ma ihtiyac\u0131 olan kimselerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

20- Fakirler; mal varl\u0131\u011f\u0131, ortalama mal varl\u0131\u011f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131da olan kimselerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

21- Fakirler; i\u015fgücü bulunmayan kimseler olup, geçim yard\u0131m\u0131 almaya hakk\u0131 olan kesimlerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

22- Yoksul (miskin) ise sermayesi olmay\u0131p sermaye yard\u0131m\u0131 almaya hak kazanm\u0131\u015f olan bir kimsedir.   <\/span><\/strong><\/p>\n

23- Fakirler fitre vermek ve kurban kesmek zorunda de\u011fildirler. <\/span><\/strong><\/p>\n

24- Fakirlik s\u0131fat\u0131 herkesin kendi servetini beyan etmesi ile tespit edilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

25- Fakirlik bilirki\u015filer vas\u0131tas\u0131 ile de tespit edilebilir. Bir toplumdaki fakirler ve zenginler zaten belli olup bilinirler.<\/span><\/strong><\/p>\n

26- Bütün fakirlere bütçeden ailevi durumlar\u0131na göre e\u015fit ve adil pay verilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

27- Yoksul; y\u0131ll\u0131k geliri, y\u0131ll\u0131k harcamalar\u0131ndan daha az olan fakirlerdir.<\/span><\/strong><\/p>\n

28- Yoksul, normal çal\u0131\u015fma ve ya\u015famas\u0131n\u0131 sürdüremeyen ve borçlanarak ya\u015famak durumunda kalan kimselerdir. <\/span><\/strong><\/p>\n

29- Yoksullar da fakirler gibi belde içerisinde tespit edilirler. Yoksullara da fakirler gibi bütçeden e\u015fit pay verilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

30- Yoksullar\u0131n yoksulluklar\u0131 kendi beyanlar\u0131 veya bilirki\u015filerin \u015fahitli\u011fi ile tespit edilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

31- \u015eah\u0131slara verilen sadakan\u0131n ikinci bölümünden bir pay\u0131 kamu hizmetinde çal\u0131\u015fan i\u015fçilere, di\u011fer pay\u0131 da kamu hizmeti gören memur kesime verilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

32- Vergide ve di\u011fer devlet hizmetinde çal\u0131\u015fanlara devlet taraf\u0131ndan bir görevlendirme ehliyeti verilir.    <\/span><\/strong><\/p>\n

33- Ba\u015fkanlar\u0131n ticaret, ziraat ve sanatla u\u011fra\u015fmalar\u0131, yönetim görevlerini engelleyecektir.<\/span><\/strong><\/p>\n

34- Toplumda diyanet i\u015fleri ve mür\u015fitlik hizmetlerini görenlere de genel bütçeden paylar\u0131 verilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

35- Sadakalar\u0131n (yani 1\/40 vergilerinin) bir k\u0131sm\u0131 faizsiz kredi i\u015flerinde de kullan\u0131labilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

36- Bütün varl\u0131\u011f\u0131 ile borca batm\u0131\u015f (yani iflas etmi\u015f) bir kimse, fiili olarak köle statüsündedir. <\/span><\/strong><\/p>\n

37- Kendi sermayeleri ile çal\u0131\u015famayan dolay\u0131s\u0131yla servet edinme imkân\u0131ndan mahrum olan kimseler de köle ve müflis ki\u015filer gibidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

 38- Köleyi azat etmek, ki\u015fiyi mal edinir bir hale getirmek demektir. Bir müflisi iflastan kurtarmak da köleyi azat etmeye benzer. Bir i\u015fçiyi kendi sermayesi ile i\u015f yapar hale getirmek de köleyi azat etmek gibidir. <\/span><\/strong><\/p>\n

39- Kendi sermayeleri ile i\u015f yapamayacak hale gelen kimselere sermaye kredisi olarak Karz-\u0131 Hasen verilir. Çal\u0131\u015fma kredisinden faydalanacak olanlar, kendi aralar\u0131nda bir topluluk ve dernek kurabilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

40- Kredi alan ortaklar\u0131n iflas\u0131 ve borçlar\u0131n ödenmemesi halinde bu borç, genel bütçenin borçlular fasl\u0131ndan ödenebilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

41- Çal\u0131\u015fma kredisinden faydalananlar birbirinin kefili yap\u0131larak borç verilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

42- Çal\u0131\u015fma kredisi, çal\u0131\u015fma kredisinden faydalanmak için kurulan dernek ve cemiyetlere verilir. Cemiyet ba\u015fkan\u0131 bunu mesleki derecelere göre da\u011f\u0131tabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

43- Zekât vergilerini vermi\u015f olan tüccarlar iflas ederse, bunlar\u0131n borçlar\u0131 da borçlular fasl\u0131ndan kapat\u0131l\u0131p ödenebilir.<\/span><\/strong><\/p>\n

44- \u0130flasta borçlular pay\u0131ndan faydalanabilmek için sermayenin önceden beyan edilmi\u015f ve zekât\u0131n verilmi\u015f olmas\u0131 gereklidir.<\/span><\/strong><\/p>\n

45- Birey kredi almak için kurulmu\u015f olan cemiyetlerden birini seçme hakk\u0131na sahiptir. Çünkü genel hizmet herkesin faydalanmas\u0131na aç\u0131k olan yerlerdir. <\/span><\/strong><\/p>\n

46- Sadakalar\u0131n (1\/40) vergilerin üçte biri ülkenin, bölgenin ve beldenin genel giderlerine harcan\u0131verir. Mesela bütün kamu hizmetlerini içerisine alan yol, su, elektrik, savunma ve koruma gibi hizmetler bunlara dahildir. <\/span><\/strong><\/p>\n

47- Herkesin faydalanmas\u0131 için yap\u0131lm\u0131\u015f olan vak\u0131flar da genel hizmetlerden say\u0131labilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

48- Genel hizmetlerde çal\u0131\u015fan kamu görevlileri ba\u015fka i\u015flerde ancak zamanlar\u0131 artarsa çal\u0131\u015fabilirler. <\/span><\/strong><\/p>\n

49- Kölelerin, borçlular\u0131n ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n paylar\u0131 birbirine aktar\u0131labilir veya gelecek y\u0131llar için saklanabilir. <\/span><\/strong><\/p>\n

50- Ça\u011f\u0131m\u0131zda kefaretler için köle azad\u0131 yerine, i\u015fçileri sermayeleri ile müte\u015febbis hale getirme ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131p yerle\u015ftirme i\u015fi ikame edilebilir.[8]<\/span><\/strong><\/p>\n


<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n

[1]<\/a> Ömer Nasuhi Bilmen, Hukuk-i \u0130slamiye, 1, 226<\/span><\/p>\n

[2]<\/a> Molla Hüsrev, Mirat, 2, 312<\/span><\/p>\n

[3]<\/a> Bak: H. Han \u015eirvani, \u0130slam’da Siyasi Dü\u015fünce ve \u0130dare, 2, 179<\/span><\/p>\n

[4]<\/a> Molla Hüsrev, Mir’at,Sh: 312<\/span><\/p>\n

[5]<\/a> Hukuku \u0130slamiye Kamusu, C:1, Sh: 226<\/span><\/p>\n

[6]<\/a> \u0130slam Hukuk Nazariyat\u0131, C:1, Sh: 177<\/span><\/p>\n

[7]<\/a> Bak. \u0130slam ve Ekonomi, Prof. Dr. Osman Eskicio\u011flu, Eylül-1999, \u0130zmir-Anadolu Da\u011f\u0131t\u0131m, Sh:119-121)<\/span><\/p>\n

[8]<\/a> (Geni\u015f bilgi için bak: Kur’an’\u0131n \u0130ktisadi Tefsiri. Osman Eskicio\u011flu. Teksir.)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Kur’an’da Allah-Devlet \u0130rtibat\u0131 ve B\u0130R AYET’TEN ELL\u0130 PRENS\u0130P ÇIKARILMASI        Kur’an-\u0131 Kerim Besmele ile ba\u015flamaktad\u0131r. Fatiha-i \u015eerif Kur’an’\u0131n özeti, Besmele ise Fatiha’n\u0131n zübdesi makam\u0131ndad\u0131r. Euzübillahi-mine\u015f\u015eeytanir-Racim Yüce Rabbimizin rahmet ve inayetinden kovulmu\u015f, \u015ferrin ve \u015fekavetin rehberi olmu\u015f \u015eeytan\u0131n vesvesesinden, onun Kur’an’\u0131 okuma ve anlama konusunda bizi gaflete ve tembelli\u011fe sürüklemesinden ve Allah’\u0131n kelâm\u0131na itiraz ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":["post-5907","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eylul-2020"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5907"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5907\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.millicozum.com\/mc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}